8.2b.9. Toelichting - Archeologisch bureau- en booronderzoek

Zand in banen: zanddiepte-kaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Utrecht; Arnhem: Universiteit Utrecht] ; Provincie Gelderland]. De Jonge, E. en H. van Boven. 2007. Veluws water: tien eeuwen waterbeheer op de Veluwe. Utrecht: Matrijs. https://catalogus.cultureelerfgoed.nl/Details/books/56009. Fijma, P. 2009. ‘Archeologisch onderzoek Hoogwatergeul Veessen-Wapenveld, bureauonderzoek’. 731. Grontmij archeologische rapporten. Grontmij Nederland B.V. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis2/Archeorapporten/15/ AR20818. van Geelkercken, N. 1628. ‘De Grift en andere beken gelegen in de streek tussen Heerde en het klooster Hulsbergen aan de IJssel’. Beeldbank. Gelders Archief. https://permalink.geldersarchief.nl/26412F7188904ADC970F814EB90614 45. ———. 1654. ‘De Velouwe : het laetste vierdeel van Gelderlandt’. Jacob van Biesen. http://www.archieven.nl/nl/zoeken? mivast=0&mizig=284&miadt=37&miaet=1&micode=1551&minr=43435840 &miview=ldt. Geerts, R.C.A. 2017. ‘Natte voeten in de hoogwatergeul, archeologisch onderzoek in Veessen-Wapenveld’. 4444. ADC rapport. ADC ArcheoProjecten. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3/Zaakdocumenten/247/247 6919/afm/. Gelders Ondergrond Overleg en REASeuro. 2022.

‘Gelderse verwachtingskaart Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

29 ontplofbare oorlogsresten’. https://reas.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html? id=901387442b96447ea833dd223770c62d. Hesseling, H.J. 2015. ‘Plangebied Kerkstraat-Werverweg in Wapenveld, gemeente Heerde, archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (proefsleuven)’. 5241. RAAP-notitie. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3/Zaakdocumenten/268/268 1695/afm/. ‘HISGIS Gelderland’. 2019. https://hisgis.nl/projecten/gelderland/. Kadaster en PDOK. 2014. ‘AHN2 en 3 - WCS service’. http://nationaalgeoregister.nl. Maas, G.J., W.M. van der Meij, S.P.J. van Delft en A.H. Heidema. 2019. ‘Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart Nederland 1:50.000 (2019), achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand’. Wageningen: Wageningen Environmental Research. http://legendageomorfologie.wur.nl/. de Mulder, E.J.F. 2003. ‘De ondergrond van Nederland’. Wolters-Noordhoff. Nederlands Normalisatie Instituut. 1989. Geotechniek: classificatie van onverharde grondmonsters. Delft: Nederlands Normalisatie-instituut. Pape-Luijten, H.G. 2019. ‘Handreiking archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek, gemeente Heerde’. Provincie Gelderland. ‘Bodemverontreinigingen’.

http://ags.prvgld.nl/GLD.Atlas/(S(2qcxtt450onmj5vxfjwvjl55))/Default.aspx ?applicatie=Bodemverontreinigingen. RAF. 1940. ‘Wageningen UR GeoPortal: RAF aerial photographs’. 1945. http://library.wur.nl/WebQuery/geoportal/raf. Rensink, E., H.J.T. Weerts, M. Kosian, H. Feiken en B.I. Smit. 2015. ‘Archeologische Landschappenkaart van Nederland. Methodiek en kaartbeeld’. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. https://doi.org/10.17026/dans-xf6-ywnd. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 2016. ‘Kaart van verdedigingswerken, alle linies en stellingen’. https://landschapinnederland.nl/bronnen-enkaarten/militaire-landschapskaart. ———. 2017. ‘Rijksmonumentenregister’. Cultureelerfgoed.nl. https://cultureelerfgoed.nl/monumentenregister. ———. 2021. ‘Archis3 - Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed’. https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Data Archiving and Networking Services. ‘e-depot voor de Nederlandse archeologie’. http://www.edna.nl. Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. ‘Bodemloket’. http://www.bodemloket.nl/. Schorn, E.A. 2021. ‘Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase (booronderzoek) W.H. van de Pollstraat 1 te Wapenveld, gemeente Heerde’. 21064. KSP rapport. KSP Archeologie. DANS. https://doi.org/10.17026/dans-z85-n7vm. van der Sijs, N. 2010. ‘Etymologiebank’.

http://www.etymologiebank.nl. SIKB. 2018. ‘BRL 4000: Beoordelingsrichtlijn Archeologie, versie 4.1’. SIKB. https://www.sikb.nl/doc/BRL4000/BRL%20SIKB%204000%20Archeologie %20versie%204_1.pdf. Steur, G.G.L., W. Heijink, en Stichting voor Bodemkartering. 1966. ‘Bodemkaart van Nederland 1:50.000 : toelichting bij kaartblad 27 Oost Hattem’. Wageningen: Stiboka. http://edepot.wur.nl/117793. Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

