13.2. GemHeerde-Kaderdocument SD 2022-2027.pdf

Waar staan we? In gemeente Heerde hebben we ongeveer tien cliënten die beschermd wonen. Een deel van de inwoners die beschermd wonen wordt in de toekomst ondersteund door onze lokale zorgprofessionals. Beschermd wonen in een instelling blijft beschikbaar voor wie dit nodig heeft. Voor diegene die het niet nodig hebben zijn er een aantal (inloop) voorzieningen die passen bij het herstellen in de eigen omgeving. Er zijn nog wel stappen te nemen als het gaat om samenwerking met ketenpartners. Het gaat daarbij om, zowel lokaal als in de regio, de zorgketen voldoende sluitend te maken. Om een complete INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.28

benadering te realiseren, werken we vanaf 2022 in de regio met minder zorgaanbieders. In Heerde vraagt dit om een aanpassing in de toegang en samenwerking in de regio.

Wat zijn onze ambities? •  We realiseren voor onze cliënten die beschermd wonen een passende plek in de eigen omgeving. •  We bieden integraal herstel in de eigen omgeving in alle situaties waarbij dit mogelijk is. •  Inwoners met psychische kwetsbaarheid ontvangen informele ondersteuning om (weer) zelfstandig te kunnen wonen. Als het nodig is, ontvangen zij passende professionele zorg en ondersteuning. •  We sturen op voldoende geschikte huisvesting, op een plek die past bij inwoners waar wonen, welzijn en ondersteuning samenhangen.

Hoe laten we dit zien? • We laten zien hoeveel inwoners we ondersteunen vanuit beschermd thuis en hoe informele en professionele ondersteuning heeft plaatsgevonden. • Via storytelling laten we zien op welke wijze we integraal herstel hebben ingericht.

Het programma langer thuis wonen stimuleert onder andere betere ondersteuning en zorg thuis.

5.4 B  evorderen van het langer thuis wonen voor ouderen De Rijksoverheid stimuleert ouderen om langer thuis te blijven wonen. Thuiswonende ouderen kosten de overheid namelijk minder geld dan ouderen die in een verpleeghuis wonen. Dat concludeert de Nederlandse Zorgautoriteit in de ‘Monitor Zorg voor Ouderen 2018’. Het programma langer thuis wonen stimuleert onder andere betere ondersteuning en zorg thuis en het realiseren van meer geschikte woningen voor ouderen.

Waar staan we? Er is een toenemend tekort aan woningen voor ouderen in de gemeente Heerde. Dit komt doordat er op meerdere vlakken woonvragen zijn. Naast de reguliere vraag naar woningen is er grote vraag naar woningen voor vluchtelingenhuisvesting en uitstroom vanuit beschermd wonen. Ook is er vraag naar aangepaste woningen voor inwoners met lichamelijke beperkingen. Hierbij speelt dat de uitstroom uit bestaande woningen afneemt doordat men langer thuis blijft wonen. In onze gemeente zijn woonzorgvormen aanwezig voor deze doelgroepen. Bij sommige van deze doelgroepen gaat het om relatief kleine aantallen, waardoor woonvoorzieningen qua exploitatie ingewikkeld te realiseren zijn.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.29

Wat zijn onze ambities? De komende jaren werken we samen met het fysieke domein van de gemeente aan de volgende ambities: • We hebben inzicht in woonzorgaanbod en -vraag voor de doelgroepen ouderen, beschermd wonen en mensen met een verstandelijke beperking voor de korte en lange termijn. • We weten welke eisen we stellen aan woonvormen en wat de noodzakelijke voorzieningenniveau is in de omgeving van deze woonvorm. • We werken vanuit een gedragen visie op wonen en zorg. Binnen de programma’s onder de omgevingswet gaan we in de gemeente Heerde samen met onze zorgpartners werken aan een kwalitatieve en kwantitatieve borging van wonen en zorg voor de korte en langere termijn .

Hoe laten we dit zien? Binnen de programma’s onder de omgevingswet geven we de ambities vorm.

Samen met onze ketenpartners werken we aan de borging van wonen en zorg.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.30

6. Gelijke kansen

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.31

6. Inleiding In de gemeente Heerde willen we iedereen dezelfde kansen geven ongeacht leeftijd, achtergrond, seksuele geaardheid of beperking. Dit is belangrijk omdat je hiermee de vicieuze cirkels van armoede, problemen, ongezond leven en soms zelfs onveiligheid kunt doorbreken. Door kansen te creëren voor iedereen, benutten we ook zo veel mogelijk talent en potentieel. Waardoor we uiteindelijk een sterkere samenleving krijgen. Voor de periode 2022-2027 geven we onder dit thema aandacht aan de opgaves en ambities waardoor we de kansengelijkheid in onze gemeente bevorderen.

6.1 Nieuwkomers duurzaam integreren en mee laten doen Om de maatschappelijke en economische zelfredzaamheid van nieuwkomers te verbeteren, is goede begeleiding en wederzijdse betrokkenheid van de gemeente, ketenpartners én samenleving nodig. De nieuwe inburgeringswet zal daar bij helpen. Begeleiding is niet alleen tijdens het driejarige inburgeringstraject nodig, maar ook daarna. Op die manier kunnen inburgeringsplichtige nieuwkomers met plezier wonen en werken in de gemeente Heerde.

Waar staan we? Er worden al verschillende maatregelen ingezet om inwoners na de inburgering te laten participeren. Afhankelijk van wat iemand zijn werkniveau is, volgt een ex-statushouder een activerings- of re-integratietraject bij werkleerbedrijf Lucrato. Eind november 2021 betrof dit drie tot achttien statushouders. Ook kan de inwoner uitstromen naar betaald werk. Voor diegenen die een lange afstand tot de arbeidsmarkt hebben, worden andere vormen ingezet zoals dagbesteding en sportactiviteiten.

MET PLEZIER WONEN EN WERKEN IN DE GEMEENTE HEERDE

INHOUDSOPGAVE

In 2021 had 6,5% van de inwoners (1.227) een Westerse of niet-Westerse migratieachtergrond. Afgelopen jaar werden er 27 asielstatushouders gehuisvest in de gemeente. Dit zijn vooral gezinnen. Er zijn signalen van ketenpartners die erop wijzen dat (ex-)statushouders relatief vaker te maken hebben met problemen op verschillende leefgebieden. In het verleden is mede daardoor een deel ontheven van de inburgeringsplicht. Er is relatief veel armoede onder mensen met een migratieachtergrond. Ruim 61% van de huishoudens met een Syrische achtergrond heeft een laag inkomen ten opzichte van 5% van de Nederlandse huishoudens zonder een migratieachtergrond. Verder zien wij dat slechts 1 op de 1000 huishoudens met een Syrische achtergrond gebruikmaakt van schuldsanering. Veel statushouders starten met schulden. Vaak zijn er schulden gemaakt om de reis naar Nederland te betalen. Voor het betalen van de lessen voor het KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.32

