8.2. Ruimtelijke Onderbouwing 'Vosbergerweg 38'pdf

Functiewijziging evenementen Kasteel Vosbergen Ruimtelijke onderbouwing

Rapportnummer 1719

1

Colofon Titel:

Functiewijziging activiteiten Kasteel Vosbergen Vosbergerweg 38 8181 JJ Heerde Ruimtelijke onderbouwing

Opdrachtnemer:

Cultuurland Advies Postbus 20, 8180 AA Heerde

Contactpersoon:

Jan Olaf Tjabringa tjabringa@cultuurland.com 088 – 78 44 300

Opdrachtgever:

Mevrouw G.A. Kamerlingh Onnes – van Dedem

Projectcode:

1719

Versie:

Versie 1.6

Datum:

November 2024

2

Inhoudsopgave 1.

Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.4

2.

6.

7 8

Algemeen Ruimtelijke en sociale meerwaarde Economische meerwaarde Duurzame meerwaarde Maatschappelijke aanvaardbaarheid meerwaarde Conclusies

11 11 11 11 11 12

Beschrijving en toets relevant beleid 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

5.

Bestaande situatie Gewenste ontwikkeling – activiteitenterrein

Beschrijving maatschappelijke meerwaarde 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

4.

3 3 5 6

Planbeschrijving 2.1 2.2

3.

Aanleiding en doel van het project Ligging en begrenzing plangebied Omschrijving strijdigheid met het bestemmingsplan Leeswijzer

Rijksbeleid – Erfgoedwet Provinciaal beleid - Omgevingsvisie Gelderland (2018) Provinciaal beleid - Omgevingsverordening Gelderland Gemeentelijk beleid - Toekomstvisie gemeente Heerde 2025 Gemeentelijk beleid - Structuurvisie gemeente Heerde 2025 Gemeentelijk beleid - Landschapsontwikkelingsplan Gemeentelijk beleid - Cittaslow

Beschrijving en toets ruimtelijke uitvoerbaarheid 5.1 Analyse 5.2 Verkeer en parkeren 5.3 Landschaps- en natuurwaarden 5.4 Stikstof – Aerius 5.5 Veiligheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid 5.6 Geluid 5.7 Bedrijven 5.8 Conclusie

13 13 14 14 14 15 15

16 16 17 18 18 18 20 20

Conclusie, vervolg en bijlagen 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Algemeen Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke aanvaardbaarheid Vervolg Bijlagen

21 21 21 21 21

3

1. 1.1

Inleiding Aanleiding en doel van het project Kasteel Vosbergen en het omliggende landgoed liggen aan de rand van Heerde tussen de Zwolseweg en het Apeldoorns Kanaal. Het 40 hectare grootte landgoed bestaat, naast het kasteel met omliggende tuinen, uit een samenspel van percelen landbouwgrond afgewisseld met bossen en lanen. Het landgoed kent een rijke historie en heeft tot de dag van vandaag een nauwe sociaal-maatschappelijke verbondenheid met de plaats Heerde. Door de directe ligging tegen de rand van het dorp is het een belangrijk en geliefd uitloopgebied en draagt het door zijn statige lanen bij aan de groene uitstraling van de naastgelegen woonwijk. Het behoeft dan ook geen betoog dat het landgoed en de aanwezige gebouwen een hoge cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen en een belangrijke plek innemen binnen de gemeente Heerde. Door de hoge onderhoudslasten van de (rijks)monumentale gebouwen, de tuinen en het omliggende landschap is de instandhouding van een dergelijk complex een zware opgave. Met name door het teruglopen van de traditionele inkomstenbronnen worden landgoedeigenaren net als elders in Nederland gedwongen om uit te kijken naar nieuwe verdienmodellen (economische pijlers) om het landgoed en de aanwezige waarden voor de toekomst duurzaam te kunnen behouden.

Een dergelijke ontwikkeling is landgoederen niet vreemd waar eigenaren al honderden jaren continu gedwongen worden om in te spelen op veranderende economische omstandigheden. Zo voegt iedere generatie iets toe aan het landschap waardoor een rijke gelaagdheid ontstaat die zo kenmerkend is voor de Nederlandse landgoederen en buitenplaatsen. De huidige eigenaren zoeken naar een mogelijkheid om de inkomsten van het landgoed op een passende manier te verhogen, zodat de instandhouding gewaarborgd kan worden. Een breder gebruik en openstelling van Kasteel Vosbergen en de omliggende terreinen kan hieraan op een positieve manier bijdragen. Dit kan onder andere gestalte krijgen in het organiseren van activiteiten die passen bij de uitstraling van de omgeving en iets kunnen toevoegen aan de kwaliteit en de beleving van het landgoed. Bij schrijven d.d. 6 november 2018 heeft het College van Burgemeester en Wethouders te kennen gegeven een positieve grondhouding te hebben ten opzichte van de beoogde ontwikkelingen. Zij hebben gevraagd om dit verder uit te werken in een ruimtelijke onderbouwing. In de periode die volgde is veelvuldig contact geweest tussen de eigenaren/initiatiefnemers, de gemeente en de buurt. Het proces heeft door diverse oorzaken een langere doorlooptijd gehad dan vooraf ingeschat.

De voorliggende ruimtelijke onderbouwing maakt onderdeel uit van een nieuwe aanvraag omgevingsvergunning, nadat de eerder verkregen vergunning (d.d. 26-04-2021) introkken is.

1.2

Ligging en begrenzing plangebied De beoogde functiewijziging heeft geen betrekking op het gehele landgoed maar enkel op de landgoedkern. Deze kern bestaat uit het omgrachte terrein met Kasteel Vosbergen, voorerf met koetshuis en de tuin aan de achterzijde van het kasteel. Ook enkele toegangswegen worden gerekend binnen het plangebied aangezien deze, voor wat betreft ontsluiting en parkeren, van belang zijn voor de ruimtelijke analyse. De landgoedkern is kadastraal bekend gemeente Heerde, sectie K, nummers 540, 537, 538, 8619, 8620 en 539, gezamenlijk groot 2.08.20 hectare. De landgoedkern is middels een tweetal bruggen ontsloten. Aan de zuidzijde ligt een kleine voetgangersbrug over de gracht en aan de westzijde ligt de primaire toegangsbrug die direct uitkomt op het plein voor het kasteel. Vanaf deze laatstgenoemde brug loopt de centrale oprijlaan – met een lengte van circa 140 meter - naar de doorgaande weg, de Vosbergerweg. Vlak voor het kasteel ligt, haaks op deze centrale oprijlaan, nog een noord-zuid georiënteerde laan met enkele parkeerhavens.

4

Afbeelding 1: Kadastrale ligging en begrenzing van het plangebied bestaande uit de landgoedkern en omliggend lanenstelsel – met geel begrensd.

Oprijlaan Brug

Voorplein

Koetshuis Brug

Stal Kasteel Tuin

Laan

Afbeelding 2: Kadastrale ligging en begrenzing van de landgoedkern – met geel begrensd.

5

1.3

Omschrijving strijdigheid met het bestemmingsplan Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het Bestemmingsplan Buitengebied West zoals vastgesteld in de ‘Correctieve herziening Buitengebied West’in 2014. Het gewenste gebruik – als activiteitenlocatie – is strijdig met de vigerende bestemmingen ‘wonen - landhuis’ en ‘agrarisch’. Daarnaast heeft het gehele gebied de dubbelbestemming ‘waarde-middelhoge archeologische waarde’ alsmede de gebiedsaanduiding ‘landgoed’, NNN en beekdalen. De voor ‘wonen-landhuis’ doeleinden aanwezen gronden c.q. bouwwerken zijn o.a. bestemd voor: a) het wonen in, binnen gronden met een parkachtige aanleg gesitueerde, aanzienlijke woningen in de zin van landhuizen; b) een aan-huis-gebonden beroep; c) rustpunten ten behoeve van dagrecreanten. De voor ‘agrarische’ doeleinden aanwezen gronden zijn o.a. bestemd voor: a) de uitoefening van een agrarisch bedrijf; b) extensief recreatief medegebruik. De gronden met de gebiedsaanduiding ‘landgoed’ zijn tevens bestemd voor: a) het behoud en een samenhangend beheer van een grote bezitting (landgoed). De gronden met de gebiedsaanduiding ‘ehs-natuur’ zijn van toepassing op het terrein binnen de gracht. Voor de gronden met de gebiedsaanduiding ‘beekdalen’ wordt aandacht gevraagd door de diverse gebiedstypen met eigen landschaps- en natuurwaarden ingeval er sprake is van het toevoegen van bouwwerken.

