9.4. Brief Rekenkamer

Tabel 4 Aandeel gebouwen en oppervlakte dat valt onder de energiebesparingsplicht Aandeel aantal

Aandeel oppervlakte onder de

gebouwen onder

energiebesparingsplicht

energiebesparingsplicht Voortgezet onderwijs

88%

98%

Autobranche

24% (garages) en 28%

67% (garages) 66%

(garages/showrooms en

(autoschadeherstel)

(autoschadeherstel)

Winkels

14%

67%

Horeca (café-restaurants,

44% (café-restaurant)

85% (café-restaurant) en 92%

hotels)

en 50% (hotels)

(hotels)

autoschadeherstelbedrijven

Wij hebben bij elk van deze branches gesproken met wat waarschijnlijk de meest representatieve brancheorganisaties is. Dit is uitgewerkt in tabel 5. Daarnaast hebben wij met VNO-NCW gesproken omdat die over alle branches heen werkt en informatie kan toevoegen die wij op basis van onze branchekeuze zouden kunnen missen. Tabel 5 Onderbouwing keuze geïnterviewde branches Branche

Door ons geschatte omvang van de doelgroep van de

Aantal leden

organis

energiebesparingsplicht als deel van de hele branche op basis

binnen de

atie

van CBS-cijfers (CBS, zonder datum c)

branche

VNO-

n.v.t.

n.v.t.

7.860 van de 18.820 bedrijven in sector metaalproducten/

2.200

NCW FME

machine-industrie FNLI

4.400 van de 6.865 bedrijven in sector Voedings- en

500

genotmiddelenindustrie VNCI

850 van de 1.195 bedrijven in sector Chemie en farmaceutische

380

industrie

Algemene Rekenkamer

91/100

KHN

In 2017 viel 44%van de ongeveer 45.000 bedrijven waarschijnlijk

17.500

onder de plicht (ECN, 2017; TNO, 2021). BOVAG

In 2017 viel ongeveer een kwart van de 32.000 bedrijven in deze

8.500

sector waarschijnlijk onder de plicht. INretail

In 2017 viel ongeveer 44% van de 115.000 winkels mogelijk

5.000

boven de verbruiksgrenzen van de plicht. VO-raad

85-88% van 815 scholen

322 school-

(en PO-

besturen, 1438

raad)

schoolvestigingen

Tabel 6 Matrix met spreiding gekozen branches Branches

Groot aandeel moet voldoen aan de plicht (>50%) Klein aandeel moet

Veel bedrijven/instellingen

Weinig

in de branche

bedrijven/instellingen in de

• • •

KHN INretail FME

•

BOVAG

branche • FNLI

• •

VO-raad VNCI

x

voldoen aan de plicht (<50%)

Algemene Rekenkamer

92/100

Bijlage 4 Overzicht gevoerde gesprekken Partij

Thema

EZK/RVO RVO/EZK EZK/RVO EZK/RVO LNV IenW BZK

Achtergronden ministeries Oriëntatie TEK en besparingsplicht Vragen en normen onderzoek Aankondigingsgesprek onderzoek Aankondigingsgesprek onderzoek Aankondigingsgesprek onderzoek Aankondigingsgesprek onderzoek; overlap Label C-plicht en energiebesparingsplicht

EZK/ RVO/ IPLO

Doelstellingen en monitoring energiebesparingsplicht; overlap energielabel C-plicht en energiebesparingsplicht; verbinding Europese regelgeving

EZK/ RVO/ IPLO

Doelgroep; ondergrenzen energiebesparingsplicht; onderbouwing keuzes bij wijzigingen energiebesparingsplicht

EZK/ RVO/ IPLO

Bekostiging en handhaving VTH en energiebesparingsplicht; inzicht in de resultaten van toezicht en handhaving; bijsturing o.b.v. resultaten van toezicht en handhaving

IenW

Bekostiging bevoegd gezag voor VTH en specifiek energiebesparingsplicht; inzicht in de resultaten van toezicht en handhaving; bijsturing o.b.v. resultaten van toezicht en handhaving; verhouding verantwoordelijkheid IenW en EZK voor energiebesparingsplicht; inzicht resultaten toezicht ILT (Defensie)

EZK/ RVO/ IPLO

afsluitend gesprek

TNO PBL

Modellen energiebesparing Data over en modellen van energiebesparing Monitoring realisatie/doelbereik energiebesparing; verwachtingen energiebesparing als gevolg van energiebesparingsplicht

PBL en TNO TNO

Prognoses opbrengst energiebesparingsplicht Verwachte kosteneffectiviteit/doelmatigheid energiebesparingsplicht volgens IBO 2016

OD Noorzeekanaal

Ervaringen toezichthouders Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?

OD Zuid-Limburg

Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?

Algemene Rekenkamer

93/100

ODNL

Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?

ILT

Hoe ervaart ILT de energiebesparingsplicht?

FME FNLI VNCI VNO-NCW VO-raad (en PO-raad) INRetail Kon. Horeca Nederland BOVAG

Ervaringen brancheorganisaties Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht? Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?

