RV Zienswijze concept jaarrekening 2025 en ontwerpbegroting 2027 GR Participatiebedrijf Spaarne Werkt.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 25 juni 2026 Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1370877 : IASZ : S.A. Meerhoff : Actief openbaar

Onderwerp Zienswijze concept jaarrekening 2025 en ontwerpbegroting 2027 Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Spaarne Werkt

Kernboodschap Spaarne Werkt is het Participatiebedrijf in Zuid-Kennemerland voor de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Spaarne Werkt biedt een veilige werkomgeving voor inwoners die niet of niet zonder begeleiding de stap naar een betaalde baan bij een reguliere werkgever kunnen maken. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op 16 april 2026 de voorlopige jaarrekening 2025 opgesteld en ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2027. Het college stelt de raad voor een positieve zienswijze te geven ten aanzien van zowel de concept jaarrekening 2025 als de ontwerpbegroting 2027.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de concept jaarrekening 2025 van Spaarne Werkt; 2. Kennis te nemen van de ontwerpbegroting 2027 van Spaarne Werkt; 3. De raad voor te stellen een positieve zienswijze af te geven ten aanzien van zowel de concept jaarrekening 2025 als de ontwerpbegroting 2027 van Spaarne Werkt; 4. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 mei 2026

pagina 1 van 11

Besluit: 1. Een positieve zienswijze te geven ten aanzien van zowel de concept jaarrekening 2025 als de ontwerpbegroting 2027 van Spaarne Werkt; 2. De zienswijze kenbaar te maken aan het bestuur van de GR Spaarne Werkt. De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 11

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader •

Wet sociale werkvoorziening (Wsw)

•

Participatiewet (Pw)

•

Wet gemeenschappeiijke regelingen (Wgr)

•

Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland

Bevoegdheid In lijn met artikel 18 en 19 van de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid Kennemerland worden de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid gesteld hun zienswijze over de concept jaarrekening 2025 en de ontwerpbegroting 2027 vóór 15 juli 2026 kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt. De stukken kunnen dan vóór 1 augustus 2026 door het bestuur worden vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland worden gestuurd.

Bestuurlijke achtergrond Het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) bevindt zich in een transitie als gevolg van de invoering van de Participatiewet in 2015. De instroom vanuit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is gestopt, terwijl de instroom vanuit de nieuwe doelgroep beschut werk aanzienlijk lager is. Hierdoor staan de huidige uitvoeringspraktijk en bekostiging onder druk en is aanpassing noodzakelijk. In het transitieplan 2025–2028, dat op 4 maart 2025 met de raad is gedeeld, wordt toegewerkt naar een toekomstbestendige organisatie. Deze organisatie richt zich op het ondersteunen van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt naar zo regulier mogelijk werk, met waar nodig blijvende ondersteuning. Tegelijkertijd wordt de organisatie afgeschaald en aangepast aan de krimpende doelgroep die binnen Spaarne Werkt een beschutte werkplek krijgt aangeboden, evenals aan de veranderende instroom op het gebied van re-integratie. Deze ontwikkeling gaat gepaard met onzekerheden en mogelijk (tijdelijk) negatieve resultaten. In de ontwerpbegroting van Spaarne Werkt is de financiële uitwerking van dit transitieplan als leidraad genomen. De prognoses uit deze ontwerpbegroting zijn verwerkt in de kadernota van de gemeente.

Op grond van de Gemeenschappelijke Regeling betreffende het Participatiebedrijf ZuidKennemerland van 1 juli 2024 kan de raad zowel op de ontwerpbegroting als op de jaarrekening een zienswijze geven. Dit vormt in beide gevallen het instrument om wensen en bedenkingen voorafgaand aan de besluitvorming aan het bestuur mee te geven. Bij de ontwerpbegroting kan de pagina 3 van 11

raad een zienswijze geven op de inhoudelijke en financiële kaders voor de komende periode. Bij de jaarrekening richt de zienswijze zich op de bestemming van het resultaat.