De plannen voorzien in een tijdelijke (periode van 10 jaar) verruiming van de huidige bestemming om activiteiten in Kasteel Vosbergen en op de omliggende gronden mogelijk te maken. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken wordt verzocht om een omgevingsvergunning te verlenen, gelet op art. 2.12 lid 1, sub a ten 2° van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), in samenhang met bijlage II, artikel 4 lid 11 van het Besluit omgevingsrecht (Bor).

Afbeelding 3: Uitsnede uit het Bestemmingsplan Buitengebied West met het plangebied in rood omgrensd. De gele gronden zijn bestemd als ‘wonen-landhuis’ en de lichtgroene gronden zijn bestemd als ‘agrarisch’.

6

1.4

Leeswijzer Deze voorliggende ruimtelijke onderbouwing komt overeen met het principe van de gemeente Heerde ten aanzien van uitnodigingsplanologie. Na een beschrijving van het initiatief volgt een beschrijving van de maatschappelijke meerwaarde. Ter afronding wordt ingegaan op de toetsing aan het beleid en aan de ruimtelijke uitvoerbaarheid.

7

2. 2.1

Planbeschrijving Bestaande situatie Kasteel Vosbergen met de omliggende tuinen en bijgebouwen vormt het historische centrum van het 40 hectare grootte en gelijknamige landgoed. Rond de landgoedkern ligt een gevarieerd landschap waar percelen landbouwgrond worden afgewisseld met lanen en kleine bospercelen. De lanen en formele aanleg geven het landgoed een statig voorkomen en door de directe ligging tegen Heerde vormt het landgoed een geliefd uitloopgebied. De historie van het huis en landgoed gaat minimaal terug tot 1558 toen Gerlich Doys werd vermeld als eigenaar van enige goederen in Heerde. Het is mogelijk dat de kern van het tegenwoordige huis toen reeds aanwezig was in de vorm van een kleine spijker en werd gebruikt als zomerverblijf. Reeds in 1623 werd het pand aanzienlijk uitgebreid en kreeg het zijn huidige voorkomen. Het kasteel is dan ook een bijzonder fraai en goed bewaard gebleven voorbeeld van een klein edelmanshuis uit het begin van de 17de eeuw. De strakke en regelmatige parkaanleg met lanen en zichtlijnen stamt eveneens uit de 17 de eeuw en werd in de 18de eeuw versterkt middels een aanvullende gracht met singels. Bij de aanleg van de tuin in landschappelijk stijl in 1810 werd de formele structuur gehandhaafd waardoor het in samenhang met de aanwezige bebouwing een zeer waardevol en gaaf 17de eeuws ensemble betreft.

Kasteel Vosbergen en de directe omgeving worden momenteel gebruikt als woonhuis en als locatie voor het voltrekken van huwelijken. In het koetshuis bevindt zich, naast de stallen van de stoeterij van het landgoed, een volledig zelfstandige burgerwoning. Het voorplein en de achterliggende tuin zijn behoudens de genoemde activiteiten - niet toegankelijk voor het publiek. De bossen en lanen buiten de landgoedkern zijn wel opengesteld voor recreatief medegebruik.

Afbeelding 4: Beelden van de huidige situatie van het plangebied.

8 2.2

Gewenste ontwikkeling – activiteiten De afgelopen decennia zijn de inkomsten uit de traditionele economische pijlers (landbouw, bosbouw en verhuur van panden) teruggelopen terwijl de onderhoudslasten van de monumentale opstallen en het omliggende landschap aanzienlijk zijn gestegen. Nieuwe inkomstenbronnen zijn dan ook noodzakelijk om het huidige kwaliteitspeil van het landgoed te kunnen behouden. Nieuwe ontwikkelingen moeten recht doen aan de bestaande waardes en een positieve impuls geven aan de leefomgeving. In een uitgevoerd ‘Onderzoek Herbestemming’ uit 2017 (opgesteld door Monumenten Advies Oost BV) wordt de kwaliteit van Kasteel Vosbergen en het terrein geschetst. Het wordt omgeschreven als een kern van een adellijk goed, gevormd door een edelmanshuis met bijbehorende gebouwen en terrein, geldend als het enige zuiver in zijn karakter bewaarde voorbeeld van een eenvoudige aanleg met een formeel lanenstramien en bestaande uit een hoofdgebouw, terreinen met aanleg en gebouwde objecten. Het behoort tot de weinig bewaard gebleven edelmanshuizen uit de tijd rond 1600 met een vrij zuiver bewaard gebleven barok aanlegstramien. De relatie met de directe omgeving, zoals de water gerelateerde landschapselementen is sterk. Het geheel valt dan ook te karakteriseren in termen als eenvoud, zuiver en authentiek.

Om de instandhouding van het landgoed te kunnen borgen willen de eigenaren zowel het kasteel als de buitenruimte meer openstellen voor het publiek. Dit kan onder andere gestalte krijgen in het organiseren van een aantal - bij de locatie passende - activiteiten per jaar. De kernwoorden als eenvoud, zuiver en authentiek moeten doorklinken in het type activiteit en de invulling ervan. In de afgelopen periode is daar op bescheiden schaal ervaring mee opgedaan. Zo is in samenwerking met Visit Heerde gestart met landgoedwandelingen onder leiding van een gids. De Buitenbios, eveneens in samenwerking met Visit Heerde, was meerdere keren een enorm succes. Ook optredens van het Koninklijke Fanfareorkest Wilhelmina werden goed bezocht. De beleving van de locatie en het genieten van en bij een activiteit staat centraal, de kwaliteit dient hoogwaardig en authentiek te zijn. Activiteiten als een ‘standaard’ braderie of een moderne autoshow zullen als niet passend ervaren worden. Een streekmarkt, een passend akoestisch muziekactiviteit of een bijzondere bruiloft met vernieuwende elementen kunnen dat wel zijn. Om deze initiatieven en activiteiten meer structuur te geven, wordt op jaarbasis ruimte gevraagd voor: -

-

-

-

Tien activiteiten in het kasteel, het hoofdhuis; o Huwelijken, kamerconcert, heidagen, trainingen e.d. Max. 35 personen per activiteit, tijdsduur maximaal 1 dag tot uiterlijk 00:00 uur Twaalf kleinere activiteiten op het terras/voorplein (westzijde van het kasteel); o O.a. huwelijken of andere activiteiten (circa 35 personen), tijdsduur maximaal 1 dag tot uiterlijk 00:00 uur. Vier grotere activiteiten op het voorplein of achterland (west- en oostzijde van het kasteel) van grotere omvang, voor de zakelijke en/of publieke markt; o O.a. huwelijken of andere activiteiten (circa 100 – 150 personen), tijdsduur 1 dag of weekeinde tot uiterlijk 23:00 uur met mogelijk versterkte livemuziek/DJ Drie maatschappelijke - openbaar toegankelijke - activiteiten o Buitenbioscoop Visit Heerde (max. 500 bezoekers) o Jaarconcert Fanfare Wilhelmina (circa 300 bezoekers) o Zomerfair (max. 300 bezoekers tegelijkertijd)

In bijlage 1 zijn enkele schetsen opgenomen van een terreinindeling die passend zou kunnen zijn bij de voorgenomen plannen. Duidelijk is te zien dat de activiteiten zich concentreren in de directe nabijheid van het kasteel, waardoor het verdere landgoed in ruste blijft. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kleinere (kasteel) en grotere (terras/achterland) activiteiten, wat logischerwijs zijn weerslag heeft op de routing van bezoekers, organisatie en eventueel de hulpdiensten. Een kleinere activiteit in het kasteel is gericht op maximaal 35 mensen en kent een korte duur van een aantal uren tot maximaal een dag. Te denken valt aan een zakelijke bijeenkomst van een bedrijf, een huwelijksvoltrekking e.d. Grotere activiteiten op het terras/voorplein zijn doorgaans dagvullend en trekken logischerwijs meer mensen aan. Ingeval er sprake is van genodigden, dan zal het maximaal aantal deelnemers 300 personen. Bij een

9 steekmarkt (als voorbeeld) is er sprake van doorstroompubliek met meer of minder dan 300 bezoekers. Het dienen activiteiten te zijn die passen bij de status van Kasteel Vosbergen en geen afbreuk doen aan het kasteel en terrein. Het terrein aan de west- en oostzijde van het kasteel kan dienstdoen voor de grotere activiteiten met maximaal 500 personen tegelijkertijd en zal hiervoor heringericht worden naar de oude stijl. Onderdelen van de herinrichting zijn het terugbrengen van een pluktuin, boomgaard en siertuin. Het zijn elementen die dienen ter versterking van de activiteiten, aangezien de inrichting nu bestaat uit één groot grasveld. Tevens dient de boomgaard als natuurlijke grotere barrière tussen het activiteitenterrein en de bewoners aan de oostzijde van het Apeldoorns Kanaal. De bestaande hoofstructuur van het terrein zal in ieder geval gehandhaafd blijven, waarbij er tevens geen vaste voorzieningen gerealiseerd worden om activiteiten (klein of groot) mogelijk te maken. Alle activiteiten of voorzieningen zijn van tijdelijke aard, van minimaal een paar uur (kleine activiteit) tot maximaal 1 weekend, inclusief op- en afbouw. Activiteiten in het weekend duren maximaal 2 tot 3 dagen en vinden bij voorkeur niet op zondag plaats. Ook kan indien wenselijk gebruik worden gemaakt van de reeds aanwezige toilet- en keukenvoorziening in het bestaande bijgebouw.