Algemene Rekenkamer

94/100

Bijlage 5 literatuur Publicaties • Adromi (2020). Toezicht & handhaving Energiebesparingsplicht. Verkennend onderzoek Rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg. Hendrik-Ido-Ambacht: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2011). Energiebesparing. Ambities en resultaten. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2015). Energiebeleid: op weg naar samenhang; Terugblik op tien jaar rekenkameronderzoek naar energiebeleid (2006-2015). Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2016). Schoolgebouwen primair en voortgezet onderwijs: de praktijk gecheckt. Den Haag: eigen beheer • Algemene Rekenkamer (2021). Verantwoordingsonderzoek EZK 2020. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2023a). Inzicht in uitgaven klimaatbeleid. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2023b). Verantwoordingsonderzoek EZK 2022: monitoring energiebesparing. Den Haag: eigen beheer. • BZK (2011). Plan van Aanpak Energiebesparing Gebouwde Omgeving. Den Haag: eigen beheer. • BZK e.a. (2022). Programmaplan IBP Versterking VTH-stelsel. Den Haag: eigen beheer. • CBS (zonder datum a). Aantal bedrijven en elektriciteit- en aardgasverbruik van de industrie, 2019-2020. https://www.cbs.nl/nlnl/maatwerk/2022/38/elektriciteits-en-gasverbruik-industrie-2019-2020, geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum b).

Aantal bedrijven industrie naar leveringsklasse 20192020. https://www.cbs.nl/-/media/_excel/2022/38/aantal-bedrijven-industrienaar-leveringsklasse.xlsx, geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum c). Bedrijven; bedrijfstak, Statline. Cijfers over 2020 1e kwartaal. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81589NED/table?dl=4EF1 E geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum d). Cao-lonen, contractuele loonkosten en arbeidsduur; indexcijfers (2020=100), via https://opendata.cbs.nl/?dl=9CB37#/CBS/nl/dataset/85663NED/table Bedrijfstak/branches: O Openbaar bestuur en overheidsdiensten. Geraadpleegd 31 januari 2024. • CE Delft, ECN, DCMR Milieudienst Rijnmond (2011). Energiebesparingspotentieel onder de Wet milieubeheer. Delft: eigen beheer. • CE Delft (2018). Erkende Maatregelenlijsten Evaluatie van de uitvoeringspraktijk. Delft: eigen beheer. • Commissie-Van Aartsen (2021). Om de leefomgeving. Omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur. Den Haag: eigen beheer. • Ecorys (te verschijnen). DoeMee onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing. Eindrapport voor de vereniging van Rekenkamers. • ECN (1998). Extra energiebesparing nader onderzocht. Achtergronddocument bij de Energiebesparingsnota 1998. Zonder plaats: eigen beheer. • ECN (2013a). Achtergronddocument bij doorrekening Energieakkoord sectoren industrie en land- en tuinbouw.

Pettten: eigen beheer.

Algemene Rekenkamer

95/100

• • • •

• • • • • •

• • • • •

• •

•

•

• •

•

ECN (2013b). Achtergronddocument bij doorrekening SER Energieakkoord sector Gebouwde omgeving. Petten: eigen beheer. ECN, PBL, CBS, RVO (2015). Nationale Energieverkenning 2015. Petten: eigen beheer. ECN (2016). Beoordeling intensiveringspakket Energieakkoord. Amsterdam: eigen beheer. ECN en PBL (2016). Kostenefficiëntie van beleidsmaatregelen ter vermindering van broeikasgasemissies. Bijlage bij het IBO kostenefficiëntie CO2reductiemaatregelen. Petten: eigen beheer. ECN (2017). Verkenning utiliteitsbouw. Petten: eigen beheer. ECN, PBL, CBS, RVO (2017). Nationale Energieverkenning 2017. Petten: eigen beheer. EZK (2018). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2017. Tweede Kamer, vergaderjaar 2017-2018, 34 950 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. EZK (2020). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2019. Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020. 35 470 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. EZK (2021a). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2020. Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35 830 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. EZK (2021b). Brief “Onderzoek naar het effect en de wenselijkheid van een energiebesparingsplicht bij de ETS-industrie en het uitbreiden van de Erkende Maatregelenlijsten (motie Van der Lee)”. Tweede Kamer, vergaderjaar 20202021, 30 196 en 32 813, nr. 766. Den Haag: Sdu. EZK (2022a). Brief “Aanscherping energiebesparingsplicht”.

