10.2. Mobiliteitsplan Heerde (januari 2025)

vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau. We streven ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen Personenauto Vaststellen wegvakken en kruispunten die geen overeenstemming hebben tussen de functie van de weg en de feitelijke inrichting Toewerken naar weginrichting overeenkomstig de toegewezen wegcategorie, hier wordt eerst aandacht gegeven aan de huidige 50 en 80 km wegen welke teruggebracht worden naar 30 en 60 Landbouwverkeer en logistiek We inventariseren het hoofdnetwerk voor logistiek en toetsen aan de kwaliteitseisen Samen met vertegenwoordigers uit de landbouwsector en omliggende gemeentes opstellen van een lokaal netwerk landbouwverkeer Vaststellen noodzaak aanvullende maatregelen t.b.v. veilige afwikkeling landbouwverkeer (met netwerk landbouwroutes als uitgangspunt) Onder de aandacht brengen en houden van veilig verkeersgedrag door en in de buurt van landbouwverkeer De hoofdroutes van het landbouwverkeer, waar nodig en nog niet aanwezig, voorzien van bermverharding.

Hierbij wegen we onze keuze af met het ecologisch belang Participatie, educatie en handhaving Samen met alle belanghebbenden; inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en dorpsraden gaan we aan de slag met de uitvoering van dit mobiliteitsplan We houden de ambtelijke en bestuurlijke lijnen met de regio en de provincie kort en (blijven) werken aan een goed contact We gaan door met de verdere digitalisering van gegevens over onze weginfrastructuur In samenwerking met de provincie voorzien wij in educatieprogramma’s die passen bij de behoeften van scholen en de kwetsbare doelgroepen in de gemeente We blijven nauw in contact met de politie via geregeld overleg en spelen in op overlastlocaties, doelgroepen en handhavingsacties, ook in samenwerking met de gemeentelijke BOA’s We zetten in op betere bewustwording (in de vorm van voorlichting) op het gebied van snelheid en verkeersoverlast

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

82

Actiepunten Bedrijventerreinen Voetganger Structureel meer aandacht voor wensen voetgangers in ontwerpproces en bij onderhoud We inventariseren de mate van toegankelijkheid van de belangrijkste looproutes naar scholen, dorpscentra en overige publiek aantrekkende functies en of deze voldoen aan de Richtlijn Toegankelijkheid van de CROW Opstellen actieprogramma voor aanpak knelpunten voor de voetganger in de openbare ruimte Fiets In samenwerking met de provincie en betrokken omliggende gemeenten verkennen we de realisatie van een comfortabele doorfietsverbinding (F50) Uitvoeren van een netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen met prioritering verbetermaatregelen Verkenning uitvoeren naar kwaliteit en ligging stallingsvoorzieningen publiek aantrekkende voorzieningen Bij herinrichting van straten er gelijktijdig voor zorgen dat de fietsvoorzieningen aan de geldende richtlijnen voldoen We sluiten aan bij landelijke en regionale initiatieven rondom ‘Doortrappen’ waarin ouderen gestimuleerd en geholpen worden om langer van de fiets gebruik te maken Obstakels op fietspaden verwijderen waar mogelijk Openbaar vervoer en deelmobiliteit In gesprek blijven met de provincie over het behoud van een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten onderzoeken hoe de rijtijd van

bussen versneld kan worden, zodat deze een waardig alternatief voor de auto kan worden In samenwerking met gehandicaptenplatforms onderzoeken hoe haltevoorzieningen inclusiever gemaakt kunnen worden, zodat ze voor iedereen goed toegankelijk zijn Stimuleren initiatieven op het gebied van deelmobiliteit en alternatieve vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau. We streven ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen Personenauto Vaststellen wegvakken en kruispunten die geen overeenstemming hebben tussen de functie van de weg en de feitelijke inrichting Toewerken naar weginrichting overeenkomstig de toegewezen wegcategorie, hier wordt eerst aandacht gegeven aan de huidige 50 en 80 km wegen welke teruggebracht worden naar 30 en 60 Uitwerken richtlijn voor uniform herkenbare inrichting komgrenzen en opstellen prioriteringslijst voor uitvoering Beoordelen bestaande drempels, plateaus en komgrenzen conform richtlijn CROW. Opnemen in lijst met werk-met-werkmaken Landbouwverkeer en logistiek We inventariseren het hoofdnetwerk voor logistiek en toetsen aan de kwaliteitseisen Samen met vertegenwoordigers uit de landbouwsector en omliggende gemeentes opstellen van een lokaal netwerk landbouwverkeer Vaststellen noodzaak aanvullende maatregelen t.b.v.

veilige afwikkeling landbouwverkeer (met netwerk landbouwroutes als uitgangspunt) Onder de aandacht brengen en houden van veilig verkeersgedrag door en in de buurt van landbouwverkeer De hoofdroutes van het landbouwverkeer, waar nodig en nog niet aanwezig, voorzien van bermverharding. Hierbij wegen we onze keuze af met het ecologisch belang Participatie, educatie en handhaving Samen met alle belanghebbenden; inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en dorpsraden gaan we aan de slag met de uitvoering van dit mobiliteitsplan We houden de ambtelijke en bestuurlijke lijnen met de regio en de provincie kort en (blijven) werken aan een goed contact We gaan door met de verdere digitalisering van gegevens over onze weginfrastructuur In samenwerking met de provincie voorzien wij in educatieprogramma’s die passen bij de behoeften van scholen en de kwetsbare doelgroepen in de gemeente We blijven nauw in contact met de politie via geregeld overleg en spelen in op overlastlocaties, doelgroepen en handhavingsacties, ook in samenwerking met de gemeentelijke BOA’s We zetten in op betere bewustwording (in de vorm van voorlichting) op het gebied van snelheid en verkeersoverlast

