10.2. Mobiliteitsplan Heerde (januari 2025)
Tekst van het document
Bedrijventerreinen
Structureel meer aandacht voor wensen voetgangers in ontwerpproces en bij onderhoud Bij nieuwbouwplannen streven we nadrukkelijk naar voldoende ruimte voor voetgangers; alleen de minimale maatvoering conform richtlijnen is niet voldoende We inventariseren de mate van toegankelijkheid van de belangrijkste looproutes naar scholen, dorpscentra en overige publiek aantrekkende functies en of deze voldoen aan de Richtlijn Toegankelijkheid van de CROW Opstellen actieprogramma voor aanpak knelpunten voor de voetganger in de openbare ruimte In kaart brengen looproutes binnen kleine kernen en onderzoek doen naar de behoefte en toevoegingen van trottoirs en kwalitatieve looproutes Inzetten op handhaving parkeren op trottoirs
Uiterwaarden en Hoogwatergeul
Opstellen visie hoofdwandelnetwerk gemeente Heerde
Oeverwal met Veessen en Vorchten
Weteringengebied
Veluweflank
Veluwe
Actiepunt
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔ ✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔ ✔
✔ ✔
✔
✔
28
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
29
5 Fiets
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
mooie omgeving, slim ruimtegebruik
Duurzaam en klimaatbestendig
We streven ernaar dat de fiets binnen de bebouwde kom het snelste en comfortabelste vervoersmiddel is. We stemmen de primaire utilitaire hoofdfietsroutes buiten de bebouwde kom qua maatvoering en inrichting af op nieuwste kenmerken van het CROW. We zorgen voor samenhangende, comfortabele en veilige fietsverbindingen tussen de kernen en naar de belangrijke bestemmingen buiten de gemeente. We stimuleren dat er bij de alle voorzieningen voldoende aantrekkelijke stallingsvoorzieningen zijn, dicht bij de ingang gelegen. We zetten in op veilige kruispunten. Ook recreatieve fietsroutes kruisen gebiedsontsluitingswegen veilig.
Bereikbaarheid in balans
We streven ernaar dat inwoners in 2030 vaker kiezen voor de fiets, vooral bij dagelijkse verplaatsingen binnen het dorp. We bevorderen veilige schoolomgevingen en -routes.
Veilig, leefbaar en gezond
Doel: Het optimaliseren en stimuleren van de bereikbaarheid per fiets, zodat deze een volwaardig alternatief vormt voor de auto.
✔
✔ ✔
✔ ✔
We hebben veel aandacht voor de fietser. Fietsen is gezond en ontspannend. Het is een schone manier van verplaatsen en per (e-)bike kan men grotere afstanden in kortere tijd afleggen dan te voet.
5.1 Visie In de gemeente Heerde zetten we ons in om het fietsgebruik te stimuleren door het in stand houden en realiseren van veilige, comfortabele en snelle fietsverbindingen. Een fijnmazig fietsnetwerk zorgt ervoor dat fietsen binnen de bebouwde kom snel en aantrekkelijk is, waardoor de fiets een volwaardig alternatief wordt voor de auto. Het stimuleren van fietsgebruik draagt bij aan de duurzaamheid en leefbaarheid van onze gemeente. Minder autoverkeer betekent minder uitstoot van schadelijke stoffen, minder geluidsoverlast en een veiligere leefomgeving. Door te investeren in fietsvoorzieningen, dragen we bij aan een gezonde, groene en leefbare gemeente Heerde. Ons fietsnetwerk krijgt voortdurend aandacht om ervoor te zorgen dat het voldoet aan de geldende richtlijnen voor veiligheid en comfort. We richten ons op het verbeteren en vervolmaken van het netwerk bij onderhoudswerkzaamheden aan bestaande routes. Speciale aandacht gaat uit naar het creëren van doorlopende en obstakelvrije fietsroutes die fietsers snel naar hun bestemming brengen. Dit betekent bijvoorbeeld gescheiden fietspaden, obstakelvrije routes en goed verlichte fietsroutes. Naast het verbeteren van het fietsnetwerk, richten we ons ook op het stallen van fietsen. We willen hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen bij werklocaties en publiek aantrekkende functies zoals
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
30
scholen, winkels en sportvoorzieningen. Door deze voorzieningen dicht bij de ingang te plaatsen, maken we het makkelijk om de fiets te parkeren. Dit verhoogt niet alleen het gebruiksgemak, maar vermindert ook fietsdiefstal en -schade. Gedragsbeïnvloeding speelt een belangrijke rol in onze visie. We willen inwoners bewust maken van de voordelen van fietsen: het is leuk, gezond en draagt bij aan een betere leefomgeving. We promoten de voordelen van fietsen, zoals de positieve impact op gezondheid en productiviteit van werknemers. Fietsende werknemers zijn minder vaak ziek en voelen zich veelal productiever en in goede conditie. Bovendien tonen verschillende onderzoeken aan dat consumenten op de fiets meer besteden dan consumenten die met de auto komen, wat ook geldt voor het doen van boodschappen. Onze plannen sluiten aan bij het landelijke 'Toekomstbeeld Fiets' van de Fietsersbond. Door samen te werken met regionale en nationale partners kunnen we innovatieve oplossingen implementeren die fietsgebruik nog aantrekkelijker maken. Denk aan doorfietsroutes, en deelfietsprogramma's die het gebruik van de fiets stimuleren. Onze visie op fietsgebruik in Heerde is daarmee helder: we willen fietsen aantrekkelijker maken door te investeren in een veilig, comfortabel en snel fietsnetwerk, hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen en gedragsbeïnvloeding.
5.2 Fietsnetwerk Het fietsnetwerk van de gemeente Heerde omvat alle wegen en paden die we openstellen voor het fietsverkeer. We onderscheiden echter een aantal wegen en paden die fietsers intensief gebruiken. Deze kenmerken we als regionale hoofdfietsroute, hoofdfietsroute en recreatieve fietsroutes. Voor een groot deel vormen de (regionale) hoofdfietsroutes de verbindingswegen tussen de verschillende kernen. Deze worden aangevuld door de recreatieve fietsroutes, welke voor een groot deel onderdeel zijn van het knooppuntennetwerk. Het fietsnetwerk van Heerde is ondergebracht in figuur 5.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
31
Figuur 5: Fietsnetwerk gemeente Heerde
Vanuit de provincie Gelderland is er veel aandacht voor fietsroutes voor langere afstanden. De zogeheten ‘Doorfietsroutes’. Deze aantrekkelijk fietsverbindingen liggen tussen de grotere plaatsen en moeten een goed alternatief zijn voor de auto. Het creëren van een snelle fietsverbinding vanuit Apeldoorn richting Epe, Heerde, Hattem en Zwolle helpt om het fietsgebruik in de regio te vergroten. Binnen de provincie hebben deze trajecten de aandacht, maar om uiteindelijk van een streep op de kaart naar een daadwerkelijke fietsverbinding te komen vraagt dit om een nauwe samenwerking met de provincie en ook het lobbyen en verkennen van de mogelijkheden. Wij hebben de opgave om binnen de gemeente het fietsnetwerk goed op orde te krijgen zodat we de doorfietsroute Epe – Zwolle (F50) hier naadloos op kunnen aansluiten.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
32
5.2.1 Fietsnetwerk Heerde In de kern Heerde komt de inrichting van de wegen al voor een groot deel overeen met het wensbeeld van de hoofdfietsstructuur. De verbindingen die zijn opgenomen als regionale hoofdfietsroutes zijn hoofdzakelijk ingericht als fietspad. En ook de lokale hoofdfietsroutes zijn minimaal voorzien van een fietsstrook. De hoofdfietsroutes eindigen bij het winkelgebied. Meer dan nu het geval is willen we dat er bij het naderen van een winkelgebied die aandacht wordt verlegd naar het stallen van de fiets. De doorgaande hoofdfietsroutes zelf lopen langs het gebied. Fietsen door de winkelgebieden blijft toegestaan. De Zwolseweg zal ook in de toekomst een overgang van fietspaden en fietsstroken bevatten. De komst van de regionale doorfietsroute vraagt wel dat er extra aandacht besteed zal moeten worden aan de route door de kern Heerde. Hier zal afhankelijk van de te kiezen route een afweging plaatsvinden over het in de voorrang leggen van de regionale doorfietsroute. Verder zien wij de Elburgerweg en de Figuur 6: Fietsnetwerk omgeving Heerde aansluiting met de Dennenlaan als aandachtspunt. We willen dat hier een veilige oversteek voor fietsers wordt gerealiseerd en dat de snelheden van het gemotoriseerd verkeer op dit traject verder verlaagd worden. Dit zowel voor de verkeersveiligheid als het fietscomfort.
