Raadsvoorstel Verordening Toeristenbelasting 2025.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 28 november 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1262748 : Ruimtelijk Beleid Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Verordening Toeristenbelasting 2025

Kernboodschap Het college heeft uitvoering gegeven aan de motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ van 14 juli 2023, door de Verordening Toeristenbelasting Heemstede 2025 op te stellen. Toeristenbelasting is een directe belasting die wordt geheven voor het verblijf met overnachting (zowel toeristisch als zakelijk) binnen de gemeente tegen een vergoeding. Deze belasting zorgt ervoor dat toeristen bijdragen aan de gemeentelijke voorzieningen die zij ook gebruiken. Het college stelt de raad voor om de Verordening toeristenbelasting Heemstede 2025 vast te stellen met een tarief van €5,00 per persoon per nacht.

Besluit B&W 1. 2. 3. 4.

Uitvoering te geven aan de motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ van 14 juli 2023. De raad voor te stellen de Verordening toeristenbelasting Heemstede 2025 vast te stellen; De raad voor te stellen de motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ van 14 juli 2023 af te doen De Verordening toeristenbelasting Heemstede 2025 voor te leggen aan de commissie Middelen om advies te geven aan de raad (A-stuk);

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 1 oktober

pagina 1 van 8

Besluit: 1. De Verordening toeristenbelasting Heemstede 2025 vast te stellen; 2. de motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ van 14 juli 2023 af te doen. De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • • • • • •

Economisch Actieprogramma 2023-2027 Motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ (14 juli 2023) Verblijfsaccommodatiebeleid 2023 Gemeentewet Wet toeristische verhuur Europese verordening datadeelplicht kortermijnverhuur (29 april 2024) Huisvestingsverordening 2022

Bevoegdheid Artikel 224 van de Gemeentewet maakt het mogelijk om een toeristenbelasting te heffen voor het houden van verblijf door niet-ingezetenen. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het vaststellen van gemeentelijke verordeningen (artikel 147 Gemeentewet).

Bestuurlijke achtergrond Het college heeft op 24 januari 2023 het Economisch Actieprogramma 2023-2027 vastgesteld. Een van de actiepunten is het inventariseren van de mogelijkheid en wenselijkheid van het invoeren van toeristenbelasting. De raad heeft parallel aan dit traject op 14 juli 2023 de motie ‘Laat de toeristen meebetalen’ aangenomen. Deze motie roept het college op om: pagina 2 van 8

1. In de begroting 2024 voor te stellen toeristenbelasting in te voeren, € 5,00 per overnachting, voor netto € 77.000. Voor de invoering was echter onderzoek nodig naar de kosten en baten van de toeristenbelasting. In het tweede kwartaal van 2023 evalueerde het college het Verblijfsaccommodatiebeleid 2020. Uit deze evaluatie blijkt dat veel particulieren hun woningen zonder vergunning via platforms als Airbnb verhuren. De gemeente kan geen toeristenbelasting heffen als de verhuurde woningen niet bij de gemeente bekend zijn. Daarnaast zijn de handhavingsmogelijkheden en capaciteit beperkt. Daarom vermeldt de Kadernota 2025-2028 dat een registratiesysteem voor toeristische verhuur noodzakelijk is voor een effectieve inning. De raad heeft de Kadernota 2025-2028 op 5 juli 2024 vastgesteld.

Motivering Toeristenbelasting is een directe belasting voor overnachtingen binnen de gemeente, zowel toeristisch als zakelijk, tegen betaling in welke vorm dan ook. Deze belasting geldt voor personen die niet als inwoner in de gemeentelijke basisregistratie staan ingeschreven. Toeristenbelasting geldt voor zowel commerciële als particuliere aanbieders. Particuliere vakantieverhuur verwijst naar een vorm van vakantieverhuur waarbij eigenaren, bewoners of huurders (particulieren) hun woningen of een deel daarvan tegen betaling per nacht aanbieden aan reizigers. Particuliere verhuurders bieden hun accommodaties meestal aan via online platforms, zoals Airbnb. Commerciële aanbieders omvatten niet alleen hotels, maar ook andere professioneel beheerde accommodaties, zoals hostels en vakantieparken. Hieronder volgt de motivering voor het invoeren van toeristenbelasting:

Argumenten Toeristen maken ook gebruik van de gemeentelijke voorzieningen Belastingheffing is noodzakelijk is om te kunnen investeren in lokale voorzieningen. Hier betalen inwoners voor via gemeentelijke heffingen. Veel van deze investeringen komen ook ten gunste van toeristen. De gemeenteraad wil daarom een deel van deze kosten met opbrengsten uit de toeristenbelasting betalen. Dit zorgt voor een eerlijkere verdeling van kosten, waarbij toeristen ook mee betalen. Een vast bedrag per overnachting Gemeenteraden hebben veel vrijheid bij het bepalen van de tarieven voor de toeristenbelasting. De gemeenteraad legt in de verordening vast volgens welk tariefstelsel de belasting verschuldigd is en welke basis voor de berekening de gemeente gebruikt. Grofweg zijn er drie manieren: 1. Een vast bedrag per overnachting. 2. Een percentage van de overnachtingsprijs. 3. Een classificatiesysteem met sterren. Er is gekozen voor een vast bedrag per overnachting. Het hanteren van een vast bedrag per overnachting is eenvoudig en transparant voor zowel toeristen als verhuurders. Toeristen weten van tevoren precies wat ze per nacht moeten betalen, ongeacht de prijs van hun accommodatie. Dit voorkomt verrassingen bij het afrekenen en zorgt voor duidelijkheid in de communicatie over de totale verblijfskosten.

Daarnaast zijn er geen complexe berekeningen nodig, waardoor de administratieve last voor aanbieders lager is. pagina 3 van 8

De inkomsten zijn hoger dan de kosten Het invoeren van toeristenbelasting brengt extra administratie en kosten met zich mee. Dit omvat perceptiekosten, die ontstaan bij het heffen en innen van belastingen. Ook zullen aanbieders in de verblijfssector (zowel particulieren als zakelijke verhuurders) extra administratieve taken hebben. Verder zullen bezoekers die in Heemstede overnachten extra kosten maken. Het is daarom belangrijk dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten voor de invoering. De gemeente verwacht vanaf 2025 €33.000 aan opbrengsten en €6.000 aan kosten. Deze schatting is gebaseerd op de hoeveelheid bij de gemeente bekende accommodaties. Hierdoor levert de toeristenbelasting een extra impuls aan de inkomsten van de gemeente. De extra administratieve lasten zijn beperkt Commerciële verhuurders moeten volgens de fiscale wetgeving al een administratie bijhouden. Ondernemers zijn wettelijk verplicht om een nachtregister bij te houden. Daarnaast zijn aanbieders van zowel particuliere vakantieverhuur als Bed & Breakfast-accommodaties verplicht om een nachtregister bij te houden vanuit het Verblijfsaccommodatiebeleid 2023. Door hierop voort te bouwen, hoeven de aanbieders beperkt extra administratie te voeren. De nachtregisters bieden namelijk al veel informatie om de hoogte van toeristenbelasting te bepalen.

Uniformering van toeristenbelasting In Noord-Holland betalen toeristen in vrijwel alle gemeenten toeristenbelasting, behalve in Heemstede, Hilversum en Laren. Hierdoor zijn toeristen die de regio bezoeken al vertrouwd met het betalen van deze belasting. Het is daarom logisch dat Heemstede zich aansluit bij deze bredere regionale aanpak, omdat dit zorgt voor uniformiteit in het toeristenbeleid en in de verwachtingen van bezoekers in de regio. Door toeristenbelastingtarieven vast te stellen die vergelijkbaar zijn met die van de naburige gemeenten Bloemendaal (€5,15) en Haarlem (€5,00), kan Heemstede oneerlijke concurrentie vermijden. Toeristen kiezen hun bestemmingen vaak op basis van prijs en faciliteiten. Door een consistent belastingbeleid te hanteren, kan Heemstede aantrekkelijk blijven voor bezoekers zonder dat er een concurrentievoordeel of -nadeel ontstaat ten opzichte van omliggende gebieden. In de regio Zuid-Kennemerland betalen toeristen alleen in Zandvoort een lager tarief (€3,00). Een neutraal belastbaar feit Voor een goede spreiding van lasten is het wenselijk dat het belastbaar feit niet onnodig wordt ingeperkt. Een belastbaar feit is hetgeen wat aanleiding geeft tot belastingheffing. In het geval van toeristenbelasting is het belastbaar feit het verblijf van een persoon in een accommodatie binnen de gemeente.