In paragraaf 5.5 wordt een nadere toelichting geven op eindtijd van activiteiten in relatie tot geluid. Om de veiligheid van bezoekers te garanderen is onderzoek gedaan naar de draagkracht van de hoofdbrug over de gracht. Uit het onderzoek, zie bijlage 5, is gebleken dat deze brug in de huidige staat aan de draagkrachtnorm voldoet. Het plaatsen van klossen in de flenzen van de H-balken is een niet noodzakelijke maatregel voor extra versteviging, maar is wel uitgevoerd. De hoofdbrug over de gracht voldoet ook zonder deze ingreep aan de eisen uit het bouwbesluit art. 6.37 en 6.38. In bijlage 5 van deze ruimtelijke onderbouwing is de statische berekening hiervoor toegevoegd, welke d.d. 9 september 2020 door de gemeente Heerde is goedgekeurd. Verder herstel (sier) van de brug is inmiddels volledig uitgevoerd. Ook de kleinere brug over de beek, halverwege het toegangspad naar het kasteel, is in 2023 geheel vernieuwd, conform de gestelde eisen. De kaart op pagina 10 en de kaarten in bijlage 1 geven meer inzicht in de routering van het auto- en fietsverkeer en het parkeren op eigen terrein. In paragraaf 5.2 wordt hier tevens nader op ingegaan. Resumerend kan worden gesteld dat er geen interne en externe wijzigingen worden aangebracht aan de opstallen, De wijzigingen in de tuin betreft al reeds aangeplante fruitbomen die bijdragen aan de beleving van de historische park- en tuinaanleg.

10 Inrichtingsvoorstel terrein Kasteel Vosbergen

11 3.

Beschrijving maatschappelijke meerwaarde

3.1

Algemeen Een goede ruimtelijke ordening gaat uit van ruimtelijke uitvoerbaarheid. Daarbij past de gemeente Heerde uitnodigingsplanologie toe. Kwaliteit staat hierbij als een vanzelfsprekendheid voorop. Maatschappelijke meerwaarde is een kapstok om deze kwaliteit aan te tonen en te beschrijven. Het begrip maatschappelijke meerwaarde is door de gemeente Heerde uitgewerkt in de kaders van de Structuurvisie Heerde 2025. Bij maatschappelijke meerwaarden kan het gaan om ruimtelijke meerwaarde, sociaal-maatschappelijke meerwaarde, economische meerwaarde en duurzame meerwaarde. Afhankelijk van het gebied of de locatie van het plan kan aan een bepaald aspect meer of minder waarde worden toegekend. In dit hoofdstuk worden de maatschappelijke meerwaarden beschreven voor de functiewijziging c.q. verruiming van de bestemming van Kasteel Vosbergen en de omliggende gronden.

3.2

Ruimtelijke meerwaarde Ten behoeve van de te organiseren activiteiten worden de oude boomgaard, pluktuin en siertuin achter Kasteel Vosbergen gerestaureerd waarbij tevens een natuurlijke buffer ontstaat voor gasten om de zone richting het Apeldoorns Kanaal te mijden. De herstelwerkzaamheden dragen zo direct bij aan de ruimtelijke kwaliteit van het landgoed. Daarnaast dragen de nieuwe inkomsten uit de diners, huwelijke en activiteiten bij aan het onderhoud van natuur, landschap en de monumentale opstallen op het gehele landgoed, inclusief Vosbergerwegweg 40. De besteding van de inkomsten is afhankelijk van de noodzakelijke werkzaamheden op een bepaald moment. Zonder een gezonde financiële basis is niet mogelijk om de bestaande – hoogwaardige – onderhoudstoestand te handhaven. Resumerend kan worden gesteld dat de beoogde ontwikkeling direct en indirect bijdraagt aan het behoud van de ruimtelijke kwaliteit op Landgoed Vosbergen.

3.3

Economische meerwaarde Het organiseren van diners, huwelijken en activiteiten draagt bij aan lokaal ondernemerschap en werkgelegenheid. Vanzelfsprekend wordt bij de organisatie van deze activiteiten gebruik gemaakt van lokale ondernemingen, zoals catering en materiaalverhuur. Een goed voorbeeld hiervan is de werkwijze op Vriezes Erfgoed, waar ook enkele lokale ondernemers ingezet worden bij boekingen. In de praktijk, nu 11 jaar, blijkt dit heel goed te werken, naar volle tevredenheid van Vriezes Erfgoed en ondernemers. Het in de aanvraag genoemde positieve effect op het prijsniveau van de omringende woningen hangt samen met de aanwezigheid van het landgoed; de activiteiten zijn bedoeld om inkomsten te genereren voor instandhouding en onderhoud van het landgoed en dus voor instandhouding van een ruimtelijke kwalitatieve leefomgeving wat een positief effect heeft op het prijsniveau van woningen.

3.4

Duurzame meerwaarde De duurzame instandhouding van Landgoed en Kasteel Vosbergen is het uitgangspunt bij alles wat op het landgoed plaatsvindt. Van privé-gewin is geen sprake en doet geen recht aan de intenties van de eigenaren van landgoed Vosbergen. De beoogde ontwikkelingen - die zorgen voor nieuwe inkomsten, draagvlak en betrokkenheid vanuit de omgeving - dragen daar op een positieve wijze aan bij. Door een gezonde financiële basis kan het gehele landgoed en de aanwezige waarden duurzaam in stand worden gehouden en kan het landgoed grotendeels openbaar toegankelijk blijven voor het publiek.

3.5

Maatschappelijke meerwaarde Op dit moment heeft Kasteel Vosbergen en het omliggende landgoed een zeer belangrijke rol binnen de gemeente Heerde. De locatie getuigt van een rijke historie welke op dit moment jaarlijks tijdens Open Monumentendag te bewonderen is. Over het terrein is een klompenpad gerealiseerd wat de toegankelijkheid vergroot, er kan overnacht worden in een bed & breakfast (Landgoedhoeve Vosbergen), de schaatsbaan van Heerde is er gelegen en enkel jaren geleden is er een bijenhotel geopend. Zo heeft elke Heerdenaar vanuit een eigen invalshoek wel een connectie met Kasteel Vosbergen. De huidige eigenaren willen zich inspannen om Kasteel Vosbergen als belangrijke culturele plek voor de gemeente Heerde te behouden. Het past geheel in het gedachtengoed van CittaSlow, om aandacht te hebben voor het landschap, cultuurhistorie, gastvrijheid en een kwalitatieve hoogwaardige

12 leefomgeving. De beoogde ontwikkelingen vergroten de toegankelijkheid van de landgoedkern en zorgen ervoor dat de beleefbaarheid van het gebied toeneemt. De voorgenomen activiteiten zijn besloten voorzover het privé-activiteiten betreft en vinden plaats binnen de gracht. De inkomsten uit deze activiteiten worden gebruikt voor de instandhouding en het onderhoud van het gehele cultureel erfgoed. Dit verhoogt de landschappelijke waarde en de beleefbaarheid van het gebied. Het landgoed/park (buiten de gracht) blijft ook bij privé-activiteiten opengesteld voor de bevolking, maar om dit te kunnen blijven waarborgen zal onderhoud van bijvoorbeeld de lanen (voorkomen kans op valhout) continu moeten blijven plaatsvinden, tegen de nodige kosten. Tevens is het landgoed belangeloos opengesteld voor activiteiten van de gemeente Heerde, zoals het jaarlijkse openluchtconcert van het Koninklijke Fanfareorkest Wilhelmina en de jaarlijkse Open Monumenten Dag. Voor inwoners rondom Kasteel Vosbergen is het landgoed/park een belangrijk gebied voor het uitlaten van honden. De eventuele overlast voor omwonenden wordt beperkt door grenzen te stellen aan geluid, licht en geparkeerde voertuigen. Bovendien vinden de meeste activiteiten binnenshuis of op het voorplein van het hoofdhuis plaats.