Fietsers voelen zich hier kwetsbaar omdat ze op raar op de rijbaan komen. De rechtstanden lokt een hogere rijsnelheid uit voor het autoverkeer.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
33
5.2.2 Fietsnetwerk Wapenveld De kern Wapenveld ligt aan de toekomstige doorfietsroute F50 Apeldoorn – Zwolle. Er zijn nog 2 mogelijke tracés in onderzoek. Als gemeente hebben wij nog geen voorkeur voor een bepaald tracé. Wij willen de Dorpsraad van Wapenveld actief betrekken bij het maken van een afweging, maar zijn gelijktijdig ook afhankelijk van onze provinciale partners en buurgemeenten. Voorop staat dat de inwoners van Wapenveld ongeacht de route veel baat hebben aan een veilige en comfortabele fietsroute richting Heerde en Hattem. Voor de inwoners van Wapenveld is veilige route richting (station) Wezep belangrijk. De huidige route over de Wapenveldseweg heeft vooralsnog de status van recreatieve route. De komende periode willen wij verkennen of en welke route aangewezen kan worden als hoofdfietsroute. Dit betekent vervolgens ook dat wanneer een hoofdfietsroute wenselijk blijkt, voor deze route vastgesteld moet worden welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om er een volwaardige hoofdfietsroute van te maken. Figuur 7: Fietsnetwerk omgeving Wapenveld 5.2.3 Fietsnetwerk Veessen, Vorchten en Hoorn Voor de kernen Veessen, Vorchten, Hoorn en het omliggende buitengebied zijn snelle en veilige verbindingen naar de voorzieningen in Wapenveld en Heerde belangrijk. De verbindingen zijn er wel maar er ontbreekt een volwaardige fietsvoorziening.
Voor Veessen zien wij graag een verbinding met Heerde via een vrijliggende fietspad of fietsstraat waarbij ook de sociale veiligheid goed op orde is. Voor Hoorn richten we ons op de Vosbergerweg en Hogepad. In Vorchten richten we ons op de Ziebroekseweg en het westelijk gelegen vrijliggende fietspad op de dijk tussen Veessen en Wapenveld. De intensiteiten van het autoverkeer zijn hier laag waardoor aanvullende fietsvoorzieningen op wegvakniveau niet noodzakelijk zijn. Wel geldt hier wederom de noodzaak om de sociale veiligheid te borgen en is de verkeersveiligheid bij aansluitingen op drukkere wegen een aandachtspunt.
Figuur 8: Fietsnetwerk omgeving Veessen, Vorchten en Hoorn
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
34
5.3 Inrichting Er zijn veel verschillende fietsen. Zowel qua snelheid als afmeting. Daarom vinden wij het belangrijk dat fietsers de ruimte krijgen. Hiervoor zijn 3 basis oplossingsrichtingen te benoemen: • Fietspaden: solitaire, vrijliggende en aanliggende (fietspad met kleine tussenberm) fietspaden in twee richtingen bereden of in eenrichting bereden. • Fietsstraten: wegen waarbij de fietsers prioriteit krijgen boven de auto; auto/landbouwvoertuig is te gast (bv. de Vicarielaan). • Fietsstroken: door rode stroken, voorzien van fietssymbool en markering hebben fietsers een eigen gedeelte op de rijbaan. Nieuwe fietsstroken zijn minimaal 1,7 breed waardoor de fietser een meer prominente plek krijgt ten opzichte van de auto. Een vierde type oplossing is de fietssuggestiestrook: Een in afwijkende kleur vormgegeven strook (niet rood) en zonder markering. De fietssuggestiestrook heeft echter geen juridische status. Om die reden willen we het gebruik van fietssuggestiestroken sterk ontmoedigen.
Snelheid
Fietspaden
Fietsstraat
Fietsstrook
Fietsers op de rijbaan
Het toepassen van fietsvoorzieningen is afhankelijk van de functie van de weg. We willen hierbij zoveel mogelijk massa- en snelheidsverschillen voorkomen. Voor onze gebiedsontsluitingswegen betekent dit dat vrijliggende fietspaden noodzakelijk zijn Op erftoegangswegen passen we in principe geen fietsvoorzieningen toe. In bijzondere situaties denken we eventueel aan een inrichting als fietsstraat. Op GOW30 wegen is het uitgangspunt om vrijliggende fietspaden aan te brengen als hiervoor de ruimte beschikbaar is.
100 80 60 60 60
● ● ● ● -
-
-
●
● -
●
50 30 30
● ● -
●
● -
●
Buiten de bebouwde kom Stroomweg Gebiedsontsluitingsweg Gebiedsontsluitingsweg Erftoegangsweg 1 Erftoegangsweg 2 Binnen de bebouwde kom Gebiedsontsluitingsweg Gebiedsontsluitingsweg Erftoegangsweg
We vinden het belangrijk dat we voor het gehele netwerk vaststellen waar nog aanvullende voorzieningen noodzakelijk zijn. Daarom is het wenselijk om te onderzoeken op welke locaties dit het geval is en waar kansen liggen om de fietsveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. Dit doen we door middel van een netwerkscan.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
35
Fietsstraten De gemeente Heerde streeft naar een veilig en comfortabel fietsnetwerk. Fietsstraten worden vaak aangedragen als mogelijke maatregel. Om de aanleg van fietsstraten effectief te realiseren, leggen we ten aanzien van het toepassen van fietsstraten de volgende voorwaarden vast: 1. Verkeersdrukte: o Fietsstraten worden toegepast op wegen waar het fietsverkeer significant is en de verkeersdrukte van gemotoriseerd verkeer relatief laag blijft. Het aantal motorvoertuigen mag niet meer dan 2.500 per etmaal bedragen. De omvang van het fietsverkeer moet hoger zijn dan de intensiteit van het autoverkeer. Daarmee is de dominantie van het fietsverkeer geborgd. 2. Routefunctie: o De weg dient een belangrijke verbindingsroute te zijn voor fietsers, zoals schoolroutes, woon-werkverkeer, en recreatieve fietsroutes. 3. Breedte van de Weg: o De weg moet breed genoeg zijn om fietsers comfortabel te kunnen laten fietsen, met een minimale breedte van 4,5 meter. We sluiten aan bij de landelijke ontwerprichtlijnen voor fietsstraten. 4. Samenhang met Omgevingsbeleid: o De aanleg van een fietsstraat dient in lijn te zijn met het bredere mobiliteits- en omgevingsbeleid van de gemeente Heerde, zoals het bevorderen van duurzaamheid en het verminderen van autogebruik. 5.
Woonsfeer: o Fietsstraten worden bij voorkeur aangelegd in woonwijken of gebieden waar de verkeersintensiteit van auto's laag is en de verblijfskwaliteit hoog. Ten aanzien van de inrichting gelden de volgende basiseisen aangevuld met de landelijke ontwerprichtlijnen: - Fietsstraten worden voorzien van rode wegdekmarkering om de prioriteit van fietsers aan te geven. - Aan het begin en einde van de fietsstraat worden duidelijke verkeersborden geplaatst die aangeven dat de weg een fietsstraat is en dat gemotoriseerd verkeer 'te gast' is. Deze borden worden herhaald bij tussenliggende wegaansluitingen. - De maximumsnelheid voor gemotoriseerd verkeer op fietsstraten is 30 km/h om de veiligheid van fietsers te waarborgen. - Het wegdek van een fietsstraat dient egaal en vrij van obstakels te zijn. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van rood asfalt om de herkenbaarheid te vergroten. - Er worden snelheidsremmende maatregelen getroffen zoals versmallingen, drempels en wegverspringingen om de snelheid van gemotoriseerd verkeer te beperken en de veiligheid van fietsers te verhogen. De maatregelen mogen het comfort voor het fietsverkeer niet wegnemen. - Parkeren langs fietsstraten wordt waar mogelijk beperkt om obstakels voor fietsers te vermijden. Indien parkeren noodzakelijk is, worden duidelijke parkeerzones afgebakend. - Aandacht voor goede verlichting.
