Raadsvoorstel Vaststellen Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 27 februari 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1286348 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. Meerhoff : Actief openbaar

Onderwerp Vaststellen Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025

Kernboodschap Voor de zeven gemeenten van Zuid-Kennemerland en IJmond is er voor het eerst één regionale Verordening Jeugdhulp opgesteld. Deze verordening geeft uitvoering aan de Jeugdwet en stelt onder andere op welke wijze en op basis van welke criteria wordt vastgesteld of een jeugdige in aanmerking komt voor jeugdhulp. Dit zorgt ervoor dat jeugdhulp doelmatig en rechtmatig wordt toegekend en dat de rechtsbescherming van ouders en jeugdigen gewaarborgd is.

Besluit B&W 1. De raad voor te stellen de Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 vast te stellen. 2. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 januari 2025.

Besluit: De Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 vast te stellen. De raad voornoemd,

pagina 1 van 7

de griffier,

de voorzitter,

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • •

Gemeentewet Jeugdwet Regiovisie jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond

Bevoegdheid Op grond van artikel 147 en artikel 149 van de Gemeentewet is de gemeenteraad bevoegd om een verordening vast te stellen. Op grond van artikel 2.9 van de Jeugdwet is de gemeenteraad bevoegd om bij een verordening regels vast te stellen.

Bestuurlijke achtergrond De zeven gemeenten in Zuid-Kennemerland en IJmond werken intensief samen. De jeugdhulp is gezamenlijk vormgegeven en ingekocht, er is een Regiovisie Jeugdhulp ontwikkeld en beide regio’s willen het beleid vergaand harmoniseren. In het verlengde daarvan is gewerkt aan het opstellen van één regionale verordening jeugdhulp. In april 2024 is de ‘Conceptverordening Jeugdhulp gemeente ZKIJ 2024’ voorgelegd aan de commissie Samenleving en heeft zij haar bevindingen hierop gedeeld. Er is tegelijkertijd een wordt-was tabel gedeeld om de verschillen (zowel inhoudelijk als qua indeling) met de oude verordening van Heemstede uit 2015 inzichtelijk te maken. Tijdens de zienswijze zijn er een aantal technische vragen gesteld, die ter plekke zijn beantwoord. Vervolgens is er door vijf partijen een positieve zienswijze gegeven. Eén partij heeft aangegeven eerst de volledig uitgewerkte verordening te willen zien, voor er verder op in te gaan. Naar aanleiding van de zienswijze zijn er geen specifieke punten meegegeven die gewijzigd of extra opgenomen dienen te worden. De gemeenteraad is daarnaast op 1 oktober 2024, via het raadsinformatiebericht ‘Wijzigingen indeling jeugdregio’s en conceptverordening Jeugdhulp’, geïnformeerd over drie recente uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (hierna: CRvB) die van invloed zijn op de conceptverordening Jeugdhulp.

Motivering Op grond van de Jeugdwet is de gemeenteraad verplicht om een verordening voor jeugdhulp vast te stellen. Met de verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 (hierna: verordening) wordt de jeugdhulp doelmatig en rechtmatig toegekend en de rechtsbescherming van ouders en jeugdigen gewaarborgd.

pagina 2 van 7

Argumenten 1. De Verordening Jeugdhulp sluit aan bij de Regiovisie Jeugdhulp en de regionale inkoop van specialistische jeugdhulp De zeven gemeenten hebben een gezamenlijke visie op hoe jeugdhulp wordt ingezet en wat van betrokken partijen wordt verwacht. Deze visie sluit aan op de Jeugdwet en de daarin onderliggende uitgangspunten van zelfredzaamheid, het kritisch kijken wanneer jeugdhulp nodig is en ruimte voor professionals om hun expertise in te zetten. De beleidsdoelen van de regionale inkoop jeugdhulp gelden ook voor deze verordening. Deze zijn: • Ouders en jeugdigen kunnen, met steun van hun omgeving, omgaan met de gewone hobbels in het opvoeden en opgroeien; • Kinderen en jongeren krijgen tijdig de best passende hulp; zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig; • Kinderen en jongeren groeien zo thuis mogelijk op; • Kinderen en jongeren groeien veilig op; • Jeugdhulp en onderwijs zetten zich in samenhang in voor de ontwikkeling van jeugdigen. 2. De Verordening Jeugdhulp is geactualiseerd Om te komen tot een geactualiseerde en regionale verordening is de verordening aangepast (bijlage 1) met een daarbij horende toelichting (bijlage 2). Hiervoor zijn twee consultatieronden doorlopen. In de eerste ronde zijn op de conceptverordening de bevindingen opgehaald van de commissie Samenleving en andere belanghebbenden waaronder het Centrum voor Jeugd en Gezin (hierna: CJG).