Motivering Het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) voert in opdracht van de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort werkzaamheden uit binnen drie programma’s: •

•

•

Programma ‘Werk’ o Sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening) o Nieuw beschut werk (Participatiewet) Programma ‘Re-integratie’ o Re-integratie van werkzoekenden met een (overbrugbare) afstand tot de arbeidsmarkt o Re-integratie van werkzoekenden met een arbeidsbeperking die in aanmerking komen voor een garantiebaan (Participatiewet) Programma ‘Jongeren’ o Leerwerktrajecten voor jongeren met schooluitval zonder beroeps- of startkwalificatie (Wet van school naar duurzaam werk).

Concept jaarrekening 2025 In 2025 bood Spaarne Werkt een beschutte werkplek aan 504 inwoners die nog onder de oude Wet sociale werkvoorziening (Wsw) vallen, waarvan 33 inwoners uit Heemstede. Daarnaast hadden 147 inwoners een indicatie voor beschut werk, waarvan 19 inwoners uit Heemstede. Ook waren er gemiddeld bijna 47 inwoners met een banenafspraak tijdelijk in dienst, waarvan 11 inwoners uit Heemstede. Verder namen in 2025 in totaal 719 inwoners uit Zuid-Kennemerland deel aan een reintegratietraject, waarvan 61 woonachtig in Heemstede. Daarnaast waren 14 jongeren met een intensieve begeleidingsbehoefte in dienst om met een leerwerktraject hun startkwalificatie te behalen. Over 2025 heeft Spaarne Werkt een tekort van € 1,934 miljoen. Dat tekort is hoger dan geraamd in het Transitieplan 2025-2028 (1,3 miljoen), maar lager dan de halfjaarprognose. Het resultaat staat niet op zichzelf. Spaarne Werkt zit in een transitie, waarbij het stapsgewijs werksoorten afbouwt. De uitkomsten van de vervolgonderzoeken naar de activiteiten Kleding en Kringloop, Huisvesting en Jongerenprogramma waren in 2025 nog niet bekend. Dit heeft gevolgen voor het tempo van de transitie en daarmee gepaard gaande reductie van de kosten, met name de personele kosten voor Kleding en Kringloop. Desalniettemin was eind 2025 de formatie (inclusief inhuur) binnen de taakstelling van de begroting.

pagina 4 van 11

Naast het negatieve resultaat uit gewone bedrijfsvoering heeft Spaarne Werkt een voorziening moeten treffen voor transitiekosten en de RVU-regeling. In totaal gaat het om een bedrag van € 2,209 miljoen. In totaal komt het resultaat over 2025 uit op € 4,143 miljoen negatief. Het voorstel aan de raad is om € 2,4 miljoen te dekken vanuit de reserve van Spaarne Werkt en € 1,7 miljoen door de vier gemeenten te laten betalen. Het deel voor de gemeente Heemstede hiervan bedraagt € 110.000. Bij de conceptjaarrekening 2025 is door de accountant een controleverklaring afgegeven op de getrouwheid. De rechtmatigheid is door het bestuur van Spaarne werkt zelf gecontroleerd en verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording die onderdeel is van de conceptjaarrekening 2025. De accountant heeft geconstateerd dat de door het dagelijks bestuur afgegeven rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave is van de rechtmatigheid van het door haar gevoerde financieel beheer. Ontwerpbegroting 2027 Met de komst van de Participatiewet in 2015 is de beweging ingezet om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere werkgevers te plaatsen, onder andere met inzet van loonkostensubsidie. Hierdoor neemt de doelgroep voor beschut werk af en verandert deze van samenstelling.

