Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Opvolgonderzoek 2024 'Sturing op duurzaamheid'.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 3 oktober 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: : Griffie : Wethouder Grummel : Actief openbaar

Onderwerp Rekenkamer opvolgonderzoek “Sturing op duurzaamheidsdoelstellingen”

Kernboodschap De rekenkamer Heemstede heeft het opvolgonderzoek “Sturing op duurzaamheidsdoelstellingen” opgeleverd. In het onderzoek zijn conclusies en voorstellen voor verbetering opgenomen. De rekenkamer zal het onderzoek toelichten tijdens de commissievergadering, waarna er een gesprek tussen raad en wethouder kan plaatsvinden.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het rapport van de rekenkamer Heemstede “Sturing op duurzaamheidsdoelstellingen”.

Besluit: De aanbevelingen van de Rekenkamer Heemstede over te nemen: 1. Actief de kader stellende en controlerende rol te vervullen door actief te vragen om sturingsinformatie over het onderwerp duurzaamheid. 2. Op basis van deze sturingsinformatie actief sturen op het realiseren van de gestelde duurzaamheidsdoelstellingen. 3. Als gemeentebestuur actief te blijven investeren in de participatie en samenwerking met de partners.

De raad voornoemd, De griffier,

pagina 1 van 5

De burgemeester,

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader •

Gemeentewet

Rekenkameronderzoek is een bij wet duidelijk afgebakend terrein. Op grond van artikel 182 Gemeentewet onderzoekt de rekenkamer de doelmatigheid, doeltreffendheid en de rechtmatigheid van de door het gemeentebestuur gevoerde bestuur.

Achtergrond De rekenkamer Heemstede heeft zichzelf voorgenomen om jaarlijks, naast een groot onderzoek dat veelal door derden in opdracht van de Rekenkamer wordt uitgevoerd, zelf een kleiner onderzoek uit te voeren. In 2024 is ervoor gekozen om een opvolgonderzoek te doen naar het in 2020 uitgevoerde onderzoek naar de sturing op duurzaamheidsdoelstellingen. De centrale onderzoeksvraag van het opvolgonderzoek van de rekenkamer was: In welke mate zijn de aanbevelingen van het rapport naar duurzaamheid opgevolgd? In aanvulling op en ter specificering van deze hoofdvraag zijn de volgende vier deelvragen meegegeven: 1. Is er een routekaart of vergelijkbaar instrument met tussenstappen en doelen ontwikkeld om zo effectief te kunnen sturen op het realiseren van de duurzaamheidsdoelstellingen? 2. Welke sturingsinformatie is er aan de Raad verstrekt en wat heeft de Raad hiermee gedaan? 3. Is het programmamanagement versterkt met aanvullend budget en menskracht? 4. Hoe is er vorm gegeven aan het behouden en versterken van de samenwerking met de partners zoals de Adviesgroep Duurzaamheid? Hiertoe zijn door de rekenkamer ambtelijke en bestuurlijke gespreken gevoerd. Ook is geput uit diverse documenten.

Motivering Bevindingen Het opvolgonderzoek heeft geleid tot de volgende bevindingen:  Routekaart/sturing op doelstellingen 1a Er is een routekaart met tussenstappen en een koppeling tussen doelen en acties ontwikkeld als onderdeel van het uitvoeringsprogramma. 1b Het uitvoeringsprogramma is alleen in het college en in de commissie Middelen besproken en heeft alleen als hamerpunt op de agenda van de raadsvergadering van 27 januari 2022 gestaan. 1c Het monitoringssysteem Heemstede Duurzaam, inclusief nulmeting, is in de commissie Middelen besproken en heeft niet op de agenda van de raadsvergadering gestaan. pagina 2 van 5

