Raadsvoorstel Verlenging regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland IJmond 2021-2025 Bestuursakkoord.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 30 oktober 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1332502 : Ruimtelijk Beleid Heemstede : A.M.C.E. Stam : Actief openbaar

Onderwerp Verlenging regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025, onderdeel Bestuursakkoord

Kernboodschap De regiogemeenten Zuid-Kennemerland/IJmond werken op het gebied van Wonen goed samen met elkaar, de provincie Noord-Holland en de regionale woningcorporaties. Diverse activiteiten van het regionaal Woonakkoord 2021-2025 worden (grotendeels) gezamenlijk uitgevoerd. In het portefeuillehoudersoverleg Volkshuisvesting Zuid-Kennemerland/IJmond van 26 februari jl. hebben de bestuurders aangegeven graag te blijven samenwerken. Een opvolger van het regionaal Woonakkoord is gewenst. De afspraken zijn niet voor 1 januari 2026 gereed en er is een duidelijke wens deze over de gemeenteraadsverkiezingen te tillen. Door het regionaal Woonakkoord met twee jaar te verlengen, wordt deze keuze als eerste stap bekrachtigd. Met de verlenging met twee jaar ontstaat voldoende tijd om te werken aan een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma.

Besluit B&W 1. De raad voor te stellen het regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025, onderdeel bestuursakkoord, met twee jaar te verlengen; 2. Het voorliggende voorstel voor te leggen aan de commissie Ruimte om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 september 2025

pagina 1 van 8

Besluit: 1. Het regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025, onderdeel Bestuursakkoord, met twee jaar te verlengen. De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 8

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • • •

Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio” Raadsinformatiebericht “Voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025” Woondeal MRA 2023 Wetsvoorstel Wet Versterking regie Volkshuisvesting

Bevoegdheid De raad is bevoegd tot het nemen van dit besluit op grond van de Gemeentewet Hoofdstuk IX (artikelen 147-159). De raad stelt met het Bestuursakkoord de kaders vast. De uitwerking van het Woonakkoord is vastgelegd in de Uitvoeringsagenda die door het college wordt vastgesteld op grond van de Gemeentewet Hoofdstuk X (artikel 160-169).

Bestuurlijke achtergrond Het regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025 is op 25 maart 2021 vastgesteld en loopt eind 2025 af. Het Woonakkoord bestaat uit twee onderdelen: het Bestuursakkoord (door de gemeenteraad vastgesteld voor vijf jaar) en de Uitvoeringsagenda (met afspraken en acties vastgesteld door de colleges). De regiogemeenten van Zuid-Kennemerland/IJmond (waaronder Heemstede), de provincie Noord-Holland en de regionale woningcorporaties werken aan de uitvoering van het Woonakkoord. Op 16 januari 2024 is het Raadsinformatiebericht “Voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025” ter informatie aan de raad aanboden. (zie bijlage 2) Hierin is de raad geïnformeerd over de tussentijdse resultaten en accentverschuivingen in de uitvoering die deels voortkwamen uit de Woondeal MRA uit 2023. De conclusie uit de evaluatie was dat de thema’s uit het Bestuursakkoord nog actueel zijn, een verlenging is daarom mogelijk.

Motivering De provincie Noord-Holland heeft in alle regio’s in de provincie gepeild of er behoefte is aan vervolgafspraken in regionaal verband. Dit bleek in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond het geval, alsook bij de andere deelregio’s. Dit komt mede door de goede ervaringen met de regionale samenwerking aan de hand van de regionale Woonakkoorden (met bijbehorende financiering). Voor een volgend meerjarig regionaal afsprakenkader heeft de provincie, op basis van regionaal advies, besloten de naam te wijzigen in ‘regionaal Volkshuisvestingsprogramma’. Deze benaming brengt de relatie met de Woondeal MRA 2023-2030 en de aankomende wet Versterking regie Volkshuisvesting tot uitdrukking. De provincie zal, evenals nu bij het Woonakkoord, partij zijn in de regionale volkshuisvestingsprogramma’s. pagina 3 van 8