Deze opgehaalde input is in de voorliggende verordening verwerkt voor zover dat leidde tot verbetering van de verordening. De andere gemeenten in Zuid-Kennemerland en IJmond doorliepen eenzelfde proces. In de ‘Wordt-was tabel Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025’ (bijlage 3) is te lezen welke wijzigingen zijn doorgevoerd in de verordening naar aanleiding van de gegeven feedback. De regionale vragen en antwoordenlijst (bijlage 4) geeft inzicht in welke vragen zijn gesteld, wat daarop de antwoorden zijn en of dit heeft geleid tot tekstuele aanpassingen in de verordening. Een tweede ronde bleek nodig toen eind mei 2024 de CRvB drie uitspraken deed om voldoende rechtszekerheid te geven aan jeugdigen en hun ouders. Concreet betekent dit dat gemeenten over twee uitspraken in hun verordening een nadere omschrijving moeten geven. Het betreft de begrippen eigen mogelijkheden en probleemoplossend vermogen en de kwaliteitseisen van de toegang. Doet de gemeente dat niet, dan is dat in strijd met de Jeugdwet. Op basis van de hierboven genoemde twee uitspraken zijn de volgende artikelen uitgebreid of toegevoegd: • Artikel 2.3 Vervoer. Deze bepaling is uitgebreid met voorwaarden waaronder dat vervoer als voorziening bij de inzet van jeugdhulp mogelijk is. Waar mogelijk wordt een beroep gedaan op de eigen kracht van ouders en jeugdigen. • Artikel 3.4 Voorwaarden individuele voorziening.

Deze bepaling is uitgebreid met situaties waarin een beroep wordt gedaan op de eigen mogelijkheden en probleemoplossend vermogen en wanneer deze onvoldoende aanwezig worden geacht. De gemeente gaat uit van de maximale draagkracht en draaglast van ouders. Er wordt verwacht dat zij hun eigen mogelijkheden en probleemoplossend vermogen inzetten en waar nodig en mogelijk versterken. pagina 3 van 7

•

Artikel 3.6 Kwaliteitseisen toegang jeugdhulp. Deze bepaling is toegevoegd. Het betreft specifiek het benoemen van de kwaliteitseisen van de gemeentelijke toegang zijnde het CJG, zoals die zijn geformuleerd op basis van de huidige opdracht.

Uit de jurisprudentie binnen het sociaal domein werd duidelijk dat weigeringsgronden in de verordening opgenomen dienen te worden. Artikel 3.9 is toegevoegd en bepaalt wanneer een jeugdige niet in aanmerking komt voor een individuele voorziening. Artikel 3.10 is toegevoegd en bepaalt onder meer wanneer inzet van hulp in het buitenland niet mogelijk is. Daarnaast worden de pgb-tarieven gelijk getrokken aan die van de regio, zodat ook hier eenduidigheid ontstaat. De nieuwe pgb-tarieven zijn besproken tijdens de behandeling van de conceptverordening in de raadscommissies in april 2024. Deze tarieven zijn gebaseerd op een tariefonderzoek dat door Berenschot is uitgevoerd. De jaarlijks geïndexeerde pgb-tarieven in Heemstede liggen veelal hoger dan deze regionale pgb-tarieven. Met het vaststellen van de definitieve verordening, worden ook de nieuwe pgb-tarieven vastgesteld. Voor de lopende pgbbudgetten blijven de huidige pgb-tarieven gelden totdat de beschikking afloopt. 3. De verordening werkt toe naar de Hervormingsagenda Jeugd en de nieuwe Jeugdwet Er is waar mogelijk al toegewerkt naar actielijnen van de Hervormingsagenda Jeugd (hierna: HAJ) en de nieuwe Jeugdwet. Eén van de actielijnen van de HAJ is het afbakenen van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht van gemeenten.