Dit vraagt van Spaarne Werkt een transformatie van werksoorten en formatie, zodat deze aansluiten bij de krimpende en veranderende doelgroep. Begin 2025 is hiervoor het Transitieplan 2025–2028 opgesteld, waarin de personele en financiële consequenties van verschillende keuzes zijn doorgerekend. Hieruit blijkt dat het tekort de komende jaren, ondanks besparingsmaatregelen, aanzienlijk blijft. Dit wordt met name veroorzaakt door de activiteiten Kleding en Kringloop, het Jongerenprogramma en de relatief hoge huisvestingslasten. Het bestuur heeft daarom in 2025 opdracht gegeven om alternatieve scenario’s uit te werken. De ontwerpbegroting 2027 is gebaseerd op de reeds gemaakte keuzes, bijvoorbeeld voor het uitfaseren van grofsorteren van textiel en houdt nog geen rekening met keuzes die nog volgen. De ontwerpbegroting 2027 geeft invulling aan de wettelijke taak om beschutte werkplekken te bieden. Binnen het programma Werk wordt verwacht dat in 2027 werk wordt geboden aan 436 inwoners met een indicatie op grond van de voormalige Wsw en 180 inwoners met een indicatie nieuw beschut werk. Daarnaast worden 45 tijdelijke plekken voorzien voor inwoners met een indicatie banenafspraak die de stap naar regulier werk nog niet kunnen maken.

Binnen het programma Re-integratie wordt uitgegaan van gemiddeld 350 inwoners in een traject en binnen het programma Jongeren wordt uitgegaan van 14 jongeren die in dienst zijn om met een leerwerktraject met intensieve begeleiding hun startkwalificatie te halen.

pagina 5 van 11

Het totale tekort op de drie programma’s samen wordt begroot op € 1,233 miljoen in 2027. Dit tekort is in lijn met de verwachtingen zoals opgenomen in het Transitieplan 2025–2028.

Argumenten Concept jaarrekening 2025 1. Spaarne Werkt heeft in 2025 een eenmalige extra voorziening getroffen voor de transitie en RVU-regeling Spaarne Werkt heeft de opdracht om de formatie van het niet regeling gebonden personeel in lijn te brengen met de krimpende organisatie. De voor 2025 begrote formatie is echter pas eind 2025 gerealiseerd. Het verschil in negatieve resultaat met de begroting 2025 wordt dus met name veroorzaakt door hogere personele kosten voor niet regeling gebonden personeel. In 2025 is een reorganisatie doorgevoerd die leidde tot het afvloeien van niet regeling gebonden personeel. Spaarne Werkt heeft hiervoor een voorziening getroffen van € 1,6 miljoen. Daarnaast is voor de RVUregeling nog € 600.000 opgenomen. In totaal is dus een voorziening getroffen van €2,2 miljoen. Deze voorziening is niet structureel. Het andere deel van het tekort, € 1,934 miljoen, komt voort uit de drie programma’s van Spaarne Werkt en hangt samen met de nog lopende onderzoeken naar Kleding en Kringloop, Huisvesting en het Jongerenprogramma, die van invloed zijn op het tempo van de kostenreductie. In het transitieplan 2025 – 2028 is al rekening gehouden met een tekort. 2. Spaarne Werkt heeft niet voldoende reserve om het volledige negatieve resultaat op te vangen.

De afgelopen jaren wordt per jaar gekeken in hoeverre het resultaat wordt toegevoegd of onttrokken aan de algemene reserve van Spaarne Werkt. Spaarne Werkt zit echter in een transitie waarbij voor 2025 en 2026 verliezen werden verwacht die niet onttrokken kunnen worden aan de reserve van Spaarne Werkt zonder risico’s voor de solvabiliteit. Conform de begroting 2025 heeft Spaarne Werkt in 2025 ook een voorziening getroffen voor onderhoud aan het dak (€ 854.000). Het voorstel van het bestuur is daarom om niet het geheel, maar een deel van het negatieve resultaat (€ 2,4 miljoen van € 4,1 miljoen) over 2025 aan de reserve van Spaarne Werkt te onttrekken. Daarmee komt de solvabiliteit van Spaarne Werkt op ongeveer 10%. Gezien de geringe risico’s acht het bestuur dit percentage aanvaardbaar.