In het regionale portefeuillehoudersoverleg Volkshuisvesting van 26 februari jl. hebben de portefeuillehouders Wonen de wens uitgesproken voor een vervolg op het huidig regionale Woonakkoord 2021-2025. Als eerste stap is gekozen voor de verlenging van het huidige regionale Woonakkoord totdat er een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma is vastgesteld. De wet Versterking regie Volkshuisvesting is er nog niet. Op dit moment ligt het wetsvoorstel bij de Eerste Kamer. Onduidelijk is of de besluitvorming op korte termijn zal plaatsvinden en ook of er inhoudelijke wijzigingen komen. Belangrijk is wat de uiterste datum zal worden waarop de gemeentelijke Volkshuisvestingsprogramma’s vastgesteld moeten zijn: blijft dit eind 2026 of wordt dit later? Er ontstaat in ieder geval een gat tussen het aflopen van het Woonakkoord op 31 december 2025 en de datum waarop de gemeentelijke Volkshuisvestingsprogramma’s vastgesteld dienen te zijn (op z’n vroegst eind 2026). Door de looptijd van het huidige Woonakkoord 2021-2025, onderdeel Bestuursakkoord, met twee jaar te verlengen, wordt de continuïteit tussen het aflopen van het huidig Woonakkoord en het nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma geborgd zodat: • • •

er kan worden aangesloten op (de vereisten van) de wet Versterking regie Volkshuisvesting die dan mogelijk is ingevoerd; er aanspraak gemaakt kan worden op cofinanciering van de provincie voor uitvoering van afspraken uit het huidig Woonakkoord; en er voldoende tijd is voor gemeenten om te werken aan een nieuw lokaal Volkshuisvestingsprogramma.

Met het verlengen van het Bestuursakkoord wordt de Uitvoeringsagenda van het Woonakkoord ook geactualiseerd door de colleges. Een deel van de plannen is al afgerond, een deel nog niet volledig. Hiermee gaan de regiogemeenten in 2026 aan de slag. Als de raad heeft besloten het Bestuursakkoord met twee jaar te verlengen zal het college rond de jaarwisseling de geactualiseerde Uitvoeringsagenda vaststellen.

Argumenten 1. Het voorstel past binnen de goede samenwerking in de Zuid-Kennemerland/IJmond op het gebied van Wonen Er wordt binnen de regio goed samengewerkt aan de uitvoering van het Woonakkoord. Er zijn diverse resultaten behaald. Te denken valt aan de jaarlijks actualisering van de regionale monitor 'Wonen en zorg op de kaart' en de regionale monitor voor de ontwikkelingen in de (sociale) woningbouw. Er wordt gewerkt aan een nieuwe Huisvestingsverordening die op 1 januari 2026 in werking treedt. Sinds 1 juli 2023 is er één woonruimteverdeelsysteem voor sociale huurwoningen voor alle woningzoekenden in de regio. In september 2024 is de regionale Woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond opgesteld. Verder wordt er onderling veel kennis uitgewisseld en met subsidie vanuit het provinciale woonfonds (behorend bij het Woonakkoord) gezamenlijk onderzoek gedaan.

pagina 4 van 8

2. Het verlengen van het Woonakkoord, onderdeel Bestuursakkoord, zorgt ervoor dat er voldoende tijd is om aan een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Het verlengen van het Woonakkoord, onderdeel Bestuursakkoord, zorgt ervoor dat geen gat ontstaat totdat het nieuwe regionaal Volkshuisvestingsprogramma is vastgesteld. Om de periode te overbruggen willen de regiogemeenten het Woonakkoord verlengen met twee jaar. De portefeuillehouders Volkshuisvesting van de regio hebben in hun portefeuillehoudersoverleg van 26 februari jl. aangegeven graag tijdig regionale afspraken te hebben. Deze afspraken dienen als basis voor de regionale samenwerking, en in Heemstede ook als basis voor het lokaal op te stellen Volkshuisvestingsprogramma. 3. Het verlengen van het Woonakkoord, onderdeel Bestuursakkoord, loopt gelijk aan het opstellen van het lokale Volkshuisvestingsprogramma Vanuit de aanstaande wet Versterking regie Volkshuisvesting worden gemeenten verplicht om een lokaal Volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Het Volkshuisvestingsprogramma is de opvolger van Woonvisie en de Woonzorgvisie van de gemeente. In het Volkshuisvestingsprogramma wordt onder andere vastgesteld waar, wanneer en voor welke doelgroepen, woningen worden gebouwd in de komende jaren.