Uitgangspunten zijn onder andere dat niet elke vraag met zorg beantwoord hoeft te worden, dat jeugdhulp beschikbaar moet zijn voor de meest kwetsbare gezinnen en aantoonbaar effectief. In de nieuwe Jeugdwet -die nog in behandeling is- worden de begrippen eigen kracht en gebruikelijke hulp nader gedefinieerd en moeten bijdragen aan het beperken van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht. In deze verordening sluit het college hierbij aan in artikel 2.3 en in artikel 3.4. Met de regionale verordening speelt het college al in op de actielijn die gemeenten verplicht om vergaand met elkaar samen te werken in de inkoop en uitvoering van de gespecialiseerde jeugdhulp. Zuid-Kennemerland en IJmond zijn een proces gestart voor de vorming van een robuuste jeugdhulpregio en het treffen van een gemeenschappelijke regeling. De nieuwe Jeugdwet en de uitwerkingen van de HAJ gaan op een later moment leiden tot aanpassingen van de verordening zoals die nu voorligt.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Eén of meerdere gemeenteraden kunnen besluiten af te wijken van de regionale verordening. Wanneer één of meerdere van de zeven gemeenteraden over de regionale verordening Jeugdhulp lokaal afwijken in hun besluitvorming, acht het college dat zeer nadelig voor het opheffen van de huidige verschillen die er tussen de gemeenten zijn, de voortgang van het harmoniseren van het jeugdhulpbeleid zoals de HAJ dat voorstaat en de uitvoering van de jeugdhulp zoals vastgelegd in de inkoop. Het niet instemmen met de aangepaste verordening en de toegevoegde uitgangspunten kan consequenties hebben. Door het ontbreken van kaders ontstaat er onduidelijkheid over de reikwijdte pagina 4 van 7

van de jeugdhulpplicht voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. Naast voortdurende verbetering van de kwaliteit van zorg, moet het voor de jeugdigen en hun ouders helder zijn waarvoor ze in het kader van de jeugdwet bij de overheid terecht kunnen en waar niet. Ook kan er een grotere druk op het jeugdhulpstelsel komen, wat zorgt voor een toename van de wachttijden en stijging van de financiële kosten voor de gemeenten. Bepalen aard en omvang van jeugdhulp en de uitvoering ervan mogen niet in één hand. Uit de derde uitspraak van de CRvB volgt dat het bepalen van de aard en omvang van hulp en de uitvoering van die hulp niet door dezelfde partij mag worden gedaan. De regionale inkoop is echter zo ingericht dat het CJG namens het college het resultaat bepaalt dat met de inzet van specialistische hulp behaald dient te worden. De gecontracteerde aanbieders voor jeugdhulp zijn verantwoordelijk voor de inzet van jeugdhulp om het gewenste resultaat te halen en bepalen daarmee de aard en omvang. Zou het CJG de aard en omvang van de hulp bepalen, dan is dit in strijd met de inkoopafspraken. Het college erkent de rolscheiding, maar heeft tijd nodig voor een adequate uitwerking van de uitspraak. Tot die tijd wordt bij een verwijzing door het CJG in het plan vermeld wat ouders en jeugdigen kunnen doen als ze het niet eens zijn met de resultaten zoals opgenomen in het plan.