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

83

Actiepunten Centra Heerde en Wapenveld Voetganger Structureel meer aandacht voor wensen voetgangers in ontwerpproces en bij onderhoud Bij nieuwbouwplannen streven we nadrukkelijk naar voldoende ruimte voor voetgangers; alleen de minimale maatvoering conform richtlijnen is niet voldoende We inventariseren de mate van toegankelijkheid van de belangrijkste looproutes naar scholen, dorpscentra en overige publiek aantrekkende functies en of deze voldoen aan de Richtlijn Toegankelijkheid van de CROW Opstellen actieprogramma voor aanpak knelpunten voor de voetganger in de openbare ruimte In kaart brengen looproutes binnen kleine kernen en onderzoek doen naar de behoefte en toevoegingen van trottoirs en kwalitatieve looproutes Inzetten op handhaving parkeren op trottoirs Verkennen haalbaarheid en wenselijkheid verwijderen verkeerslichten op Brinklaan, Kamperweg en Eperweg Opstellen en uitvoering geven aan het project ‘Toegankelijke stoepen – Waar trottoirs ophouden’ Fiets In samenwerking met de provincie en betrokken omliggende gemeenten verkennen we de realisatie van een comfortabele doorfietsverbinding (F50) Uitvoeren van een netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen met prioritering verbetermaatregelen Verkenning uitvoeren naar kwaliteit en ligging stallingsvoorzieningen publiek aantrekkende voorzieningen Uitvoering geven aan het

activiteitenprogramma voor verkeerseducatie in samenwerking met de provincie Bij herinrichting van straten er gelijktijdig voor zorgen dat de fietsvoorzieningen aan de geldende richtlijnen voldoen We sluiten aan bij landelijke en regionale initiatieven rondom ‘Doortrappen’ waarin ouderen gestimuleerd en geholpen worden om langer van de fiets gebruik te maken Onderzoek hoofdfietsroute Wapenveld- Wezep Obstakels op fietspaden verwijderen waar mogelijk Openbaar vervoer en deelmobiliteit In gesprek blijven met de provincie over het behoud van een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten onderzoeken hoe de rijtijd van bussen versneld kan worden, zodat deze een waardig alternatief voor de auto kan worden Bij de realisatie van nieuwe woningbouwprojecten van meer dan 100 woningen vooraf kijken naar de bereikbaarheid van bushaltes In samenwerking met de provincie streven naar het waarborgen van voldoende vrijwilligers voor de continuïteit van de buurtbus In samenwerking met gehandicaptenplatforms onderzoeken hoe haltevoorzieningen inclusiever gemaakt kunnen worden, zodat ze voor iedereen goed toegankelijk zijn Stimuleren initiatieven op het gebied van deelmobiliteit en alternatieve vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau.

We streven ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen Personenauto Vaststellen wegvakken en kruispunten die geen overeenstemming hebben tussen de functie van de weg en de feitelijke inrichting Toewerken naar weginrichting overeenkomstig de toegewezen wegcategorie, hier wordt eerst aandacht gegeven aan de huidige 50 en 80 km wegen welke teruggebracht worden naar 30 en 60 Uitwerken richtlijn voor uniform herkenbare inrichting komgrenzen en opstellen prioriteringslijst voor uitvoering Beoordelen bestaande drempels, plateaus en komgrenzen conform richtlijn CROW.

Opnemen in lijst met werk-met-werkmaken Uitwerken en vernieuwen parkeerverwijssysteem Uitvoeren parkeeronderzoek oude woonwijken voor vaststellen parkeerbehoefte/-hinder Verkennen mogelijkheden voor sturen parkeerdruk middels beschikbaarheid en clusteren laadpunten Beoordelen en waar nodig verbeteren verkeersveiligheid schoolzones en attentiewaarde op locaties met veel kwetsbare verkeerdeelnemers Inzetten op gedragsbeïnvloeding (in de vorm van voorlichting en campagnes) in wijken waar veel klachten meldingen zijn over te hard rijden en blijkt dat er daadwerkelijk hard gereden wordt Landbouwverkeer en logistiek We werken mee aan het plaatsen van openbare pakketkluizen op centrale locaties in onze kernen We inventariseren het hoofdnetwerk voor logistiek en toetsen aan de kwaliteitseisen We actualiseren de gewenste rijroutes bevoorrading winkels centrum Heerde en Wapenveld Onder de aandacht brengen en houden van veilig verkeersgedrag door en in de buurt van landbouwverkeer Participatie, educatie en handhaving

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

84

Samen met alle belanghebbenden; inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en dorpsraden gaan we aan de slag met de uitvoering van dit mobiliteitsplan We houden de ambtelijke en bestuurlijke lijnen met de regio en de provincie kort en (blijven) werken aan een goed contact We gaan door met de verdere digitalisering van gegevens over onze weginfrastructuur In samenwerking met de provincie voorzien wij in educatieprogramma’s die passen bij de behoeften van scholen en de kwetsbare doelgroepen in de gemeente We blijven nauw in contact met de politie via geregeld overleg en spelen in op overlastlocaties, doelgroepen en handhavingsacties, ook in samenwerking met de gemeentelijke BOA’s We zetten in op betere bewustwording (in de vorm van voorlichting) op het gebied van snelheid en verkeersoverlast

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

85

Actiepunten Woongebieden Heerde, Wapenveld en Hoorn Voetganger Structureel meer aandacht voor wensen voetgangers in ontwerpproces en bij onderhoud Bij nieuwbouwplannen streven we nadrukkelijk naar voldoende ruimte voor voetgangers; alleen de minimale maatvoering conform richtlijnen is niet voldoende We inventariseren de mate van toegankelijkheid van de belangrijkste looproutes naar scholen, dorpscentra en overige publiek aantrekkende functies en of deze voldoen aan de Richtlijn Toegankelijkheid van de CROW Opstellen actieprogramma voor aanpak knelpunten voor de voetganger in de openbare ruimte In kaart brengen looproutes binnen kleine kernen en onderzoek doen naar de behoefte en toevoegingen van trottoirs en kwalitatieve looproutes Inzetten op handhaving parkeren op trottoirs Verkennen haalbaarheid en wenselijkheid verwijderen verkeerslichten op Brinklaan, Kamperweg en Eperweg Opstellen en uitvoering geven aan het project ‘Toegankelijke stoepen – Waar trottoirs ophouden’ Fiets In samenwerking met de provincie en betrokken omliggende gemeenten verkennen we de realisatie van een comfortabele doorfietsverbinding (F50) Uitvoeren van een netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen met prioritering verbetermaatregelen Verkenning uitvoeren naar kwaliteit en ligging stallingsvoorzieningen publiek aantrekkende voorzieningen Uitvoering geven aan het