Sommige gemeenten in de regio zijn al bezig met het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma omdat hun Woonvisie afloopt. Heemstede heeft vrij recent een Woonvisie en Woonzorgvisie vastgesteld. Veel van de thema’s uit de Woon(zorg)visie kunnen overgaan naar het Volkshuisvestingsprogramma. Door het huidige Woonakkoord te verlengen loopt het opstellen van een regionaal Volkshuisvestingsprogramma gelijk aan het opstellen van een lokaal Volkshuisvestingsprogramma voor Heemstede. Hierdoor kunnen de nieuwe regionale afspraken meegenomen worden in het lokale beleid.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen 1. Het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma duurt langer dan beoogd. In het portefeuillehoudersoverleg Volkshuisvesting van 26 februari jl. hebben de huidige portefeuillehouders aangegeven om met tussenstappen te komen tot een nieuwe regionaal Volkshuisvestingsprogramma in 2026. Het kan zijn dat na de gemeenteraadsverkiezingen een andere dynamiek ontstaat tussen de regiogemeenten waardoor het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestings-programma langer gaat duren dan nu is ingeschat. De verwachting is wel dat de huidige regionale samenwerking wordt voortgezet. 2. Het provinciaal Volkshuisvestingsprogramma wordt op een later moment opgesteld. De provincie Noord-Holland heeft aangegeven te wachten met het opstellen van een provinciaal Volkshuisvestingsprogramma tot de wet Versterking regio Volkshuisvesting is ingegaan. Vanwege de onzekerheid van de invoering van de wet is de provincie voornemens, net als de regio, het regionaal Woonakkoord met twee jaar te verlengen. Verder is de verwachting dat de onderwerpen in het nieuw provinciale Volkshuisvestingsprogramma meer op hoofdlijnen worden opgenomen en deze zullen aansluiten op het regionale Volkshuisvestingsprogramma.

pagina 5 van 8

Duurzaamheid In het huidige Woonakkoord is in paragraaf 4.4 een set afspraken rondom duurzaamheid opgenomen. Door het Woonakkoord te verlenen nemen de regiogemeenten ook meer tijd om deze afspraken af te ronden. Bij het op te stellen regionale Volkshuisvestingsprogramma worden wederom afspraken rondom duurzaamheid gemaakt met de regiogemeenten.

Financiën Door de verlenging van het regionaal Woonakkoord (onderdeel Bestuursakkoord) met twee jaar kunnen de regiogemeenten gebruik blijven maken van de provinciale subsidieregeling. Daarnaast stelt de provincie subsidie beschikbaar voor het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma. De totale kosten hiervoor bedragen €60.000,-, waarvan 50% door de provincie wordt gesubsidieerd. De resterende €30.000,- wordt verdeeld over de regiogemeenten. Voor Heemstede betekent dit, conform de regionale verdeelsleutel (12%), een bijdrage van €3.600,-. Deze lasten worden gedekt uit de structurele budget 2026 voor Volkshuisvesting. Daarnaast levert Heemstede reguliere ambtelijke capaciteit gedurende het proces van vaststelling van het nieuwe regionale Volkshuisvestingsprogramma. • • • • • •

Totale kosten nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma: €60.000,Subsidie provincie: 50% (€30.000,-) Bijdrage regiogemeenten: 50% (€30.000,-) Aandeel Heemstede (12%): €3.600,Dekking: structurele budget 2026, programma Volkshuisvesting Ambtelijke inzet: reguliere uren vanuit de organisatie