MULTIPROBLEMATIEK ONDER INWONERS MET EEN MIGRATIEACHTERGROND NEEMT AF

inburgeringsexamen sloten statushouders in het verleden een lening af bij DUO. Dat is met de komst van de nieuwe Wet inburgering 2021 gewijzigd. Daarnaast sluiten ze voor de woninginrichting een lening af bij de gemeente. En veel statushouders zijn kort na vestiging in een gemeente nog niet financieel vaardig en gewend aan alle regelingen in Nederland. Een deel van de inburgeringsplichtige nieuwkomers is laaggeletterd. Het betreft 8% van de gehele groep laaggeletterde inwoners. Er waren 102 kinderen (0-15 jaar) met een Westerse migratieachtergrond en 165 kinderen met een niet-Westerse migratieachtergrond in 2020. Kinderen die voor Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE) in aanmerking komen, zijn in het zicht van de gemeente en de VVE-aanbieder. Ook worden kinderen van inwoners met een migratieachtergrond gestimuleerd mee te doen met activiteiten zoals de Zomerschool Epe-Heerde en de Voorleesexpress.

Wat zijn onze ambities? • Multiproblematiek onder inwoners met een migratieachtergrond neemt af. • Problemen op verschillende leefgebieden worden vanaf de start van het inburgeringstraject effectief aangepakt door de gemeente en ketenpartners. • Nieuwkomers ontwikkelen zich tot zelfredzame inwoners. • De gemeente biedt in samenwerking met ketenpartners passende ondersteuning en middelen, ook op financieel gebied. • Elke inwoner met een migratieachtergrond heeft een passende arbeids- of participatieplek. • Afhankelijk van de wensen en behoeften van de inwoner enerzijds, en de mogelijkheden op de arbeidsmarkt anderzijds, biedt de gemeente in samenwerking met ketenpartners een plek aan vanuit de gedachte dat een ‘broodbaan’ kan leiden naar een ‘droombaan’. • Nieuwkomers met kinderen die een VVE-indicatie krijgen toegewezen door de jeugdgezondheidszorg, stimuleren we in een vroeg stadium om gebruik te maken van het (taal)aanbod. De gemeente werkt samen met ketenpartners om dit te realiseren.

Hoe laten we dit zien? • Multiproblematiek onder inwoners met een migratieachtergrond neemt procentueel af. • 95% van de inburgeringsplichtigen slaagt de komende vier jaar voor het inburgeringstraject. • Het aantal inwoners met een migratieachtergrond dat geen passende arbeidsof participatieplek heeft neemt af. • Het aantal migratiekinderen met een VVE-indicatie neemt af. Dit zien we terug in de jaarlijks geregistreerde VVE-monitor.

Een deel van de inburgeringsplichtige nieuwkomers is laaggeletterd.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.33

6.2 Stimuleren positieve leefomgeving voor jongeren Door het gebrek aan ontmoetingsplekken binnen de gemeente en de gevolgen van de coronamaatregelen, vermaakt een deel van jongeren zich op straat. We zien dat de tolerantie voor jongeren op straat is afgenomen. Ook zien we dat in sommige groepen alcohol en drugs wordt gebruikt en dat er zo nu en dan vernielingen worden gepleegd. Het drugsgebruik onder jongeren in Heerde neemt toe en/of is verergerd. De gemeente Heerde kent een uitgebreid maatregelenpakket op het gebied van drugsgebruik. De GHB-aanpak en de gezinscoach gericht op verslaving zijn hier de belangrijkste interventies. Daarnaast zijn er tal van andere maatregelen die worden uitgevoerd, ingedeeld naar de vijf stadia van verslaving. Toch lijkt dit niet voldoende te zijn om de problematiek tegen te gaan. Om deze negatieve spiraal te doorbreken, richten we de aandacht op een positieve invulling van de vrije tijd van jongeren als mogelijke oplossing voor dit probleem. Geïnspireerd op het IJslandse model3. Dit houdt in dat er allerlei sport- en spelactiviteiten worden georganiseerd voor en door jongeren. Ook wordt onderzocht of er meer ontmoetingsplekken voor jongeren kunnen worden gecreëerd. Dit alles om de verveling, maar ook het middelengebruik onder jongeren te laten dalen.

Bij deze aanpak worden verschillende stakeholders betrokken, waaronder ouders/verzorgers en het netwerk om de jongeren heen.

We richten ons op de positieve invulling van de vrije tijd van jongeren.

Waar staan we? De straathoekwerker heeft in 2020 het aantal hangplekken in kaart gebracht. Dit is in 2020 voor het eerst gedaan. Daarom is het lastig vast te stellen of het aantal hangplekken of hangjongeren is toegenomen in de afgelopen jaren. Er zijn wel meer incidenten en meer signalen van overlast binnengekomen bij de gemeente. Vanuit de politiegegevens is te zien dat het aantal overlastmeldingen is toegenomen, met name in 2021. Uit de cijfers die beschikbaar zijn blijkt verder dat het drugsgebruik weinig afwijkt van andere gemeenten in de regio Midden IJssel/Oost-Veluwe (MIJ/OV): 7% in 2019 (GGD-gezondheidsmonitor). Wel komen er verschillende signalen binnen dat er drugs gebruikt en gedeald wordt onder jongeren, met name buiten het schoolplein.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.34

Wat zijn onze ambities? • We willen de sociale omgeving van de jongeren gaan versterken (de zogenaamde versterkende factoren, waarbij het IJslands model als voorbeeld geldt). • Er is voldoende aanbod van zinvolle vrijetijdsbesteding voor jongeren, georganiseerd in samenwerking met onderwijs, jongeren en andere betrokkenen. • We creëren een plek voor jongeren op straat waar zij gecontroleerd bij elkaar kunnen komen. • We ondersteunen sportverenigingen om jongeren binnen hun vereniging te houden, ook na de basisschool. • Het middelengebruik onder jongeren en jongvolwassen daalt komende jaren door deze aanpak.

Hoe laten we dit zien? Deze interventie vraagt om een lange adem. Een hele nieuwe generatie jongeren moet opgroeien met het idee dat je liever met vrienden wilt voetballen dan samen op straat verblijft. De gezondheidsmonitor van de GGD is daarmee een behulpzaam monitoringsmiddel. Deze wordt eens in de vier jaar afgenomen en vertelt ons vooral iets over de lange termijn. In 2022 komt er een nieuwe monitor. Deze zien we als een nulmeting. De verwachting is dat we dan in 2026 de eerste resultaten kunnen zien. Verder willen we onze ambities op de volgende wijze monitoren: • Het jongerenwerk organiseert jaarlijks aanbodgerichte activiteiten. Dit wordt gemonitord in het jongerenwerkmonitoringssysteem. •  In gesprek met jongeren gaan we na of zij op de hoogte zijn van het aanbod en iets kunnen kiezen wat bij hen past (kwalitatief). •  Het middelengebruik onder jongeren en jongvolwassen daalt komende jaren door deze aanpak. Overlast veroorzaakt door hangjongeren neemt af. Dit zien we door een afname in het aantal overlastmeldingen bij de politie.