Tweede Kamer, Vergaderjaar 2021–2022, 30196 en 29826, nr. 793. Den Haag: Sdu EZK (2022b). Brief van de minister voor KenE, 29 november 2022. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 805. Den Haag: Sdu EZK (2022c). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2021. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2021-2022, 36 100 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. EZK (2023a). Brief van de minister van EZK, 6 april 2023. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022–2023, 32 637 en 32 813, nr. 562. Den Haag: Sdu EZK (2023b). Brief van de minister voor KenE betreft Stand van zaken Energiebesparing, 3 oktober 2023. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 196, nr. 818,. Den Haag: Sdu EZK (2024a). Brief “Stand van Zaken energiebesparing”. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023-2024, 30 196, nr. 830. Den Haag: Sdu EZK (2024b). Brief “Stand van zaken openstelling SDE++ 2024 en resultaten SDE++ 2023”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023-2024, 31 239 nr. 398 Den Haag: Sdu EZK (2024c). Wijziging van de begrotingsstaten van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota). Tweede Kamer, vergaderjaar 20232024, 36 550 XIII, nr. 2. Den Haag: Sdu IenM (2015). Begroting van het ministerie van IenM 2016, Memorie van toelichting. Tweede Kamer, vergaderjaar 2015-2016, 34 300 XII, nr. 2. Den Haag: Sdu IenW (2023). Brief “Voortgang versterking VTH-stelsel”.

Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022–2023, 22 343 en 28 663, nr. 351. Den Haag: Sdu IenW (2024). Brief ‘Voortgang versterking VTH-stelsel – januari 2024”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023–2024, 22 343 en 28 663, nr. 390. Den Haag: Sdu Infomil (zonder datum a). https://www.infomil.nl/onderwerpen/integrale/wetalgemene/wabo-kort-1/bevoegdgezag/#:~:text=De%20hoofdregel%20(art.,worden%20afgeweken%20van%20 de%20hoofdregel.

Algemene Rekenkamer

96/100

•

•

•

•

• • • • • • •

• •

• • • • • • • • •

•

• • •

Infomil (zonder datum b). VUE Databank, via https://vue.databank.nl/dashboard/dashboard-vue/, geraadpleegd 3 september 2024. IPLO (zonder datum) https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/vergunningverlening-toezichthandhaving/kwaliteitscriteria-vergunningverlening-toezicht/KplusV (2015). Evaluatie en de follow-up van de Lokale Klimaatagenda (LKA). Arnhem: eigen beheer. KGG (2024). Organogram. https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-klimaat-en-groenegroei/documenten/publicaties/2024/07/02/organogram-ministerie-vanklimaat-en-groene-groei. geraadpleegd op 11 juli 2024. PBL (2014). Energie besparen gaat niet vanzelf. Evaluatie energiebesparingsbeleid voor de gebouwde omgeving. Den Haag: eigen beheer. PBL (2020). Klimaat- en Energieverkenning 2020. Den Haag: eigen beheer. PBL (2021). Klimaat- en Energieverkenning 2021. Den Haag: eigen beheer. PBL (2022). Klimaat- en Energieverkenning 2022. Den Haag: eigen beheer. PBL (2023). Klimaat- en Energieverkenning 2023. Den Haag: eigen beheer. PVV, VVD, NSC en BBB (2024). Hoofdlijnenakkoord tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB, Budgettaire bijlage hoofdlijnenakkoord. Zonder plaats. Rijksoverheid (2016). Rapport IBO kostenefficiëntie CO2-reductiemaatregelen. Den Haag: eigen beheer. Rijksoverheid (zonder datum) Dashboard toezicht en handhaving energiebesparingsplicht.

https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/toezicht-enhandhaving-energiebesparingsplicht, geraadpleegd 29 mei 2024. Royal Haskoning (2021). Handhaafbaar gedeelte kosteneffectief CO2reductiepotentieel in de Nederlandse industrie. Rotterdam: eigen beheer. RVO (zonder datum). https://www.rvo.nl/onderwerpen/informatieplichtenergiebesparing/bedrijven-en-instellingen/feiten-en-cijfers geraadpleegd, 63-2024. SER (2013). Energieakkoord voor duurzame groei. Zonder plaats. SER (2015). Uitvoeringsagenda Energieakkoord 2015. Zonder plaats. SER (2019). Borgingscommissie energieakkoord. Energieakkoord 2018 en 5 jaar borging. Den Haag: eigen beheer. Sorgdrager en Van Aartsen (2024). Review IBP VTH, Tijd om door te pakken. Zonder plaats. TNO (2021). Verwachte effecten van de energiebesparingsplicht uit de Wet milieubeheer. Amsterdam: eigen beheer. TNO (2022a). Aanscherping doelen energiebesparing herziening EED en REPowerEU. Amsterdam: eigen beheer. TNO (2022b). Subdoel Energiebesparing. Amsterdam: eigen beheer. TNO (2024). Een nationaal doel voor energiebesparing en streefwaarden voor sectoren. Zonder plaats.: eigen beheer. Tweede Kamer, vergaderjaar 2009-2010, 32 123 XI, nr. 14, Verslag met lijst van vragen en antwoorden vaststelling begrotingsstaten van Min. VROM (XI) en Waddenfonds 2010.

Tweede Kamer, Vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel van de Handelingen, Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden, nr. 3041. TwynstraGudde en SP PS (2021). Omgevingsdiensten in beeld. Zonder plaats. Twynstragudde en SP PS (2023). Omgevingsdiensten in beeld. Zonder plaats. Twynstragudde (2023). Energiebesparings- en informatieplicht bij bedrijven in Zaanstad. Zonder plaats.

Algemene Rekenkamer

97/100