activiteitenprogramma voor verkeerseducatie in samenwerking met de provincie Bij herinrichting van straten er gelijktijdig voor zorgen dat de fietsvoorzieningen aan de geldende richtlijnen voldoen We sluiten aan bij landelijke en regionale initiatieven rondom ‘Doortrappen’ waarin ouderen gestimuleerd en geholpen worden om langer van de fiets gebruik te maken Onderzoek hoofdfietsroute Wapenveld- Wezep Obstakels op fietspaden verwijderen waar mogelijk Openbaar vervoer en deelmobiliteit In gesprek blijven met de provincie over het behoud van een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten onderzoeken hoe de rijtijd van bussen versneld kan worden, zodat deze een waardig alternatief voor de auto kan worden Bij de realisatie van nieuwe woningbouwprojecten van meer dan 100 woningen vooraf kijken naar de bereikbaarheid van bushaltes In samenwerking met de provincie streven naar het waarborgen van voldoende vrijwilligers voor de continuïteit van de buurtbus In samenwerking met gehandicaptenplatforms onderzoeken hoe haltevoorzieningen inclusiever gemaakt kunnen worden, zodat ze voor iedereen goed toegankelijk zijn Stimuleren initiatieven op het gebied van deelmobiliteit en alternatieve vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau.

We streven ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen Personenauto Vaststellen wegvakken en kruispunten die geen overeenstemming hebben tussen de functie van de weg en de feitelijke inrichting Toewerken naar weginrichting overeenkomstig de toegewezen wegcategorie, hier wordt eerst aandacht gegeven aan de huidige 50 en 80 km wegen welke teruggebracht worden naar 30 en 60 Uitwerken richtlijn voor uniform herkenbare inrichting komgrenzen en opstellen prioriteringslijst voor uitvoering Beoordelen bestaande drempels, plateaus en komgrenzen conform richtlijn CROW.

Opnemen in lijst met werk-met-werkmaken Uitwerken en vernieuwen parkeerverwijssysteem Uitvoeren parkeeronderzoek oude woonwijken voor vaststellen parkeerbehoefte/-hinder Verkennen mogelijkheden voor sturen parkeerdruk middels beschikbaarheid en clusteren laadpunten Beoordelen en waar nodig verbeteren verkeersveiligheid schoolzones en attentiewaarde op locaties met veel kwetsbare verkeerdeelnemers Inzetten op gedragsbeïnvloeding (in de vorm van voorlichting en campagnes) in wijken waar veel klachten meldingen zijn over te hard rijden en blijkt dat er daadwerkelijk hard gereden wordt Landbouwverkeer en logistiek We werken mee aan het plaatsen van openbare pakketkluizen op centrale locaties in onze kernen We inventariseren het hoofdnetwerk voor logistiek en toetsen aan de kwaliteitseisen We actualiseren de gewenste rijroutes bevoorrading winkels centrum Heerde en Wapenveld Samen met vertegenwoordigers uit de landbouwsector en omliggende gemeentes opstellen van een lokaal netwerk landbouwverkeer

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

86

Vaststellen noodzaak aanvullende maatregelen t.b.v. veilige afwikkeling landbouwverkeer (met netwerk landbouwroutes als uitgangspunt) Onder de aandacht brengen en houden van veilig verkeersgedrag door en in de buurt van landbouwverkeer De hoofdroutes van het landbouwverkeer, waar nodig en nog niet aanwezig, voorzien van bermverharding. Hierbij wegen we onze keuze af met het ecologisch belang Participatie, educatie en handhaving Samen met alle belanghebbenden; inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en dorpsraden gaan we aan de slag met de uitvoering van dit mobiliteitsplan We houden de ambtelijke en bestuurlijke lijnen met de regio en de provincie kort en (blijven) werken aan een goed contact We gaan door met de verdere digitalisering van gegevens over onze weginfrastructuur In samenwerking met de provincie voorzien wij in educatieprogramma’s die passen bij de behoeften van scholen en de kwetsbare doelgroepen in de gemeente We blijven nauw in contact met de politie via geregeld overleg en spelen in op overlastlocaties, doelgroepen en handhavingsacties, ook in samenwerking met de gemeentelijke BOA’s We zetten in op betere bewustwording (in de vorm van voorlichting) op het gebied van snelheid en verkeersoverlast

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

87

Bijlage IV. Duurzaam Veilig Inleiding De basis voor deze hernieuwde wegencategorisering hangt samen met de principes van Duurzaam Veilig. Daarom beschrijven we in deze bijlage eerst wat Duurzaam Veilig inhoudt. Daarna passen we de principes van Duurzaam Veilig toe en vertalen we haar naar het wegennet in de gemeente Heerde. Duurzaam Veilig Alweer enkele decennia geleden is het begrip Duurzaam Veilig geïntroduceerd. Daarvoor richtte de veiligheidsaanpak in het verkeer zich op bestrijding achteraf. De aanpak richtte zich op locaties waar sprake was van een concentratie van ongevallen en met over het algemeen veel slachtoffers. Deze aanpak was jarenlang zeer succesvol en leidde tot een (sterke) daling van het aantal verkeersongevallen en slachtoffers. Toen de meest onveilige locaties waren ‘opgeruimd’ stagneerde de daling en was een nieuwe aanpak nodig: Duurzaam Veilig. Duurzaam Veilig is een preventieve aanpak. Met andere woorden, ze richt zich op het voorkomen van verkeersonveiligheid. We maken hierbij gebruik van een risicogestuurde aanpak zoals geformuleerd in het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV2030). Bij de risicogestuurde aanpak brengen we de zogeheten risicoindicatoren van de infrastructuur in kaart: dit zijn de indicatoren waarvan bekend is dat zij een relatie met verkeersongevallen hebben.