Het doel is om alle overnachtingen waarvoor de verblijfhouder een vergoeding in welke vorm dan ook verschuldigd is, in de heffing te betrekken. Door een neutrale formulering zorgen we dat nieuwe benamingen voor bestaande en nieuwe verblijfsvormen automatisch onder de toeristenbelasting vallen, zonder dat de verordening aangepast hoeft te worden. Elk betaald verblijf met overnachting, ook zonder toeristisch of recreatief doel, is daarmee belastingplichtig. Toeristenbelasting geldt alleen bij betaalde overnachtingen Hoewel de Gemeentewet daartoe niet verplicht, beperkt de verordening het belastbaar feit tot een verblijf met betaalde overnachting. We hebben deze beperking toegevoegd in verband met uitvoerbaarheid. Zonder deze beperking zou bijvoorbeeld ook de logeerpartij bij familie tot pagina 4 van 8

belastingheffing moeten leiden. Dit is in de praktijk niet te controleren en te handhaven en daarnaast niet wenselijk.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Kanttekeningen: Beperkte capaciteit voor handhaving Het is lastig om toeristenbelasting te heffen bij particuliere verhuurders. Dit wordt nog lastiger wanneer particuliere verhuurders hun woningen aanbieden voor toeristische verhuur zonder dat zij hiervoor een vergunning voor het afwijken van het omgevingsplan hebben aangevraagd. De afdeling Bouw- en Woningtoezicht (BWT) heeft op dit moment geen capaciteit of middelen om vergunningloze verhuurders op te sporen. Arbeidsmigranten moeten mogelijk ook toeristenbelasting betalen Een bijzondere groep binnen de toeristenbelasting zijn arbeidsmigranten. Wanneer zij niet als ingezetene met een adres in de basisregistratie personen (BRP) van de gemeente staan ingeschreven, maar wel overnachten tegen een vergoeding (in welke vorm dan ook), vallen zij onder het belastbaar feit voor de toeristenbelasting. De arbeidsmigranten blijven soms voor korte tijd en hoeven dan niet in de BRP te zijn opgenomen. Vaak blijven ze langer zonder dat zij zich hebben laten registreren. Arbeidsmigranten kunnen verblijven in normale woonhuizen, waardoor zij soms niet direct in beeld zijn voor de toeristenbelasting. Het aantal arbeidsmigranten in Heemstede is onbekend. De verwachting is dat het aantal arbeidsmigranten beperkt is aangezien er weinig seizoenswerk in Heemstede is.

Daarnaast zijn de prijzen voor (huur)woningen relatief hoog. Beheersmaatregelen: Registratiesysteem Wet toeristische verhuur In de Woonvisie Heemstede (2023) staat dat de gemeente toeristische verhuur wil reguleren. De Wet toeristische verhuur biedt gemeenten nieuwe mogelijkheden, zoals registratie- en vergunningseisen. De gemeente moet dit opnemen in de gemeentelijke Huisvestingsverordening. De huidige Huisvestingsverordening van Heemstede (2022) bevat deze regels nog niet. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuwe Huisvestingsverordening. Deze zal naar verwachting in het tweede kwartaal van 2025 aan de raad worden aangeboden. Deze nieuwe verordening zal de registratieplicht opnemen. Dit komt ook overeen met de aanbevelingen uit de evaluatie van het Verblijfsaccommodatiebeleid 2020, zoals vastgesteld door het college op 11 juli 2023. Gemeenten zoals Zandvoort en Haarlem gebruiken al een registratiesysteem voor vakantieverhuur. Voor het innen van toeristenbelasting is het belangrijk om te weten hoe vaak en aan hoeveel mensen de accommodaties worden verhuurd. Met de registratieplicht moeten particuliere verhuurders eenmalig een registratienummer aanvragen. Vervolgens moeten zij dit nummer vermelden bij advertenties op platforms zoals Airbnb en Booking.com. Dit vergemakkelijkt zowel de handhaving van vergunningloze verhuurders als het innen van toeristenbelasting.