6.3 Vergroten kansengelijkheid in het onderwijs en kinderopvang Binnen het onderwijs en de kinderopvang staan drie ontwikkelingen centraal:

Alle kinderen hebben recht op kinderopvang We vinden dat iedere ouder moet kunnen werken. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord (december 2021, Kabinet Rutte IV) waarin is aangeven dat kinderopvang betaalbaar moet worden voor alle ouders.

Alle jeugdigen hebben recht op onderwijs/ontwikkeling Ieder kind heeft en houdt recht op ontwikkeling en op onderwijs. Om mee te kunnen doen in onze samenleving, is het belangrijk om voldoende bagage mee te krijgen. Jongeren moeten hun capaciteiten en talenten kunnen gebruiken, zodat ze economisch en maatschappelijk zelfstandig worden.

Kansenongelijkheid en leerachterstanden worden verder aangepakt De uitdaging wordt om lokaal acties in te zetten die een effect hebben op de leerachterstanden in de daarvoor aangewezen tijdsperiode. Belangrijk daarbij is dat er goed gekeken wordt welke ingezette acties blijken te werken en dat deze een vervolg krijgen.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.35

Waar staan we? De aandacht is uitgegaan naar de jongere die in Heerde woont, op school zit, of een traject volgt gericht op leren en werken. Sommigen hebben een baan en krijgen waar nodig een ondersteunings(zorg)aanbod. Via het netwerkoverleg kwetsbare jongeren Heerde houden ketenpartners en gemeente samen de vinger aan de pols bij (kans op) uitval.

Kinderopvang en voorschoolse educatie In alle kernen van de gemeente Heerde is er kinderopvang. Van de 358 peuters in gemeente Heerde gaat 72% naar de kinderopvang. Het aantal kinderen dat in de gemeente Heerde naar de kinderopvang gaat is hoger dan vorig jaar en hoger dan landelijke cijfers. Voorschoolse educatie is beschikbaar in de kern Wapenveld en in de kern Heerde op kinderopvanglocaties (op twee locaties). 83% van de kinderen die in aanmerking komt voor VVE, ontvangt dit ook. Dit gaat wettelijk om 16 uur per week voor kinderen van 2,5 tot 4 jaar.

Vroegschoolse educatie (4-6 jaar) Ook in het basisonderwijs hebben VVE-doelgroepkinderen recht op vroegschoolse extra educatie. Alle basisscholen bieden vroegschoolse educatieprogramma’s aan. 76% van de VVE-doelgroepkinderen die in 2020 de overstap hebben gemaakt van de voorschool naar de vroegschool (basisonderwijs) hebben een (matige) positieve groei doorgemaakt. De helft daarvan heeft daarbij nog ondersteuning in de groep nodig.

Onderwijsvoorzieningen De gemeente Heerde heeft in bijna alle kernen een basisschool. In de kern Heerde is één school voor voortgezet onderwijs (De Noordgouw) en in Wapenveld is één school voor voortgezet speciaal onderwijs (VSO) met een bovenregionale leerlingpopulatie (Het Sprengencollege). In de gemeente Heerde zijn geen scholen voor vervolgonderwijs. Dit betekent dat tenminste alle jongeren boven de 18 jaar die in de gemeente Heerde wonen, buiten de gemeente Heerde naar school gaan. De meerderheid geniet in Zwolle vervolgonderwijs bij het Deltion College.

Recht op onderwijs In de gemeente Heerde wonen 2800 leer- en kwalificatieplichtige leerlingen. 95% van deze kinderen gaat naar school. Dit is vergelijkbaar met regionale cijfers. Ongeveer een vierde van de jongeren in de leeftijd van 12-17 jaar gaat buiten de gemeente Heerde naar school. Het merendeel gaat naar het RSG in Epe of naar het Deltion College in Zwolle. 163 jongeren hebben geen startkwalificatie behaald en bevinden zich daarmee in een

Alle kinderen hebben recht op kinderopvang en de jeugd heeft recht op onderwijs en ontwikkeling.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.36

kwetsbare positie (JIKP)4. Het merendeel van hen staat ingeschreven bij het Voortgezet Speciaal Onderwijs. Door middel van het netwerkoverleg kwetsbare jongeren Heerde houden (regionale) ketenpartners en gemeente samen de vinger aan de pols bij (kans op) uitval. Passend onderwijs is voor sommige leerlingen alleen haalbaar buiten de gemeentegrenzen. 114 kinderen maken daarvoor gebruik van leerlingenvervoer en 9 kinderen gaan met eigen vervoer.

Kansenongelijkheid en leerachterstanden Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hanteert in haar landelijke beleid een grens dat 15% van de kinderen kans heeft op een onderwijsachterstand. 11% van alle peuters en basisschoolkinderen in de gemeente Heerde behoort tot de doelgroep met een (hoog risico op) onderwijsachterstand: •  In Wapenveld heeft 14% van de kinderen kans op een onderwijsachterstand. In Heerde is dat 11%. •  In Wapenveld heeft 14% van de basisschoolleerlingen risico op een onderwijsachterstand. In Heerde is dat 10%. •  Splitsen we de cijfers uit naar peuters en naar basisschoolkinderen in de gemeente Heerde dan valt op dat (het risico op) de onderwijsachterstand vooral hoog is onder basisschoolkinderen.

Wat zijn onze ambities? De komende jaren zetten we in op het vergroten van de kansengelijkheid van kinderen en jongeren in het onderwijs. We werken aan kansengelijkheid door in te zetten op 5 domeinen (Sardes 2022): •  De voorschoolse periode: we willen een hoger bereik hebben van de VVE-doelgroep. • In de school, met leerrecht als vertrekpunt bij iedere jongere: we willen de zorgstructuur in het onderwijs versterken. •  Extra ontwikkeltijd. •  Thuis: we bieden een integraal aanbod aan kwetsbare gezinnen. • In het netwerk: door lokale samenwerking tussen leerplicht en ketenpartners te versterken.

Hoe laten we dit zien? We monitoren en evalueren de volgende resultaten en afspraken: • We willen het bereik van de VVE-doelgroep vergroten (jaarlijkse VVE-Monitor). • We monitoren of het aantal thuiszitters afneemt en hoe de inzet van Onderwijs Zorg Arrangementen (Oza) zich ontwikkelt. • We meten of het aantal Voortijdig Schoolverlaters (VSV) lokaal en regionaal afneemt (regionaal jaarverslag leerplicht). • We monitoren instroom van kinderen van statushouders in het onderwijs. • We willen inzicht in het stimuleren van ouderbetrokkenheid (bij kwetsbare kinderen).

