Raadsvoorstel Startnotitie Sport & Bewegen 2025-2040.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 27 februari 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1291594 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. Meerhoff : Actief openbaar

Onderwerp Startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040

Kernboodschap De sport staat er goed voor in Heemstede. Er zijn prachtige sportfaciliteiten in Heemstede met betrokken verenigingen. Waar wekelijks honderden Heemstedenaren met plezier sporten. Heemstede is een bovengemiddeld sportieve gemeente. Er zijn echter trends en ontwikkelingen die vragen om vooruit te kijken. De verenigingsinfrastructuur gesteund op vrijwilligers staat onder druk, er is bij sporters meer behoefte aan flexibiliteit, sportaccommodaties dienen verder verduurzaamd te worden én Heemstede wil ruimte bieden voor nieuwe sporten. De raad wordt gevraagd in te stemmen met de kaders voor het uitwerken van de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 (zie bijlage 1). 2. De raad voor te stellen kennis te nemen van de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040. 3. De raad voor te stellen per bouwsteen de kaders vast te stellen voor het uitwerken van de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040: 1. Bouwsteen 1: blik op de toekomst; 2. Bouwsteen 2: toekomstgerichte sportstimulering; 3. Bouwsteen 3: sportaccommodaties; 4. Bouwsteen 4: subsidie- en tarievenstelsel. 4. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

pagina 1 van 8

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 januari 2025;

Besluit: 1. Kennis te nemen van de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 (zie bijlage 1). 2. Per bouwsteen de kaders vast te stellen voor het uitwerken van de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040: 1. Bouwsteen 1: blik op de toekomst; 2. Bouwsteen 2: toekomstgerichte sportstimulering; 3. Bouwsteen 3: sportaccommodaties; 4. Bouwsteen 4: subsidie- en tarievenstelsel. De raad voornoemd,

de griffier,

pagina 2 van 8

de voorzitter,

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • •

27 oktober 2022 raadsbesluit vaststelling ‘Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord inclusief veiligheid 2023-2026’. 14 mei 2024 collegebesluit Midterm review 2022-2023 over het Uitvoeringsprogramma college 2022-2026. 4 juli 2024 raadsbesluit vaststelling Voorjaarsnota 2024.

Bevoegdheid Het college voert het dagelijks bestuur van de gemeente en geeft daarmee opdracht om de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 en de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040 op te stellen (Art. 160 Gemeentewet). De raad heeft een kaderstellende rol en bepaalt langs welke kaders de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040 wordt uitgewerkt.

Bestuurlijke achtergrond Met de vaststelling van het uitvoeringsprogramma college 2022-2026 op 27 oktober 2022 heeft de raad besloten dat er per 2025 een nieuwe nota sport en bewegen zal worden voorgelegd aan de raad. De nieuwe nota sport en bewegen Heemstede 2040 zal gericht zijn op de lange termijn en op de toekomst van de sport in Heemstede. De onderhavige startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 vormt het vertrekpunt hiervan en is de aanleiding richting nieuw beleid.

Motivering Sport behoort tot de belangrijkste sociale activiteit van veel Heemstedenaren. Dit geldt zowel voor jeugd als volwassenen. Er sporten en bewegen in Heemstede meer ouderen dan het landelijk gemiddelde. 93% van de scholieren sport wekelijks bij een vereniging. 83% van de jongeren tussen de 16 en 25 sport wekelijks en ook 67% van de volwassenen sport wekelijks. Sport brengt mensen bij elkaar en is een belangrijk middel om onze inwoners weerbaar en gezond te houden. Onze verenigingen en exploitant van de sportaccommodatie spelen hierbij een belangrijke rol. Sportverenigingen en de vele vrijwilligers in de sport zijn de basis voor de sport in onze gemeente. We zijn daarom een actieve partner voor onze verenigingen en exploitant. We ondersteunen hen bij sportstimulering en zorgen voor hoogwaardige sportaccommodaties. Het gaat goed met de sport in Heemstede! pagina 3 van 8