- Waar mogelijk worden (lage) groene elementen toegevoegd om de leefbaarheid te verhogen en het comfort voor fietsers te vergroten.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
36
5.4 Fietscomfort Het verbeteren van het fietscomfort draagt in grote mate bij aan het verhogen van het gebruik van de fiets. Een goede inrichting van het fietsnetwerk en fietsroutes voldoet aan de volgende kenmerken: • Fietspaden voeren we uit in asfaltverharding of beton en voldoen wat betreft breedte en inrichting aan de landelijk geldende richtlijnen; • Hoofdfietsroutes liggen bij voorkeur in de voorrang. Echter, we vinden de veiligheid op de fietsroute belangrijker dan de voorrang van de fietsroute. In sommige situaties houden we de fietser daarom uit de voorrang; • Daar waar hoofdfietsroutes en recreatieve fietsroutes samenvallen met woonstraten proberen we het aandeel autoverkeer beperkt te houden. Het parkeren regelen we op die manier dat fietsers zo min mogelijk hinder ervaren. Langsparkeren of parkeren op een centrale voorziening is bijvoorbeeld veiliger dan haaks parkeren. • Op kruispunten en oversteekplaatsen zorgen we voor voldoende zicht van de automobilist op de fietsers. • De bestaande fietsvoorzieningen onderhouden we goed. We voeren periodiek een onderzoek uit naar de kwaliteit van onze fietsvoorzieningen; • We creëren meer ruimte voor de fiets.
Ook als dat ten koste gaat van de auto en de doorstroming van autoverkeer (met uitzondering op gebiedsontsluitingswegen) Dit doen we bijvoorbeeld door het verbreden van fietsstroken; • Bij onderhoud en reconstructies van wegen besteden we aandacht aan het comfort van de fietser en de uitstraling van de fietsroute;
5.5 Opkomst snelle fietsen De opkomst van snelle fietsen zoals de speed pedelec en de elektrische fiets biedt kansen om de fietsbereikbaarheid te vergroten. Door de hogere snelheid kan dit voor verschillende forenzen een uitkomst bieden om de auto te laten staan en steden als Zwolle en Apeldoorn al fietsend te bereiken. We merken binnen de gemeente Heerde dat het aandeel van deze fietsen nog beperkt is, maar met de komst van de doorfietsroute F50 kan dit op termijn veranderen. De overlast die soms door deze snelle fietsen wordt veroorzaakt is hier nu nog zeer gering. Zodra het gebruik van snelle e-bikes verder toeneemt zijn er aanvullende maatregelen nodig om de verkeersveiligheid te blijven waarborgen. We houden de ontwikkeling als gemeente dan ook nauwlettend in de gaten.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
37
5.6 Sociale veiligheid Fietsroutes moeten niet alleen verkeersveilig maar ook sociaal veilig zijn. Het aanbrengen van openbare verlichting is daarbij een eerste vereiste. De routes moeten daarnaast door het gekozen tracé en de inrichting op alle momenten van de dag sociaal veilig aanvoelen. Doordat ledverlichting minder strooilicht met zich meeneemt is het bij vervanging van verlichting belangrijk dat er aandacht worden gegeven aan de afstelling, zodat wegdelen met fietsers en fietspaden voldoende worden verlicht. Vooral op wegen met vrijliggende fietspaden waarbij de openbare verlichting zowel de rijbaan als het fietspad verlicht, is dit een aandachtspunt. Binnen de bebouwde kom voorkomen we donkere onprettige hoeken langs een fietspad. Continuïteit in de route is belangrijk. Vanuit het verkeersoogpunt is het wenselijk om hoofdfietsnetwerk zoals weergegeven in Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. goed te verlichten. Maar hier spelen ook ecologische argumenten een rol. Daarom zetten we eerst in op goede verlichting op de hoofdfietsroutes binnen de bebouwde kom. En waar de mogelijk heden liggen buiten de kom breiden we onze verlichting uit. Het onderdeel sociale veiligheid zal in de netwerkscan worden meegenomen.
5.7 Stallingsmogelijkheden Om het fietsen te stimuleren is het, naast een goede fietsinfrastructuur, belangrijk dat er voldoende en kwalitatief goede stallingsmogelijkheden voor fietsen zijn bij de herkomst- en bestemmingslocaties; bij openbaar vervoer haltes, winkelcentra, toeristisch rustplaatsen, scholen en bij sportvoorzieningen. Fietsers stallen daar hun fiets zonder risico op diefstal of schade; dit is een van de voorwaarden voor daadwerkelijk gebruik van de fiets als alternatief voor de auto. We willen de kwaliteit van onze stallingsvoorzieningen de komende jaren gefaseerd beoordelen en verbeteren. Bij nieuwe ontwikkelingen borgen we de beschikbaarheid van voldoende stallingsvoorzieningen door de kentallen uit de CROW-publicatie Fietsparkeerkencijfers 2019 als uitgangspunt te nemen. Het parkeernomen voor fietsen moet integraal onderdeel zijn van het opstellen van een parkeerbalans. Voor de vormgevingseisen van parkeervoorzieningen volgen we de richtlijnen opgesteld door het CROW (Publicatie 291, Leidraad fietsparkeren) en het Normstellend Document Fietsparkeersystemen van de Stichting FietsParKeur. Dit keurmerk is opgesteld om de veiligheid en gemak van fietsenstalling te verbeteren. Wel vermelden we hierbij dat FietsParKeur het uitgangspunt is, maar dat het altijd maatwerk is qua inpasbaarheid en budgettaire mogelijkheden.
Extra fietsparkeerplekken en voorzieningen daar waar nodig Het is belangrijk om niet alleen voldoende capaciteit te bieden voor fietsparkeerplekken, maar ook om deze op de juiste locaties en met de juiste voorzieningen aan te bieden. Goede parkeerplekken dragen bij aan een nette buitenruimte door het aantal los gestalde of rondslingerende fietsen te verminderen. In onze projecten integreren we fietsparkeren zoveel mogelijk. Bij herinrichting analyseren we zorgvuldig welke locaties extra fietsparkeerplekken nodig hebben, gebaseerd op herkomst en bestemmingslocaties. We monitoren het gebruik periodiek en plaatsen voorzieningen waar nodig. Bij het kiezen van locaties voor fietsparkeerplekken houden we rekening met de volgende uitgangspunten. Stallingsvoorzieningen worden optimaal gebruikt als ze: • Niet ver van de bestemming liggen (maximale loopafstand van 50 meter); • Gesitueerd zijn aan de aanvoerroutes; • Duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn; • Qua vormgeving voldoen aan de wensen van de gebruiker. We stellen ook eisen aan het type beugels/stallingen dat geplaatst wordt. Om verrommeling van fietsen in de dorpscentra tegen te gaan, wijzen we plekken aan waar fietsers hun fietsen geclusterd kunnen parkeren. Daarbij faciliteren we het parkeren van fietsen dicht bij winkels voor mensen die snel boodschappen willen doen. Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
38
5.8 Recreatief fietsgebruik Een deel van de recreatieve fietsroutes valt samen met het hoofdfietsnetwerk. Onder het hoofdfietsnetwerk verstaan we de routes tussen woon-, werk- en winkelgebieden en routes naar bijvoorbeeld sportvoorzieningen. Als gemeente streven wij naar goed onderhouden, comfortabele en veilige fietsroutes. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de routes passen binnen de landschappelijke kenmerken van het gebied. Recreatieve routes vallen in de basis onder recreatie en toerisme. Wel is afstemming tussen de verschillende recreatieve routes en aansluitingen op de categorisering van het wegen en fietsnetwerk nodig. We beoordelen daarom de belangrijkste oversteeklocaties van recreatieve routes op veiligheid. Deze oversteeklocaties bevinden zich veelal buiten de bebouwde kom waar de snelheid van het gemotoriseerd verkeer hoger is. Zien en gezien worden vinden we belangrijk.