Bijvoorbeeld hoge snelheden, onoverzichtelijke verkeerssituaties, etc. Doen we iets aan die indicatoren, dan vermindert ook de kans op ongevallen. De uitgangspunten Duurzaam Veilig (Wegverkeer) houdt in: • Dat het verkeer zó wordt ingericht dat (ernstige) ongevallen voorkomen worden en waar tóch een ongeval plaatsvindt de ernst zoveel mogelijk beperkt blijft. • De mens wordt hierbij als ‘maat der dingen’ genomen: de mens die kwetsbaar is, fouten maakt en zich niet altijd aan regels houdt. • De wegomgeving en voertuigen moeten de mens ondersteunen en beschermen (integrale benadering: mens-voertuig-weg). Bovendien bereiden voorlichting en educatie verkeersdeelnemers zo goed mogelijk voor op de verkeerstaak. • Een proactieve aanpak van hiaten in het verkeerssysteem. Verschillende maatregelen per wegcategorie Verschillende effectieve maatregelen uit het verleden hebben nog steeds onze aandacht, omdat er nog winst voor verkeersveiligheid te behalen valt. Enkele voorbeelden zijn: • Het overgrote deel van 30 km/uur-gebieden in Heerde zijn enkel ‘sober ingericht’ met bebording. Omdat de wegen niet veelal niet de uitstraling hebben van een 30 km-straat rijden mensen hier vaak te hard. Het terugbrengen van de werkelijke snelheid naar 30 km/uur draagt bij aan het verhogen van de verkeersveiligheid.

• Op 50 km/uur-wegen zouden gemotoriseerd verkeer en fietsers fysiek van elkaar gescheiden moeten zijn vanwege de te grote snelheidsverschillen. Echter, vaak ontbreekt het aan ruimte om deze fietspaden te realiseren. De Tweede Kamer heeft op 27 oktober 2020 een motie aangenomen dat de leidende maximumsnelheid binnen de bebouwde kom wordt teruggebracht van 50 naar 30 kilometer per uur. Een limiet van 50 kilometer per uur is enkel nog toegestaan op doorgaande wegen als de verkeersveiligheid niet in gevaar is. • Ook veel 80 km/uur-wegen (allen in beheer van de provincie) kunnen nog veiliger. Bijvoorbeeld door de obstakelvrije afstand te vergroten, door een fysieke rijrichtingscheiding aan te brengen of het verminderen van het aantal erfaansluitingen. Wanneer we constateren dat de ruimte

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

88

•

ontbreekt en we het aantal erfaansluitingen niet kunnen verminderen, maar de ontsluitende functie wel belangrijk is dan kan een snelheidsverlaging naar 60 km/uur overwogen worden. In de gemeente Heerde maken veel wegen in het buitengebied onderdeel uit van 60 km/uur zones. Als we het samengaan van landbouw verkeer en (recreatief) fietsverkeer beter op elkaar afstemmen, kunnen een aantal van deze wegen nog veiliger worden.

Al deze bovenstaande ontwikkelingen vragen om een hernieuwde blik op het verkeerssysteem en de inrichting daarvan.

Wegencategorisering De wegencategorisering is een instrument om bij de verscheidenheid van verkeer- en omgevingsinvloeden een afgewogen keuze te maken voor de beste opbouw en inrichting van het wegennet, zodat dit voor weggebruikers herkenbaar is én veilig functioneert. De herkenbaarheid is geen doel op zich, maar zorgt vanuit herkenning voor het juiste verkeersgedrag door alle weggebruikers. Stroomwegen en erftoegangswegen Volgens de basisgedachte van Duurzaam Veilig hebben wegen een duidelijke afgebakende functie: stromen of uitwisselen. In de basis vertaald in stroomwegen en erftoegangswegen. Op de stroomwegen staat de doorstroming van het verkeer centraal en verplaatst de verkeersdeelnemer zich in een min of meer constante richting met een min of meer constante (hoge) snelheid. De andere kant van het spectrum wordt gevormd door de erftoegangswegen, waarop de uitwisseling en de verblijfsfunctie centraal staan. In tegenstelling tot de stroomwegen is op erftoegangswegen juist de wisseling in snelheid en richtingen kenmerkend. Zowel stroomwegen als erftoegangswegen zijn Figuur 16: Schematische weergave indeling verkeersveilig, omdat er sprake is van een duidelijke naar wegtype functieafbakening, met een bijpassende herkenbare en geloofwaardige vormgeving, gebruik en snelheid.

Echter omdat het ‘gat’ tussen stroomwegen en erftoegangswegen te groot is (te groot verschil in type weggebruikers, de verschijningsvorm en het gedrag van weggebruikers), is een tussenvorm ontstaan: de gebiedsontsluitingswegen.

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

89

Stroomwegen De primaire functie van een stroomweg is het verkeer zo snel mogelijk van punt A naar punt B te brengen. Het betreft met name lange afstandsverkeer, maar ook regionaal verkeer kan via een stroomweg worden afgewikkeld. Er geldt een maximumsnelheid van 100 km/uur (regionale stroomweg) of 100-120/130 km/uur (nationale stroomweg). Kenmerken van een stroomweg zijn onder andere hoge intensiteiten en een hoge maximumsnelheid. In het geval van de verkeerverbindingen in de directe omgeving van de gemeente Heerde betreft het de autosnelwegen A28 en A50.

