7.5. Presentatie themaraad 3092025

Themaraad: Koersbepaling Afval- en Grondstoffeninzameling 30 september 2024

Afvalinzameling gemeente Heerde Inwoners stimuleren om afval beter te scheiden Wat

Inzamelfrequentie

Restafval

Wegbrengen OVS Container 1x 6 per weken Milieupas voor OVS

PMD

Zakken 1x per 2 weken

GFT

Container 1x per 2 weken

Papier

Los aanbieden 1x per 4 weken (ROVA) Inzameling maatschappelijke organisaties

Financiële prikkel >> diftar

Service prikkel >> omgekeerd inzamelen

Gedragsprikkel >> communicatie

2

Stand van zaken afvalinzameling Heerde 2023 Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar

3

Stand van zaken afvalinzameling Heerde 2023 Sorteeranalyse restafval Samenstelling van het restafval Kilogram per inwoner 77kg totaal

Procentueel

4

Stand van zaken afvalinzameling Heerde 2023 Ontwikkeling afvalstoffenheffing

5

Wettelijke kaders Europese kaders Green deal -> 2050 klimaatneutraal Kaderrichtlijn Afvalstoffen -> afvalhiërarchie

Nationale kaders Wet Milieubeheer -> Zorgplicht gemeenten Wet Milieubeheer -> Besluit gescheiden inzameling Landelijk afval plan 3 -> Kwantitatieve en kwalitatieve afvaldoelen

6

Landelijke ontwikkelingen

Uitvoeringsprogramma VANG 100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2025 Recycle percentage van 60% in 2030 en 65% in 2035 Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid

7

Landelijke ontwikkelingen CO2-heffing • Verwerking bij EVI in Duitsland • Heffingsbedrag CO2 per ton 2024 • Fossiel deel 0,402 Jaar

2024

2025

2026

2027

2028 (*)

Netto CO2 heffing per ton HRA

€18,09

€23,68

€28,94

€34,20

€52,62

8

Aanleiding koersbepaling afval en grondstoffeninzameling

Ø Coalitieakkoord: wens tot verbeteren van de inzameling van plastic Maar daarnaast ook een aantal ontwikkelingen en wensen:

Ø De toenemende producentenverantwoordelijkheid Ø De invoering van de CO2 belasting voor verbranding van restafval Ø Het gescheiden inzamelen van GFT bij hoogbouw Ø Financiële effecten van een gewijzigde kostenverdeling bij de ROVA Ø Toenemende belang van goede kwaliteit van ingezamelde grondstoffen Ø Wens van inwoners voor een tweede GFT container Ø De toezegging naar onderzoek pilot ondergrondse restafval en grondstoffencontainers in Wapenveld Noord Ø Een mogelijke invoering ja/ja sticker Ø Mogelijkheden om scholen en maatschappelijke instellingen mee te nemen in de grondstoffeninzameling Ø De kostenefficiëntie en volhoudbaarheid van de huidige wijze van oud papierinzameling door maatschappelijke organisaties en gemeente

De raad is hierover bericht op 20 december 2023 (2023-94) 9

Uitgangspunt inzameling Heerde

Diftar (1999) en ‘Omgekeerd inzamelen’, dat houdt in:

Ø We zetten in op het scheiden van grondstoffen uit restafval Ø We bieden goede inzamelvoorzieningen voor het aanbieden van grondstoffen Ø We belonen het goed scheiden van grondstoffen uit restafval Ø We bieden goede brengvoorzieningen voor grof tuinafval en grof huishoudelijk afval Ø We maken het aanbieden van restafval moeilijker dan het aanbieden van grondstoffen

10

Ontwikkeling afvalinzameling Heerde

Belangrijke ontwikkelingen laatste 10 jaar

Ø 2013 Invoering fase 1 omgekeerd inzamelen: - nultarief voor GFT containers - GFT inzameling buitengebied opnieuw invoeren - inzamelfrequentie restafval verlagen naar 1x per 4 weken Ø 2015 Logistieke aanpassingen: - huis aan huis papierinzameling in hele gemeente eens per 4 weken - gratis brengmogelijkheid GTA van 11x per jaar naar (bijna) elke zaterdag Ø 2018/2019 Nieuwe doelstellingen afvalbeleid & laag frequent - Streven naar 100% circulaire afvalinzameling in 2025 - restafvalinzameling verlagen naar 1x per 6 weken

11

De afvaldriehoek

12

Dilemma’s

1. Willen we onze afvalstoffenheffing laag houden voor onze inwoners dan betekent dat dat er meer grondstoffen uit restafval moeten worden gescheiden. Dit kan ten koste gaan van service. 2. Willen we onze inwoners graag meer service bieden, maar zijn we ook bereid daarvoor meer te betalen? 3. Willen we als gemeente vol inzetten op circulariteit ook al betekent dat het gevolgen heeft voor de service die we bieden en de kosten?

