20260923 - Presentatie - Preventie aanpak Heerde extern
Tekst van het document
76420 Intern vertrouwelijk Onderzoek naar de toekomstbestendige inrichting van de preventieaanpak in de gemeente Heerde Presentatie themasessie 27 OKTOBER 2026 Dichtbij, vroeg en samen Inhoud 1. Waarom dit onderzoek 2. Wat hebben we onderzocht 3. Zicht op de werking van preventie 4. Bevindingen 1. Benchmark kosten en formatie 2. Financiële analyse 3. Kwalitatieve evaluatie 5. Conclusies en ontwikkelrichtingen 6. Ambtelijke toelichting 7. Vragen 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN 76420 Intern vertrouwelijk Warner Admiraal Fleur van den Berg Even voorstellen DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Adviseur benchmarkAdviseur sociaal domein • Adviseur sociaal domein • Evaluatie preventieaanpak • Financiële analyse • Achtergrond jeugdhulp en Wmo • Adviseur benchmarking gemeenten • Vergelijkend onderzoek kosten en formatie Noa Agami Adviseur benchmark • Adviseur benchmarking gemeenten • Hoe doelmatig is de huidige inrichting van het sociaal domein? • Wat levert de preventieve aanpak in de praktijk op? • Is het sociaal domein voorbereid op toekomstige maatschappelijke opgaven? 76420 Intern vertrouwelijk Het onderzoek richt zich niet alleen op kosten, maar ook op de vraag of de inrichting van het sociaal domein doet wat ermee wordt beoogd.
Waarom dit onderzoek? DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Aanleiding Waarom dit onderzoek? Hoe verhouden de kosten, formatie en financiële ontwikkeling van Heerde zich tot die van vergelijkbare gemeenten? In hoeverre zijn werkzame mechanismen van de preventieaanpak zichtbaar in de uitvoering? Welke voorwaarden zijn nodig om het sociaal domein financieel en inhoudelijk toekomstbestendig te houden? 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Centrale vraagstelling Benchmark • Vergelijking van kosten, formatie en organisatie met vergelijkbare gemeenten • Geeft inzicht in de relatieve positie van Heerde • Uitvraag, validatie en vergelijk referentiedata 76420 Intern vertrouwelijk Financiële analyse • Analyse van de ontwikkeling van uitgaven en Rijksbijdragen • Geeft inzicht in financiële druk en houdbaarheid • Selectie, validatie en presentatie obv openbare data gemeentefinanciën en gemeentefonds Kwalitatieve evaluatie • Onderzoek naar werkzame mechanismen, inrichting en uitvoering • Geeft inzicht in hoe preventie in de praktijk functioneert • Documentstudie, verklarend beleidsimpactmodel, interviews en validatie Wat hebben we onderzocht? DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Focus en aanpak
Hoe werkt Heerde aan preventie? • Preventie is een leidend principe • Sterke sociale basis • Laagdrempelige toegang via STIP • Integraal werken • Gericht op een houdbare toekomst 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Werkt de preventie aanpak? • Geen sluitend antwoord op de vraag of de aanpak tot meer preventie leidt en tot betere beheersing van kosten. • Uitkomsten tonen dat de werkende mechanismen zoals bedoeld herkenbaar terugkomen in de inrichting en uitwerking. • Apparaatskosten in het sociaal domein liggen rondom het gemiddelde van de referentiegroep. • Uitvoeringskosten aan gemeentezijde Wmo en Jeugd licht hoger dan de referentiegroep, evenals werklast door licht hoger aantal cliënten. • Totale programmalasten (indicatief obv CBS) liggen licht lager dan de referentiegroep. • Trend in de kostenontwikkeling voor Wmo en Jeugd is in lijn met de landelijke trend. • Geen duidelijke afwijkingen naar boven als gevolg van de gekozen inrichting.
76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN 76420 Intern vertrouwelijk Zicht op de werking van preventie DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Beleid Doelen Direct/indirecte doelen Input Ingezette middelen en tijdsinvestering Outcome Doelbereik op beide niveaus Throughput Uitvoering activiteiten Output Concreet bereikte resultaten Doelmatigheid Doeltreffendheid Maatschappelijk belang Welke maatschappelijke waarde heeft het beleid? Maatschappelijke relevantie Externe factoren Mechanismen van effect 76420 Intern vertrouwelijk Bevindingen - Benchmark Benchmark in het grotere geheel 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Check op wenselijkheid van de huidige situatie Overige onderzoeken/rapportages Kennis van anderen Benchmark Begrip van de huidige situatie Eigen kennis Indien niet wenselijk: bepaling benodigde bijstelling van de situatie
Referentiegroep 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Naam gemeente Inwoners Sociale structuur Centrumfunctie Stedelijkheid Heerde 19.300 Redelijk Weinig Weinig stedelijk Beesel 13.396 Redelijk Redelijk Weinig stedelijk Borne 24.524 Redelijk Redelijk Matig stedelijk Bunnik 16.128 Goed Zonder Weinig stedelijk Buren 27.773 Goed Zonder Niet-stedelijk Koggenland 23.706 Goed Zonder Niet-stedelijk Loon op Zand 24.162 Goed Weinig Matig stedelijk Montfoort 13.686 Goed Zonder Weinig stedelijk Neder-Betuwe 25.965 Goed Weinig Niet-stedelijk Steenbergen 24.610 Redelijk Weinig Weinig stedelijk Bij het samenstellen van de referentiegroep kijken we naar een combinatie van indicatoren waaronder het aantal inwoners, de sociale structuur, centrumfunctie en stedelijkheid van de gemeente.