3.6

Conclusie De voorgenomen functiewijziging c.q. verruiming van de bestemming van Kasteel Vosbergen en de omliggende gronden heeft op vele aspecten maatschappelijke meerwaarden. Het project probeert met name ten dienste te staan van het duurzaam behouden en versterken van de aanwezige cultuurhistorische-, ecologische- en belevingswaarden.

13

4. 4.1

Beschrijving en toets relevant beleid Rijksbeleid – Erfgoedwet Kasteel Vosbergen, het Koetshuis en de Historische Park- en Tuinaanleg zijn aangewezen als beschermd rijksmonument. Daarnaast is gehele ensemble is aangewezen als rijksbeschermde buitenplaats. Conform de Erfgoedwet zijn eigenaren van rijksmonumenten wettelijk verplicht om de aanwezige waarden in stand te houden. De beoogde ontwikkelingen hebben geen negatieve gevolgen voor de instandhouding van de rijksmonumenten.

4.2

Provinciaal beleid – Omgevingsvisie Gelderland (2019) Een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland staat centraal in de omgevingsvisie van Gelderland. Voor de provincie is het daarbij belangrijk dat Gelderland aantrekkelijk blijft om te wonen en te werken en dat ontwikkelingen bijdragen aan duurzaamheid. Daarnaast geeft de omgevingsvisie aan dat de druk op de leefomgeving toeneemt en dat er keuzes gemaakt moeten worden die passen op een bepaalde plek in het landschap. Door in te zetten op zeven ambities wenst de provincie samen met inwoners hieraan te werken. Ambities die onderliggend initiatief raken, zijn vooral het versterken van het woonen leefklimaat en biodiversiteit. Hierbinnen speelt de kwaliteit van de leefomgeving uiteraard een grote rol. Bij alle stappen die gezet worden, wordt de vraag gesteld hoe bijvoorbeeld een initiatief bijdraagt aan een duurzaam én een verbonden én een economisch krachtig Gelderland. De fraaie natuur, de mooie landschappen, de vele mogelijkheden op het vlak van cultuur, recreatie, toerisme en sport bieden een stevige basis onder een goed woon- en leefklimaat. De uitgangspunten voor de Noord-Veluwe (waarbinnen de gemeente Heerde valt) zijn apart benoemd. Vier belangrijke opgaven waar de regio voor staat en die van toepassing zijn op onderliggend plan: 1.

Economische ontwikkeling is de motor van de regio: versterking van de recreatieve en toeristische sector, innovatie in het bedrijfsleven, vasthouden en versterken van zorgondernemers, een toekomstbestendige agrarische sector. 2. Behouden, versterken en benutten van bestaande kwaliteiten: natuur, landschappen, water gemeenschappen, steden en dorpen; 3. Verbinden van leefbaarheid in de kernen met natuurgebieden en het waterlandschap; 4. Ruimte bieden aan ondernemers om een passend aanbod te ontwikkelen op deze opgaven. De Noord-Veluwe kenmerk zich door de dynamiek van een afwisselend landschap en vele vormen van gebruik. Het versterken van de plaatselijke economie met oog voor natuur, landschap en de rijke cultuurhistorie is een belangrijke opgave en kans. Het creëren van een divers toeristisch aanbod zorgt ervoor dat gasten meer uitgeven in het gebied waardoor de lokale werkgelegenheid een impuls krijgt. Met name de landgoederen, met hun fraaie landschapselementen en historische bossen, zijn volgens de provincie belevingsvolle plekken en dragen bij aan de plaatselijke identiteit en aantrekkingskracht voor toeristen. Het behoud van deze landgoederen is dan ook van groot belang.

Als er ruimtelijke ontwikkelingen nodig zijn om het voortbestaan van deze landgoederen te kunnen garanderen, dan verkend de beleidsmatige omgeving samen de eigenaren de mogelijkheden, waarbij de ontwikkelingen in verhouding staan tot de bijdrage aan provinciale doelen. Aandacht voor ruimtelijke kwaliteit ontbreekt logischerwijs niet in de omgevingsvisie. Er wordt door de provincie gestreefd naar een hoge kwaliteit van de Gelderse leefomgeving. Het gaat hierbij om: ▪ Ruimte bieden aan (economische) ontwikkelingen met respect voor de unieke kwaliteiten van een gebied; ▪ Initiatiefnemers en gemeenten ondersteunen bij het realiseren van ruimtelijke kwaliteit. Bij ruimtelijke kwaliteit spelen zaken als architectuur, beeldkwaliteit, stedenbouwkundige in- en aanpassing, identiteit en cultuurhistorie als vanzelf een grote rol.

14

De functiewijziging c.q. verruiming van de bestemming van het plangebied past uitstekend binnen de uitgangspunten zoals die genoemd zijn in de Omgevingsvisie Gelderland. Landgoederen zijn van groot belang voor de leefomgeving en dragen bij aan het toeristisch potentieel van een gebied. Het duurzame voortbestaan van deze waardevolle gebieden is een belangrijk punt op de provinciale agenda.

4.3

Provinciaal beleid - Omgevingsverordening Gelderland De geconsolideerde versie van de Omgevingsverordening van januari 2023 is één van de instrumenten om de ambities uit de Omgevingsvisie te realiseren. Ook de Omgevingsverordening richt zich op de inrichting en kwaliteit van de Gelderse leefomgeving. De regels hierin en de toepassing ervan zijn bedoeld voor een evenwichtige afweging van het gebruik van de fysieke leefomgeving ter vervulling van de maatschappelijke behoeften en het in stand houden of verbeteren van de omgevingskwaliteiten als biodiversiteit en natuur, landschap en erfgoed, milieu en de inrichting van de leefomgeving. De Omgevingsverordening richt zich net zo breed als de Omgevingsvisie op de fysieke leefomgeving in de provincie Gelderland. Dit betekent dat vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving opgenomen zijn in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en bodem. De landgoedkern is conform de Omgevingsverordening aangewezen als ‘Groene Ontwikkelingszone’. Binnen deze gebieden is ruimte voor nieuwe economische activiteiten mits dit met respect gebeurd voor de aanwezige waarden. Bij substantiële ingrepen dient er sprake te zijn van een aanzienlijke verbetering c.q. versterking van de ecologische en/of landschappelijke waarden.

Ook dient de samenhang niet verloren te gaan. De beoogde ontwikkelingen vallen onder ‘uitbreiding grondgebonden landbouw, landgoedbedrijven en extensieve openluchtrecreatie’. Deze activiteiten dragen economisch bij aan het behoud van de landgoederen waardoor er geen sprake hoeft te zijn van versterking van de aanwezige waarden. Voor een ecologische beoordeling aanzien van GO en GNN wordt verwezen naar paragraaf 5.3 pagina 17. Onderliggend plan past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsverordening. Het sluit volledig aan bij de ambitie om bij ruimtelijke ontwikkelingen op landgoederen gebruik te maken van de bestaande kwaliteiten en deze – waar mogelijk – te versterken.

4.4

Gemeentelijk beleid – Toekomstvisie gemeente Heerde 2025 Maatschappelijke- en economische ontwikkelingen gaan in snel tempo. Om hierop in te spelen heeft de gemeente Heerde de Visie gemeente Heerde 2025 opgesteld. Deze visie is een agenda voor de regio en naar de eigen burgers, instellingen en ondernemers. De gemeente is trots op de afwisselende landschappen en wil zich onderscheiden door een optimale beleving van landschap, natuur en cultuurhistorie. Door de versterking van deze waarden kan er nog meer ingespeeld worden op de behoefte van de bewoners maar ook van de toeristen en recreanten. De gemeente wil enthousiasmeren, verbinden en faciliteren en streven naar een resultaat met een maatschappelijke meerwaarde dat bijdraagt aan de bescherming en ontwikkeling van de lokale gebiedskwaliteiten. Het voorliggend initiatief voor functiewijziging sluit goed aan bij de Toekomstvisie van de gemeente Heerde en de gestelde ambities.