5.9 Educatie, promotie en voorlichting Naast verkeersveilige infrastructuur is het bevorderen van verkeersveilig gedrag een basisvereiste van ons beleid. Kinderen nemen op steeds latere leeftijd zelfstandig deel aan het verkeer, wat een gerichte aanpak vereist. Naast basisscholen is ook het voortgezet onderwijs een belangrijke doelgroep, waar onderwerpen als alcohol, scooters/fatbikes en pubergedrag aandacht behoeven vanwege verhoogde risico's. Ouderen nemen minder grote risico's, maar hun beheersing van de (elektrische) fiets neemt af met de jaren. Oudere fietsers vormen een groot deel van de gewonden in het verkeer. Jaarlijks stelt de provincie Gelderland samen met de gemeente Heerde en andere gemeentes uit de regio een activiteitenprogramma voor verkeerseducatie op. Als gemeente faciliteren we verkeersexamens voor basisscholen en zetten we in op zowel regionale als lokale projecten in samenwerking met de Fietsersbond, Veilig Verkeer Nederland, scholen, de politie, ouderenorganisaties en andere relevante partijen. Dit programma bereikt al veel risicogroepen. De komende jaren richten we ons specifiek op schoolgaande kinderen, ouderen, beheersing van de elektrische fiets (voor jong en oud) en de gevaren van smartphonegebruik op de fiets. Stimuleren Gebruik (Elektrische) Fiets De gemeente Heerde heeft veel potentie om het fietsgebruik verder te vergroten.
We onderzoeken bij welke doelgroepen een toename in fietsgebruik mogelijk is als vervanging voor minder schone vormen van mobiliteit. Hiervoor zetten we in op een gericht en continu promotieprogramma. Onze aanpak voor fietspromotie is integraal en gebaseerd op maatschappelijke ontwikkelingen en relaties met andere beleidsvelden binnen de gemeente. Vanuit duurzaamheidsoogpunt promoten we de elektrische fiets, terwijl we vanuit sociaal klimaat inzetten op fietsen door groepen zoals gepensioneerden en recreanten. We ondersteunen de landelijke en regionale initiatieven rondom ‘Doortrappen’. Vanuit de link met gezondheid stimuleren we fietsgebruik bij scholen en (sport)verenigingen. Om het gebruik van de (elektrische) fiets te stimuleren, communiceren wij actief. We maken duidelijk dat fietsen leuk, gezond, snel en goed voor de wereld is. We stimuleren het fietsgebruik op verschillende manieren: 1. Samenwerken met initiatieven: We sluiten aan bij regionale, provinciale en landelijke initiatieven, projecten of campagnes, en ondersteunen deze op lokaal niveau via onze eigen media (mensgericht). 2. Faciliteren van voorzieningen: We bieden incidentele communicatie en ondersteuning bij bijvoorbeeld het realiseren van oplaadpunten voor elektrische fietsen. 3.
Stimuleren van fietsgebruik bij basisscholen: In samenwerking met scholen bevorderen we het gebruik van de fiets voor het halen en brengen van kinderen.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
39
Met deze maatregelen op het gebied van educatie, promotie en voorlichting streven we naar een veiliger en actiever fietsgebruik binnen de gemeente Heerde, waarbij we inspelen op de specifieke behoeften van verschillende doelgroepen.
5.10 Acties thema fiets Onze acties, onderverdeeld naar deelgebied uit de omgevingsvisie:
✔
✔
✔
✔
Heerde, Wapenveld en Hoorn
✔
Centra Heerde en Wapenveld
✔
Bedrijventerreinen
Uiterwaarden en Hoogwatergeul
Oeverwal met Veessen en Vorchten
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
Onderzoek aansluiting fietsers Elburgerweg - Dennenlaan
✔
✔
Obstakels op fietspaden verwijderen waar mogelijk
✔
✔
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
Weteringengebied
Veluweflank
In samenwerking met de provincie en betrokken omliggende gemeenten verkennen we de realisatie van een comfortabele doorfietsverbinding (F50) Uitvoeren van een netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen met prioritering verbetermaatregelen Verkenning uitvoeren naar kwaliteit en ligging stallingsvoorzieningen publiek aantrekkende voorzieningen Uitvoering geven aan het activiteitenprogramma voor verkeerseducatie in samenwerking met de provincie Bij herinrichting van straten er gelijktijdig voor zorgen dat de fietsvoorzieningen aan de geldende richtlijnen voldoen We sluiten aan bij landelijke en regionale initiatieven rondom ‘Doortrappen’ waarin ouderen gestimuleerd en geholpen worden om langer van de fiets gebruik te maken Onderzoek hoofdfietsroute Wapenveld - Wezep
Veluwe
Actiepunt
✔
✔
✔
✔
40
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
41
6 Openbaar vervoer en deelmobiliteit
Wanneer nieuwe woonwijken worden ontwikkeld nabij huidige OV-routes, wordt hierbij een goede haltevoorziening gerealiseerd.
✔
✔
✔
✔
mooie omgeving, slim ruimtegebruik
We werken mee aan nieuwe initiatieven om het openbaar vervoer in de haarvaten van het systeem te verbeteren. We streven ernaar OV betaalbaar te houden voor iedereen.
Duurzaam en klimaatbestendig
We zorgen voor goede voor- en natransportmogelijkheden op OV-knooppunten/ HUBS, bijvoorbeeld met deelmobiliteit. We streven naar hoogwaardige haltevoorzieningen.
Bereikbaarheid in balans
Veilig, leefbaar en gezond
Doel: Het behouden van goede OV-verbindingen en het verbeteren van de overstapmogelijkheden met andere vervoerwijzen.
✔ ✔ ✔
Het openbaar vervoer, en in het bijzonder de bus, vervult een zeer belangrijke sociaalmaatschappelijke functie voor de gemeente Heerde. Voor een deel van onze inwoners is het openbaar vervoer het enige vervoermiddel dat hen in staat stelt om zelfstandig en actief deel te nemen aan de samenleving. Het biedt niet alleen mobiliteit aan degenen die geen toegang hebben tot een auto, maar vormt ook een duurzaam alternatief voor privévervoer. Hierdoor draagt het openbaar vervoer bij aan een leefbare en inclusieve gemeente waar iedereen meetelt en kan meedoen. De afgelopen jaren heeft het openbaar vervoer in Nederland te maken gehad met versoberingen. De Covid-19 pandemie zette het openbaar vervoer verder onder druk. De manier van werken veranderde, met een toename van thuiswerken en een grotere populariteit van de fiets en de auto. Ondanks deze landelijke trends en uitdagingen, is het vervoersaanbod in de gemeente Heerde niet verminderd. Onze inzet voor een robuust en toegankelijk openbaar vervoersnetwerk blijft onverminderd groot. We blijven ons richten op het behoud en de verbetering van onze OV-verbindingen, zodat alle inwoners van Heerde kunnen profiteren van een betrouwbare en duurzame mobiliteitsoplossing.
6.1 Gesprekspartner van de provincie Als gemeente Heerde vinden wij het belangrijk dat alle kernen binnen onze gemeente goed ontsloten zijn en blijven met het openbaar vervoer. Wij kijken daarom kritisch naar de kwaliteit van het aangeboden openbaar vervoer, omdat dit van groot belang is voor de mobiliteit en leefbaarheid van onze gemeenschap. De provincie Gelderland is de concessieverlener op het grondgebied van de gemeente Heerde. Dit betekent dat zij primair verantwoordelijk is voor de routes, tarieven en frequenties van het
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
42
openbaar vervoer in onze regio. Hierdoor is de directe invloed van de gemeente Heerde op het OVbeleid beperkt. Echter, als gesprekspartner voor de provincie, net zoals andere Gelderse gemeenten, nemen wij een proactieve houding aan. Om ervoor te zorgen dat de provincie Gelderland ons tijdig weet te vinden en bij besluitvorming betrekt, zoeken wij actief het overleg met hen op. Wij voeren regelmatig gesprekken met de provincie over het behoud van een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt en zorg voor ons, zodat wij kunnen waarborgen dat het openbaar vervoer in onze gemeente blijft voldoen aan de behoeften van onze inwoners.