4

INHOUDSOPGAVE

J ongeren in een kwetsbare positie (JIKP) zijn jongeren tot 23 jaar die vanuit bepaalde onderwijsposities (pro, vso-profiel arbeidsmarkt en vervolgonderwijs, vmbo-basisberoepsgerichte leerweg, mbo-1) uit het onderwijs zijn gestroomd of zijn doorgestroomd naar of binnen het mbo (niveau 1 of niveau 2) in het daaropvolgende schooljaar.

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.37

6.4 Positie LHBTI+-ers versterken Voor lesbische (L) vrouwen, homoseksuele (H) mannen, biseksuele personen (B), transgender-personen (T), intersekse (I) personen en personen met een andere achtergrond (+)5 is het niet altijd gemakkelijk om volwaardig mee te doen met de samenleving. Een deel van hen kan niet zichzelf zijn. We zien uitsluiting wat kan leiden tot sociale isolatie. Een deel heeft te maken met pesten of met fysiek, psychisch en/of seksueel geweld. Negatieve reacties hebben impact op de gezondheid en het welzijn van LHBTI+-ers. Problemen met zelfacceptatie en het ontkennen van gender, sekse of seksualiteit kan leiden tot gezondheidsklachten, zoals stress, eenzaamheid, depressie of zelfs suïcidale gedachten. Een religieuze omgeving heeft ook effect hierop. Negatieve opvattingen kunnen ervoor zorgen dat gelovige LHBTI+ers zich in een extra kwetsbare positie bevinden, en meer problemen hebben met zelfacceptatie. Vooral onder jongeren is dat het geval. Ook in Heerde zijn er jongeren die worstelen met de acceptatie van hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit.

Waar staan we? Er zijn verschillende cijfers bekend over thema’s die spelen bij LHBTI+ zoals veiligheid en sociale acceptatie. Uit landelijke cijfers van het CBS blijkt dat homoseksuele en lesbische personen meer te maken hebben met huiselijk en seksueel geweld dan hetero’s. Met betrekking tot sociale acceptatie zijn er zowel regionale als lokale cijfers bekend die enigszins een beeld kunnen scheppen. Uit een recent onderzoek van de provincie Gelderland blijkt dat 1 op de 9 LHBTI+-ers een lage acceptatie van de eigen ouders, broers en/of zussen ervaart. Cijfers van de GGD laten zien dat meer dan 25% van de jongeren en jongvolwassenen in de gemeente Heerde homoseksualiteit een beetje raar of erg raar vindt. Slechts de helft vindt transgenders normaal. In de regio Midden IJssel/ Oost-Veluwe wordt er positiever naar homoseksualiteit en transgender gekeken dan in de gemeente Heerde. Een deel van de doelgroep heeft te maken met discriminatie, al dan niet in combinatie met geweld. In 2021 werden er twee meldingen van discriminatie op grond van seksuele oriëntatie in de gemeente Heerde gedaan bij de politie. Het is niet eenvoudig om op basis van bovenstaande cijfers een goed beeld te krijgen van de totale omvang van de opgave in Heerde.

Op basis van gesprekken met andere betrokkenen, zoals het jongerenwerk en het preventieteam STIP, blijkt wel degelijk dat er een taboe rust op LHBTI+. Ook worstelen zowel jongeren als ouderen met hun seksuele identiteit of genderidentiteit. De specifieke (religieuze) omgeving speelt daarbij een belangrijke rol.

LHBTI +: ZOWEL JONGERE ALS OUDEREN WORSTELEN MET HUN SEKSUELE IDENTITEIT OF GENDERIDENTITEIT

5

INHOUDSOPGAVE

 ier moet onder verstaan: aseksueel, queer, panseksueel, non-binair, gender H non-conform en gender fluïd.

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.38

De gemeente laat haar inwoners zien dat zij zich inzet voor het volwaardig laten meedoen van LHBTI+-ers

WE WILLEN HET TABOE OMTRENT LHBTI+ DOORBREKEN

Wat zijn onze ambities? Elke LHBTI+ kan zichzelf zijn. Om dit te bereiken zetten we in op de volgende ambities: •  We willen het taboe omtrent LHBTI+ doorbreken. We richten ons daarbij op scholen, sport, en op langere termijn, maatschappelijke instanties, zoals kerken. •  LHBTI+-ers, hun omgeving en professionals weten waar ze terecht kunnen voor informatie en vragen over LHBTI+. •  LHBTI+-ers en hun omgeving kunnen voor ondersteuning terecht bij STIP. •  Professionals in de (thuis)zorg, welzijn en onderwijs ondervinden geen handelingsverlegenheid. •  De gemeente laat in communicatie naar haar inwoners zien dat zij zich inzet voor het volwaardig laten meedoen van LHBTI+-ers.

Hoe laten we dit zien? •  Door middel van peiling bij scholen, sportvereniging en kerken brengen we de toename van de acceptatiegraad van LHBTI+-ers in beeld. •  Via reguliere informatiekanalen is informatie voorhanden voor inwoners of naasten van LHBTI+-ers. •  Bij STIP kunnen LHBTI+-ers en/of hun directe omgeving terecht voor vragen en ondersteuning.

ELKE LHBTI + ER KAN ZICHZELF ZIJN

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.39

7. Passende ondersteuning

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.40

7. Inleiding Als gemeente bieden we passende ondersteuning op het gebied van: • werk en inkomen • maatschappelijke deelname • het zelfstandig blijven wonen • zorg en ondersteuning voor gezinnen en jeugdigen Dit varieert van een algemeen preventief aanbod tot het aanbieden van een maatwerkvoorziening. Het doel van preventie is te zorgen dat mensen samenredzaam blijven of worden door hun eigen kracht te vergroten. Ook heeft preventie als doel om het ontstaan van problemen te voorkomen of in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen. Zo kunnen we erger voorkomen. Als preventie niet voldoende is, kunnen we een maatwerkvoorziening bieden. Dit is ondersteuning die is afgestemd op de persoonlijke situatie. We vinden het belangrijk dat deze ondersteuning kwalitatief goed is en blijft. Ook bieden we een passend aanbod van zowel preventieve als maatwerkvoorzieningen, zodat we alle inwoners met een hulpvraag zo goed mogelijk kunnen helpen. Voor de periode 2022-2027 geven we binnen dit thema aandacht aan een aantal opgaves. We bieden passende ondersteuning en stimuleren dat iedereen naar vermogen mee kan doen. We ondersteunen bij armoede, schulden en bij laaggeletterdheid. In dit hoofdstuk lichten we deze opgaves verder toe.