Een kanttekening is dat de implementatie van dit systeem tijd en middelen vereist. Europese verordening datadeelplicht in 2026 Op 29 april 2024 is de Europese verordening datadeelplicht kortetermijnverhuur gepubliceerd. Deze verordening verplicht particuliere vakantieverhuurders om hun verhuur eenmalig en op uniforme wijze te registreren. Toeristische verhuur mag na de invoering alleen nog met een registratienummer. pagina 5 van 8

Door het implementeren van een registratiesysteem, sorteert de gemeente Heemstede alvast voor op deze Europese regelgeving. Op grond van deze Europese verordening wordt de Wet toeristische verhuur vóór 20 mei 2026 gewijzigd. Daarnaast verplicht deze nieuwe wet de verhuur-platforms, zoals Booking.com, om iedere maand gegevens te delen over hoeveel nachten een woning is verhuurd en aan hoeveel personen. Tot nu toe weigerden platforms om deze gegevens te delen, wat de handhaving van lokale regels, zoals het Verblijfsaccommodatiebeleid Heemstede 2023, lastig maakt. De nieuwe EU-verordening maakt het kortom makkelijker om te controleren of aanbieders zich aan de regels houden, zoals het maximum van 30 verhuurdagen per kalenderjaar in Heemstede. Het doel van het registratiesysteem is meer inzicht krijgen in toeristische verhuur. Een bijkomend voordeel is dat het systeem kan helpen om de inkomsten uit toeristenbelasting te verhogen. EU-wetgeving zorgt ook voor minder vraag capaciteit handhaving Zoals genoemd is de capaciteit voor handhaving op vergunningsloze verhuurders momenteel beperkt. De EU-verordening datadeelplicht geeft ook hier een oplossing. De wetgeving maakt snellere toetsing op vergunningen mogelijk doordat verhuurplatforms verplicht worden om maandelijks gegevens te delen met gemeenten.

Deze gegevens bevatten onder andere hoeveel nachten een woning is verhuurd en aan hoeveel personen. Hierdoor krijgt de gemeente automatisch inzicht in welke woningen zonder vergunningen worden verhuurd, zonder te moeten wachten op meldingen of eigen onderzoek. Omdat gemeenten direct toegang krijgen tot actuele verhuurgegevens, kunnen ze sneller controleren of verhuurders zich aan de regels houden, zoals de registratieplicht of het maximale aantal verhuurdagen. Als blijkt dat een verhuurder zich niet aan de regels houdt, kan de gemeente meteen actie ondernemen, zoals het opleggen van boetes, schorsingen of het laten verwijderen van advertenties. Kortom, de verplichte datadeling zorgt voor een continue stroom van informatie, waardoor de gemeente minder afhankelijk is van tijdrovende handmatige controles of meldingen van inwoners. GBKZ zoekt actief naar belastingplichtigen De Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ) gaat namens de gemeente Heemstede de toeristenbelasting innen. Hiervoor maakt GBKZ gebruik van gemeentelijke gegevens om belastingplichtige verhuurders te identificeren. Naast de geregistreerde verhuurders onderzoekt GBKZ ook via bijvoorbeeld internet-research naar andere verhuurders die mogelijk niet bij de gemeente geregistreerd staan.

Zowel de geregistreerde als niet-geregistreerde verhuurders ontvangen een aangiftebiljet om het aantal toeristische overnachtingen door te geven. Indien deze informatie ontbreekt, stelt GBKZ een schatting op. Aanslaggrens Om belastingaanslagen in te vorderen, moet de gemeente kosten maken. Om te voorkomen dat dat de gemeente kleine bedragen moet incasseren die niet in verhouding staan tot de kosten van de incasso, hebben we een aanslaggrens van € 10,00 opgenomen in de verordening. Oftewel: twee overnachtingen op basis van voorgestelde tarief.

Duurzaamheid De inkomsten uit toeristenbelasting komen terecht in de algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad kan dit geld voor verschillende doelen inzetten. De gemeenteraad kan ook de keuze pagina 6 van 8

maken om deze inkomsten strategisch in te zetten. Bijvoorbeeld voor projecten die toerisme duurzamer maken of de negatieve impact van toerisme compenseren. Een voorbeeld hiervan is de mogelijkheid om de impact van toerisme en recreatie op de lokale natuur te compenseren of beperken, bijvoorbeeld in Wandelbos Groenendaal. Dit kan door natuurbeschermingsprojecten te financieren met de inkomsten uit toeristenbelasting. Daarnaast kan de gemeenteraad de belasting inzetten voor investeringen in duurzame initiatieven, zoals groene energieprojecten, milieuvriendelijke accommodaties of educatieve programma’s. Educatieve programma’s kunnen toeristen bewust maken van hun ecologische voetafdruk. Op deze manier kan de belasting helpen om de negatieve effecten van toerisme te verkleinen, terwijl het tegelijkertijd de lokale economie stimuleert. In dit voorstel wordt nog geen strategische keuze voor de inzet van de middelen voorgelegd. Deze keuze meegenomen in de bredere evaluatie van het effect en de uitvoering van de toeristenbelasting, die in 2027 zal plaatsvinden. Op dat moment is er ook beter inzicht in de daadwerkelijke kosten en baten van de toeristenbelasting.