6.2 OV-netwerk en inrichting De gemeente Heerde is strategisch gelegen aan de OV-corridor tussen Zwolle en Apeldoorn. Deze verbinding biedt de inwoners van Heerde snelle en comfortabele reismogelijkheden naar beide steden en de tussenliggende kernen. Op deze corridor rijden drie buslijnen, waarvan twee lijnen in de gemeente Heerde halteren: snelRRReis 210 en comfortRRReis 304. Deze lijnen spelen een essentiële rol in het dagelijkse woon-werkverkeer, het bezoeken van onderwijsinstellingen, en het bereiken van diverse voorzieningen. Buurtbus ‘buurtRRReis 502’ is een aanvulling op deze buslijnen. Figuur 9 geeft de buslijnen in kaartvorm weer en figuur 10 geeft een overzicht van de karakteristieken van deze buslijnen en biedt inzicht in hun specificaties, waaronder routes, frequenties, en rijtijden.
Figuur 9: Kaart buslijnen gemeente Heerde
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
43
Lijnnummer
210
304
Richting
Station Zwolle
Station Apeldoorn
Station Zwolle
Station Apeldoorn
Via
A50, Zwolle centrum
Epe, A50
Wapenveld, Hattem
Epe, Vaassen
Formule
snelRRReis
snelRRReis
comfortRRReis
comfortRRReis
Aantal
27 x
23 x
48 x
48 x
Eerste vertrek*
6:07 u
5:53 u
6:05 u
6:03 u
Laatste vertrek*
18:35 u
18:16 u
23:05 u
22:48 u
Min frequentie
1 x p/u
1 x p/u
2 x p/u
2 x p/u
Max frequentie
4 x p/u
2 x p/u
6 x p/u
4 x p/u
Min rijtijd*
31 min
45 min
32 min
40 min
Max rijtijd*
33 min
56 min
38 min
50 min
Lengte*
19,6 km
27,7 km
17,2 km
25,3 km
Gem snelheid
35,6 - 37,9 km p/u
29,7 - 36,9 km p/u
27,2 - 32,3 km p/u
30,4 - 38,0 km p/u
*vanuit Heerde Centrum (Brinklaan) Figuur 10: Karakteristieken buslijnen gemeente Heerde
De gemeente Heerde heeft een bovengemiddeld aanbod aan openbaar vervoer met 146 vertrekkende bussen per werkdag richting Zwolle en Apeldoorn. Van 's ochtends vroeg (5:53 uur) tot 's avonds laat (23:05 uur) kunnen onze inwoners gebruikmaken van deze bussen. Deze uitgebreide dienstregeling is het gevolg van de gunstige ligging van Heerde aan de OV-corridor tussen deze steden. In vergelijkbare gemeenten van onze omvang en stedelijkheidsgraad is het aanbod van openbaar busvervoer minder uitgebreid. Hoewel de huidige frequentie van de buslijnen voldoet aan de behoeften van onze inwoners, zien we ruimte voor verbetering in de rijtijd en gemiddelde snelheid van de bussen. Momenteel is de auto zowel naar Zwolle als naar Apeldoorn tot wel de helft sneller. Dit verschil vraagt om aandacht en oplossingen om het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. De verwachting is ook dat Zwolle en Apeldoorn maatregelen gaan nemen om het autoverkeer in het centrum te verminderen. Een andere uitdaging binnen de gemeente Heerde is de afstand tussen bushaltes en woningen, vooral in noordoost en west Heerde, waar deze afstand kan oplopen tot een kilometer. Hoewel het verleggen van buslijn 304 van de Kamperweg naar de Zwolseweg overwogen kan worden om noordoost Heerde beter te bedienen, is dit niet wenselijk gezien de huidige verkeersinfrastructuur en bestaande verkeersveiligheidskwesties.
Bij nieuwe woningbouwprojecten van meer dan 100 woningen is het belangrijk om vooraf te kijken naar de bereikbaarheid en toegankelijkheid van bushaltes. We willen ervoor zorgen dat nieuwe wijken goed toegankelijk zijn met het openbaar vervoer. Dit is vooral van belang in gebieden waar al OV-lijnen aanwezig zijn, wat benadrukt dat de nabijheid van bushaltes een cruciale factor is bij het plannen van nieuwe bouwprojecten.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
44
6.3 Aanvullend vervoer Met aanvullende vervoersdiensten streven wij ernaar om mobiliteit voor alle inwoners van Gemeente Heerde toegankelijk en efficiënt te maken. Door een combinatie van buurtbussen, haltetaxi's en doelgroepenvervoer zorgen we ervoor dat niemand buitenspel staat als het gaat om bereikbaarheid en mobiliteit. Onze samenwerking met vrijwilligers, provinciale partners en vervoersorganisaties staat centraal in het waarborgen van deze belangrijke diensten voor nu en in de toekomst. 6.3.1 Buurtbus In ons streven naar een goed ontsloten gemeente vinden wij het essentieel dat alle kernen optimaal bereikbaar zijn. De buurtbus 'buurtRRReis 502' speelt hierbij een rol als aanvulling op het reguliere openbaar vervoer. Deze buurtbus biedt 11 ritten per werkdag tussen Vorchten, Veessen, Heerde en Wezep, met een frequentie van 6 ritten op zaterdag. Geëxploiteerd door vrijwilligers, biedt de buurtbus ook toegang aan rolstoelgebruikers. Om de bereikbaarheid van Vorchten en Veessen te waarborgen, is het behoud van deze service van groot belang. Daarnaast kan de verbinding met Wezep in de toekomst een bredere rol spelen in de regionale ontwikkeling. Hierbij wordt ingezet op het geleiden van bezoekers van de Veluwe naar de IJsselvallei, waarmee de buurtbus bijdraagt aan een betere spreiding van bezoekers en versterking van het toerisme in de regio.
Wij blijven in nauwe samenwerking met de provincie streven naar voldoende vrijwilligers voor de continuïteit van deze dienst. 6.3.2 Deeltaxivervoer Vanaf medio april 2022 bieden wij deeltaxivervoer aan onder de naam haltetaxiRRReis, als integraal onderdeel van het openbaar vervoer in Gelderland. Deze service dient voornamelijk als voor- en natransport voor reizigers die geen gebruik kunnen maken van regulier OV, zoals op locaties en tijden waar geen bus of trein beschikbaar is. HaltetaxiRRReis verzorgt ritten tot 15 kilometer vanaf hubs zoals treinstation Wezep en busknooppunten, evenals halte-tot-halte vervoer in gebieden zonder reguliere OV-verbinding. Reizigers kunnen ritten boeken op basis van vertrek- en aankomsttijd, met notificaties over ophaaltijden. Deze dienst staat open voor alle reizigers, inclusief rolstoelgebruikers, hoewel de kosten iets hoger zijn dan bij regulier OV. 6.3.3 Doelgroepenvervoer Ons doel is om zoveel mogelijk inwoners in staat te stellen hun mobiliteit zelf te organiseren, met ondersteuning van diverse vormen van openbaar vervoer zoals trein, streekbus en buurtbus. Voor mensen die niet zelfstandig kunnen reizen, biedt de gemeente maatwerkoplossingen, veelal in de vorm van gesloten collectief vervoer.
PlusOV voert het doelgroepenvervoer uit in samenwerking met een aantal omliggende gemeenten, waaronder jeugdwetvervoer, vervoer voor dagbesteding, leerlingenvervoer en WMO-vervoer. De coördinatie en ondersteuning hiervan vallen onder het Sociaal Domein van de gemeente Heerde.
6.4 Haltevoorzieningen en mobiliteitshubs Door te investeren in toegankelijke haltevoorzieningen en het in samenwerking met de provincie Gelderland versterken van mobiliteitshubs zoals Transferium Horsthoek, bouwen we aan een toekomstbestendig OV in de gemeente Heerde. 6.4.1 Haltevoorzieningen Niet alle bushaltes in Gemeente Heerde voldoen momenteel aan de huidige landelijke richtlijnen voor toegankelijke haltevoorzieningen. Als gemeente zetten wij ons in om deze situatie te verbeteren in samenwerking met gehandicaptenplatforms. Ons doel is om haltes inclusiever te maken, zodat ze voor iedereen goed toegankelijk zijn. Het provinciale halteboek gebruiken we hierbij als hulpmiddel.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
45
We streven naar halteperrons op de juiste hoogte, zodat in- en uitstappen gemakkelijker wordt. Ook besteden we aandacht aan de bereikbaarheid van de haltes, met logische en obstakelvrije looproutes. Door deze verbeteringen willen we de gebruiksvriendelijkheid van het openbaar vervoer vergroten en de drempel verlagen voor alle reizigers, inclusief mensen met beperkte mobiliteit. 6.4.2 Mobiliteitshubs Mobiliteitshubs spelen een cruciale rol in het bevorderen van duurzame vervoerswijzen en het optimaliseren van de mobiliteit in onze gemeente. Deze hubs hebben diverse functies die bijdragen aan een efficiënter transportsysteem: -
Overstapfaciliteiten: Mobiliteitshubs maken overstappen tussen verschillende vervoersmiddelen gemakkelijker. Dit ondersteunt multimodaal personen- en goederenvervoer, waarbij reizigers naadloos kunnen schakelen tussen bijvoorbeeld bus, trein, fiets of deelauto.