7.1 Stimuleren dat iedereen naar vermogen mee kan doen Werken heeft een positief effect op ons welbevinden. Wanneer we ons kunnen inzetten en ontwikkelen op een manier die bij ons past, voorkomt dit problemen op andere levensdomeinen. De Participatiewet ondersteunt hierin en heeft als doel een inclusieve arbeidsmarkt te creëren. Een arbeidsmarkt waarin iedereen zich kan ontwikkelen, mee kan doen en waarin inwoners met en zonder arbeidsbeperking samen werken. Inwoners die niet actief kunnen zijn op de arbeidsmarkt doen mee door vrijwilligerswerk. Hierbij spelen we in op individuele kwaliteiten en situaties.

WANNEER WE ONS KUNNEN INZET TEN EN ONT WIKKELEN OP EEN MANIER DIE BIJ ONS PAST, VOORKOMT DIT PROBLEMEN OP ANDERE LEVENSDOMEINEN INHOUDSOPGAVE

Waar staan we? In Heerde ontvangt 2,1% van alle huishoudens een bijstandsuitkering. Dit ligt lager dan het landelijk gemiddelde van 5,2%. We verstrekken op dit moment 163 bijstandsuitkeringen. Het aantal werkloosheidsuitkeringen (WW-uitkering) in Heerde is 134. We hebben het afgelopen jaar een enorme daling gezien, -35,6%, van het aantal WW-uitkeringen. We bevinden ons op dit moment in een periode met weinig werkloosheid op de arbeidsmarkt. Voor de realisatie van de inclusieve arbeidsmarkt werken we samen met onze collega’s Wmo, WSW, Werkleerbedrijf Lucrato en (regionale) ketenpartners. We zetten alle bestaande middelen in. Ook nemen wij Social Return On Investment (SROI) op in onze aanbestedingen. Met SROI worden extra werk(-ervarings) plaatsen gecreëerd voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In de regio Zwolle zijn we aangesloten bij de KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.41

Human Capital Agenda, die zowel werkgevers als werkzoekenden ondersteunt bij re-integratievraagstukken. Ondanks de daling van het aantal bijstandsuitkeringen heeft de invoering van de Participatiewet in 2015 nauwelijks geleid tot een verhoging van de baankansen. Dit geldt met name voor inwoners met een grotere afstand tot werk en de doelgroep die voorheen in de sociale werkvoorziening opgevangen werden. Die laatste groep heeft nog geen aansluiting gevonden op de gunstige arbeidsmarkt.

Wat zijn onze ambities?

WE ONDERSTEUNEN INWONERS BIJ HET VINDEN VAN EEN PASSENDE ARBEIDSPLEK

De komende jaren werken we aan de volgende ambities: • We ondersteunen inwoners bij het vinden van een passende arbeidsplek. • We ondersteunen inwoners zodat zij naar vermogen kunnen participeren. Voor sommige inwoners is een reguliere arbeidsplek niet haalbaar. Deze inwoners ondersteunen wij bij het vinden van een passende participatieplek. Dit kan dagbesteding zijn, vrijwilligerswerk of een beschutte werkplek. • We zorgen voor eenduidige werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening. Werkzoekenden en werkgevers weten waar zij terecht kunnen met hun vragen over re-integratie. We werken regionaal aan harmonisering werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening.

Hoe laten we dit zien? • Er is een daling te zien in het aantal bijstandsgerechtigden. • Het vermogen van inwoners om te participeren wordt gemonitord door te kijken naar het aantal vrijwilligersplekken en de beschutte werkplekken.

7.2 Ondersteunen bij armoede en schulden Inkomen Inwoners in onze gemeente zijn over het algemeen uitstekend in staat om in hun inkomen te voorzien door betaald werk. Als ze hun werk verliezen, vinden zij zelfstandig ander werk. Degenen die dit niet lukt, melden zich bij de gemeente als ze geen of onvoldoende inkomen hebben. De gemeente hanteert lokale en landelijke wettelijke kaders voor inwoners die een beroep doen op de bijstandsuitkering en aanvullende voorzieningen.

Armoede Armoede kent meerdere definities. In de smalle zin gaat het om een tekort aan financiële middelen. In de brede zin van het woord verwijst het naar een veel groter probleem. Volgens het rapport “Opgroeien en opvoeden in armoede” hebben kinderen in armoede vaker: • een relatief hoger gewicht. • een achterstand op taalontwikkeling. • vaker ernstige psychische of sociale problemen. • minder kansen op de arbeidsmarkt dan hun leeftijdgenoten die niet in armoede leven.

Schulden Mensen met schulden ervaren vaak chronische stress waardoor er andere gezondheidsklachten kunnen ontstaan. Ook is het voor mensen met schulden vaak moeilijk een baan te vinden en te behouden.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.42

Waar staan we? Armoede: In 2019 had 5% van het aantal huishoudens een laag inkomen volgens de definitie die het CBS hanteert. In 2015 was dit nog 6%. Bij deze groep is de kans op armoede hoog. In 2018 kwam 5% van alle kinderen in Heerde uit een huishouden met een inkomen van 120% van de bijstandsnorm. In 2015 was dit 6%. Met bijzondere bijstand, minimabeleid (activiteitenbijdrage) en het Kindpakket bestrijden we de armoede in de gemeente Heerde. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor de ontwikkeling en het mee (kunnen) doen van kinderen.

Schulden: In 2020 had 4,1% van alle gezinnen in de gemeente Heerde problematische schulden. In 2018 was dit nog 4,4%. Rondom schulddienstverlening zijn kaders opgesteld in het beleidsplan Schulddienstverlening 2022-2025. Onze schulddienstverlening is erop ingericht om schulden te voorkomen en anders in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren en op te lossen. Bij problematische schulden bieden we begeleiding en ondersteuning om bestaande problemen op te lossen. Hiervoor onderhouden we een samenwerking met verschillende ketenpartners.

Wat zijn onze ambities? De komende jaren werken we aan de volgende ambities:

WE GAAN MET DE INWONERS IN GESPREK

•  We optimaliseren de schulddienstverlening waar mogelijk zodat het aantal gezinnen met problematische schulden daalt. Landelijk zijn er veel initiatieven op dit gebied. We volgen deze en sluiten aan bij de interessante en/of noodzakelijke ontwikkelingen. De vroegsignalering van schulden die in 2021 is gestart, optimaliseren we waar mogelijk. Hierdoor kunnen we meer mensen in een vroegtijdig stadium ondersteunen. De ketensamenwerking die we hebben met Schulddienstverlening Zwolle, wooncorporatie Triada en vrijwilligersorganisatie Grip op de Knip blijven we actief onderhouden. •  We optimaliseren de vangnetregelingen voor inwoners zoals het minimabeleid, bijzondere bijstand en het Kindpakket. We gaan in gesprek met de inwoners over deze regelingen. Hierdoor krijgen we een beter zicht op de effectiviteit ervan. Het beleid voor het Kindpakket, zoals dat afgelopen jaren is ingezet, continueren we. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor de ontwikkeling en het mee (kunnen) doen van kinderen.