pagina 6 van 11

Ontwerpbegroting 2027 1. Het bieden van beschutte werkplekken is een wettelijke taak Op grond van de Participatiewet (en de oude Wet sociale werkvoorziening) zijn gemeenten verplicht om mensen met een indicatie beschut werk een betaalde baan te bieden in een aangepaste omgeving. Door de beschutte werkplekken bij Spaarne Werkt kan de gemeente aan haar wettelijke verplichting voldoen. 2. De ontwerpbegroting 2027 is in lijn met het Transitieplan 2025 – 2028 Begin 2025 is het Transitieplan 2025 – 2028 opgesteld. Dit plan is in maart 2025 met de raden gedeeld. In het Transitieplan is rekening gehouden met een tekort van € 1,6 miljoen voor 2027. In september 2025 heeft het rijk structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor beschut werk. Voor de vier gemeenten gaat het om een bedrag van circa €400.000 euro. Dit bedrag is in de begroting 2027 van Spaarne Werkt meegenomen. Het begrote tekort van €1,2 miljoen is daarmee in lijn met het Transitieplan. 3. Keuzes vervolgonderzoeken transitie moeten leiden tot terugdringen tekorten Het begrote tekort van € 1,2 miljoen wordt voor het grootste deel veroorzaakt door de tekorten op de Kleding en Kringloopactiviteiten (€1,883 miljoen) en het Jongerenprogramma (€ 587.000) Daarnaast drukt de huisvesting fors op de overheadkosten, met name omdat zonder ingrijpen de komende jaren hoge kosten voor onderhoud worden verwacht.

In 2025 zijn daarom voor de Kleding en Kringloopactiviteiten, Jongerenprogramma en Huisvesting verschillende scenario’s onderzocht. Voor een deel lopen de onderzoeken nog en zijn de consequenties voor de begroting 2027 nog niet helder. Wel is duidelijk aan welke knoppen gedraaid moet worden om het tekort van Spaarne Werkt op deze aspecten terug te dringen, waardoor op termijn een gezonde bedrijfsvoering ontstaat. Hieronder de stand van zaken en conclusies tot dusver samengevat: Kleding en Kringloop De Kleding en Kringloopactiviteiten bestaan uit het grof en fijn sorteren van textiel en de kringloopwinkels, inclusief het logistiek centrum. Een deel van deze activiteiten is weliswaar passend werk voor de doelgroep, maar voor de participatiedoelstelling niet per se noodzakelijk, omdat voor alle medewerkers uit de doelgroep ook passend werk elders binnen Spaarne Werkt gevonden kan worden. Grofsorteren is minder passend voor de doelgroep, gezien het zware werk. Op dit proces moet regelmatig worden ingehuurd. De Kleding en Kringloopactiviteiten hebben echter ook een functie voor de afval en circulaire doelstellingen van de gemeente. In het onderzoek is daarom gekeken naar de impact van mogelijke scenario’s op de participatie, afval, circulair en maatschappelijke doelstellingen, zoals een sociale functie van de kringloopwinkels.

Op basis van de eerste resultaten is besloten om te stoppen met grof sorteren. Dit besluit is ook meegenomen in de begroting 2027.