30 Stichting RAAP. 2017. ‘Indicatieve Kaart Militaire Waarden (IKME)’. ‘Traces of War’. https://www.tracesofwar.nl. Vos, P. en S. de Vries. 2013. ‘2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0)’. Deltares. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). https://archeologieinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/paleogeografischekaarten. Wit, Frederick de. 1721. ‘Ducatus Geldriae Tetrarchia Arnhemiensis Sive Velavia’. Mollova mapová sbírka (Kaartencollectie van Moll). http://mapy.mzk.cz/mzk03/001/047/364/2619268558. Witmer, E.M. en G. Zielman. 2021. ‘Plangebied Lagestraat 7 te Wapenveld, gemeente Heerde, archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)’. 4861. RAAP-rapport. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3/Zaakdocumenten/491/491 8120/afm/.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

31

Figuren

Figuur 2: Topografische kaart.

Figuur 3: Actuele luchtfoto.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

32

Figuur 4: Onderzoeksgebied voor het bureauonderzoek als straal van 500 meter rondom het plangebied.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

33

Figuur 5: Archeologische beleidskaart van de gemeente Heerde (Boshoven e.a. 2010). Vastgesteld in 2012.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

34

Figuur 6: Nieuwe situatie.

Figuur 7: Het plangebied gezien vanaf de Werverweg in noordwestelijke richting (Google Maps Street View, maart 2022).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

35

Figuur 8: Globale geologische situatie omstreeks 9.000 voor Chr.(Vos en De Vries 2013).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

36

Figuur 9: Beddinggordels Laat Glaciaal - Vroeg Holoceen (Berendsen en Stouthamer 2001).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

37

Figuur 10: Geomorfologische kaart (Maas e.a. 2019).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

38

Figuur 11: Zanddieptekaart provincie Gelderland (Cohen e.a. 2009).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

39

Figuur 12: Archeologische landschappenkaart (Boshoven e.a. 2010).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

40

Figuur 13: Globale geologische situatie circa 500 voor Chr. (Vos en De Vries 2013).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

41

Figuur 14: Beddinggordels Holoceen (Cohen e.a. 2012).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

42

Figuur 15: Bodemkaart (Alterra Wageningen UR 2012).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

43

Figuur 16: Hoogte-reliëfkaart (Actueel Hoogtebestand Nederland 2018).

Figuur 17: Hoogte-reliëfkaart detail (Actueel Hoogtebestand Nederland 2018). Hoogtewaarden in meters ten opzichte van N.A.P. Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

44

Figuur 18: Kaart van De Grift en andere beken tussen Heerde en het klooster Hulsbergen uit 1628 (Van Geelkercken 1628).

Figuur 19: Kaart van de Veluwe uit 1654 (Van Geelkercken 1654).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

45

N

Figuur 20: Kaart van Gelderland uit 1721 (Wit 1721). Het noorden is rechts.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

46

Figuur 21: Kadastrale Minuut provincie Gelderland (‘HISGIS Gelderland’ 2019).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

47

Figuur 22: Topografisch militaire kaart 1850.

Figuur 23: 338-792-VORCHTEN-1865.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

48

Figuur 24: 338-794-VORCHTEN-1903.

Figuur 25: 338-795-VORCHTEN-1917.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

49

Figuur 26: Luchtfoto uit 1945 (RAF 1940-1945).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

50

Figuur 27: 27E-1957-Hattem / Heerde / Zwolle.

Figuur 28: 27E-1975-Hattem / Heerde / Zwolle.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

51

Figuur 29: 27E-1991-Hattem / Heerde / Zwolle.

Figuur 30: Topografisch kaart 2012.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

52

Figuur 31: Gegevens uit ARCHIS3 in een straal van 500 meter rondom het plangebied (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2021).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

53

Figuur 32: AMK terreinen in de bredere omgeving van het plangebied (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2021). Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

54

Figuur 33: Locaties onderzoeken in het IJsseldal (Geerts 2017).

120 cm -mv

Figuur 34: Bodemopbouw op locatie 1 van proefsleuvenonderzoek op ongeveer 1 km ten noordoosten van het plangebied (Geerts 2017).

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

55

BST1

BST1

Figuur 35: Boorpuntenkaart.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

56

Figuur 36: Schematische weergave van boorprofielen.