4.5

Gemeentelijk beleid – Structuurvisie gemeente Heerde 2025 De structuurvisie gemeente Heerde 2025 is een uitwerking van de Toekomstvisie gemeente Heerde 2025 en heeft betrekking op het volledige grondgebied van de gemeente Heerde. Op basis van de aanwezige gebiedskwaliteiten worden, in navolging van de Visie gemeente Heerde 2025, drie zones onderscheiden. Het plangebied valt in zone 2 Nieuwe zakelijkheid en Gezondheid. Deze zone ligt als een band in het midden van de gemeente Heerde tussen de zone Natuurlijkheid en Cultuur en Natuur en Voedselproductie. De zone loopt van het noorden van Wapenveld tot het zuiden van Heerde. Het is een zone waarin zowel wonen, werken, recreatie en zorg als natuur en groen een plek hebben. Kortom, een dynamisch gebied dat zich verder kan ontwikkelen, maar met respect voor omliggende functies.

15 De nadruk in de ontwikkelingen binnen deze zone ligt met name op het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de zone als woon-, werk- en leefgebied en het benutten van kansen op het gebied van leefstijl, gezondheid en zorg met respect voor de omgeving. Het is een gebied met een hoge economische activiteit, waarin veel functies naast elkaar bestaan. Het gebied moet niet alleen aantrekkelijk blijven voor de inwoners van de gemeente maar ook voor toeristen die een bezoek willen brengen aan het gebied. De aantrekkelijke landschappen kunnen samen met culturele activiteiten een impuls geven aan de toeristische sector en indirect aan de economie van de hele streek. De gemeente heeft zich dan ook het versterken en verbinden van cultuurhistorische- en recreatieve waarden als doel gesteld. De herkenbare en gewaardeerde landschappen – waaronder Landgoed Vosbergen – vormen een verbinding tussen de woonkernen en het buitengebied en dragen hierdoor bij aan een gezonde en prettige leefomgeving. De aanwezige cultuurhistorie bepaald de identiteit van het gebied en is van groot belang voor de beleving. De gemeente is van mening dat nieuwe ontwikkelingen bij moeten dragen aan deze cultuurhistorie zodat het gebied en landschap hun eigen verhaal kunnen vertellen.

Het voorliggend initiatief sluit naadloos aan op de wens versterking van het landschap en het verbinden van cultuurhistorie en recreatie, zoals het is geschetst in de Structuurvisie gemeente Heerde 2025.

4.6

Gemeentelijk beleid - LOP De gemeentes Epe, Heerde en Voorst hebben in 2009 in gezamenlijkheid een Landschapsontwikkelingsplan (LOP) opgesteld om invulling te geven aan de bescherming en een gestuurde ontwikkeling van het landschap. Met dit plan willen de gemeentes in de autonome ontwikkeling van het landschap sturen op behoud en een samenhangende ontwikkeling. Het landschap moet niet op slot, maar moet wel een belangrijke rol spelen in ruimtelijke veranderingsprocessen. Per deelgebied c.q. landschapszone zijn kernwaarden geformuleerd, waarbij Landgoed Vosbergen valt onder de kernwaarde ‘Landgoederen’. Binnen deze zone is het gewenst om de aanwezige karakteristieken te versterken en zichtbaarder te maken. Nieuwe ontwikkelingen vinden bij voorkeur plaats binnen bestaande gebouwen. Functieverandering heeft de voorkeur boven nieuwbouw. Onderliggend plan sluit goed aan de bij ambities van het LOP. De functiewijziging heeft een toegevoegde waarde op de ruimtelijke kwaliteit en de leefomgeving.

4.7

Cittaslow Naast het zoeken van aansluiting bij actuele ontwikkelingen, sluit het plan ook aan op de cittaslow-gedachte. Die gedachte wordt als volgt omschreven: ‘In tijden waarin veel mensen naar de steden trekken is het voor authentieke gebieden belangrijk om de lokale identiteit te bewaken, te versterken en verder uit te dragen. In een Cittaslow-gemeente kunnen inwoners en bezoekers op een plezierige, gastvrije manier en in een menselijk tempo genieten. De gemeente koestert daarom het cultuurhistorisch erfgoed, de plaatselijke tradities en het aanbieden en promoten van streekproducten’. De kwaliteit van de leefomgeving is het allerbelangrijkst voor een Cittaslow gemeente. Dit betekent dat een gezond milieu, het versterken van de ruimtelijke kwaliteiten en een goede infrastructuur hoog op de agenda staan van de gemeente. Deze koestert het cultuurhistorisch erfgoed en de plaatselijke tradities. Cittaslow helpt bij het versterken van de bewustwording bij beleidsmakers, instellingen, ondernemers en bewoners. Het keurmerk stimuleert hen om verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling van de gemeente. Voor een authentieke gemeente als Heerde is het belangrijk de lokale identiteit te bewaken, te versterken en verder uit te dragen. Bovendien is het bewustzijn aanwezig dat het gebruik van nieuwe technieken, de gewenste vooruitgang mogelijk maakt.

Met andere woorden Cittaslow biedt Heerde een kader voor de toekomst met behoud van historie. De functiewijziging van Kasteel Vosbergen en de omliggende terreinen past geheel in het gedachtengoed van Cittaslow. Door de wijziging blijft de fysieke kwaliteit van de leefomgeving duurzaam gewaarborgd. Daarnaast kan er meer interactie ontstaan tussen de woonkernen en het buitengebied.

16

5. 5.1

Beschrijving en toets ruimtelijke uitvoerbaarheid Inleiding Het wijzigen van een functie en daarmee het gebruik van een gebouw en/of kavel kan aanvullend onderzoek met zich meebrengen. Het is van belang om te bepalen of het nieuwe gebruik niet in strijd is met regels rondom geluid, met waarden rondom flora en fauna, verkeer en parkeren en veiligheid. De voorgestelde functiewijziging zal in de praktijk geen verandering met zich meebrengen ten aanzien van de buitencontouren van het gebouw. Ook op de buitenterreinen worden geen nieuwe bouwwerken of anderszins aangebracht. De enige fysieke wijziging betreft een kleinschalige renovatie van de tuin waarbij enkele fruitbomen zijn geplant. Ook heeft de hoofdbrug over de gracht een bescheiden renovatie ondergaan. Deze ontwikkelingen geven geen aanleiding tot het uitvoeren van een onderzoek naar geluid, bodem en water. Onderstaand wordt, voor wat betreft verkeer en parkeren alsmede landschaps- en natuurwaarden, een nadere toelichting gegeven.

5.2

Verkeer en parkeren De locatie Kasteel Vosbergen is vanaf Heerde en Hoorn goed ontsloten via de Vosbergerweg. Het parkeren vindt onafhankelijk van de omvang van het activiteit volledig plaats op het privéterrein van het landgoed, zodat de doorstroming van het verkeer op de doorgaande wegen ten alle tijden geen hinder zal ondervinden. Vanaf de Vosbergerweg zullen bezoekers via een routeverwijzing de centrale oprijlaan Kasteel Vosbergen benaderen, waarbij er per type activiteit een andere routing kan zijn. Het verkeersplan voor kleine en grotere activiteiten is verwerkt in de terreinkaart in bijlage 1. Afhankelijk van het activiteit en het aantal bezoekers kan er gekozen worden voor éénrichtingsverkeer, waarbij aankomst en vertrek een andere route zullen volgen. Door het splitsen van de verkeerstromen (gasten en ondersteuning) ontstaat een logische zonering die zorgt voor een efficiënte afwikkeling van het verkeer. Derhalve kunnen hulpdiensten het terrein – bij calamiteiten – snel en zonder obstakels bereiken. Dit geldt zowel voor het plein voor het kasteel als voor het grasveld aan de achterzijde van het kasteel. Hierbij is tevens rekening gehouden met twee opstelplaatsen voor een blusvoertuig. De doorrijdroute voor hulpdiensten zal nooit in gebruik worden genomen door kramen of andere bij een activiteit behorende elementen.