13

Scenario’s toekomst afvalinzameling – hoekpunt milieu & service 3 scenario’s uitgaande van hoekpunt milieu/circulair & service

1. Pas op de plaats 2. Stap vooruit 3. Sprong voorwaarts

14

Scenario 1 Pas op de plaats

Pas op de plaats dat betekent: We behouden de huidige inzameling van grondstoffen en restafval. Waarom een pas op de plaats? - We halen de landelijke doelstellingen, dus goed genoeg? - We wachten ontwikkelingen in afvalland af. Bijvoorbeeld over 2 jaar ontwikkelingen weer bezien. Waarom geen pas op de plaats? - Onze inwoner moet elk jaar meer betalen: de afvalstoffenheffing stijgt - We zamelen geen GFT in bij hoogbouw

15

Scenario 1 Pas op de plaats

Bijpassende doelstelling afvalbeleid voor 2030 Ø 100 kilogram restafval (grof en fijn), en Ø 60% recycling huishoudelijke afvalstoffen Opties om de inzameling van grondstoffen te verbeteren door extra service: • Invoering GRIPwagen • Verstrekken 2de minicontainer GFT • Mogelijkheid grondstoffeninzameling scholen en maatschappelijke instellingen

16

Scenario 2 Stap vooruit

Een stap vooruit dat betekent: We zetten in op het terugwinnen van meer grondstoffen uit restafval, door: • Frequentieverlaging inzameling restafval van 6 naar 8 weken, • Ook bij hoogbouw GFT in te zamelen Voordelen & nadelen frequentieverlaging + logisch vervolg + geen/weinig investeringskosten + inperking kostenverhoging + 1x per 8 weken is reëel volgens aanbiedcijfers (gemiddeld 5x per jaar) - Kan ervaren worden als serviceverlaging - Het is een tussenstap

17

Scenario 2 Stap vooruit

Voordelen & nadelen GFT inzameling hoogbouw + vastrecht gelijk voor alle huishoudens + milieuwinst: nog veel GF (16kg van 77kg) in restafval + bijdrage aan recycledoelstelling + We zamelen GFT in bij alle huishoudens - Maatwerk benodigd (extra ambtelijke capaciteit) - Eenmalige investering nodig - Verhoging vastrecht voor bewoners appartementen Bijpassende doelstelling voor 2030: Ø 85 kilogram restafval (grof en fijn), en Ø 65% recycling huishoudelijke afvalstoffen

18

Scenario 3 Sprong voorwaarts

Sprong voorwaarts, dat betekent: we winnen zoveel mogelijk grondstoffen terug uit restafval door: Ø Het scheiden van grondstoffen gemakkelijker te maken Ø Hoeveelheid & kwaliteit grondstoffen te verbeteren Ø Meer huishoudelijke afvalstoffen te recyclen Dat doen we door: • Alle grondstoffen aan huis in te zamelen, en • Restafval naar ondergrondse verzamelcontainers te brengen • Van de restafval minicontainer eventueel een OPK container te maken • In te zetten op afvalpreventie

19

Scenario 3 Sprong voorwaarts

Argumenten voor: + Cittaslow (kwaliteit leefomgeving/gezond milieu/circulaire economie) + Milieuwinst (minder afval, meer grondstoffen, meer recycling) + besparing inzamel- en verwerkingskosten restafval Kanttekeningen: - Risico toename vervuiling grondstoffen - Extra budget/ambtelijke capaciteit Bijpassende doelstelling 2030: Een reductie van 50% te verbranden restafval en grondstoffen ten opzichte van referentiejaar 2023: - 55 kg fijn en grof restafval per inwoner per jaar, en - 70% recycling huishoudelijke afvalstoffen

20

Hoekpunt kosten Tendens: Ø De grondstoffen- en afvalmarkt is volop in beweging Ø Algemene teneur is dat kosten stijgen en opbrengsten van ingezamelde grondstoffen dalen Ø Prijsstijgingen voor onder andere energie en brandstoffen Ø CAO effect van de personeelskosten Ø Verwerkingstarieven restafval stijgen (o.a. CO2 heffing, verbrandingsbelasting) Altijd goed: Ø Inzetten op kwaliteit grondstoffen & verminderen restafval Mogelijke, specifiek kostenbesparingen voor Heerde: Ø Naar 1 systeem oud papier inzameling (inclusief onderzoek ja/ja sticker) Ø Wijziging distributie PMD zakken Ø Terugdringen hoeveelheid GFT door stimuleren thuis composteren Ø Dividend ROVA opnemen in afvalstoffenbegroting 21

Planning koersbepaling afval- en grondstoffeninzameling Hoe verder?

1. Q1 2025 discussienota raadscommissie 2. Q2 2025 besluitvorming koersbepaling (incl. uitvoeringsagenda) college/raad 3. Q4 2025 vaststellen nieuwe afvalstoffenverordening (raad) & uitvoeringsbesluit (college) Mogelijk afsplitsen onderdelen voor apart traject & en aparte tijdsplanning, denk bijvoorbeeld aan aanpassingen in de papierinzameling (incl. ja/ja sticker)

22

Vragen

23

Dilemma’s

1. Willen we onze afvalstoffenheffing laag houden voor onze inwoners. Dan betekent dat dat er meer grondstoffen uit restafval moeten worden gescheiden. Dit kan ten koste gaan van service. 2. Willen we onze inwoners graag meer service bieden, maar zijn we ook bereid daarvoor meer te betalen? 3. Willen we als gemeente vol inzetten op circulariteit ook al betekent dat het gevolgen heeft voor de service die we bieden en de kosten?

24