Bureau voor Archeologie Rapport 1229

Wapenveld Werverweg en Zwartekolk

Bijlage 1: Boorbeschrijvingen nr.

grens (cm -mv)

grond bijmenging

mediaan

kleur

kalk

nieuwvormingen

antropogene bijmengingen

horizonten boortype

overig

boven onder 1

grondwaterstand tijdens boring: 130 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg, datum boring: 1september-2022 0

45 zand

matig humeus; matig fijn matig siltig

donkerbruin-grijs

kalkloos

A-horizont

7cm- Edelman zand matig afgerond; matig grote spreiding; basis geleidelijk

45

55 zand

matig humeus; matig grof matig siltig

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman weinig zandbrokjes; bruiner, restant B-horizont; zand matig afgerond; matig grote spreiding; basis scherp

55

100 zand

matig siltig

matig grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk

100

150 zand

zwak siltig

matig grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding

2

3

grondwaterstand tijdens boring: 150 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

50 zand

zwak humeus; zwak siltig; zwak grindig

zeer fijn

50

75 zand

matig humeus; matig grof matig siltig

donker-grijs- kalkloos spoor roestvlekken bruin

A-horizont

7cm- Edelman zand matig afgerond; matig grote spreiding; iets cohesie, mogelijk silt; kachel grit; basis scherp

75

95 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig

donker-grijs- kalkloos spoor roestvlekken bruin

A-horizont

7cm- Edelman weinig zandbrokjes; bruine zandbrokjes, mogelijk resten Bhorizont; zand matig afgerond; matig grote spreiding; basis scherp

95

160 zand

zwak siltig

geel-grijs

C-horizont

7cm- Edelman 210 tot 300 mu; zand matig afgerond; matig kleine spreiding

matig grof

grijs-bruin

kalkloos

kalkloos

spoor baksteen

7cm- Edelman opgebrachte grond; oranje rood baksteen brokken; droog; zand afgerond; matig grote spreiding; basis scherp

grondwaterstand tijdens boring: 140

nr.

grens (cm -mv)

grond bijmenging

mediaan

kleur

kalk

nieuwvormingen

antropogene bijmengingen

horizonten boortype

overig

boven onder (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

45 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman omgewerkte grond; zand afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp

45

60 zand

matig humeus; matig grof matig siltig

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman omgewerkte grond; zand afgerond; veel zandbrokjes; matig kleine spreiding; basis scherp

60

140 zand

matig siltig

matig grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk

140

150 zand

matig siltig

matig grof

grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman ook fijn materiaal; basis geleidelijk; zand afgerond; matig grote spreiding

4

grondwaterstand tijdens boring: 130 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

25 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig; zwak grindig

donkerbruin-grijs

25

50 zand

matig humeus; matig grof matig siltig

50

90 zand

matig siltig

90

150 zand

zwak siltig

kalkloos

spoor baksteen

A-horizont

7cm- Edelman bouwvoor; zand afgerond; matig kleine spreiding; droog; oranje rood baksteen brokken ; kachel grit; basis scherp

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; spoor zandbrokjes; matig kleine spreiding; basis scherp

matig grof

geel-grijs

kalkloos spoor roestvlekken

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk

matig grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman basis geleidelijk; zand afgerond; matig kleine spreiding

5

grondwaterstand tijdens boring: 150 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

30 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig; zwak grindig

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig grote spreiding; kachel grit; basis scherp

30

45 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig

donker-grijs- kalkloos bruin

A-horizont

7cm- Edelman spoor zandbrokjes; zand afgerond; matig grote spreiding; basis scherp

nr.

grens (cm -mv)

grond bijmenging

mediaan

kleur

kalk

nieuwvormingen

antropogene bijmengingen

horizonten boortype

overig

boven onder 45

60 zand

zwak siltig

matig grof

bruin-geel

kalkloos weinig roestvlekken

C-horizont

7cm- Edelman ijzerconcretie; zand afgerond; matig grote spreiding; basis geleidelijk

60

150 zand

matig siltig

matig grof

grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman laagjes fijn zand; zand afgerond; matig grote spreiding

6

grondwaterstand tijdens boring: 140 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

50 zand

matig humeus; matig grof matig siltig; zwak grindig

donkerbruin-grijs

kalkloos

A-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding; droog; basis scherp

50

55 zand

zwak humeus; matig siltig

matig grof

bruin

kalkloos

A-horizont

7cm- Edelman waarschijnlijk omgewerkte Bhorizont; spoor grijze vlekken; zand afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp

55

100 zand

matig siltig

matig grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk

100

160 zand

matig siltig

zeer grof

geel-grijs

kalkloos

C-horizont

7cm- Edelman 300 tot 350 mu; enkele grindjes; zand afgerond; matig grote spreiding

7

grondwaterstand tijdens boring: 120 (cm -mv) beschrijver: F. Roodenburg datum boring: 1-september-2022 0

45 zand

matig humeus; matig grof zwak siltig; zwak grindig

bruin-grijs

kalkloos

45

55 zand

zwak siltig; zwak grindig

zeer grof

bruin-grijs

kalkloos

55

200 zand

matig siltig

matig grof

grijs

kalkloos

A-horizont

7cm- Edelman droog; zand afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp 7cm- Edelman 300 tot 400 mu; zand afgerond; zeer grote spreiding; basis scherp

C-horizont

7cm- Edelman zand afgerond; matig kleine spreiding

Coördinaten van de boringen: nr.

X (m RD)

Y (m RD)

Z (cm NAP)

1

202138

494181

306

2

202141

494151

349

3

202192

494152

316

4

202194

494194

294

5

202227

494136

304

6

202233

494176

313

7

202241

494214

301