Gebiedsontsluitingsweg Dit type weg is bedoeld om verkeersstromen vanuit de diverse gebieden te bundelen en verbindingen te bieden naar kerngebieden, naburige kernen of stroomwegen. In de praktijk betreft het vooral provinciale wegen en gemeentelijke hoofdwegen. Binnen de bebouwde kom geldt een snelheidsregime van 50 km/uur als basis. Op wegen buiten de bebouwde kom geldt in principe een snelheidsregime van 80 km/uur. Kruisingen met andere wegen zijn over het algemeen gelijkvloers, maar in specifieke gevallen zijn ongelijkvloerse kruisingen ook mogelijk. Langzaam verkeer en landbouwverkeer dienen bij voorkeur gescheiden te zijn van het gemotoriseerd verkeer. Het aantal erfaansluitingen op dit type weg is bij voorkeur gering, zeker buiten de bebouwde kom. In de praktijk blijkt dat niet alle gebiedsontsluitingswegen zorgvuldig kunnen worden ingericht voor een snelheidsregime van 50 of 80 km/uur. Dit heeft geleid tot de introductie van gebiedsontsluitingswegen met een snelheid van 30 of 60 km/uur.

Erftoegangswegen Erftoegangswegen zijn vooral bedoeld voor het ontsluiten van erven, woningen en andere bestemmingen. Hier staat de verblijfsfunctie voorop. Een samenhangend netwerk van erftoegangswegen vormt een verblijfsgebied. Er geldt een snelheidsregime van 30 km/uur, eventueel ondersteund door fysieke maatregelen. Hogere snelheden zijn niet gewenst omdat er geen (fysieke) scheiding is tussen de verschillende verkeersdeelnemers. Buiten de bebouwde kom geldt op dit type wegen een snelheidsregime van 60 km/uur. De kruispunten tussen erftoegangswegen zijn gelijkvloers en ongeregeld. De gemeente Heerde maakt buiten de bebouwde kom onderscheid in erftoegangsweg type 1 (ETW 1) en erftoegangsweg type 2 (ETW 2). Wegen die zijn aangemerkt als ETW 1 hebben naast hun verblijfsfunctie ook een beperkt verbindende functie voor de omliggende gebieden (bijvoorbeeld de kleine kernen in het buitengebied). De intensiteiten zijn er hoger dan in een normale woonstraat. De inrichting van erftoegangswegen type 1 vraagt veelal extra aandacht, omdat hier vaak een groot spanningsveld is tussen de beschikbare ruimte, de aanwezigheid van kwetsbare verkeersdeelnemers (schoolgaande kinderen, ouderen) en relatief veel gemotoriseerd verkeer.

De ontsluitende wegen op de bedrijventerreinen binnen de bebouwde kom categoriseren we ook als erftoegangsweg 1 (maar hier blijft de snelheid 50 km/u), omdat deze grotere hoeveelheden vrachtverkeer afwikkelen. In figuur 17 is schematisch weergegeven welke kenmerken de verschillende functies hebben. Het wegennet van de gemeente Heerde is conform die in de tabel aangegeven wegfuncties gecategoriseerd Dat wil zeggen dat elke weg op het grondgebied van de gemeente Heerde, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, in één van de drie hiervoor genoemde categorieën is ingedeeld. Figuur 17: Functionele categorie indeling Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

90

Processtappen Bij het bepalen van de functie van een weg spelen meerdere aspecten een rol. Er worden bijvoorbeeld eisen gesteld aan de directe ontsluiting van de belangrijkste kernen in de gemeente Heerde. En ook de aanwezigheid van veel vrachtverkeer of landbouwverkeer stelt eisen aan de uiteindelijke inrichting van een weg. In het vervolg van deze paragraaf worden de functiebepalende kenmerken binnen de gemeente Heerde nader uitgewerkt. Bereikbare kerngebieden We willen dat alle kernen goed bereikbaar zijn. Figuur 18: Categoriseren o.b.v. functie-eisen Zij vormen de basis voor het bepalen van de functie van een weg. Met de kerngebieden wil de gemeente tot uitdrukking brengen welke gebieden voor het (economisch) functioneren van groot belang zijn. Een goede bereikbaarheid en onderlinge verbinding van deze gebieden moet prioriteit hebben. Consequentie hiervan is dat de kerngebieden ontsloten moeten zijn via erftoegangswegen type 1 of gebiedsontsluitingswegen. Belangrijke wegen voor het goederenvervoer De kerngebieden omvatten ook de belangrijkste (regionale) bestemmingsgebieden voor het goederenvervoer, want behalve centrumgebieden en voorzieningen bevatten de kerngebieden ook de belangrijke bedrijventerreinen. In de visie van duurzaam veilig is het onwenselijk als grote stromen vrachtverkeer worden afgewikkeld over een weg met een verblijfsfunctie.

Daarom worden de wegen aangewezen als gebiedsontsluitingsweg. Belangrijkste wegen voor het landbouwverkeer Landbouwvoertuigen hebben unieke kenmerken in de zin dat ze veel massa hebben en daarmee liefst geweerd worden uit de verblijfsgebieden, maar dat ze daarnaast relatief langzaam rijden (tot 45 km/uur) en daarmee veelal ook liefst geweerd worden op belangrijke doorgaande wegverbindingen. In overleg met de vertegenwoordigers van de landbouwers zijn wegen aangewezen die als ruggengraat voor het landbouwverkeer worden beschouwd. Op deze wegen dient extra aandacht besteed te worden op de veilige afwikkeling tussen landbouwverkeer en fietsverkeer. Belangrijke wegen voor het openbaar vervoer Voor de wegencategorisering is het wenselijk dat het (huidige) buslijnennetwerk bij voorkeur over gebiedsontsluitingswegen loopt. Voor enkele gevallen zal hier een spanningsveld tussen enerzijds doorstroming en comfort van bussen en anderzijds verkeersveiligheid en leefbaarheid in verblijfsgebieden ontstaan. Om een goede afweging te maken, wordt gebruik gemaakt van de zwaarte van het gebruik van de routes. Voor busroutes met sterke regionale functie en een hoge frequentie en/of capaciteit is het wenselijk dat de wegen waar de buslijn gebruik van maakt als gebiedsontsluitingswegen worden aangemerkt.