Hoe laten we dit zien? • We zien een daling in het aantal gezinnen met problematische schulden en die in armoede leven. • Naar aanleiding van de gesprekken met inwoners doen we al dan niet kwalitatieve aanpassingen in de verschillende regelingen.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.43

7.3 Ondersteunen van inwoners met laaggeletterdheid abc e z i r

p

v

n

m

x

s

l

b

a

u g

o

c k

t

Laaggeletterdheid is een indringend vraagstuk van onze samenleving. Mensen die laaggeletterd zijn hebben grote moeite met lezen en schrijven, maar ze zijn geen analfabeet. Mensen met analfabetisme kunnen helemaal niet lezen en schrijven. Ze kunnen dit ook niet, of heel moeizaam, ontwikkelen. Laaggeletterde mensen hebben onder meer moeite met het begrijpen van schriftelijke informatie, het invullen van formulieren, het begrijpen van informatie in openbare ruimten, en het voorlezen aan kinderen. Ze beheersen het Nederlands niet op het eindniveau vmbo of niveau mbo 2/3. Vaak blijven ook rekenvaardigheden achter. Als iemand laaggeletterd is, heeft dat grote gevolgen. Mensen hebben vaker te maken met werkloosheid, schulden, gezondheidsproblemen en een lager inkomen. Ook heeft het invloed op de kinderen en hun schoolprestaties. Ze zijn minder vaak politiek en maatschappelijk actief.

MENSEN DIE LAAGGELET TERD ZIJN HEBBEN GROTE MOEITE MET LEZEN EN SCHRIJVEN, MAAR ZE ZIJN GEEN ANALFABEET. MENSEN MET ANALFABETISME KUNNEN HELEMAAL NIET LEZEN EN SCHRIJVEN.

Waar staan we? In de gemeente Heerde heeft 14% van de inwoners moeite met lezen en schrijven. Dit is iets meer dan het landelijk gemiddelde van 12%. Opvallend in Heerde is dat de groep laaggeletterden voor een groot deel (24%) bestaat uit werkenden. Zij vallen in de leeftijdscategorie 50+, met een gezin en met Nederlands als moedertaal (NT-1). De kleinste groep laaggeletterden (8%) bedraagt inwoners met een migratieachtergrond. Dit is opvallend, omdat dit landelijk gezien de grootste groep is. In Heerde hebben 11% van alle peuters en basisschoolkinderen een (hoog risico op) onderwijsachterstand. Vooral in de Wapenveld is het percentage kinderen met een onderwijsachterstand hoog met 14%. In 2020 heeft in de kern Heerde 10% van de basisschoolkinderen risico op een onderwijsachterstand. Laaggeletterdheid bij ouders kan bijdragen aan ontwikkelingsachterstanden van hun kinderen.

Wat zijn onze ambities? • We verbeteren de taalvaardigheden van onze inwoners. • Door gerichte ondersteuning willen we dat laaggeletterde inwoners volwaardig kunnen meedoen in onze samenleving. Het verbeteren van taalvaardigheid zorgt ervoor dat een inwoner kan blijven meedoen in onze samenleving. We hebben aandacht voor het doorbreken van taboes en willen dat het aanbod goed aansluit bij de leervragen. We kijken goed naar wat er kwalitatief verbeterd kan worden. We zetten in op een integrale benadering en ondersteuning aan laaggeletterden en hun gezin.

Hoe laten we dit zien? • Bij meer inwoners zijn de taalvaardigheden meetbaar versterkt. • Per jaar breiden we het aantal deelnemers van het Taalpunt uit met 5 inwoners.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.44

8. Een houdbare toekomst voor Jeugd, Wmo en Participatiewet

Jeugd, Wmo, PW

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.45

8. Inleiding De komende jaren staat het sociaal domein voor meerdere uitdagingen. Uitdagingen die inhoudelijke aanpassingen vragen, maar die ook financiële gevolgen kunnen hebben. Er moet tijdig gereageerd worden op de ontwikkelingen. Als dat nodig is, brengen we aanpassingen aan. Niet alleen op de inhoud maar ook financieel. Om passende ondersteuning te blijven bieden is het belangrijk om aandacht te hebben voor een houdbaar toekomststelsel voor Jeugd, Wmo en Participatiewet. Voor de periode 2022-2027 ligt er de opgave om het Jeugdstelsel, de Wmo en de Participatiewet bestendig te houden.

8.1 Een toekomstbestendig jeugdstelsel Sinds de decentralisatie van de Jeugdwet stijgt het aantal kinderen dat jeugdhulp ontvangt. Deze groeiende zorgvraag is alarmerend. Het roept de vraag op hoe het kan dat er nu veel meer jeugdigen hulp nodig hebben dan voorheen. Dit is een groot en landelijk vraagstuk, maar speelt ook lokaal. Mogelijke oorzaken die benoemd worden, zijn: lange wachtlijsten, langere doorlooptijd van trajecten en verminderde uitstroom. Ook problemen op andere leefgebieden binnen het gezin hebben invloed op de jeugdhulp. Denk hierbij aan verminderde bestaanszekerheid, coronacrisis, mentale druk op jongeren en echtscheidingen. Normaliseren en de-medicaliseren (minder zorg en gebruik medicijnen) worden gezien al belangrijke drijfveren in de transformatie van de jeugdhulp. Deze begrippen zijn nog onvoldoende uitgewerkt en weinig concreet. Ze zijn multi-interpretabel en er is een behoefte aan concrete invulling van deze begrippen.

Waar staan we? Het aantal unieke cliënten is in de eerste jaren vanaf de decentralisatie flink gestegen. Vanaf 2018 lijken de aantallen zich iets te stabiliseren. Toch lijkt er volgens de prognose van 2021 een toename te zijn in het aantal unieke cliënten. De toenemende zorgvraag heeft financiële gevolgen voor gemeenten, zo ook voor de gemeente Heerde. Al jaren lukt het niet om met het budget voor de jeugdzorg rond te komen. De kosten voor de jeugdzorg zijn met de jaren gestegen en daarin is hetzelfde patroon te zien bij de toename in het aantal cliënten. Van 2015-2018 zijn de kosten sterk toegenomen. Vanaf 2019 is dit meer een gestage toename geworden. De gemiddelde kosten per traject zijn ook toegenomen. Dit heeft deels te maken met loon- en prijsstijgingen, maar het lijkt er ook op dat de zorgvraag van jeugdigen complexer is geworden.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.46

We zetten in op een toekomstbestendig jeugdstelsel.

Wat zijn onze ambities? • We hebben voor dit onderwerp meer informatie nodig om op de juiste sturingsmaatregelen in te kunnen zetten. • We krijgen nog meer inzicht in de ontwikkelingen binnen de jeugdhulp. Met name de aansluiting van het voorliggend veld en de jeugdhulp die vanuit STIP wordt geleverd is een aandachtspunt. Dit willen we meer gaan verbinden aan de cijfers rondom maatwerkvoorzieningen. • We gaan de cijfers uit de monitor sociaal domein meer verbinden aan de ingezette (beleids)maatregelen uit de uitvoeringsprogramma’s. • We willen inzetten op het inhoudelijke invulling en duiding van de cijfers en trends die we zien.