-
Vervoersstromen bundelen: Door vervoersstromen te bundelen bij mobiliteitshubs, kunnen we efficiënter omgaan met de infrastructuur en het gebruik van vervoersmiddelen optimaliseren. Dit draagt bij aan een betere benutting van capaciteit en vermindering van verkeersdruk.
-
Faciliteren van deelmobiliteit: Mobiliteitshubs zijn ideale locaties voor deelmobiliteitsopties zoals deelfietsen, deelauto's en mogelijk in de toekomst andere vormen van gedeeld vervoer. Dit stimuleert duurzame keuzes en vermindert de afhankelijkheid van individueel autobezit.
-
Elektrificatie van vervoer: Door bij mobiliteitshubs faciliteiten te bieden voor elektrische voertuigen en laadinfrastructuur, dragen we bij aan de verduurzaming van het vervoer in onze gemeente.
Transferium Horsthoek Momenteel fungeert Transferium Horsthoek al als een hub, maar het gebruik ervan door inwoners van Heerde is nog beperkt. Regionaal wordt echter ingezet op het versterken en verbeteren van deze hub. Dit biedt niet alleen kansen om de verkeers- en parkeerdruk in Zwolle te verlichten, maar ook om het gebruik van duurzame vervoerswijzen te bevorderen onder onze inwoners. We streven ernaar om samen met de provincie Gelderland het Transferium Horsthoek uit te breiden met meer deelvervoermogelijkheden en faciliteiten, zodat het een aantrekkelijke en efficiënte schakel wordt in ons mobiliteitsnetwerk. Dit willen we in interregionaal verband bewerkstelligen.
6.5 Deelmobiliteit en nieuwe vormen van vervoer Met een focus op deelmobiliteit, nieuwe vormen van vervoer en Smart Mobility willen we als gemeente Heerde vooruitstrevend zijn in het optimaliseren van onze mobiliteitsoplossingen. Door samen te werken met lokale partners, ondernemers en regionale initiatieven streven we ernaar om een duurzaam, toegankelijk en efficiënt mobiliteitsnetwerk te creëren dat tegemoetkomt aan de diversiteit aan behoeften van onze gemeenschap. 6.5.1 Deelmobiliteit De gemeente Heerde faciliteert initiatieven op het gebied van deelmobiliteit en alternatieve vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau. Een belangrijk aspect hiervan is het ondersteunen van elektrische deelauto's in verschillende kernen, als alternatief voor het bezit van een tweede auto of om medebewoners zonder eigen vervoer te kunnen helpen. Het delen van een auto leidt tot aanzienlijk minder autoritten, omdat mensen vaker kiezen voor openbaar vervoer, fietsen of lopen. Dit draagt bij aan een vermindering van autogebruik en -bezit, Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
46
wat gunstig is voor het milieu en de leefbaarheid van onze gemeente. Naast de deelauto willen we deelmobiliteit ook bevorderen door bijvoorbeeld de plaatsing van deelfietsen, zoals OV-fietsen, vooral bij strategische locaties zoals Transferium Horsthoek. Momenteel beschikt Transferium Horsthoek over 12 Deelfiets Nederland deelfietsen, maar het gebruik hiervan blijft achter bij de verwachtingen. We zien potentie in deelmobiliteit via deelfietsen, mits geïntegreerd in een goed functionerend landelijk systeem met gebruiksgemak zoals één app voor alle deelvervoer. Het is ook wenselijk om verdeelpunten voor deelfietsen te hebben in de grotere kernen waar het openbaar vervoer frequent langskomt. 6.5.2 Nieuwe vormen van vervoer De gemeente Heerde staat open voor nieuwe vormen van gezamenlijk vervoer die ontstaan vanuit de samenleving of via ondernemers. Indien nodig kan de gemeente faciliteren door bijvoorbeeld het instellen van parkeerplaatsen via een verkeersbesluit. Hiermee streven we naar het behouden van een adequaat systeem van openbaar en collectief doelgroepenvervoer, dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners. 6.5.3 Smart Mobility Op het gebied van Smart Mobility zijn er voortdurend nieuwe ontwikkelingen die de mobiliteit kunnen verbeteren.
Voorbeelden hiervan zijn Mobility as a Service (MaaS), verbeterde informatievoorziening, mobiliteitsmanagement en gedragsverandering. Hoewel de gemeente Heerde momenteel nog weinig ontwikkelingen heeft op het gebied van Smart Mobility, streven we ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen. Door innovaties in Smart Mobility te omarmen, kunnen we onze mobiliteitsdiensten efficiënter maken en beter afstemmen op de behoeften van onze inwoners.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
47
6.6 Acties thema OV Onze acties, onderverdeeld naar deelgebied uit de omgevingsvisie: Weteringengebied
Oeverwal met Veessen en Vorchten
Uiterwaarden en Hoogwatergeul
Bedrijventerreinen
Centra Heerde en Wapenveld
Heerde, Wapenveld en Hoorn
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
Veluweflank
In gesprek blijven met de provincie over het behoud van een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten onderzoeken hoe de rijtijd van bussen versneld kan worden, zodat deze een waardig alternatief voor de auto kan worden Bij de realisatie van nieuwe woningbouwprojecten van meer dan 100 woningen vooraf kijken naar de bereikbaarheid van bushaltes In samenwerking met de provincie streven naar het waarborgen van voldoende vrijwilligers voor de continuïteit van de buurtbus In samenwerking met gehandicaptenplatforms onderzoeken hoe haltevoorzieningen inclusiever gemaakt kunnen worden, zodat ze voor iedereen goed toegankelijk zijn Verkennen mogelijkheden om Transferium Horsthoek uit te breiden met meer deelvervoermogelijkheden en faciliteiten Stimuleren initiatieven op het gebied van deelmobiliteit en alternatieve vervoersconcepten, zowel op regionaal als lokaal niveau. We streven ernaar om aan te sluiten bij regionale initiatieven en deze ontwikkelingen te ondersteunen
Veluwe
Actiepunt
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔ ✔
✔
48
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
49
7 Personenauto Duurzaam en klimaatbestendig
mooie omgeving, slim ruimtegebruik
Bereikbaarheid in balans
We hanteren een risico gestuurde aanpak volgens de principes van Duurzaam Veilig. Wegen en kruispunten met een groot veiligheidsrisico’s krijgen prioriteit. Wegen richten we herkenbaar in op het gewenste snelheidsbeeld. We zorgen ervoor dat de doorstroming op de hoofdwegen goed is en ontmoedigen het doorgaand verkeer door kernen. Daar waar knelpunten zich voordoen, werken we aan een oplossing. We hanteren een maximumsnelheid van 30 km/u in de kom als de standaard. Bij hogere maximale snelheden in de kom zorgen we voor goede fietsvoorzieningen. We faciliteren stiller en schoner gemotoriseerd verkeer. Het aantal oplaadpunten neemt toe en mogelijkheden voor autodelen moedigen we aan. In het centrumgebied van Heerde en Wapenveld staat verblijven staat centraal; waar mogelijk streven we naar een autoluwe omgeving. We gaan bestaande parkeerplaatsen optimaal benutten. We zorgen bijvoorbeeld voor goede verwijzingen, mogelijkheid voor dubbelgebruik (bewoners 's avonds en bezoekers overdag). In woonwijken met een hoge parkeerdruk zoeken we naar duurzame alternatieven om de parkeerdruk te laten afnemen. Wij hanteren het STOP principe. Dit houdt in dat er geaccepteerd wordt dat auto's een langere reistijd/afstand hebben en voorzieningen lopend en fietsend makkelijker en sneller te bereiken zijn. Bij nieuwe ontwikkelingen vindt parkeren niet per se direct nabij de woning plaats.