 Sturing Raad 2a Het monitoringssysteem bevat 5 onderwerpen (Energietransitie, Circulaire Economie, Ecologie, Klimaatadaptatie en Duurzame mobiliteit) welke zijn uitgewerkt in (21) subdoelen, (19) indicatoren, een nulmeting (14). Van twee indicatoren zijn gegevens van 2020 opgenomen en van één indicator het resultaat van 2021. 2b De gemeenteraad is akkoord gegaan met de kaders en uitgangspunten van het energiepact en heeft ongeveer € 4,4 miljoen hiervoor beschikbaar gesteld. 2c Diverse algemene kaders zijn rond 2019 door de ambtelijke staf aan het college voorgelegd ter besluitvorming door de Raad, maar slechts die met betrekking tot strategisch vastgoed van de gemeente zijn ook formeel door de Raad vastgesteld.  Programmamanagement 3a Het programmamanagement is versterkt met extra mankracht en (met name extern verkregen) budget (van de rijksoverheid). 3b Er is een verbetering waar te nemen in een betere integratie tussen de afdeling duurzaamheid en de overige afdelingen, waaronder vastgoed. De beleidsdoelen zijn nog niet allemaal verankerd.  Participatie 4a Er is vorm gegeven aan het versterken van de samenwerking met partners door de komst van de klimaatburgemeester en een twintigtal energiecoaches (coöperatie HeemSteedsDuurzamer). 4b De rol van klimaatburgemeester is geen formele, het gaat om inspireren en contacten leggen.

Het initiatief om een lege stoel in de raadzaal te plaatsen als symbool voor toekomstige generaties is niet overgenomen. 4c De denktank duurzaamheid wordt nieuw leven ingeblazen en kan ook ongevraagd advies geven. Conclusies Het onderzoek heeft geleid tot de volgende conclusies: - Er is een instrument ontwikkeld om effectief te kunnen sturen op duurzaamheidsdoelstellingen. - Het monitoringssysteem Heemstede Duurzaam (inclusief nulmeting) bevat nauwelijks sturingsinformatie. Het gaat met name in op doelen en indicatoren, behaalde resultaten zijn beperkt beschikbaar. - De gemeenteraad stuurt niet actief op de realisatie van de duurzaamheidsdoelstellingen. - De gemeenteraad laat de bespreking van het onderwerp duurzaamheid over aan de raadscommissie en laat hierdoor de kans voorbij gaan om te vragen naar sturingsinformatie. - De gemeenteraad is betrokken bij de financiële vraagstukken ten aanzien van duurzaamheid. - Het programmamanagement is versterkt met aanvullend budget en mankracht. - Er is een klimaatburgemeester aangesteld om de samenwerking met de partners te versterken. - Er is een verstrekte samenwerking met de partners door de samenwerking met de energiecoaches en het inblazen van nieuw leven in de denktank duurzaamheid.

pagina 3 van 5

Aanbevelingen plus reactie college Op basis van bovenstaande heeft de rekenkamer onderstaande aanbevelingen opgesteld. Deze zijn als conceptdictum 1 op 1 overgenomen in dit raadsvoorstel. 1) Vervul als gemeenteraad actief de kader stellende en controlerende rol door actief te vragen om sturingsinformatie over het onderwerp duurzaamheid. 2) Ga als gemeenteraad op basis van deze sturingsinformatie actief sturen op het realiseren van de gestelde duurzaamheidsdoelstellingen. 3) Blijf actief investeren in de participatie en samenwerking met de partners. Reactie college Het college merkt in zijn reactie op het opvolgonderzoek op dat met het opzetten van de duurzaamheidsmonitor en het opstellen van de nota duurzaamheid er kaders zijn gesteld inclusief sturingsinformatie is gegeven. De raad kan op grond hiervan actief sturen om te komen tot een nieuw ambitieus duurzaamheidsprogramma voor 2025-2030. Het college gaat hierin impactvolle projecten opnemen die bijdragen aan halen van de reeds eerder vastgestelde klimaatdoelen. Daarnaast is geïnvesteerd in het instellen van de Klankbordgroep/Denktank Heemstede Duurzaam. De leden van de klankbordgroep/denktank worden actief betrokken bij het opzetten van het nieuwe duurzaamheidsprogramma tot 2030.

De gemeente blijft investeren in een nauwe samenwerking met partners zoals de klankbordgroep/denktank en de energiecoaches van HeemSteeds Duurzamer. Tot slot geeft het college aan dat de aanbevelingen van de rekenkamer aansluiten bij de ingeslagen weg en leiden tot een versterking van de ingezette koers.

Financiën Het rekenkameronderzoek heeft geen financiële consequenties.

Bijlage(n) 1. Rekenkamer opvolgonderzoek “Sturing op duurzaamheidsdoelstellingen” 2. Aanbiedingsbrief rekenkamer aan raad 3. Reactie college op opvolgonderzoek rekenkamer

pagina 4 van 5

pagina 5 van 5