Samenwerking en communicatie Met behulp van het ingehuurde adviesbureau zijn de diverse stappen om te komen tot een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma in beeld gebracht. De verlenging van het regionaal Woonakkoord, onderdeel Bestuursakkoord, is de eerste stap. Bij de volgende stappen zal participatie van betrokken partners (waaronder woningcorporaties, zorgpartijen en ontwikkelende partijen) gaan plaatsvinden. Dit is bij het opstellen van de regionale agenda (najaar 2025) en bij het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma (najaar 2026). De betrokken partners kunnen daarbij actief meedenken over de afspraken. De provincie Noord-Holland is lid van de werkgroep en kan daarbij actief meebeslissen over de afspraken. Planning/uitvoering Om te komen tot een nieuwe regionaal Volkshuisvestingsprogramma worden vier fasen doorlopen: van A t/m D. In onderstaande tabel zijn de 4 stappen uiteengezet:

pagina 6 van 8

Fase A: Het verlengen van het regionale Woonakkoord. Het regionale Woonakkoord wordt met twee jaar verlengd.

Fase B: Het regionaal Woonakkoord, Uitvoeringsagenda krijgt een addendum. De evaluatie van 2023 gaf aan dat de thema’s uit het Woonakkoord, onderdeel Bestuursakkoord, nog actueel zijn. Dat geldt ook voor de Uitvoeringsagenda. Op onderdelen van de Uitvoeringsagenda waren wel enkele accentverschuivingen van toepassing, zoals een verhoogde ambitie voor het aantal nieuwbouwwoningen tot 18.500 woningen t/m 2030, in lijn met de Woondeal MRA. Sindsdien heeft de regio verder gewerkt aan de uitvoering van het Woonakkoord en heeft de wereld ook niet stilgestaan. De actualisering van de Uitvoeringsagenda heeft betrekking op onder andere de volgende onderwerpen: ouderenhuisvesting (regionaal actieprogramma wonen en zorg) en vervolgonderzoek naar de woonbehoefte van arbeidsmigranten. Dit addendum wordt door het college eind 2025 vastgesteld zodat het huidige Woonakkoord (Bestuursakkoord en Uitvoeringsagenda) de komende periode actueel blijven. Fase C: Een regionale woonagenda wordt opgesteld. Ondanks onduidelijkheden rondom de nieuwe wet, wordt vooralsnog vanuit gegaan dat de (gemeentelijke) Volkshuisvestingsprogramma’s eind 2026 moeten zijn vastgesteld. Maar dit kan opschuiven als de vaststelling van de wet op zich laat wachten. Voorafgaand aan de gemeentelijke verkiezingen in maart 2026 wil de regio voorbereidingen treffen voor het opstellen van een regionaal Volkshuisvestingsprogramma.

Het voornemen is om eind 2025 een regionale woonagenda gereed te hebben. Na de verkiezingen kunnen de nieuwe colleges en gemeenteraden de keuzes verder uitwerken en vindt besluitvorming over het regionaal Volkshuisvestingsprogramma plaats. Input voor de regionale woonagenda vindt plaats door inbreng van betrokken partijen. In deze agenda staan de

pagina 7 van 8

onderwerpen waarover in de tweede helft van 2026 keuzes moeten worden gemaakt voor het nieuw regionale Volkshuisvestingsprogramma. Fase D: Een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma wordt opgesteld. Op basis van de regionale woonagenda wordt na de verkiezingen met de portefeuillehouders Wonen, colleges en raden gewerkt aan een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma om de komende jaren met elkaar en de provincie samen te werken. Hierbij zijn de regionale woningcorporaties een belangrijke partner. Het nieuwe regionale Volkshuisvestingsprogramma dient eind 2026 vastgesteld te zijn door de raden, conform de planning van het huidige wetsvoorstel Versterking regie Volkshuisvesting. Het regionaal Volkshuisvestingsprogramma vormt de basis voor regionale samenwerking en wordt afgestemd met reeds vastgestelde lokale Woonvisies /Volkshuisvestingsprogramma. Voor Heemstede loopt het opstellen van het regionale Volkshuisvestingsprogramma daarmee gelijk aan het opstellen van het lokale Volkshuisvestingsprogramma.

Bijlage(n) 1. Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025: Bestuursakkoord 2. Raadsinformatiebericht Voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 3. Uitvoeringsagenda-Woonakkoord-Zuid-Kennemerland-IJmond

pagina 8 van 8