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

91

Wegfunctie en de fiets Naast het goederenvervoer en het openbaar vervoer is de positie van de fiets belangrijk. Dit uit zich echter niet zozeer in een functie die aan de weg wordt gegeven, maar veel meer aan de vormgeving(eisen) van de weg en de voorzieningen voor de fiets en openbaar vervoer. Loopt er over een gebiedsontsluitingsweg of een erftoegangsweg een belangrijke fietsroute, dan zijn in het geval van een gebiedsontsluitingsweg aparte fietsvoorzieningen noodzakelijk. In het geval van een erftoegangsweg meestal niet. Een erftoegangsweg kan bijvoorbeeld geheel ingericht worden als een fietsstraat of met fietsstroken. Omgeving De omgeving van een weg is van grote invloed op de toekenning van een wegfunctie. Hierbij kan gedacht worden aan: • Wat is de beschikbare ruimte in het profiel? • Wordt er direct aan de weg gewoond? • Welke andere functies heeft een weg (scholen, winkels, enz.) • Zijn er veel oversteekbewegingen van langzaam verkeer? • Is er sprake van een waardevolle omgeving in cultuurhistorische zin of qua natuur? Duidelijk is dat een weg, vooral binnen de bebouwde kom waaraan in omvangrijke mate wordt gewoond en waaraan diverse andere functies gevestigd zijn, bij voorkeur een erftoegangsweg zou moeten zijn. Wegfunctie en gebruik De categorisering van wegen stemmen we ook af op het gebruik.

Vaak is de hoeveelheid verkeer dat van een weg gebruik maakt mede leidend voor de functie die eraan gegeven wordt. Met name op wegen waar gezien de omgeving de leefbaarheid centraal staat (erftoegangswegen), mogen de intensiteiten niet te hoog zijn. In de landelijke opzetten voor categorisering van de wegen wordt uitgegaan van een maximale intensiteit van 5.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal (twee richtingen). Groeit de intensiteit boven deze grenswaarden dan zijn er 2 alternatieven: • De weg een hogere functie geven als gebiedsontsluitingsweg en als zodanig ook vormgeven; • Maatregelen nemen die de intensiteit weer (ruim) onder de grenswaarden brengen, bijvoorbeeld door het weren van doorgaand verkeer of het maken van een alternatieve ontsluitingsroute. De grenswaarde van 5.000 á 6.000 motorvoertuigen per etmaal zijn ook gebruikt om een eerste selectie te maken van potentiële gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Hierbij worden wegen met intensiteiten tussen de 4.000 en 6.000 motorvoertuigen per etmaal als ‘grijs’ aangemerkt. Volgens de landelijke richtlijnen kunnen dergelijke wegen zowel als gebiedsontsluitingsweg (30 of 50) ETW 1 worden aangemerkt en ingericht.

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

92

Wegencategorisering gemeente Heerde In de vorige paragrafen zijn de uitgangspunten geformuleerd voor de wegencategorisering, dit zijn; 1. Kerngebieden liggen aan een gebiedsontsluitingsweg of erftoegangsweg type a (ETW I) (functie); 2. Grotere stromen goederenvervoer wordt afgewikkeld via gebiedsontsluitingswegen of erftoegangswegen type 1 (ETW 1) (functie); 3. Hoogwaardig openbaar vervoer wordt afgewikkeld via gebiedsontsluitingswegen of erftoegangswegen type 1 (ETW 1) (functie); 4. Lokaal ontsluitend openbaar vervoer wordt bij voorkeur afgewikkeld via gebiedsontsluitingswegen, maar kan onder voorwaarden ook gebruik maken van erftoegangswegen (functie); 5. Wegen met een intensiteit > 6.000 motorvoertuigen per etmaal zijn in principe een gebiedsontsluitingsweg (gebruik); 6. Wegen met een intensiteit tussen de 4.000 en 6.000 motorvoertuigen per etmaal kunnen afhankelijk van de omgevingsfuncties zowel als gebiedsontsluitingsweg (30 of 50) als erftoegangsweg type 1 worden aangemerkt (gebruik); 7. Wegen met een intensiteit van minder dan 4.000 motorvoertuigen per etmaal zijn in principe een erftoegangsweg (gebruik); 8. Wegen in de omgeving met diverse intensieve functies (wonen, werken, winkelen, school) zijn een erftoegangsweg (omgeving).

Herkenbare en geloofwaardige weginrichting De richtlijnen voor het inrichten van de verschillende categorieën van wegen worden opgesteld door het kennisinstituut CROW. Het zijn geen statische richtlijnen; nieuwe inzichten leiden door de jaren heen tot aanpassingen. Als gemeente volgen wij de meeste actuele richtlijnen ten aanzien van de inrichting van onze wegen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de 6 basiseisen die zorgen voor een verkeersveilige vormgeving: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Wegcategorieën zijn herkenbaar en onderscheidend vormgegeven; Conflicten met tegemoetkomend verkeer worden vermeden; Conflicten met kruisend en overstekend verkeer worden vermeden; Verkeerssoorten zijn gescheiden; Er zijn geen obstakels langs de rijbaan; Er is een relatie tussen de weg en de omgeving.