Financiën In de Kadernota 2025-2028 wordt er vanaf 2025 rekening gehouden met €33.000 aan baten en €6.000 aan lasten. In de begroting 2025 is daarom een meerjarig resultaat van €27.000 opgenomen. Deze opbrengst is lager dan in de motie stond, omdat veel particulieren hun woning verhuren zonder vergunning. Deze verhuurders zijn daardoor niet bij de gemeente bekend. Ook moet de gemeente een registratiesysteem voor toeristische verhuur invoeren. GBKZ zal de toeristenbelasting namens de gemeente Heemstede innen. Hiervoor moeten ook perceptiekosten worden betaald. De inkomsten en kosten zijn gebaseerd op een schatting. Als de werkelijke inkomsten afwijken, informeren we de raad via de P&C-cyclus.

Financiële consequenties In de begroting voor 2025 is al rekening gehouden met de verwachte inkomsten uit toeristenbelasting. Het vaststellen van de verordening heeft daarom geen directe financiële gevolgen. Als de raad de verordening niet vaststelt, daalt het meerjarig resultaat met €27.000, omdat de lasten en baten al zijn opgenomen in de begroting.

Samenwerking en communicatie Heemstede heeft een beperkt aanbod aan verblijfsaccommodaties. Momenteel zijn er een paar Bed & Breakfast-locaties (B&B). Verder verhuren inwoners en eigenaren woningen via platformen voor particuliere vakantieverhuur. Daarnaast is sinds 2021 voormalig klooster Mariënheuvel omgevormd tot een seminarhotel, geëxploiteerd door Châteauform, dat zich richt op de zakelijke markt. Châteauform is de grootste aanbieder in Heemstede binnen de verblijfssector. Daarom is het voornemen om toeristenbelasting te gaan heffen met hen gedeeld in augustus 2024. Na het vaststellen van de nieuwe verordening zal de gemeente zowel Châteauform als de aanbieders die een vergunning hebben voor B&B’s of particuliere verhuur, direct informeren over de toeristenbelasting. Daarnaast zal de verordening gepubliceerd worden. pagina 7 van 8

Indien de gemeenteraad de nieuwe huisvestingsverordening in het tweede kwartaal van 2025 vaststelt en de gemeente het registratiesysteem kan invoeren, zullen we deze informatie op grote schaal communiceren.

Planning/uitvoering In de onderstaande tabel is de planning weergegeven voor het invoeren van toeristenbelasting en het registratiesysteem toeristische verhuur. Het is belangrijk om te benoemen dat de gemeente kan starten met het innen van toeristenbelasting per 1 januari 2025, zonder dat het registratiesysteem operationeel hoeft te zijn. Het registratiesysteem geeft de gemeente beter inzicht in het aantal particulier verhuurde accommodaties. Hierdoor kan de gemeente effectiever handhaven op illegale advertenties zonder registratiecode en vergunning, en kunnen we de toeristenbelasting eenvoudiger innen omdat de data beschikbaar is. Aangezien het een nieuwe verordening betreft, is het belangrijk om het effect te evalueren. Een evaluatie zal twee jaar na inwerkingtreding plaatsvinden, in 2027. Fase & Besluitvorming

Nov ‘24

Dec

Jan ‘25

Raadsbesluit Vaststellen Toeristenbelasting 2025 (Astuk) Regionale Uitgangspuntennotitie Huisvestingsverordening (Bstuk) Raadsbesluit Huisvestingsverordening Heemstede 2025 (A-stuk) Invoeren Registratiesysteem Toeristische verhuur Evaluatie Toeristenbelasting (2027)

Bijlage(n) 1. Verordening Toeristenbelasting 2025

pagina 8 van 8

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec 2025Feb 2027

Mrt ‘27