Programma duurzaamheid Heerde.pptx

Programma Duurzaamheid Uitvoering 2021-2022

Samenhang Welkom bij de thema-presentatie over de huidige activiteiten van de gemeente Heerde op gebied van duurzaamheid. Het programma voor vanavond:

- Inleiding portefeuillehouder - Context en doelen duurzaamheid - Huidige activiteiten toegelicht - Bestaande middelen + doorkijk komende jaren - Pauze - Inzoomen aanpak uitnodigingskader energie - Inzoomen aanpak Transitievisie Warmte Vragen? Stel gerust tussendoor.

2

Het waarom Inzet op verduurzaming is pure noodzaak voor voortbestaan mensheid.

3

Thema’s organisatie

Binnen de gemeente Heerde werken aan 3 hoofdthema’s

- Energietransitie - Klimaatadaptatie - Circulaire economie - Biodiversiteit www.heerde.nl/duurzaam Het beeldmerk

4

Drie hoofdthema’s Drie hoofdthema’s duurzaamheid

Energietransitie  Klimaatakkoord Parijs

• Doel: opwarming van de aarde te begrenzen tot maximaal 2 graden

Klimaatadaptatie

Energietransitie

• Nederlands Klimaatakkoord 2019. Doel is 49% CO2 besparing in 2030 en 95% in 2050 • Let op: GEA 55%, CTR ‘energieneutraal’

Circulaire economie en grondstoffen

• Verandering! Van fossiel naar duurzaam in alle sectoren.

5

Klimaatakkoord Besparing CO2 sectoren Klimaatakkoord

Industrie (30%)

Energie (41%) Gebouwde omgeving

Mobiliteit (15%)

(7%) Landbouw (7%) 6

Indicatie energie Heerde

7

Overkoepelende strategie RES vormt een strategie voor de Cleantech regio: Industrie

Energie

Mobiliteit Landbouw

Gebouwde omgeving

Doel 2030:

- Grootschalige opwek op land - Verdeling regionale bronnen warmte (RSW) - Efficiënt netwerk en opslag - Koppeling waar mogelijk met andere 3 sectoren en ruimtelijke thema’s - Iedere 2 jaar opnieuw

8

Lokale uitwerking RES

In 2021 vertaling RES/RSW Industrie

1a. Lokaal uitnodigingskader energie met specifieke voorwaarden en inwonerparticipatie Gebouwde omgeving 1b. Voorloper programma zon-op-dak

Energie

Mobiliteit Landbouw

2a. Transitievisie Warmte (2021) 2b. Uitvoeringsplan per wijk (2022 en verder) 1a en 2a later op de avond terug

9

Achtergrond energiekader

Industrie Mobilite it Landbouw

Energie Gebouwd e omgeving

Systeem is nog niet op duurzame energie voorbereid

10

Huidige activiteiten energie Focus op stimuleren kleinschalige opwek Industrie

Energie Gebouwde omgeving

Mobiliteit Landbouw

• Collectieve inkoop zonnepanelen inwoners • Faciliteren postcoderoos energiecoöperatie Heerde Energiek • Inzet projectleider zon-op-dak • Stimuleren zon-op-dak bedrijven, agrariërs en maatschappelijke instellingen • Geven informatie, verlenen vergunningen

• Eigen vastgoed benutten voor energiewinning 11

Huidige activiteiten energie

Industrie

Energ ie Gebouwde omgeving

Mobiliteit

Landbouw

6% elektra is duurzaam opgewekt in Heerde in 2019

Zon op dak RES Cleantech per gemeente (bron CBS) Heerde

Woningen

Bedrijven

2017

2018

2019

2020

aantal installaties

688

856

1210

1575

opgesteld vermogen kWp

2329

2981

4426

6284

Aantal installaties

61

80

99

138

Opgesteld vermogen kWp

796

1191

1383

2736

aantal installaties

749

926

1309

1713

12

Achtergrond warmte

Industrie Mobilite it Landbouw

Energie Gebouwd e omgeving

RSW  TVW Les uit TVW: weinig massa en weinig bronnen Concreter komende 2 maanden. Voorkeursalternatief en ambitieniveau

13

Activiteiten gebouwde omgeving Focus op bewustwording en informatie Industrie

Energie

Mobiliteit Landbouw

• Communicatie energiebesparing huishoudens • Regionaal Energieloket + wijkacties en collectieve inkoop • Inzet Energiecoaches voor inwoners Gebouwde • Toekomstbestendig Wonen Lening Heerde omgeving • Algemene informatie (Schaapskooi, informatiemarkt, ambtelijk contact) • Programma gemeentelijk vastgoed + maatschappelijk vastgoed 14