Het parkeren vindt plaats in de bestaande parkeerhavens in de noord-zuid georiënteerde laan voor het kasteel. Bij grotere activiteiten zijn er een aantal aanvullende terreinen die gebruikt kunnen worden als parkeerplaats. Het betreft een gedeelte van het weiland ten zuiden van de landgoedkern alsmede het erf van de boerderij aan het begin van de oprijlaan. Het voorgestelde plan voor parkeren is op voorhand doorgesproken met dhr. A. Berghorst van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) en weergegeven conform de onderlinge afspraken die hierover gemaakt zijn. In de praktijk, tijdens het concert van het Koninklijke Fanfareorkest Wilhelmina op 22 juni 2019, is gebleken dat de lanen voldoende ruimte bieden voor een groot aantal auto's (62) en fietsen (171), waarbij een volledig vrije doorgang was voor hulpdiensten. Dit activiteit is bezocht door circa 300 mensen. Gebruik van andere parkeerterreinen bleek niet nodig. Het type activiteit (lokaal) zal hierop van invloed zijn geweest. Vanaf de Vosbergerweg was slechts beperkt zichtbaar dat er een activiteit gaande was. Van enige mate van overlast in de woonwijken is - op basis van eigen observatie en een gesprek met een buurtbewoner - op geen enkele manier sprake geweest. De ervaring van de afgelopen jaren leert dat vooral bij de grotere activiteiten op het achterland (oostzijde kasteel) veel bezoekers met de fiets komen.

Naast de praktijkervaring kan een doorrekening gemaakt worden waarbij uitgaan wordt van een dubbel aantal auto’s bij een gelijkblijvend aantal bezoekers van 300 mensen. Er moet dan plek zijn voor minimaal 124 auto’s. Bij dit aantal is het nodig om het zuidelijk gelegen weiland (opp. 1750 m2) te benutten voor parkeren. Volgens een rekenmethode van de TU Delft en rekening houdend met haaks parkeren, kunnen er op dit perceel 85 auto’s geparkeerd worden. Als ook de drie andere parkeervakken (10 + 10 + 26), dan is er op eigen terrein in totaal plek voor 131 auto’s. Ingeval onder bepaalde omstandigheden nog meer parkeerruimte nodig is, dan kan ter plekke op het terrein meer gelegenheid gecreëerd worden zonder nadelige gevolgen voor routering en hulpdiensten.

17 Het aspect verkeer en parkeren vormt geen belemmering voor de ontwikkeling van het plan.

5.3

Landschaps- en natuurwaarden Ten behoeve van de beoogde functiewijziging heeft Bureau Bleijerveld een toetsing in het kader van de Wet natuurbescherming als onderdeel van de omgevingswet uitgevoerd. Het volledige onderzoek en de aanvulling voor wat betreft geluid en verlichting zijn in bijlage 2 en 3 opgenomen. Er is een update van de toetsing uitgevoerd in januari 2024. Het plangebied is onderdeel van het Gelders Natuurnetwerk, Groene Ontwikkelingszone, Nationaal Landschap Veluwe en is aangewezen als onderdeel van de Gelderse Streek IJsselvallei. Er is sprake van een NSW-landgoed, wat maakt dat de kernkwaliteiten niet te hoeven versterkt bij nieuwe ontwikkelingen. De rekentool GO hoeft niet te worden toegepast en een uitgebreid versterkingsplan is niet noodzakelijk. Logischerwijs mag het effect op de kernkwaliteiten van dit deelgebied (168. Heerde) niet negatief zijn. De genoemde kernkwaliteit, o.a. het sprengencomplex, Landgoed Vosbergen met natte bosjes, opgaande landschapselementen en de ecologische verbinding tussen de Oost-Veluwe en de IJssel blijven minimaal intact. De aangevraagde vergunning is juist bedoeld voor instandhouding en versterking van de kernkwaliteiten van het landgoed en het kasteel.

Het plan heeft geen directe gevolgen voor de beschermde gebieden omdat er geen fysieke ingrepen worden gepleegd en de feitelijke activiteiten tot de bestaande infrastructuur en het ‘cultuurlijke’ deel van het landgoed beperkt zijn. De activiteiten hebben geen wezenlijk indirecte effecten op de omgeving of de gestelde doelen omdat rond het plangebied geen gevoelige waarden voorkomen die gevoelig zijn voor geluid of licht. Het plan is niet van invloed op de instandhoudingsdoelstellingen van het nabijgelegen Natura 2000-gebied Veluwe omdat de afstand van het plangebied tot het Natura 2000gebied te groot is, namelijk 1,8 km. Uitgaande van de beoogde activiteiten, het akoestisch onderzoek en de bekende literatuur zijn negatieve effecten op beschermde soorten uit te sluiten mits de gebouwen, met name het kasteel, niet direct wordt uitgelicht met bijvoorbeeld schijnwerpers. Wanneer de wens bestaat de gebouwen uit te lichten, is nader onderzoek naar verblijfplaatsen van vleermuizen noodzakelijk. Tevens wordt aangeraden om buiten het kasteelterrein geen verlichting toe te passen en directe uitstraling vanaf het kasteelterrein te voorkomen.

Wanneer verlichting buiten het kasteelterrein noodzakelijk is, dient een lichtplan te worden opgesteld waarin maatregelen zijn opgenomen om lichtverstoring te voorkomen, bijvoorbeeld met afgeschermde armaturen, beperkte wattages en geen omhooggerichte verlichting. Er is geconcludeerd dat het plan niet strijdig is met het gebieds- en soortbeleid van de WnB, mits bij de uitvoering enige voorwaarden worden gesteld aan verlichting. In het plan dienen controleerbare voorwaarden te worden gesteld aan de tijdsduur van de activiteiten (bijv. het uitsluiten van activiteiten in de nacht). Deze voorwaarden dienen opgenomen te worden in de omgevingsvergunning. Controleerbare voorwaarden ecologie activiteiten kasteel Vosbergen voor wat betreft geluid en verlichting. Parkeer- en aanloopgebied rond kasteelterrein • Bij voorkeur geen verlichting; Initiatiefnemers zeggen toe om in het parkeer- en aanloopgebied geen gebruik te maken van verlichting. • Geen geluidsversterking gebruiken; Initiatiefnemers zeggen toe om in het parkeer- en aanloopgebied geen gebruik te maken van versterkend geluid.

Activiteitenterrein • Werkzaamheden voor het op- en afbouwen van activiteiten mogen alleen tussen zonsopgang en zonsondergang worden gehouden; • Buitenactiviteiten mogen maximaal plaats vinden van zonsopgang tot 00:00 uur ’s nachts; • Verlichting (met kappen erop) op het activiteitenterrein mag niet naar boven (naar de lucht en bomen) of naar het buitenterrein gericht zijn. Er moet met spots gewerkt worden zonder dat dit mag leiden tot gebiedsdekkende verlichting. De lichtsterkte doet dan niet ter zake. Aangezien op voorhand niet exact bekend is welke activiteiten er zullen plaatsvinden en welke

18 wensen er zijn qua verlichting en positie, is nu niet exact aan te geven waar de verlichting geplaatst gaat worden en tot welke hoogte. Verlichting van gebouwen zal niet aan de orde zijn. De aangevraagde activiteiten hebben geen invloed op de houtopstanden op het landgoed. Uiteraard geldt een algemene zorgplicht, waarbij opgemerkt wordt dat Landgoed Vosbergen als NWS-landgoed gerangschikt is. Iedere zes jaar wordt een SIM-subsidie aangevraagd bij de RCE op basis van een advies van de Groene Monumentenwacht. Volgens een zesjarig beheerplan worden de houtopstanden onderhouden.

5.4

Stikstof – Aerius Aan de hand van de Aerius Calculator is berekend in hoeverre de voorgestelde plannen een significante bijdrage leveren aan de stikstofdepositie. Deze berekening (november 2024) toont aan dat er geen depositieresultaten van boven de 0,00 mol/ha/jr. te verwachten zijn. In de berekening is geen rekening gehouden met het extra verwarmen van het kasteel vanwege een toenemend aantal activiteiten. Het kasteel wordt 7 dagen per week verwarmd vanwege bewoning, waardoor van extra verwarming geen sprake is. De warmte die geproduceerd wordt, komt uit een milieuvriendelijke pellet kachel centrale. In bijlage 4 is de berekening toegevoegd.