Sport verandert echter ook. Het aantal vrijwilligers staat onder druk en er is een gebrek aan ruimte om alle (potentiële) sporten te faciliteren. We zijn ons bewust van deze ontwikkelingen en richten onze ogen dan ook op de toekomst. Diverse trends en ontwikkelingen, maar ook kansen vragen het om verder vooruit te kijken, willen we als Heemstede onze sportaccommodaties toekomstbesteding maken en de hoge sportdeelname van onze inwoners behouden. Daarom onze focus richting 2040. Een periode van 15 jaar, een periode die overeenkomt met de eerdere sportnota. Hieronder worden enkele van deze trends, ontwikkelingen en kansen genoemd: • • • • • • • •

de verenigingsinfrastructuur gesteund op vrijwilligers staat onder druk; er is bij sporters meer behoefte aan flexibiliteit; het sportaanbod bij sportaanbieders sluit (te vaak) onvoldoende aan op de veranderende behoefte van de sporter; sportaccommodaties dienen verder verduurzaamd te worden; er liggen kansen om ruimte te bieden voor nieuwe sporten (bijvoorbeeld padel en rugby), die alleen met een focus op de lange termijn inpasbaar en kansrijk zijn; behoud van het zwembad in Heemstede na 2032; de ontwikkelingen van ‘t Groot Clooster met ook mogelijkheden voor sport; het verbeteren van het sporten en bewegen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld hardlooproute).

1. Kennis te nemen van de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 Met de vaststelling van het uitvoeringsprogramma college 2022-2026 op 27 oktober 2022 heeft de raad besloten dat er per 2025 een nieuwe nota sport en bewegen zal worden voorgelegd aan de raad. Alvorens dit te doen heeft het college een startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 op laten stellen met daarin opgenomen de contouren voor een nieuw op te stellen nota sport en bewegen 2040 aan de hand van de volgende vier bouwstenen: 1. 2. 3. 4.

Blik op de toekomst; Toekomstgerichte sportstimulering; Sportaccommodaties; Subsidie- en tarievenstelsel.

U wordt gevraagd kennis te nemen van de startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040 (zie bijlage 1). 2. De kaders voor het uitwerken van de nota Sport & Bewegen Heemstede 2040 vast te stellen Met deze startnotitie willen we verifiëren of we voor de nieuwe sport- en beweegnota op het juiste spoor zitten. Wij vragen u dit te doen aan de hand van de vier bouwstenen van de nieuwe nota Sport & Bewegen Heemstede 2040. Deze bouwstenen inclusief toelichting vindt u ook terug in de startnotitie. Per bouwsteen wordt hieronder eerst een inleiding gegeven (zie tevens bijlage 1) en vervolgens reeds pagina 4 van 8

een aantal kaders/conclusies genoemd die richting gevend zullen zijn voor de uiteindelijke nota sport en bewegen 2040. Het college wenst deze kaders/conclusies mee te nemen in de uiteindelijke uitwerking van de nieuwe nota Sport & Bewegen Heemstede 2040. U wordt gevraagd deze kaders vast te stellen. Bouwsteen 1: Blik op de toekomst De komende jaren verandert niet zozeer het totale inwoneraantal van Heemstede als wel de demografie. Cijfers van onder andere het CBS laten zien dat in Heemstede sprake is van een dubbele vergrijzing. Het sportgedrag is sowieso aan verandering onderhevig. Sporten in georganiseerde verenigingsverband neemt af ten faveure van anders georganiseerd (commercieel) sportaanbod en ongeorganiseerde sport. Dit heeft ook gevolgen voor de ruimteclaim voor sport. Minder vastomlijnd volgens het handboek sportaccommodaties. Meer ongeorganiseerd en in vrijere vorm. Daarnaast zijn er verschillende andere ontwikkelingen die raakvlakken hebben met sport en bewegen, zoals duurzaamheid, klimaatverandering, economische en technologische ontwikkelingen. Vanuit de sport kan een bijdrage worden geleverd aan ‘Duurzaam Heemstede’ en de regionale energiestrategie. Kaders/conclusies a. Bij een gelijkblijvend aantal inwoners neemt het aandeel senioren toe, b. De sportdeelname zal verschuiven van georganiseerd naar ongeorganiseerd, en c.