Uitgelicht energieloket en coaches

• Start zoektocht informatie inwoners • Sinds 2020 13 coaches voor persoonlijk advies

15

Uitgelicht energieloket en coaches Najaar 2021-2022 RREW activiteiten;

• Cadeaubonnen • SlimWonen app • Extra aandacht huurders ism Triada, Epe en HE

• Digitale wijkaanpak 16

Tijdspad warmte

Industrie Mobilite it Landbouw

Energie Gebouwd e omgeving

Wat kan nu

17

Activiteiten landbouw

Industrie

Mobiliteit

Energie Gebouwde omgeving

Focus op lokaliteit en extensivering, minder op CO2 reductie

• Masterplan IJsselvallei • Visie voedsel en landbouw CTR • Stimuleren samenwerking zoals Boerenhart coöperatie • Omgevingsdienst controles milieu • Afwaarts ruimtelijk beleid

Landbouw

• Cittaslow 18

Activiteiten mobiliteit

Industrie

Energie Gebouwde omgeving

Landbouw Mobiliteit

Focus op faciliteren elektrische mobiliteit

• Provinciale agenda laadinfra vanaf 2021 • Uitvoering concessie laadpalen (250 laadpalen tot 2030) • Oriëntatie fietssnelweg Apeldoorn-Zwolle • Actualisatie GVVP-duurzaamheid • Deelname progr. schone mobiliteit CTR • Herbezinning gemeentelijk vervoer en dienstreizen 19

Activiteiten industrie

Focus op energiereductie en opwek Industrie

Energie Gebouwde omgeving

Mobiliteit Landbouw

• Programma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Heerde en WapenveldZuid.  • Programma verduurzaming vd Zeelaan  • Stimuleren energiescans • Controle EML energiebesparing via Omgevingsdienst

20

Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Indust rie

Energie

Gebouwde omgeving

Mobiliteit

Landbouw

Bedrijventerrein Molenweg Heerde/Wapenveld Aanpak 1: Schoon-heel-veilig Aanpak 2: parkmanagement Aanpak 3: duurzame opwek 39 ondernemers met potentieel dakoppervlak (20.000m2) en interesse in collectieve aanpak energie-opwek

Aparte aanpak terrein Ir. vd Zeelaan: energie, klimaat en circulair

21

Activiteiten klimaatadaptatie Doel: toekomstbestendige leefomgeving en klimaatbestendig ingericht.

Klimaatadaptatie Energietransitie

Circulaire economie en grondstoffen

Activiteiten • Regionale Adaptatie Strategie/Plan • Maatregelen waterberging en hittestress • Afkoppelen regenwater en water vasthouden bij uitvoering. Veel komt terug in plannen RO en inrichting openbare ruimte 22

Activiteiten circulaire economie en grondstoffen

Klimaatadaptatie

Klimaatakkoord Nederland

Circulaire economie en grondstoffen

Doel: 50% circulair in 2030. Reductie grondstoffengebruik, stimuleren hergebruik en benutten hernieuwbare grondstoffen

• Actieplan circulaire economie • Stimuleren initiatieven hergebruik en recycling • Gemeentelijk inkoopbeleid • Inzameling ROVA + afvalreductie 23

Biodiversiteit

Geadopteerde soorten Biodiversiteit

• Nodig voor verduurzaming • Wenselijk voor behoud kleinschalig landschap

Lopende activiteiten:

- Aanpassing maai- en bermbeheer - Subsidie biodiversiteit provincie - Stimuleren initiatieven RO - Steunen vrijwilligersgroepen • Beleidsvorming wenselijk 24

Duurzaamheid voor wie? Transitie betekent weerstand!

• Bij welke groep is impact te behalen • Wat is rol overheid en met welke middelen?

25

Klimaatadapt atie

Energietransi tie

Circulaire economie en grondstoffen

Drie thema’s duurzaamheid en bijbehorende ruimtelijke uitwerking worden geborgd in integrale Omgevingsvisie 2021. Duurzaamheid leidt tot ruimtevraag 26

De achterkant

Budget duurzaamheid algemeen Basis €120.000 in 2021 Extra €140.000 eenmalige subsidie RREW 2021 Extra €150.000 Rijksbijdrage warmtevisie en evt plan Ambtelijk 2X 0,5 fte: duurzaamheid algemeen zoals RES, warmte, energieloket, ondernemers, informatie en RREW

27

Doorkijk komende jaren

Duurzaamheid gaat van ‘leuk voor erbij’ naar een van de majeure basistaken van gemeente. Conclusies ROB doorrekening Klimaatakkoord 2022-2024:

• 28! nieuwe taken bij gemeenten • 8-9 fte extra benodigd voor kleine gemeenten • Substantiële extra kosten, enkel voor onderzoek en personeel. Met name wijkgerichte aanpak gasloos is groot.