5.5

Veiligheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid Het organiseren van activiteiten en het daarmee ontvangen van bezoekers, vraagt om alertheid ten aanzien van veiligheid. Het gaat om de veiligheidsaspecten op het terrein, in het kasteel zelf, maar ook om bereikbaarheid voor hulpverleners, ingeval er sprake is van een calamiteit. In de afgelopen maanden zijn er maatregelen getroffen om de veiligheid in het kasteel te borgen. Zo wordt er geen gebruik gemaakt van brandende kaarsen, maar enkel elektrische kaarsen. De aanwezigheid van rookmelders en brandblusser is op orde (met goedkeuring van de VNOG) en de deur naar buiten zal bij ceremonies altijd van het slot zijn. Ook zal het maximumaantal van 35 personen in het kasteel geborgd zijn. Om het kasteel en het terrein binnen de gracht te bereiken dienen hulpdiensten veilig over de brug over de gracht te kunnen. Deze brug is gecontroleerd op sterkte en breedte, conform de eisen vanuit het bouwbesluit art. 6.37. De volledige berekening en voorgestelde maatregelen (inmiddels uitgevoerd) zijn verwoord in bijlage 5, welke op voorhand zijn goedgekeurd door de gemeente en de VNOG, d.d. 9 september 2020. De betreffende brug heeft inmiddels een renovatie ondergaan. Op 29 februari 2024 is door de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland het terrein bezocht en beoordeeld op bereikbaarheid naar het kasteelterrein en het achterterrein.

Beide terreinen zijn als goed bereikbaar beoordeeld voor hulpdiensten, waardoor nadere ingrepen niet noodzakelijk zijn.

5.6

Geluid In december 2023 is door het adviesbureau WMA akoestisch onderzoek uitgevoerd naar de gewenste ontwikkeling met de vraag of er sprake is en blijft van een goed woon- en leefklimaat. Het onderzoek is uitgevoerd conform het ‘Reken en meetvoorschrift geluid 2012, waarin wordt verwezen naar de “Handleiding meten en rekenen industrielawaai” uit 1999. Van de planlocatie is een rekenmodel gemaakt aan de hand van de plaatselijke kenmerken, de BGT-ondergrond en luchtfoto’s. Voor de geluidsberekening is gebruik gemaakt van het softwareprogramma Geomilieu. Op basis van de activiteiten, zie paragraaf 2.2, die in het kasteel en op het landgoed plaatsvinden zijn er bedrijfssituaties met geluidsnormen samengesteld die kenmerkend zijn voor de geluidsbelasting. Daarbij zijn de activiteiten onderverdeeld in een representatieve bedrijfssituatie (RBS) en diverse incidentele situaties zoals het jaarlijkse concert van Fanfare Wilhelmina, de buitenbios, de landgoedfair en een huwelijksfeest met buiten een DJ of live-muziek. Representatieve bedrijfssituatie (RBS) Uit het onderzoek is gebleken dat de geluidsbelasting tijdens de representatieve bedrijfssituatie uitgedrukt in de ééngetalsaanduiding Letmaal 41 dB(A) is bij meest nabijgelegen woning (Vosbergerweg 34). De geluidsbelasting op de woningen aan de Kanaaldijk is maximaal 28 dB(A).

De optredende geluidspieken LAmax zijn hoogstens 54 dB(A). De resultaten zijn samengevat in de onderstaande tabel.

19

Afbeelding 6: Geluidsbelasting LAr, LT Representatieve bedrijfssituatie

De geluidsbelasting in de dagelijkse situatie (RBS genoemd) blijft ruim beneden de VNGrichtwaarde van 45 dB(A). Tijdens de dagelijkse omstandigheden zijn de activiteiten soms merkbaar, maar ten opzichte van het heersende omgevingsgeluid is de geluidsbelasting zeer beperkt en zal normaal gesproken geen hinder geven. Incidentele situaties In het akoestisch rapport wordt apart aandacht besteed aan enkele incidentele situaties, namelijk de Buitenbioscoop, het concert van fanfare Wilhelmina en activiteiten met versterkte muziek (DJ, live band). De Buitenbioscoop en het fanfareconcert zijn activiteiten van Visit Heerde en de gemeente Heerde, waarvoor landgoed Vosbergen de locatie aanbiedt ten behoeve van de Heerdense gemeenschap. Als park van de gemeente Heerde biedt het landgoed een prachtig decor voor deze activiteiten, terwijl de overlast voor omwonenden, die betrekkelijk ver van kasteel Vosbergen afwonen, minimaal is. De naaste buren hebben tevens bevestigd geen bezwaar te hebben. De activiteiten met versterkte muziek zullen maximaal vier keer per jaar keer plaatsvinden en mogelijk zowel op het voorterrein van Vosbergen als op het achterland op het gedeelte het dichtst bij het kasteel. Dit laatste op het achterland - is aanvullend onderzocht door het bureau Ancoor en is bijgevoegd als bijlage.

De “Handreiking industrielawaai en vergunningverlening” geeft aan dat voor incidentele situaties een hoger geluidsniveau geaccepteerd kan worden als ze niet vaker dan 12 keer per jaar plaatsvinden, het 12-dagen criterium. De incidentele bedrijfssituaties voldoen aan de criteria voor het toepassen van dit 12-dagen criterium. In verband met hinder is het acceptabel om slechts deze enkele malen per jaar meer geluid dan regulier toe te staan. Er blijft daardoor sprake van een goed woonklimaat. De incidentele bedrijfssituaties kunnen leiden tot een hogere geluidsbelasting op de gevel van geluidsgevoelige gebouwen dan de VNG norm. De APV biedt ons richting voor welke geluidsbelasting wij incidenteel acceptabel vinden, mits het equivalente geluidsniveau LAeq veroorzaakt door de inrichting niet meer bedraagt dan 75 dB(A) tot 23:00 uur en 70 dB(A) van 23:00 tot 24:00 uur, gemeten op de gevel van de geluidsgevoelige gebouwen op een hoogte van 1,5 meter. De geluidsbelasting behorende bij de incidentele bedrijfsactiviteiten valt binnen deze norm van de APV. Voor deze incidentele bedrijfssituaties moet per evenement een evenementen vergunning aangevraagd worden. Bij dit alles moet worden bedacht, dat luidruchtige, overlastgevende langdurige (nachtelijke) activiteiten niet passen bij de sfeer van landgoed Vosbergen en door de initiatiefnemer bepaald niet worden gewenst.

In het akoestisch onderzoek is met pratende mensen gerekend en niet altijd met de genoemde aantallen personen in paragraaf 2.2 op pagina 8. De achterliggende reden hiervoor is dat er in geen geval 150 personen aanwezig zijn op bijvoorbeeld een groot evenement, die ook alle 150 tegelijk aan het woord zijn. Waar de een praat, daar luistert de ander. Dit is dan ook reden dat in sommige gevallen de aantallen van elkaar verschillen, wat gebruikelijk is bij akoestisch onderzoek.

20 In bijlage 6 zijn de volledige onderzoeksrapportages toegevoegd.

5.7

Bedrijven In de VNG-brochure “Bedrijven en milieuzonering” uit 2009 wordt uitgegaan van een categorisering van bedrijven op basis van de Standaard Bedrijven Indeling van het Centraal Bureau voor de Statistiek, de zg. SBI-codes. De voorgenomen activiteiten van landgoed Vosbergen passen niet exact bij een bestaande SBI-code. Het betreft incidentele activiteiten op een landgoed die worden beschouwd als bedrijfsmatige activiteiten van een inrichting, maar er is geen sprake van een (continu) bedrijf in een bebouwde kom of op een bedrijventerrein. Voor de categorisering komt de SBI-code 2008 nr. 90.04 “Theaters, schouwburgen en evenementenhallen” nog het meest in aanmerking, zij het dat het bij Vosbergen gaat om een veel kleiner aantal activiteiten met een veel kleiner aantal bezoekers dan waar de SBI-code betrekking op heeft en om een locatie buiten de bebouwde kom met omwonenden op aanzienlijke afstand.

5.8

Conclusies In dit hoofdstuk is ingegaan op alle relevante ruimtelijke aspecten en is aangetoond dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

21

6.

Conclusie, vervolg en bijlagen

6.1

Algemeen In deze ruimtelijke onderbouwing is de bestaande situatie van het plangebied in beeld gebracht, zijn de actuele en toekomstige ruimtelijke opgaven geschetst en zijn de plannen van de initiatiefnemer beschreven en getoetst aan de ruimtelijke uitvoerbaarheid. Er is aangetoond dat er meerwaarde is om de gewenste functiewijziging door te zetten. Daaruit kan geconcludeerd worden dat de beoogde ontwikkeling past binnen het bestaande beleid en past binnen bestaande ruimtelijke opgaven.

6.2

Economische uitvoerbaarheid Initiatiefnemer is in staat om de gewenste functiewijziging met kwaliteit uit te voeren en neemt daarmee de verantwoordelijkheid op zich voor een deugdelijke uitvoering.