Bij erftoegangswegen zijn de basiseisen 2,3 en 4 niet van toepassing en mengt het verkeer op dezelfde rijbaan. De ideale en minimale situatie De ideale en minimale inrichtingseisen voor wegen zijn opgenomen in het ASVV 2021 van het CROW en gelden als landelijke norm. Een ideale vormgeving conform de CROW richtlijn is altijd het uitgangspunt. Voor de maximale veiligheid worden alle inrichtingskenmerken op een juiste wijze in het wegbeeld opgenomen en komt de inrichting van een weg overeen met de landelijke Duurzaam Veilig uitgangspunten. In veel situaties is dat niet (meteen) haalbaar. Dan zoeken we naar een inrichtingsvorm die in ieder geval voldoet aan de basiseisen die toepassing zijn voor dat wegtype. Vaak is het nodig om te compenseren met maatregelen. Denk aan een oversteekvoorziening als er op een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom op een wegvak toch gelijkvloers moet worden overgestoken door langzaam verkeer. Met bijvoorbeeld een middengeleider met plateau kan

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

93

men in twee etappes oversteken en wordt de snelheid van het verkeer beperkt. Wegen die (eventueel met compenserende maatregelen) niet aan de minimale vormgevingseisen voldoen, zijn niet veilig en aanpassing zou om die reden overwogen moeten worden. Inpassen van hoofdfietsroutes Ten aanzien van hoofdfietsroutes worden de volgende concrete ontwerpprincipes gehanteerd: • Directheid: streefwaarde voor de maximale omrijdfactor (verhouding tussen de kortst mogelijke route en de hemelsbrede afstand) is 1,15. • Doorstroming: voorrang bij het kruisen van erftoegangswegen en korte wachttijden bij het kruisen van gebiedsontsluitingswegen of gebiedsontsluitingswegen (ongelijkvloers, breed middeleneiland, rotonde of fietsvriendelijke verkeersregeling). • Comfort: effen wegdek (bij voorkeur asfalt), verlichting, goede afwatering, opname in het gladheidbestrijding- (vegen en strooien) en onderhoudsprogramma. • Veiligheid: duurzaam veilige oversteekvoorzieningen, gemeentelijke gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom zijn voorzien van vrijliggende fietspaden (> 2 meter in één richting, > 3,50 meter voor twee richtingen.

• Als een fietsroute onderdeel uitmaakt van een erftoegangsweg, bieden we binnen het fietsnetwerk bij voorkeur de volgende voorzieningen: o ETW met meer dan 4.000 mvt/etmaal en primaire of secundaire fietsroute: rode fietsstroken; o ETW met minder dan 4.000 mvt/etmaal en secundaire fietsroute: geen voorziening. o Als er over een gebiedsontsluitingsweg of een erftoegangsweg een belangrijke gemeentelijke of provinciale fietsroute loopt, dan is vaak een aparte fietsvoorziening gewenst. Herkenbaarheidskenmerken voor wegvakken Figuur 19 en figuur 20 geven inzicht in de basiskenmerken voor wegvakken binnen en buiten de bebouwde kom. Bij het (her)inrichten van wegen zijn deze kenmerken ons uitgangspunt.

Figuur 19: Herkenbaarheidskenmerken buiten de bebouwde kom

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

94

Figuur 20: Herkenbaarheidskenmerken binnen de bebouwde kom

Alles draait hierbij om veilige snelheden en geloofwaardige snelheidslimieten. Wanneer het niet mogelijk blijkt om alle conflicterende belangen te honoreren, gaan we na of conflicten kunnen worden beperkt. Bijvoorbeeld door bepaalde verkeerssoorten een andere route te geven waardoor de noodzaak van een ‘separate’ voorziening vervalt. En/of we onderzoeken de mogelijkheden om de mogelijke conflicten te beheersen via aanvullende maatregelen. Voorbeelden van beheersmaatregelen zijn: • Teruggaan naar minimale maatvoering in het dwarsprofiel; • Toevoegen van snelheidsremmende maatregelen op wegvakken en/of kruispunten; • Handhaving op rijsnelheden met aanvullende voorlichting; • Lokaal aanpassen van de snelheidslimiet naar één snelheidsklasse lager. Indien de minimale maatvoering, snelheidsremmende maatregelen of het terugbrengen van de maximumsnelheid onvoldoende veiligheid biedt en niet meer geloofwaardig en herkenbaar overkomt, dient teruggegaan te worden naar de eerste stappen waarbij alsnog de functie en wegcategorie heroverwogen dient te worden. Herkenbaarheidskenmerken voor kruispunten De uitwisseling van verkeer vindt vooral plaats op de kruispunten. Hier vinden dan ook de meeste conflicten tussen de verschillende verkeersdeelnemers plaats. Een duurzaam veilig ingericht netwerk gaat op een consequente manier om met conflicterende verkeersbewegingen.

Het verlenen of krijgen van voorrang volgt logisch uit de inrichting van de weg. Principe afspraken helpen bij een logische inrichting. De gemeente Heerde hanteert de volgende uitgangspunten bij het vormgeven van kruispunten: • Verkeer dat op een gebiedsontsluitingsweg rijdt, krijgt voorrang op verkeer op een erftoegangsweg; • Verkeer dat op een ETW type I/GOW 30 rijdt, krijgt voorrang op verkeer op een ETW type II; • Erftoegangswegen type II die elkaar kruisen worden als gelijkwaardig kruispunt ingericht; • Een regionale snelfietsroute die een gebiedsontsluitingsweg kruist, kruist bij voorkeur ongelijkvloers; • Een hoofdfietsroute heeft bij voorkeur voorrang op verkeer op een erftoegangsweg.

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

95

Niet alle typen kruispunten en aansluitingen komen bij alle wegcategorieën voor of zijn vanuit verkeersveiligheid gewenst. Daarnaast zijn kruispunten en kruisingen mogelijk met solitaire fietsroutes of busbanen. In figuur 21 zijn voor alle mogelijke combinaties de voorkeursoplossing opgenomen.