28

Doorkijk komende jaren

28 extra taken

29

Vragen?

30

Pauze: 10 minuten Dan: uitnodigingskader en TVW

31

Uitnodigingskader energie Zonne-energie en windenergie Energie Industrie

Gebouwde omgeving

Mobiliteit

I.s.m bureau ZaaiGoed

Landbouw

32

UITNODIGINGSKADER

Twee trajecten • Een regionale strategie

• Een lokaal uitnodigingskader

• Gezamenlijk doel:

Het ruimtelijk organiseren van duurzame energie opwek met maatschappelijke betrokkenheid.

Een uitnodigingskader

Waar zonnevelden en windmolens mogelijk zijn en hoe ze in gemeente Heerde een plek kunnen krijgen.

(Het wil niet zeggen dat waar ze mogelijk zijn, dat ze daar ook daadwerkelijk komen.)

Het doel van een uitnodigingskader • Duidelijkheid voor… • …inwoners en gebruikers van een gebied in wat ze kunnen verwachten over wat er in hun omgeving plaats vindt, hoe ze hierin meegenomen worden, aan kunnen deelnemen en van mee kunnen profiteren; • …de gemeente in hoe de beoordeling en vergunningverlening verloopt; • …initiatiefnemers in wat op welke manier waar mogelijk is.

Inhoudelijke onderdelen van het kader • Participatie • Communicatie en inspraak inwoners rondom het ontwikkelproces ; • Mogelijkheden om mee te profiteren.

• Ruimtelijke kwaliteit • Waar wel en waar niet welke schaalgrootte van zon en wind; • Inpassingscriteria op het gebied van landschap, omgeving en natuur.

• Gemeentelijk proces: • Een processchema met de stappen in de vergunningverlening; • Een beschrijving van het beoordelingsproces en –criteria.

Werkgroep

Werkgroep Aftrap werkgroep 15 juni 2021

24 juni 2021

Interne werkgroep werksessie

Bestuurlijk

29 nov 2021

3 Gebiedssessies

Interne werkgroep werksessie

Resultaten

Vragenuurtjes inwoners

11 nov 2021

14 september 2021

26, en 28 okt en 2 nov 2021

Participatie

Heerde breed bijeenkomst

Werksessie klankbordgroep

Werkgroep

25 nov 2021

14 september ‘21

Klankbord- en werkgroepsessie reacties 2e concept

Klankbordgroep sessie reacties 1e concept

8 juli 2021

18 nov 2021

Telefoongesprekken klankbordgroepleden

13 dec 2021

Juni ‘21

Klankbordgroep reacties 1e concept

Enquête via samenwerkenaanheerde.nl

12 nov – 18 nov 2021

Eind juni – begin september ‘21

Informerende raadsbijeenkomst 21 juni 2021

Startgesprek wethouders

26 mei 2021

21 dec 2021 – 10 feb 2022

3 dec – 13 dec 2021

Themaraad 20 september 2021

Wethouders gesprek

Wethouders gesprek

Wethouders gesprek

13 september 2021

22 nov 2021

16 dec 2021

College presentatie

20 mei 2021

Startnotitie

Inzage termijn

Klankbordgroep reacties 2e concept

Landschap- en beleidsanalyse 18 juni 2021

21 dec 2021

1e concept

2e concept

Eind conceptversie

12 nov 2021

3 dec 2021

18 dec 2021

College presentatie … ‘22

Raadspresentaties … ‘22

GEBEIDSSESSIES

Kaderstellend in gesprek in 3 gebieden

Programma Gebiedssessies • Inleiding • Noodzaak van de opgave, relatie met de RES • Het belang van ons landschap en CitaSlow • Zon op dak en energiebesparing in gemeente Heerde

• Aan de slag • kansrijke plekken en maximum aan zonnevelden • Wat als hier een zonneveld komt • In gesprek over wind • In gesprek over betrokkenheid van inwoners

• Afsluiting en vragen aan wethouders

De werkvormen

I

1. Kansrijke plekken a. Waar zijn volgens de deelnemers kansrijke plekken voor zonnevelden en windmolens en waarom? De argumentatie is waar we naar op zoek zijn niet de specifieke locatie. b. In gesprek over de RES zonnekaart (zie bijlage pg 15) c. In gesprek over referentiebeelden van windmolens en zonnevelden. d. Hoeveel past er maximaal in het gebied? Dit doen we met op schaal gemaakte zonnevelden en windmolens op een grote kaart.