WE KRIJGEN NOG MEER INZICHT IN DE ONT WIKKELINGEN BINNEN DE JEUGDHULP

We willen invulling geven aan de begrippen normaliseren en de-medicaliseren: • We gaan met STIP in gesprek over de manier van hulpverlenen. Dit vraagt een verdere doorontwikkeling van het oplossingsgericht werken waar in 2021 mee is gestart. • We gaan meer inzetten op reflectie en het lerend vermogen. We willen ‘vertraging’ organiseren, zodat er niet vanuit ad-hoc situaties gehandeld wordt. In plaats daarvan maken we een weloverwogen plan. • We gaan het perspectief van de cliënt meer centraal stellen. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van ervaringsdeskundigen. • We zorgen ervoor dat de definitie van normaliseren op de bestuurlijke agenda komt. Wat accepteren wij als samenleving als ‘normaal’ of ‘goed genoeg’? • We gaan concrete projecten organiseren of maatregelen inzetten die handen en voeten geven aan normaliseren en de-medicaliseren. Goede voorbeelden hiervan zijn #Opladers, projecten rondom ouderbetrokkenheid en het jongerenwerk.

Hoe laten we dit zien? Het verbeterde informatieniveau moet zichtbaar worden in de verschillende rapportagedocumenten die we hebben. Dit houdt in: • Werken met vastgestelde KPI’s (kritieke prestatie-indicatoren) in de monitor sociaal domein. • Een verbeterde aanlevering van financiële gegevens voor de interne monitor van de gemeenten. • Een vaste set aan indicatoren voor de interne monitoring. • Afname in de jeugdhulp op bepaalde gebieden waar beleidsmaatregelen op zijn uitgevoerd. Daarnaast willen we na deze vier jaar invulling hebben gegeven aan de begrippen normaliseren en de-medicaliseren. Dit houdt in dat: • We verankeren normaliseren en leren in de uitvoeringsvisie van STIP. • We realiseren minimaal twee concrete projecten/maatregelen die normaliseren als doel hebben.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.47

8.2 Een houdbaar Wmo-stelsel voor de toekomst De Wmo is in zijn huidige vorm niet langer houdbaar. Een andere en betere aanpak is nodig.”. Dit is de conclusie van een onderzoeksteam van de VNG op 22 januari 2021, waarbij het onderzoek is toegespitst op de groeiende zorgvraag van ouderen.

Waar staan we? Goede zorg en ondersteuning is toegankelijke zorg en ondersteuning. Tegelijkertijd stijgen de maatschappelijke kosten hiervoor elk jaar. Een oorzaak van deze stijging is het invoeren van het abonnementstarief. Inwoners die voorheen zelf hun huishoudelijke hulp betaalden, kloppen sinds de invoering bij gemeenten aan. Gemeenten kunnen hierop niet zelf sturen. Hierdoor komt het bieden van zorg en ondersteuning aan inwoners voor wie dat noodzakelijk is, onder druk te staan. In Heerde zien we dat de kosten voor huishoudelijke hulp, sinds het invoeren van het abonnementstarief, met circa 40% zijn toegenomen. Ook het aantal grote woningaanpassingen is sindsdien in Heerde verdrievoudigd. Het VNG heeft namens de gemeenten een alternatief aangeboden dat recht doet aan de bedoeling van de Wmo én een goede uitvoering van het Wmo-abonnementstarief. De regering wil werken aan een eerlijker eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid van lage- en middeninkomens. De financiële uitwerking van de plannen van de overheid brengt bij gemeenten nog veel vragen met zich mee.

Wat zijn onze ambities? • We willen, volgend op de landelijke ontwikkelingen, een eerlijk eigen bijdrage systeem voor huishoudelijke hulp in Heerde invoeren. • We leveren een actieve bijdrage aan het landelijke fundamentele onderzoek naar de houdbaarheid op de langere termijn. We nemen ambtelijk deel aan de landelijke discussie over de houdbaarheid en beheersbaarheid van de Wmo. • Het gesprek over de houdbaarheid van de Wmo moet ook op bestuurlijk niveau gevoerd worden. Dit gesprek gaan we de komende vier jaar voeren en faciliteren we vanuit de ambtelijke organisatie.

Hoe laten we dit zien?  astgestelde KPI’s (kritieke prestatie-indicatoren) in de monitor sociaal domein: V • De uitgaven binnen de Wmo. • Het effect van de invoering van het eerlijke eigen bijdrage systeem.

Een andere en betere aanpak is nodig voor een houdbare Wmo.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.48

8.3 Een houdbaar stelsel voor de Participatiewet(PW) voor de toekomst Sinds de invoering van de Participatiewet is er veel veranderd. Die verandering geldt voor financiering. En ook de doelgroep die instroomt in de bijstand is gewijzigd. Voorheen kwamen mensen in aanmerking voor de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) of de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong). Nu stromen deze mensen de bijstand in. Een gevolg is dat een groot deel van de bijstandsgerechtigden een (te grote) afstand heeft tot de arbeidsmarkt. Dit wijzigt de dynamiek van de begeleiding. Bij een deel van de bijstandsgerechtigden ligt de focus in de toekomst op meedoen en participeren in de samenleving. Dit betekent ook iets voor het BUIG-budget. Het betekent dat een grotere groep in de bijstand komt waarvoor een inkomensvoorziening en een participatieplek nodig is.

Ontwikkeling doelgroepen Participatiewet 600

vml wajong

550

nwregulier nw beschut

500

Wsw

450

WWB

400 350 Bron Berenschot Academy 2022

300 2015

2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

2055

Waar staan we? Nieuwe taken voor de gemeente door wetswijzigingen De dynamiek op gebied van participatie verandert ook door de wetswijzigingen als de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en de nieuwe Wet inburgering 2021 (NWI). Deze wetswijzigingen brachten nieuwe taken mee voor de gemeente zoals de vroegsignalering van schulden en de inburgering van statushouders. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft in 2021 de verbeterpunten van de Participatiewet (PW) laten inventariseren. Als de aanbevelingen uit dit rapport worden overgenomen kunnen we ook hier wetswijzigingen verwachten. Dit brengt dan nieuwe taken voor de gemeente met zich mee.

Nieuwe taken voor de gemeente door maatschappelijke ontwikkelingen Ook de coronacrisis en energiecrisis brengen nieuwe, vaak tijdelijke, taken met zich mee. Voor onderwerpen als Tijdelijke overbruggingsregeling Zelfstandige ondernemers (Tozo) en de Tijdelijke ondersteuning van Noodzakelijke kosten (TONK) werd in sneltreinvaart beleid gemaakt en werd invulling gegeven aan de uitvoering. Ook voor de energiecrisis wordt een beroep gedaan op de gemeente om hier op korte termijn beleid op te maken.