Het uitgangspunt dat parkeren op acceptabele loopafstand plaatsvindt.
Veilig, leefbaar en gezond
Doel: Het behouden van een goede bereikbaarheid voor het gemotoriseerde verkeer en het voorkomen van parkeerhinder.
✔
✔
✔
✔
✔
✔ ✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
Kleinere kernen zijn vaak afhankelijk van voorzieningen in onze grotere kernen (Heerde en Wapenveld). Daarnaast zijn inwoners van onze gemeente voor diverse voorzieningen afhankelijk van de grote steden die verder gelegen zijn. Bijvoorbeeld Zwolle, Apeldoorn of Deventer. De aard van ons gebied heeft dan ook als gevolg dat de (elektrische) auto een belangrijk vervoersmiddel is en naar verwachting ook blijft. Een goede bereikbaarheid voor verplaatsingen met de auto is dan ook belangrijk. Dit geldt ook voor de bereikbaarheid van werken en logistiek naar de omliggende gemeenten. Gelijktijdig is het voor de verkeersveiligheid en leefbaarheid wel wenselijk dat we daar waar mogelijk van alternatieve vervoerswijzen gebruik maken. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we de autobereikbaarheid van de gemeente Heerde goed willen houden.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
50
Figuur 11: Visie op de wegencategorisering gemeente Heerde
7.1 Visie op de wegencategorisering Met het gecategoriseerde wegennet, zoals afgebeeld in figuur 11 geeft de gemeente Heerde haar visie op het wegennet weer. Deze categorisering vormt het vertrekpunt voor het nemen van maatregelen op een weg en in de omgeving. Het dient als hulpmiddel om, gezien de diversiteit aan verkeer- en omgevingsinvloeden, een weloverwogen keuze te maken voor de meest geschikte opbouw en inrichting van het wegennet. Hierdoor wordt het wegennet herkenbaar en veilig voor alle weggebruikers. Het proces dat tot deze categorisering heeft geleid, staat beschreven in bijlage IV. In de basis onderscheiden we drie typen wegen: • Stroomweg • Gebiedsontsluitingsweg (GOW) • Erftoegangsweg (ETW) Stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen zijn gericht op het verbinden en ontsluiten van het autoverkeer, terwijl erftoegangswegen zich richten op het verblijven en uitwisselen van al het verkeer. De A50, Eperweg, Kamperweg, Molenweg, Groteweg en Molenweg (Wapenveld) vormen gezamenlijk de dragers van het netwerk. Hierin bundelen we de stromen gemotoriseerd verkeer van en naar onze kernen. Er is in het huidige netwerk geen sprake van structureel regionaal (sluip)verkeer door onze gemeente. Het verkeer dat via de A50 de gemeente in- of uitrijdt heeft grotendeels een herkomst of bestemming binnen de gemeente. De afstand vanaf de A50 naar de hoofdkernen is zeer beperkt.
Wegen met een snelheid van 80 km/uur zijn binnen de gehele gemeente verkeerskundig niet noodzakelijk. De ambitie is om onze gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom vorm te geven voor een snelheid van maximaal 60 km/uur. Wel komt er onderscheidt tussen GOW en ETW.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
51
De wegen in het gebied aangrenzend aan deze wegen wordt enkel gebruikt door (inter)lokaalverkeer van en naar de verschillende kernen zoals Veessen, Vorchten en Hoorn. De verbindende wegen binnen de kom merken we indien de omgevingskenmerken het toelaten aan als GOW30. We constateren dat dit netwerk van hoofdwegen geen noemenswaardige knelpunten laat zien in de verkeersafwikkeling. Ook de voorgenomen ruimtelijke woningbouwontwikkeling aan de zuidzijde van Heerde kan opgevangen worden door de huidige infrastructuur. Er zijn geen grootschalige capaciteitsuitbreidingen noodzakelijk en er lopen ook geen onderzoeken naar nieuwe verbindingen voor het gemotoriseerd verkeer. Wel zijn er onderzoeken naar het afwaarderen van wegen. Vooral de Elburgerweg en de Zuidweg. Er is al door het bestuur aangegeven dat deze in ieder geval niet meer toegankelijk worden voor vrachtverkeer. Andere functies van deze weg worden samen met Epe nog onderzocht. De vraag is ook of dit de juiste kwalificatie voor deze weg is gelet op de natuurbelangen en de recreatiebelangen. Een aandachtspunt wordt gevormd door de verbindingen van Heerde naar Wapenveld. Op de Groteweg tussen Heerde en Wapenveld is de snelheid teruggebracht naar 60 km/uur. Er zijn signalen dat een deel van het verkeer na de snelheidsverlaging ervoor kiest om vaker via de Wapenvelderkerkweg of Kanaaldijk te rijden.
Dit effect moet onderzocht worden en er kunnen eventueel mitigerende maatregelen getroffen worden. 7.1.1 Heerde De grootste kern met de meeste inwoners in de gemeente is Heerde. De hoofdstructuur van Heerde wordt gevormd door de Eperweg, Brinklaan, Kamperweg, Molenweg en Zwolseweg. Voor de kern Heerde is het uitgangspunt om te streven naar een zo groot mogelijk verblijfsgebied waar een snelheidsregime van 30 km/uur geldt. Hiermee willen we de oversteekbaarheid van de hoofdstructuur verbeteren en zorgen voor veiligere fietsroutes. De snelheid van 30 km/uur moet wel geloofwaardig zijn. Een geloofwaardige lage snelheid is afhankelijk van omgevingskenmerken (dichtheid en ligging van bebouwing en nabijheid van het centrum) en wegkenmerken (zoals het al dan niet aanwezig zijn van een vrijliggende fietspad). Concreet betekent dit dat bij het binnen rijden van de kom vanaf de Eperweg, Kamperweg of Groteweg/Zwolseweg, de snelheid over een afstand van 700 á 800 meter verlaagd wordt naar 50 km/uur en daarna overgaat naar 30 km/uur. Rondom het centrum van Heerde zijn dus ook de Brinklaan, Wilhelminalaan, Soerelseweg en delen van de Zwolseweg, Elburgerweg en Keuterstraat 30 km/uur. Deze wegen worden in de huidige situatie nog als 50 km/uur weg aangemerkt, maar krijgen een inrichting als GOW 30.
Aangezien ze worden aangemerkt als gebiedsontsluitingsweg (GOW) wordt de doorstroming op deze wegen nog steeds geborgd, maar gelijktijdig willen we dat het gemotoriseerd verkeer wel rustiger door het gebied rijdt. De overige wegen worden allemaal aangemerkt als erftoegangsweg. Hier staat het verblijven centraal en wordt een lage snelheid van het gemotoriseerd verkeer nagestreefd. Figuur 12: Wegencategorisering kern Heerde
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
52
7.1.2 Wapenveld Richting Heerde en Hattem fungeert de Groteweg als gebiedsontsluitingsweg. Op deze relaties zitten de grootste verkeersstromen van en naar Wapenveld. De Molenweg is voor de inwoners van Wapenveld tevens een belangrijke verbinding naar de A28 en A50. We houden deze verbinding in stand. Zodra de kern binnengereden wordt daalt de snelheid naar 30 km/uur. Belangrijks is om op de verschillende straten in Wapenveld op termijn ook te zorgen voor een geloofwaardige snelheid van 30 km/uur. Delen van straten zoals de Nachtegaalweg, Flessenbergweg, Wildekampseweg dwingen met hun weginrichting nog geen geloofwaardige snelheid van 30 km/uur af. 7.1.3 Veessen De kern Veessen is voor haar bereikbaarheid sterk afhankelijk van de verbinding IJsseldijkKerkdijk, Keuterstraat en Eperweg. De route IJsseldijk, Kerkdijk, Keuterstraat is aangewezen als erftoegangsweg type 1 (ETW 1) met een maximumsnelheid van 60 km/uur. Hiermee is de kern zorgvuldig verbonden met de overige kernen en het bovenlokale wegennet. Op deze erftoegangswegen type 1 onderkennen we dat zij een verbindende functie hebben, maar gelijktijdig zijn we van mening dat de doorstroming op deze wegen geen hoofdprioriteit heeft. We streven hier dus gematigde snelheden na. Binnen de kom van Veessen wordt de snelheid teruggebracht naar 30 km/uur. Hogere snelheden zijn niet gewenst.