Totale apparaatskosten vergeleken • Uw gemeente heeft in totaal € 4,8 miljoen aan vergeleken apparaatskosten in het sociaal domein. De totale apparaatskosten van uw gemeente liggen rondom het gemiddelde van de referentiegroep (+4%, +€ 177 duizend). • Deze kosten zijn afgezet tegen het aantal inwoners van de gemeente en niet gecorrigeerd voor alle andere kenmerken en indicatoren die invloed kunnen hebben op de hoogte van de kosten. 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Kosten en formatie sociaal domein: Uw loon-, inhuur- en overige relevante kosten minus correcties
Uitsplitsing naar type kosten 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Kosten en formatie sociaal domein: Apparaatskosten per inwoner • Uw loonkosten zijn 20% hoger dan gemiddeld (+€ 503 duizend). - Uw gemeente heeft 24% meer formatie dan gemiddeld (+6,5 fte). - Uw gemiddelde loonkosten per fte zijn 4% lager dan gemiddeld. • Uw bovenformatieve structurele inhuurkosten zijn hoger dan gemiddeld (+€ 137 duizend). • Uw overige relevante kosten (incl. overheadkosten externen) zijn 22% lager dan gemiddeld (-€ 463 duizend).
Rekening houdend met de onderzochte kenmerken/indicatoren, is het beeld als volgt: • Sociale thema’s: kosten zijn rondom het gemiddelde en grotendeels passend bij de in kaart gebrachte werklastindicatoren. 76420 Intern vertrouwelijk Voor de onderstaande thema’s geldt dat wij de kosten op basis van de benchmark niet (geheel) kunnen verklaren: • Relatief hogere kosten op: • Beleid sociale thema’s (+€ 116 duizend, +15%) • Uitvoering jeugdzorg (+€ 94 duizend, +13%) • Relatief lagere kosten op: • Uitvoering onderwijs (specifiek de taak leerplicht/doorstroompunt) (-€ 24 duizend, - 13%) Aandachtspunten DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Kosten en formatie sociaal domein
76420 Intern vertrouwelijk Bevindingen - Financiële analyse Bevindingen 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Financiële analyse
Bevindingen 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Financiële analyse
Bevindingen 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Financiële analyse
Bevindingen • De uitgaven binnen het sociaal domein staan sinds 2023 onder druk • De grootste druk zit in Jeugd, Wmo en Werk & Inkomen • De sociale basisvoorzieningen blijven onder begroting • De beschikbare middelen lijken minder snel mee te groeien dan de uitgaven • De ontwikkeling van Jeugd- en Wmo-uitgaven volgt grotendeels de trend van vergelijkbare gemeenten 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Financiële analyse
76420 Intern vertrouwelijk Bevindingen – Kwalitatieve analyse Bevindingen Belangrijke werkzame mechanismen herkenbaar aanwezig • Vroegsignalering vindt plaats via scholen, welzijnswerk, toegang en maatschappelijke partners • Ondersteuning is laagdrempelig en dichtbij inwoners georganiseerd • Scholen functioneren als belangrijke vindplaats voor signalen en ondersteuning • Gemeenschapskracht, zelfredzaamheid en samenredzaamheid vormen een herkenbaar onderdeel van de aanpak • Problemen worden vaker vroeg opgepakt, waardoor ondersteuning vaker in het voorveld kan plaatsvinden • De preventie aanpak is nadrukkelijk geen oplossing voor alle problematiek 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Kwalitatieve analyse
Bevindingen STIP ondersteunt de belangrijkste werkzame mechanismen van de aanpak • Verbindt toegang, welzijn, ondersteuning en participatie binnen één organisatie • Maakt snelle afstemming tussen professionals mogelijk • Positioneert expertise aan de voorkant van het sociaal domein • Versterkt de verbinding met onderwijs, inwoners en maatschappelijke partners • Ondersteunt vroegsignalering 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Kwalitatieve analyse Wat kunnen we stellen? • De investering in STIP is zichtbaar in de inrichting en werkwijze van het sociaal domein • De veronderstelde voordelen van korte lijnen, samenwerking en expertise aan de voorkant zijn herkenbaar aanwezig Wat kunnen we niet stellen? • Het onderzoek maakt niet mogelijk vast te stellen of het STIP-model leidt tot lagere maatschappelijke kosten dan alternatieve uitvoeringsmodellen
76420 Intern vertrouwelijk Conclusies en ontwikkelrichtingen Conclusies • Preventie vormt een breed gedragen uitgangspunt voor het sociaal domein • De belangrijkste werkzame mechanismen zijn zichtbaar in de praktijk • STIP vervult een belangrijke rol binnen de preventieve aanpak • De aanpak ontwikkelt zich vanuit de praktijk • De belangrijkste ontwikkelopgave ligt bij opdrachtgeverschap en monitoring • De inrichting van het sociaal domein biedt een plausibele basis voor toekomstige opgaven, maar vraagt om explicietere sturing • De investering in de preventieve infrastructuur is zichtbaar in de inrichting van het sociaal domein, maar het rendement ervan is beperkt aantoonbaar 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Ontwikkelkansen 76420 Intern vertrouwelijk DICHTBIJ, VROEG EN SAMEN Versterken van opdrachtgeverschap op de preventieaanpak Ontwikkelen van een monitoringskader voor preventie Gemeenschapskracht onderdeel maken van sturing en verantwoording Versterken van de verbinding tussen leren, beleid en uitvoering Verduidelijken van de opdracht van STIP Vergroten van collectieve alternatieven voor individuele ondersteuning Berenschot www.berenschot.nl linkedin.com/berenschot 76420 Intern vertrouwelijk