Van de sport zal een groene en duurzame bijdrage worden verwacht aan de gevolgen van de klimaatverandering. Bouwsteen 2: Toekomstgerichte sportstimulering Sportverenigingen en andere lokale sportstakeholders bieden onze inwoners uitstekend aanbod voor sport en bewegen. Soms hebben zij baat bij praktische steun bij het reilen en zeilen van de vereniging: vrijwilligers, accommodatie, verduurzaming, nieuwe wet- en regelgeving. Het liefst op een ondernemende manier. Wij kunnen dat efficiënter inrichten. Simpel en doeltreffend: bij één uitvoerende partij met een laagdrempelig budget. Kijkend naar de dubbele vergrijzing van Heemstede, de teruglopende sportdeelname en motorische ontwikkelingen bij de jeugd, en naar de structureel achterblijvende sportdeelname onder mensen met een beperking aandacht, vormen zij aandachtsgroepen. Kaders/conclusies a. Senioren, mensen met een beperking en jongeren zijn belangrijke doelgroepen voor sportstimulering. b. De uitvoering van onze gemeentelijke sportstimulering kan robuuster georganiseerd worden door i. Eén ondersteunende partij in plaats van meerdere ii. Grotere budgetten in plaats van meerdere microbudgetten en iii. Minder beperkingen op te nemen in de subsidies m.b.t. sport en bewegen. Bouwsteen 3: Sportaccommodaties Voor de komende jaren zet Heemstede in op de verduurzaming van Sportcentrum Groenendaal (zwembad en sporthal).

Het blijft echter een oudere, te grote accommodatie waarvan de het einde van de economische levensduur en beheervorm in zicht komt (zwembad en sportcentrum zijn beiden in 2027 economisch afgeschreven). Dit maakt het noodzakelijk na te gaan denken of en hoe Heemstede invulling wil geven aan haar zwem- en binnensportfunctie. Recentelijk zijn er al enkele pagina 5 van 8

mogelijke toekomstscenario’s opgesteld. Qua zwembad kan gedacht worden aan een hoogwaardige en betekenisvolle nieuwbouwvariant in een functionele afmeting. Ook zoeken we graag aan naar een realistische, toekomstbestendige invulling van een (nieuwbouw) sportcentrum. Sportpark Groenendaal is een typisch voorbeeld van een autonoom doorontwikkeld sportpark waarbij telkens is gekeken naar praktische oplossingen. Dit heeft geleid tot een palet aan sportvelden met veel ruimte voor voetbal, hockey en honk- en softbal. Door een meer efficiënte indeling en veldgebruik kan letterlijk ruimte gecreëerd worden voor andere (ongeorganiseerde) sporten. Zo is er een aanhoudende roep om padelbanen in Heemstede en een initiatief voor een free run park. Naast sportpark Groenendaal is er ook een buitensportcluster op sportpark HBC. Dit dient te worden gehandhaafd en mogelijk uitgebreid bij de verdere ontwikkeling van ’t Groot Clooster. Kaders/conclusies a. Het huidige zwembad en Sportcentrum Groenendaal blijft behouden tot 2032. In 2032 zijn het zwembad en Sportcentrum Groenendaal bijna 50 jaar oud. Dit dwingt Heemstede na te denken over een passend vervolg. Ook qua beheer- en exploitatie. b. Door een efficiënter ruimtegebruik op sportpark Groenendaal kan ruimte gevonden worden voor inpassing van nieuwe sportieve functies. c.