Onderzocht moet worden of de bebouwde kom grens verlegd moet worden om tot een geloofwaardig snelheidsbeeld te komen.
Figuur 13: Wegencategorisering Wapenveld
Figuur 14: Wegencategorisering Veessen
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
53
7.1.4 Vorchten De kern Vorchten en omgeving wordt ontsloten via de Kerkweg, Plakkenweg, Kanaaldijk, Veerstraat en Vosbergerweg. De Kerkweg, Plakkenweg en Kanaaldijk zijn aangewezen als erftoegangsweg type 1 met een snelheidsregime van 60 km/uur. Het zijn wegen met relatief lage verkeersintensiteiten waardoor het borgen van een passende snelheid aandacht behoeft. Zeker ook omdat fietsers gebruik maken van dezelfde rijbaan en er geen extra fietsvoorzieningen Figuur 15: Wegencategorisering Vorchten en Hoorn aanwezig zijn. De kern Vorchten zelf vormt een 30 km/uur gebied. De komgrenzen vormen hier een verbeterpunt omdat de snelheid bij het binnen rijden van de kom niet actief verlaagd wordt.
7.2 Passende weginrichting Belangrijk bij de inrichting van de wegen is dat we deze zo vormgeven dat weggebruiker op basis van de inrichting weet wat de wegbeheerder van ze verwacht. Hierbij is het wenselijk goed aan te sluiten bij de landelijke lijn van Duurzaam Veilig (zie bijlage IV). Voor de 60 km/uur-wegen buiten de bebouwde kom die wij beheren, proberen wij zoveel als mogelijk aan te sluiten bij de geldende landelijke inrichtingseisen. Via een risico gestuurde aanpak en door te kijken naar de onderhoudsplanning bepalen wij daarbij de prioritering van de aan te pakken wegen. Op dit moment hebben de volgende wegen onze aandacht: - Eperweg; - Kanaaldijk - Kamperweg - Plakkenweg - Molenweg (Wapenveld) - Wapenvelderkerkweg Binnen de bebouwde kom kennen wij relatief veel wegen die nog niet een eenduidige wegfunctie hebben. Onze aandacht gaat dan vooral uit naar de door ons aangemerkte GOW30 wegen. Deze wegen kennen een duidelijk spanningsveld tussen de omvang van de verkeersstroom en uitwisseling van het (fiets)verkeer. Voor het interlokale verkeer vervullen ze gelijktijdig ook een ontsluitende functie. In veel gevallen is er ook sprake van relatief veel fietsverkeer. Op deze wegen geven wij fietsers een nadrukkelijke positie op de weg en streven we naar een lagere snelheid van het autoverkeer.
De rijloper richten we zo in dat bij tegemoetkomend verkeer of fietsers de autobestuurders snelheid moeten minderen en achter de fietser moeten blijven rijden. Daar waar wel fietspaden aanwezig zijn, richten we de rijbaan smaller in. We houden door de inrichting van de rijbaan de snelheid in toom.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
54
7.3 Verkeersvoorzieningen Bij de afweging om een snelheidsremmende maatregel aan te brengen hanteert de gemeente verschillende voorwaarden. Snelheidsremmende maatregelen zijn kostbaar en dienen zodoende zorgvuldig te worden toegepast. Er is sprake van maatwerk. Voorwaarden waaraan minimaal voldaan moet worden betreft: -
De V85-waarde (de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden) ligt structureel 10 km/u hoger dan de geldende maximumsnelheid. Er heeft één of meerdere keren een snelheidsdisplay gehangen welke niet het gewenste effect heeft gehad. De maximumsnelheid wordt duidelijk aangegeven door middel van (zone-)bebording. De verkeersveiligheid voor omwonenden en weggebruikers is zodanig dat hierover diverse meldingen komen vanuit verschillende bewoners en dit is ook geconstateerd door de verkeerskundige.
Bij de inrichting van 30 en 60 km/h zones gaan we in eerste instantie niet over tot het aanbrengen van fysieke snelheidsremmende maatregelen. Zoals uit de inventarisatie blijkt hebben dergelijke maatregelen niet de voorkeur. De snelheidsremmende maatregelen vormen hinderlijke obstakels voor de hulpdiensten, openbaar vervoer en het landbouwverkeer. Bij de inrichting van 30 en 60 km/uur zones werken we volgens onderstaande voorkeursvolgorde: 1. wettelijke maatregelen zoals het toepassen van de juiste bebording en inrichtingselementen; 2. educatieve maatregelen; 3. licht attentie verhogende maatregelen; 4. aanvullende fysieke verkeerskundige maatregelen. In eerste instantie voeren we alleen de wettelijke maatregelen door. Is het snelheidsregime duidelijk aangegeven en voldoen de inrichtingskenmerken aan de minimale inrichtingseisen voor de betreffende weg. Als de wettelijke maatregelen niet leiden tot het gewenste verkeersgedrag gaan we over tot het nemen van educatieve maatregelen. Bijvoorbeeld in de vorm van voorlichting of campagnes. Waarbij we erop inzetten dat verkeersveiligheid een verantwoordelijkheid van de hele buurt is. Wanneer blijkt dat aanvullende snelheidsremmende maatregelen noodzakelijk zijn gaan we in eerste instantie over tot het nemen van licht attentieverhogende maatregelen.
Bij het nemen van deze maatregelen heeft het gebruik van landschappelijke elementen de voorkeur. Verder voeren we de attentieverhogende maatregelen uit met wegmarkeringen. Landschappelijke en ruimtelijke elementen op en langs de weg zetten we in om het rijgedrag te beïnvloeden. De juiste beplanting kan een weg visueel versmallen. In situaties waarin ook de attentie verhogende maatregelen geen effect hebben of niet mogelijk zijn, onderzoeken we of andere aanvullende fysieke maatregelen kunnen realiseren die kosteneffectief zijn. Bij het nemen van fysieke snelheidsremmende maatregelen zoals drempels en plateaus hanteren we de volgende voorwaarden: - De dichtheid van het aantal snelheidsremmende maatregelen is op het gehele wegvak voldoende gespreid conform richtlijnen van het CROW; - De kruispuntplateaus geven we zodanig vorm dat er voor de voetganger ook ruimte ontstaat om op gelijk niveau over te steken; - De locatie van de snelheidsremmende voorziening veroorzaakt geen trillinghinder conform de daarvoor geldende richtlijnen; - Er is vastgesteld dat er geen ernstige hinder ontstaat voor het openbaar vervoer en hulpdiensten.
Mobiliteitsplan gemeente Heerde – januari 2025
55
Voor de aanleg van drempels of plateaus gebruiken wij de richtlijnen van het CROW. Het is belangrijk dat de effectiviteit van dergelijke snelheidsremmende maatregelen in onze hele gemeente hetzelfde is. En dat deze ook hetzelfde zijn vormgegeven. 7.3.1 Snelheidsovergangen Overgangen van snelheidsregimes, vooral bij de bebouwde komgrenzen en verblijfsgebieden, moeten duidelijk herkenbaar zijn. De komgrenzen moeten een dwingend karakter hebben om weggebruikers te laten afremmen. Ook binnen de bebouwde kom zijn snelheidsovergangen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de overgang van 50 km/uur naar 30 km/uur. Daar waar mogelijk wordt hier extra aandacht aan besteed. Een komgrens is een (verkeers)technische inrichting op de weg, die weggebruikers duidelijk maakt dat een aangepast (snelheids)gedrag noodzakelijk is bij het binnengaan of verlaten van de bebouwde omgeving. Het ontbreken van duidelijke richtlijnen voor de locatie en inrichting van komgrenzen heeft ertoe geleid dat deze in de gemeente lang niet altijd effectief zijn. De knelpunten hebben vaak te maken met de locatie en inrichting van de komgrens. Problemen met de locatie van de komgrens ontstaan bijvoorbeeld wanneer: -
er slechts spaarzame bebouwing aanwezig is; de bebouwing zich op te grote afstand van de weg bevindt; er geen of te weinig gebruik wordt gemaakt van inrichtingselementen die de komgrens accentueren; er te weinig inleidende maatregelen zijn toegepast; er binnen en buiten de bebouwde kom hetzelfde wegprofiel is toegepast.