pagina 7 van 11

De huidige organisatie van de Kringloopwinkels kost veel geld. De kringloopwinkels zijn daarentegen wel van meerwaarde voor de circulaire doelstellingen en hebben bovendien een sociale functie. Het bestuur wil daarom nog een aantal scenario’s nader bekijken, zoals het vinden van een andere locatie, het samenvoegen van winkels of het samenwerken met sociale ondernemers. Wat dit betekent voor de activiteiten van Spaarne Werkt is nog niet bekend. Jongerenprogramma Het Jongerenprogramma biedt een uniek programma voor een specifieke groep jongeren in de regio Zuid-Kennemerland. Het Jongerenprogramma heeft echter al jaren een flink tekort. Samen met de GR Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten wordt daarom gekeken naar alternatieve financieringsbronnen en mogelijke herverdeling van kosten. Een besluit hierover is nog niet genomen, maar wordt in 2026 verwacht. Dit heeft mogelijk al gevolgen voor de begroting 2027. Huisvesting Het huidige pand in de Cruquius is sterk verouderd. In 2025 is een Meerjarenonderhoudsprogramma opgesteld, waaruit blijkt dat de komende jaren een investering van circa 29 miljoen nodig is aan onderhoud. Tegelijkertijd is het pand voor alleen de activiteiten van Spaarne Werkt te groot. In 2025 zijn daarom verschillende scenario’s uitgewerkt voor bijvoorbeeld gedeeltelijke nieuwbouw en/of verhuur.

De ruimtebehoefte van Spaarne Werkt hangt echter ook samen met besluiten over de Kleding en Kringloopactiviteiten en het Jongerenprogramma. Een keuze is daarom nog niet gemaakt.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen 1. Tijdelijke werkplekken voor inwoners uit de doelgroep worden niet ingevuld In de ontwerpbegroting is rekening gehouden met 45 fte die tijdelijk in dienst komen van Spaarne Werkt omdat ze de stap naar de reguliere arbeidsmarkt (nog) niet kunnen maken. Dit zijn veelal mensen met een banenafspraak. Dit is een belangrijke functie, omdat daarmee langer de tijd is om te kijken waar mensen het best tot hun recht komen. Met name voor de werksoort Kleding en Kringloop is dit ook vanuit financieel oogpunt een belangrijke functie. Met de tijdelijke banen wordt voorkomen dat regulier moet worden ingehuurd. In de praktijk blijkt echter dat ook de tijdelijke werkplekken voor sommige inwoners een stap te ver is, waardoor aantallen kunnen achterblijven. 2. Landelijke taakstelling beschut werk is lager dan begroot Jaarlijks wordt door het rijk bepaald hoeveel beschutte werkplekken gemeenten minimaal moeten realiseren. Tot nu toe is de rijks financiering van de begeleidingskosten en de extra loonkostensubsidie uit de september circulaire 2025 op de taakstelling gebaseerd. Dat betekent dat gemeenten niet meer krijgen dan het aantal plekken volgens die taakstelling. Dit brengt een financieel risico met zich mee wanneer het aantal Heemstedenaren met een indicatie voor beschut pagina 8 van 11

werk in 2027 hoger uitvalt dan de landelijke taakstelling. Hoewel gemeenten niet verplicht zijn om boven deze taakstelling beschutte werkplekken aan te bieden, is het vanuit het perspectief van de doelgroep onwenselijk als voor deze extra groep geen passend aanbod beschikbaar is. Overigens wordt altijd zorgvuldig gekeken naar het proces van aanvragen van de indicatie beschut werk en gezocht naar mogelijkheden voor ontwikkeling van inwoners met een indicatie beschut werk naar bijvoorbeeld een banenafspraakbaan. 3. Tempo waarin keuzes uit de vervolgonderzoeken worden gemaakt Het tekort op Kleding en Kringloop en het Jongerenprogramma zal niet afnemen, zolang er geen keuzes worden gemaakt voor alternatieve scenario’s. De hoge mate van complexiteit – onder andere het feit dat er meerdere gemeenten, afdelingen en (bij het Jongerenprogramma) meerdere GR-en zijn betrokken – maakt dat besluitvorming tijd kost. Zorgvuldigheid staat voorop. Tegelijkertijd vragen ook de dreigende hoge onderhoudskosten voor het pand in de Cruquius om besluitvorming om te voorkomen dat achteraf onnodige investeringen worden gedaan. Zonder besluitvorming worden die ook in 2027 al verwacht. In de begroting 2027 is dit ook opgenomen in de risicoparagraaf. 4.