Figuur 21: Voorkeursoplossingen kruispunten

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

96

Bijlage V. Inrichtingseisen wandelroutes Binnen de gemeente Heerde willen we dat de wandelroutes in het wandelnetwerk voldoen aan de landelijke inrichtingseisen welke zijn opgesteld in de CROW-publicaties ‘ASVV 2021’, en 'Lopen loont – de voetganger in beleid, ontwerp en beheer'. De richtlijnen die hieronder staan beschreven dragen bij aan kwalitatief goede voetgangersvoorzieningen. Richtlijnen obstakelvrije breedte Type gebied

Richtlijnen

Verblijfsgebied

Minimummaat ≥ 1,5 m* Voorkeursmaat ≥ 1,8 m* Bij plaatselijke versmallingen over een lengte van maximaal 20 m geldt een minimale vrije breedte van 1,2 m Bij plaatselijke versmallingen (puntvernauwing) over een lengte van maximaal 0,5 m geldt een minimale vrije breedte van 0,9 m

Winkelstraat

Vrije breedte ≥ 1,5 m* bij minder dan 100 voetgangers/maatgevend uur Vrije breedte ≥ 2,4 m bij meer dan 100 voetgangers/maatgevend uur Vrije breedte van de looproute in een hoofdwinkelstraat ≥ 4,0 m Vrije breedte van looproute(s) ≥ 2,4 m

Plein Recreatiegebied

In bos- en natuurgebieden is een vrije breedte van minimaal 1,20 m gewenst, met om de 50 m passeerplaatsen met een minimale breedte van 1,50 m * Het is gewenst om met een bepaalde regelmaat een manoeuvreer- en omkeerruimte van 2,1 x 2,1 m te scheppen voor rolstoelers, scootmobielen en kinderwagens

Richtlijnen obstakelvrije hoogte Richtlijnen Minimale vrije doorgangshoogte ≥ 2,6 m Bij incidentiele objecten bedraagt de vrije doorgangshoogte ten minste 2,30 m

Richtlijnen verticaal alignement Hellingshoek

Richtlijnen

Kleiner dan 1 : 25 m

Hoogteverschillen niet steiler dan 1 : 25 worden gezien als ‘natuurlijk verloop’ en kunnen zonder speciale voorzieningen in het trottoir worden opgenomen door de bestrating licht hellend uit te voeren.

Groter dan 1 : 25 m

Bij grotere hoogteverschillen kan gebruik worden gemaakt van een trap. Voor een trap die prettig in het gebruik is, moet de optrede tussen de 0,15 m en 0,18 m zijn en de aantrede groter dan 0,30 m. In principe geldt hierbij de vuistregel dat de som van de aantrede plus twee keer de optrede 0,60 m à 0,65 m moet zijn. Zorg voor steun en begeleiding (leuning langs de trap) waardoor het beklimmen van een trap voor veel mensen minder belastend wordt; Het materiaal van de trap moet voldoende stroef zijn, zodat uitglijden wordt voorkomen; Aan de bovenzijde van de trap moet altijd een waarschuwingsmarkering worden aangebracht; Een geleidelijn sluit bovenaan de trap altijd aan de rechterzijde van de trap aan.

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

97

Richtlijnen routegeleiding* Type geleiding

Richtlijnen

Gidslijnen

De toepassing van gidslijnen heeft de voorkeur. Duidelijke waarneembare/voelbare lijnen herkenbaar aan een contrast in textuur of door een verschil in hoogte (>25 mm) (muur, groenstrook, lijnafwatering)

Geleidelijnen

Op veilige en logische plekken ≥ 0,3 m breed Op onveilige en minder voor de hand liggende plaatsen ≥ 0,6 m breed Obstakelvrij loopvlak links en rechts naast geleidelijn ≥ 0,6 m 0,6 m x 0,6 m Toepassen bij: Keuzepunt in geleidelijnen; Richtingverandering groter dan 15 graden; Informatiepunt; Hellingsbaan steiler dan 1 : 20 m Noppenprofiel Toepassen bij: Onoverzichtelijke en gevaarlijke situatie; Doorlopen niet mogelijk is; Oversteekplaats; Beëindiging van een geleidelijn Langs geleidelijn en maakt geen onderdeel uit van de doorgaande looproute Ter hoogte van de objectmarkering een attentievlak Informatiepunt > 1,2 m van geleidelijn, dan extra geleidelijn tussen objectmarkering en informatiepunt

Attentievakken

Waarschuwingsmarkering

Object- en informatiemarkering

*We conformeren ons aan de richtlijnen zoals opgesteld door PTBconsult

Richtlijnen rustpunten Locatie

Richtlijnen

Kleiner dan 1 : 25 m

Interval tussen rustpunten maximaal 200 m

Heuvelachtig terrein Bij trappen Bij hellingbanen Winkelcentra

Interval tussen rustpunten maximaal 100 m

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

98

Richtlijnen oversteekplaatsen Onderdeel

Richtlijnen

Toepassingslocatie

Toepassen bij wegcategorieën: Gebiedsontsluitingsweg bibeko: 2x1 en 1x2; Erftoegangsweg bibeko met ontsluitende functie In de volgende situaties: Conflictsituatie; Kruising van hoofdwandelroutes; Locatie waar veel voetgangers (>100 per dag) en veel overig verkeer samenkomt; Locatie waar met een zekere regelmaat kwetsbare groepen oversteken (kinderen, ouderen, gehandicapten) Erftoegangsweg ≥ 50 m (ooghoogte: 0,95 - 1,95 m); Gebiedsontsluitingsweg ≥ 100 m (ooghoogte: 0,95 - 1,95 m)

Zichtbaarheid van aankomend verkeer Snelheid gemotoriseerd verkeer ter hoogte van oversteekmoment Toepassen middengeleider

Toegankelijkheid

Toepassen zebramarkering Ontwerpelementen VOP

≤ 30 km p/u

Middengeleider toepassen bij: ≥ 1.000 mvt per maatgevend uur Erftoegangsweg ≥ 7,0 m breed; Gebiedsontsluitingsweg Trottoirafritten of verlaagde trottoirbanden toepassen bij hoogteverschil Kenmerken: ≥ 1,8 m vrije breedte afrit; ≥ 1,2 m vrije breedte verlaagde trottoirband; Maximale helling 1 : 10 m; Contrast in verharding voor herkenbaarheid blinden en slechtzienden; 2,0 m x 2,0 m manoeuvreerruimte op het trottoir achter de verlaagde trottoirband Zebra-markering toepassen bij gebiedsontsluitingsweg Breedte ≥ 4,0 m Verkeersbord L2 Afmetingen middengeleider ≥ 2,0 m x ≥ 1,8 m Breedte zebra-markering en tussenruimte 0,5 m

Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025

99