6.3

Maatschappelijke aanvaardbaarheid - buurtbijeenkomsten Het onderhavige plan is in een tweetal omwonersbijeenkomsten voorgelegd aan de direct buurt. Op zaterdag 12 januari 2019 heeft een grote groep bewoners kennis kunnen maken met de familie en zijn ze geïnformeerd over de voorgenomen plannen. De groep genodigden bestond uit directe buren die in meer of mindere mate overlast zouden kunnen ervaren bij de grotere activiteiten. Te denken valt dan aan overlast in het kader van geluid en verkeer/parkeren. Tijdens de bijeenkomst op 12 januari 2019 hebben de aanwezigen een neutrale reactie gegeven. Enerzijds is er begrip voor de noodzaak om cultureel erfgoed middels nieuwe verdienmodellen in stand te houden. Anderzijds is aandacht gevraagd voor het belang van direct omwonenden in het kader van eventuele overlast. Een tweede omwonersbijeenkomst heeft plaatsgevonden op zaterdag 23 februari 2019. De groep aanwezigen is rondgeleid op het landgoed en heeft ter plekke kunnen vernemen waar welke functies gepositioneerd zijn. De inbreng van een aantal omwonenden ten aanzien van parkeren en het aanbrengen van een meer natuurlijke scheiding (geen geluidswal) tussen het activiteitenterrein en de zone langs het Apeldoorns Kanaal kan ingepast worden en is aangegeven op het kaartbeeld.

Ook de wens van een van de bewoners aan het Apeldoorns Kanaal om eventuele kanaalactiviteiten aan de westzijde van het kanaal ter hoogte van nieuwe brug te laten plaatsen kan gehonoreerd worden. Het aanbrengen van een geluidswal lijkt vanuit praktijkervaring overbodig, aangezien eventueel geluid van het achterland overstemd wordt door verkeersgeluid op de Kanaaldijk. Als vervolg op de eerste ingediende aanvraag heeft een aantal buren (kanaalzijde) een gezamenlijk bezwaar ingediend. Initiatiefnemers willen zich inzetten om in goed contact met de buurt de eventuele overlast te beperken, ingeval de overlast als reëel beschouwd kan worden. Ingeval de voorgenomen plannen vergund gaan worden, dan treedt de afspraak met de buurt in werking dat alle activiteiten vroegtijdig aan hen kenbaar worden gemaakt alsmede aan de gemeente Heerde. Dit heeft in de afgelopen jaren al plaatsgevonden.

6.4

Vervolg Deze ruimtelijke onderbouwing is een vervolg op eerder contact tussen de initiatiefnemer en de gemeente Heerde en biedt een onderbouwing voor het verdere planproces om dit initiatief voor bepaalde tijd (10 jaar) te vergunnen. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken wordt verzocht om een omgevingsvergunning te verlenen, gelet op art. 2.12 lid 1, sub a ten 2° van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), in samenhang bijlage II, artikel 4 lid 11 van het Besluit omgevingsrecht (Bor).

6.5

Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4: Bijlage 5: Bijlage 6:

Inrichtingsvoorstel / routing Toetsing Wet natuurbescherming Randvoorwaarden geluid en verlichting Berekening stikstofdepositie - Aerius Berekening sterkte brug en aanpassing Akoestisch onderzoek

22

Bijlage 1:

Inrichtingsvoorstel / routing

23

Bijlage 2:

Toetsing Wet natuurbescherming

Toetsing Wnb Evenementen kasteel Vosbergen Heerde

Toetsing Wnb Evenementen kasteel Vosbergen Heerde

Titel

Toetsing Wnb evenementen kasteel Vosbergen

Uitvoering

Bureau Bleijerveld

Opdrachtgever

Cultuurland Advies Postbus 20 8180 AA Heerde

Datum

29 januari 2024

Status

3e versie

8451 KB Oudeschoot mob 06-40559568 bleijerveld@ruimtevooradvies.nl

www.ruimtevooradvies.nl

Schoterlandseweg 53

Inhoudsopgave 1

Inleiding 1.1 Aanleiding & doel 1.2 Methoden 1.3 Plangebied 1.4 Voorgenomen activiteiten 1.5 Akoestische effecten

1 1 2 2 5 6

2

Beschermde gebieden 2.1 Ligging beschermde gebieden 2.2 Doelstellingen GNN

8 8 9

3

Bekende gegevens 3.1 Nationale databank flora en fauna (NDFF) 3.2 KNNV

11 11 11

4

Beschermde soorten 4.1 Planten 4.2 Zoogdieren 4.3 Vleermuizen 4.4 Vogels 4.5 Amfibieën 4.6 Reptielen 4.7 Vissen 4.8 Ongewervelden

13 13 13 13 13 13 14 14 14

5

Effecten Gebiedsbeleid 5.1 NNN 5.2 Natura 2000 5.3 Conclusies

15 15 17 17

6

Effecten soortenbeleid 6.1 Flora 6.2 Zoogdieren 6.3 Vleermuizen 6.4 Vogels 6.5 Amfibieën en reptielen 6.6 Vissen 6.7 Ongewervelden

18 18 18 18 19 19 19 19

7

Conclusies 7.1 Beschermde gebieden 7.2 Beschermde soorten 7.3 Eindconclusie

20 20 20 20

3.2.1. 3.2.2. 3.2.3. 3.2.4. 3.2.5.

Planten Broedvogels Vleermuizen Zoogdieren Overige soortgroepen

Bronnen Bijlage I. Wettelijk kader en beleidsbeleid

11 11 12 12 12

21

1 1.1 Aanleiding & doel

Inleiding

De Stichting tot behoud van kasteel Vosbergen heeft een aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend om activiteiten in en rond het kasteel Vosbergen in Heerde te kunnen organiseren. De opbrengst van deze activiteiten is bestemd als bijdrage aan het behoud en de instandhouding van kasteel Vosbergen. Onder meer bij bestemmingswijzigingen dient rekening te worden gehouden met beschermde soorten en gebieden. Wet- en regelgeving omtrent deze soorten en gebieden is vastgelegd in de Wet Natuurbescherming (Wnb, 2017) en de provinciale omgevingsverordening (NNN).

Figuur 1. Heerde e.o. met globale ligging plangebied (cirkel).

In het onderhavige rapport is het plan voor de organisatie van evenementen getoetst aan het geldende natuurbeleid. De basis voor de toetsing wordt gevormd door een bronnenonderzoek, een terreinbezoek en ecologische kennis van de aanwezige habitats.

Toetsing Wnb evenementen kasteel Vosbergen

1

1.2 Methoden

Op 13 februari 2019 is het plangebied bezocht. Daarbij is gelet op de daadwerkelijke aanwezigheid van beschermde soorten en indirecte aanwezigheid in de vorm van sporen (verblijfplaatsen, wissels, pootafdrukken en dergelijke). Verder is het terrein beoordeeld op de geschiktheid voor beschermde soorten (habitatbeoordeling). In aanvulling hierop is een bronnenonderzoek verricht naar het voorkomen van beschermde soorten en de ligging van beschermde gebieden in de regio. Daarvoor zijn Waarneming.nl en de Nederlandse Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. De ligging en begrenzing van beschermde gebieden is verkregen van de digitale atlas van provincie Gelderland. In 2024 is het bronnenonderzoek geactualiseerd en aangevuld met de resultaten van verschillende inventarisaties die door KNNVafdeling Epe-Heerde zijn uitgevoerd in de periode 2020-2021.

1.3 Plangebied

Het plangebied wordt gevormd door landgoed Vosbergen. Het landgoed is gelegen in het buitengebied ten noordoosten van Heerde en bestaat uit een kasteel met tuin, weilanden en bospercelen. De opgaande begroeiing bestaat voor een belangrijk deel uit laanbeplanting met oudere beuken en eiken. Water is prominent aanwezig in het terrein. Rond de tuin en het kasteel ligt een gracht en langs de weilanden sloten. Door het terrein loopt een beek die uitmondt in het Apeldoorns Kanaal ten oosten van het kasteel. Het wegenstelsel is voornamelijk onverhard. Het kasteelterrein heeft het karakter van een grote, relatief open tuin. Aan de noordkant van het voorplein staat een groep oudere coniferen en de ommuurde achtertuin bestaat voornamelijk uit gazon met relatief lage uitheemse beplanting langs de rand. Aan de noordzijde van de achtertuin staat een moderne paardenstal. Het landgoed met uitzondering van het kasteelterrein is opengesteld voor publiek.