2. Wat als hier een zonneveld komt? a. In gesprek over vier verschillende soorten plekken in gemeente Heerde: bij een kern, agrarisch gebied, aan infrastructuur en in of nabij natuurgebieden. Hoe zie je hier een zonneveld voor je? Waarom op die manier?

De werkvormen

II

3. In gesprek over wind • Aan de hand van wat er mogelijk is volgend de RES winduitgangspunten op een kaart (zie bijlage pg 14). • Wanneer zijn welke schaal windmolens mogelijk in gemeente Heerde?

4. In gesprek over betrokkenheid • Wanneer kunnen en willen inwoners zelf aan de slag met een windmolen of zonneveld? Wat hebben ze hiervoor nodig? • Toelichting over diverse vormen van financiële participatie en het RES uitgangspunt (streven 50% maatschappelijk eigenaarschap) en hoe deelnemers hier naar kijken. • Op welk moment en op welke manier worden inwoners bij het ontwikkelproces betrokken?

BIJLAGE

Windkaart RES-uitgangspunten

Zonkaart RES-uitgangspunten

Transitievisie warmte

Projectleider TVW

47

Transitievisie warmte Van het gas af

2021/2022

TVW

Informeren

2022-2030

1e wijkuitvoering plan?

Inzet op isolatie/no regret!

20302040

Programmatische aanpak

Aanleg techniek

Gasloos

‘Lastige gebouwen’

2040-2050

48

Transitievisie warmte Transitievisie Warmte Geeft eerste richting aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving In ieder geval: • hoeveel woningen en andere gebouwen tot en met 2030 worden geïsoleerd en/of aardgasvrij worden gemaakt; • welke alternatieve warmtevoorzieningen kansrijk zijn; en • welk warmtealternatief de laagste nationale kosten heeft. TAUW/Syntraal: Technische analyse Oplevering begin 2022

49

Transitievisie warmte

50

Transitievisie warmte

Projectgroep: - Gemeente - Netbeheerder Liander - Woningcorporatie Triada Meedenkgroep: - Bewoners - Energiecoöperatie Heerde Energiek - Bedrijven - Andere geïnteresseerden Gemeenteraad: - Inspiratiesessie/raadsenquête 51

Vervolg: wijkuitvoeringplannen

- Samen met bewoners:  Definitieve keuze warmtealternatief  Planning  Hoe? Communicatie, participatie, financiën?

52

Wonen zonder aardgas, hoe?

1. 2. 3. 4.

Isoleren Ventileren Duurzame energie opwekken (& opslaan) Verwarmen (en koelen) zonder aardgas: 1. Individuele elektrische warmtepomp (lucht-water warmtepomp en grondgebonden warmtepomp) 2. Warmtenet met midden- of hogetemperatuurbron (industriële warmte en geothermie) 3. Warmtenet met lagetemperatuurbron 4. Groengas 5. Waterstof 4. Elektrisch koken

53

Alternatieve bronnen

54

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Dashboard eindgebruikerskosten (Expertisecentrum warmte/TNO)

 Geeft indicatie, elke woning is anders  Inzicht in eindgebruikerskosten voor eigenaar-bewoners, huurders van corporatiewoningen en huurders van particuliere huurwoningen • Vijf verschillende woningtypen (vrijstaand, 2-onder-1-kap, rijwoning tussen, rijwoning hoek en meergezinswoningen) - Zeven isolatieniveaus (aangeduid met energielabels) - Drie verschillende niveaus van energieverbruik (laag, gemiddeld en hoog energieverbruik) 55

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Voorbeeld 1 Rijtjeswoning (tussen) Koopwoning (1970) Label D Individuele elektrische warmtepomp

56

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Investeringskosten

Maar ook lagere energiekosten! 57

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Voorbeeld 2 Vrijstaande woning Koopwoning (1950) Label G Individuele elektrische warmtepomp

58

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Investeringskosten

Maar ook lagere energiekosten! 59

Rekenvoorbeelden warmtetransitie Wat als je niets doet?

 Stijgende prijs aardgas  Comfort

60

Dank voor uw aandacht

61