Op verzoek van ouders of bij een bezwaar kan alsnog de aard en omvang van de toegekende hulp door het CJG worden bepaald en in het besluit worden opgenomen. Het college acht deze ‘tussenoplossing’ acceptabel. De nieuwe Model Verordening jeugdhulp is beschikbaar. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (hierna: VNG) zou een conceptversie van een nieuwe model verordening jeugdhulp in najaar 2024 aan de gemeenten voorleggen. Op 3 december 2024 kwam de VNG echter direct met een definitieve versie. Het college heeft kennisgenomen van de Model Verordening jeugdhulp en ziet op dit moment geen zwaarwegende redenen om de Verordening Jeugdhulp zoals die nu voorligt niet aan te houden. De verordening voldoet aan de verplichte uitwerking van de CRvB uitspraken van mei 2024. Aanpassingen op andere onderdelen voor zover dit wenselijk is, leidt opnieuw tot vertraging. De VNG Model Verordening Jeugdhulp maakt evenals de nieuwe Jeugdwet en de HAJ onderdeel uit van een volgende actualisatieronde.

Financiën Het vaststellen van de Verordening Jeugdhulp heeft geen financiële consequenties voor de begroting.

Samenwerking en communicatie Samenwerking De Verordening Jeugdhulp is door de zeven gemeenteraden in Zuid-Kennemerland en IJmond gezamenlijk opgesteld. In april 2024 hebben in alle gemeenten de commissie Samenleving (en pagina 5 van 7

sommige gemeenten de volledige raad) hun bevindingen op de conceptverordening Jeugdhulp gedeeld. De Verordening Jeugdhulp is, waar mogelijk, ook afgestemd met de participatie- en adviesraden en het CJG. De consortia van jeugdhulpaanbieders zijn betrokken in de visievormende fase van de verordening. Communicatie De Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 wordt bekend gemaakt in het Gemeenteblad (via www.zoek.officielebekendmakingen.nl). Vanaf de dag na bekendmaking in het Gemeenteblad is de Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 te raadplegen via www.overheid.nl. Ook wordt een publicatie geplaatst in De Heemsteder, waarin wordt verwezen naar www.overheid.nl. De verordening wordt gecommuniceerd met verschillende partijen zoals het CJG, de aanbieders jeugdhulp en andere verwijzers. De zeven gemeenten gebruiken hiervoor hun lokale kanalen en trekken daar waar nodig regionaal op. Voor de implementatie van de verordening en de praktische toepassing ervan wordt voor direct betrokkenen (in ieder geval het CJG) een training georganiseerd. Dit vindt eveneens plaats in regionaal verband. De kosten komen ten laste van het jeugdhulpbudget.

Planning/uitvoering De verordening Jeugdhulp Heemstede 2025 treedt in werking op 1 maart 2025. Nadere regels en beleidsregels Na de vaststelling van de verordening door de gemeenteraad worden de Nadere regels jeugdhulp Heemstede 2025 in route gebracht. De Nadere regels zijn een uitwerking van de verordening en bevatten algemeen verbindende voorschriften. Ze zijn bedoeld om specifieke details en uitvoeringsaspecten van een verordening vast te leggen. Het vaststellen van nadere regels is een bevoegdheid van het college. Inmiddels is ook een proces gestart om nieuwe beleidsregels te ontwikkelen die hierbij aansluiten. Hiervoor wordt een participatietraject opgestart met de samenwerkende partijen waaronder het CJG. Beleidsregels kunnen uitvoerders van deze bevoegdheid helpen om besluiten te nemen over het toe- of afwijzen van voorzieningen. Hier kunnen geen rechten of plichten voor inwoners in worden vastgelegd. Klachtenregeling Naar aanleiding van deze verordening gaan we regionaal de klachtenregeling nader uitwerken. Hierbij nemen we het advies uit het ‘Onderzoeksrapport Participatie vanaf de zijlijn’ van de Nationale ombudsman en Kinderombudsvrouw mee.

Bijlagen 1. Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025; pagina 6 van 7

2. Toelichting Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025; 3. Wordt-was lijst Verordening Jeugdhulp Heemstede 2025; 4. Vragen en antwoorden over Verordening Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond.

pagina 7 van 7