Compensatie via rijks-circulaires algemene uitkering gemeentefonds In de ontwerpbegroting 2027 is evenals voorgaande jaren als uitgangspunt genomen dat de hogere kosten vanwege indexering van de lonen voor de Wsw volledig worden gecompenseerd door de integratie-uitkering Participatie vanuit het gemeentefonds. Dit is een reële veronderstelling gezien de ervaringscijfers uit voorgaande jaren. Het is afwachten of de in deze ontwerpbegroting 2027 geraamde participatie-uitkering daadwerkelijk in de komende meicirculaire 2027 beschikbaar komt. Een eventueel lagere bijdrage bevat een risico voor de begroting.

Duurzaamheid De activiteiten rondom Kleding en Kringloop vervullen meerdere functies, waaronder op het gebied van grondstofverwerking en circulariteit. Daarnaast hebben de kringloopwinkels een sociale functie. In het lopende onderzoek naar deze activiteiten wordt onderzocht welke effecten deze functies hebben en welke meerwaarde zij bieden.

Financiën Concept jaarrekening 2025 De voorgestelde aanvulling van de reserve met € 1,7 miljoen leidt tot een extra bijdrage van de deelnemende gemeenten. Voor 2025 is het incidentele aandeel van de gemeente Heemstede € 110.000. pagina 9 van 11

In de begroting 2025 van de gemeente Heemstede was reeds rekening gehouden met een tekort van € 136.000. Deze middelen zijn in 2025, op verzoek van de gemeente Haarlem, niet ingezet voor Spaarne Werkt. Dit heeft geleid tot een incidenteel voordeel binnen de gemeentelijke begroting. Als gevolg hiervan wordt het te kort van 2025 volledig in rekening gebracht in boekjaar 2026 van de gemeente. Dit is verwerkt in de voorjaarsnota. Ontwerpbegroting 2027 Voor 2027 wordt het totale tekort over de drie programma’s geraamd op € 1,233 miljoen. Dit is in lijn met de verwachtingen zoals opgenomen in het Transitieplan 2025–2028 en leidt tot een aanvullende gemeentelijke bijdrage. De financiële verwerking hiervan is opgenomen in de kadernota 2027, zoals hieronder weergegeven. Spaarne Werkt tekort bijdrage gemeente Heemstede

2027 € 97.000

2028 € 103.460

2029 € 106.525

2030 € 92.370

Bij Spaarne Werkt wordt het financiële resultaat meerjarig begroot. Deze cijfers worden ook meegenomen in de gemeentelijke P&C-stukken.

Samenwerking en communicatie Alle stukken rondom de jaarrekening, begroting en zienswijzen zijn afgestemd met zowel Bloemendaal, Haarlem als Zandvoort.

Planning/uitvoering • •

College B&W: 12 mei 2026 Commissie Samenleving: 10 juni 2026

•

Raad: 25 juni 2026

•

Kenbaar maken zienswijzen raad aan het bestuur van Spaarne Werkt na besluitvorming door de raad. Dit moet uiterlijk vóór 3 juli 2026.

•

Bestuursvergadering Spaarne Werkt waarin de stukken worden vastgesteld: 3 juli 2026

•

Verzenden jaarrekening aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland: uiterlijk 15 juli 2026. Verzenden begroting aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland: uiterlijk 1 augustus 2026.

• •

De raad wordt uitgenodigd voor de regionale radenbijeenkomst van 21 oktober 2026 waar nadere toelichting gegeven wordt.

pagina 10 van 11

Bijlage(n) 1. Jaarverslag en concept jaarrekening 2025 van het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt); 2. Accountantsverslag 2025 Spaarne Werkt 3. Ontwerpbegroting 2027 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt).

pagina 11 van 11