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.49

Het BUIG-budget voor de bijstandsgerechtigden loopt in de pas Als we terugkijken naar de financiering van de bijstand door de Rijksoverheid via het BUIG-budget, dan lopen we redelijk in de pas. Het ene jaar is er een tekort en het andere jaar houden we over. Voor de toekomst heeft het kabinet Rutte IV plannen om het minimumloon te verhogen waardoor ook de daaraan gekoppelde bijstandskosten zullen stijgen. Dit kan consequenties hebben voor de bekostiging van de Participatiewet.

Wat zijn onze ambities? We streven naar een duurzame uitvoering van de Participatiewet We verwachten dat de veranderingen onverminderd doorgaan. We streven ernaar om flexibel in te spelen op deze veranderingen en een duurzame uitvoering van de Participatiewet te realiseren. Dit betekent dat we elke inwoner de ondersteuning bieden die passend is.

Hoe laten we dit zien? In de monitor van het sociaal domein laten we de wijzigingen zien op kwalitatief en financieel niveau met vastgestelde KPI’s (kritieke prestatie-indicatoren).

We streven naar een duurzame uitvoering van de Participatiewet

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.50

Bijlage Bronvermelding Hoofdstuk 1 en 2 Visie, missie, uitgangspunten en trends Van ziektezorg naar welzijn: zo creëren we de basis voor een gezonde samenleving (maatschapwij.nu) monitor wonen zorg provincie Gelderland landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 “Vooruitzichten bevolking, huishoudens en woningmarkt Prognose en scenario’s 20212035 (Abf research)” woonagenda 2020-2023 van de gemeente Heerde De Sustainable Development Goals (SDG’s), zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis: 1. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ontwikkelingssamenwerking/internationale-afspraken-ontwikkelingssamenwerking/global-goals-werelddoelen-voor-duurzame-ontwikkeling 2. https://sdgs.un.org/goals 3. https://www.sdgnederland.nl/

Hoofdstuk 3 Benut de kracht van de samenleving Tabellenboek Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, Noord- en Oost-Gelderland © GGD Noord- en Oost-Gelderland, september 2021: https://www.kvnog.nl/ images/redactie/bestanden/_Cijfers/Tab%20VO%20NOG.pdf Behoefteonderzoek mantelzorgers 2020 gemeente Heerde: https://zorgvraag.heerde.nl/Zorg_en_welzijn/Actueel/Nieuws/Behoeften_van_mantelzorgers_onderzocht Movisie “Kunst inzetten voor een betere kwaliteit van leven” 24 september 2020 kwaliteit van leven Movisie “Kunst en positieve gezondheid: het werkt!” 17 oktober 2018 zingeving Movisie” Werken met kunst en cultuur draag bij aan de preventie van zorg” Movisie” Kunst en Cultuur steeds meer een maatschappelijk functie.”

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.51

Hoofdstuk 4 Gezondheid als basis Sportakkoord gemeente Heerde lokale sport- en beweegakkoord sportakkoord Heerde GGD Gezondheidsmonitor 2019. NJI (3 november 2021), ‘Leervertraging en zorg over welzijn door corona’. <https://www. nji.nl/nieuws/leervertraging-en-zorg-over-welzijn-door-corona?utm_medium=email Kansrijke Start | Kansrijke Start (kansrijkestartnl.nl) GGD, coronapeiling maart 2021. RIVM, dashboard september 2021

Hoofstuk 5 Veilig en leefbaar Thema: Veiligheid | Het recht op veiligheid - Kinderrechten.nl Regionale inkoop Zorgregio MIJ/OV Samen tegen huiselijk geweld, regiovisie Noord-Oost Gelderland Regionaal ontwerp beschermd thuis Zorgregio 2030 https://www.zorgregiomijov.nl/images/Regionaal_Ontwerp_Beschermd_Thuis_2030_ def.pdf 201605_visiedocument_gefaseerde_ketensamenwerkingvogtlander_van_arum_0.pdf (vng.nl) Van beschermd wonen naar een beschermd thuis, Advies Commissie Toekomst beschermd wonen. https://vng.nl/files/vng/van-beschermd-wonen_20151109.pdf Home | Programma Langer Thuis ministerie VWS

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.52

Hoofdstuk 6 Gelijke kansen KIS Wijkmonitor 2021, Verschillen in leefsituatie tussen groepen naar herkomst IJsland model https://www.trimbos.nl/kennis/ijslands-preventie-model VVE monitor Gemeente Heerde, peildatum 1 januari 2021 Jaarverslag Leerplicht, Gemeente Heerde 2020-2021 CBS, Verwachte onderwijsachterstand in Heerde, 2020 https://dashboards.cbs.nl/v3/onderwijsachterstanden/ JIKP: Om te bepalen of een jongere zich in een van deze kwetsbare posities bevindt, is gekeken naar de inschrijvingsgegevens op 1 oktober en 1 oktober een jaar later. De populatie betreft deelnemers uit het bekostigd en niet-bekostigd onderwijs, voor zover geregistreerd in BRON. https://www.onderwijsincijfers.nl/themas/jongeren-in-kwetsbare-positie/landelijke-gegevens-over-jongeren-in-kwetsbare-positie De schijf van vijf van gelijke kansen, Sardes 2022 pathtoimg.php (sardes.nl) Movisie (2021), Handreiking – de positie van christelijke LHBTI’s versterken. Vizier (2021), Welzijnsonderzoek LHBTIQA+ Gelderland en Overijsel. Monitor discriminatie 2020 Oost-Nederland (Artikel 1 Noord-Oost Gelderland (ADV), Vizier, (ADV), politie Oosten-Nederland, OM) voor 53 gemeenten. Wat zijn de gevolgen van gratis kinderopvang? | NOS

Hoofdstuk 7 Passende ondersteuning Rapport Opgroeien en opvoeden in armoede, 3e herziene versie, December 2020, NIJ, Nederlands Jeugdinstituut

Hoofdstuk 8 Een houdbare toekomst voor Jeugd, Wmo en Participatiewet. VNG, lerend transformeren AEF onderzoek Toekomst Wmo en ouderenzorg: ‘Wat willen we nou met elkaar?’ Onderdeel van VNG Magazine nummer 1 (2021) VNG 22 januari 2021 Rapport Beschikbare en benodigde middelen voor de Participatiewet, Berenschot, 2021, in opdracht van de VNG Rapport Inventarisatie verbeterpunten Participatiewet, 2021, SZW

INHOUDSOPGAVE

KADERDOCUMENT SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE HEERDE 2022-2027

P.53

SAMEN ZORGEN WE VOOR HEERDE

WANT SAMEN ZIJN W HEERD IJ E

> www.heerde.nl