Bij de ontwikkeling van ’t Groot Clooster dient rekening te worden gehouden met ruimte voor sport en bewegen. Bouwsteen 4: Subsidie- en tarievenstelsel Subsidies en tarieven vormen de twee financiële instrumenten om richting te geven aan het sportbeleid. De tarieven zijn de kosten voor het gebruik van een sportveld, sporthal of zwembad door een sportvereniging uit Heemstede. Dus niet om de kosten voor een zwembadkaartje. Subsidies vormen financiële bijdragen van de gemeente aan sportverenigingen of lokale partijen. Bijvoorbeeld voor de uitvoering van valpreventie activiteiten of als bijdrage in de huurkosten. Het ‘nieuwe’ tarievenstelsel van Heemstede dateert uit 2009. Op een enkele uitzondering na zijn de tarieven sindsdien uitsluitend geïndexeerd. Vijftien later verdient het aanbeveling om het tarievenstelsel te actualiseren waarbij gekeken wordt naar de kostprijs voor aanleg en onderhoud van sportvelden als ook naar de tariefstelling in omliggende gemeenten. Jaarlijks besteedt de gemeente Heemstede circa €335.000 aan subsidies in de sport. Dit betreft met name bijdragen in accommodatiehuur en onderhoud om de sport betaalbaar te houden en de sportinfrastructuur in goede staat van onderhoud. De mogelijkheid voor een accommodatiesubsidie zijn in Heemstede beperkt, begrensd tot max €54.000.

Het overige deel van de subsidies betreft die aan verschillende uitvoeringsorganisaties die actief zijn op eenzelfde beleidsterrein. Kaders/conclusies a. De tarieven in Heemstede dienen gebaseerd te zijn op de kostprijs en vergelijkbaar aan de tarieven in de regio. b. De subsidies in Heemstede mogen robuuster met een meer substantiële mogelijkheid voor sportverenigingen om hun clubaccommodatie in kwalitatief goede staat te houden (accommodatiesubsidie).

pagina 6 van 8

Financiën Financiële consequenties In de startnotitie worden indicatieve bedragen genoemd voor de (mogelijke) investeringen in een nieuw zwembad, nieuwe sporthal en herinrichting van het sportpark. Deze investeringen mede in relatie tot de huidige kapitaallasten zullen nader uitgewerkt worden in de definitieve nota sport en bewegen 2040. In dit raadsvoorstel wordt over de eventuele financiële gevolgen dus niet besloten. Bij de vaststelling van de definitieve nota Sport & Bewegen 2040 zullen de eventueel nieuw opgenomen investeringen en daarmee gemoeide kapitaallasten separaat aan de raad worden voorgelegd.

Samenwerking en communicatie Deze startnotitie is gebaseerd op deskresearch en recente gesprekken met sportverenigingen en stakeholders uit de lokale sport. Nadat de kaders voor het uitwerken van de Nota Sport & Bewegen Heemstede 2040 zijn vastgesteld zal verdere uitwerking plaatsvinden. Deze verdere uitwerking zal plaatsvinden in samenspraak met diverse betrokken partijen en input van inwoners met de volgende onderdelen: 1. Een ruimtelijk atelier met (buiten)sportverenigingen 2. Een subsidie en tarievenschouw 3. Sportcafé sportstimulering 4. Informatieavond voor en participatie van inwoners

Planning/uitvoering Hieronder de planning van het vervolgtraject om te komen tot een definitieve nota sport & bewegen 2040. De suggesties en ideeën die worden meegegeven en kaders die de raad vaststelt, worden in het onderstaande vervolgtraject meegenomen.

pagina 7 van 8

Fase & Besluitvorming 2025 Commissiebehandeling Startnotitie Raadsbehandeling Startnotitie Brainstormsessies verenigingen en andere betrokkenen Commissiebehandeling Nota sport & bewegen 2040 Raadsbehandeling Nota sport & bewegen

Q1

Q2

Bijlage(n) 1. Startnotitie Sport & Bewegen 2025 – 2040.

pagina 8 van 8

Q3

Q4