Raadsvoorstel Ontwerpbegrotingkadernota 2027-2030, ontwerp bijdragebesluit 2027 en jaarverantwoording 2025 van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen..pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 25 juni 2026 Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1368641 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Ontwerpbegroting/kadernota 2027-2030, ontwerp bijdragebesluit 2027 en jaarverantwoording 2025 van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen.

Kernboodschap Het college stelt de raad voor om een positieve zienswijze te geven op de ontwerpbegroting/kadernota 2027-2030, ontwerp bijdragebesluit 2027 en de ontwerp jaarverantwoording 2025 van het Gemeenschappelijke Orgaan Beschermd Wonen.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de ontwerpbegroting/kadernota 2027-2030, het ontwerp bijdragebesluit 2027 en de ontwerp jaarverantwoording 2025 van het GO Beschermd Wonen Zuid Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer; 2. De raad voor te stellen een positieve zienswijze te geven op de ontwerpbegroting/ kadernota 2027-2030, het ontwerp bijdragebesluit 2027 en de ontwerp jaarverantwoording 2025 van het GO Beschermd Wonen Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer; 3. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 mei 2026

pagina 1 van 7

Besluit: 1. Een positieve zienswijze te geven op de ontwerpbegroting/ kadernota 2027-2030, het ontwerp bijdragebesluit 2027 en de ontwerp jaarverantwoording 2025 van het GO Beschermd Wonen Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer; 2. Het bestuur overeenkomstig te berichten.

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 7

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader Voorgenomen besluiten van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen (hierna: GO Beschermd Wonen) worden voor zienswijze aan de raden voorgelegd als dit in deze regeling is vastgelegd of uit de wet volgt (artikel 4, tiende lid, van de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer). Het GO Beschermd Wonen stelt in het bijdragebesluit vast op welke wijze berekend wordt welke bijdrage de colleges verschuldigd zijn voor de uitvoering van de regionale taken en de instandhouding van het GO Beschermd Wonen. Voordat door het GO Beschermd Wonen het bijdragebesluit bij unaniem besluit wordt vastgesteld, wordt deze voor zienswijze aan de raden voorgelegd (artikel 14, vierde lid, van de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen regio ZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer). Bevoegdheid Het GO Beschermd Wonen stelt de raden in de gelegenheid een zienswijze bij het GO Beschermd Wonen naar voren te brengen (artikel 18 van de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer). De raden kunnen bij de GO Beschermd Wonen hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen (artikel 19, derde lid, van de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen regio ZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer).

De raden kunnen bij de GO Beschermd Wonen hun zienswijze over de voorlopige jaarrekening naar voren brengen (artikel 20, derde lid, van de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer).

Bestuurlijke achtergrond Het college heeft in 2024 het Uitvoeringsprogramma opvang, wonen en herstel gemeente Heemstede vastgesteld. Dit uitvoeringsprogramma geeft richting aan lokale doelstellingen, behoeften en prioriteiten met betrekking tot Beschermd wonen en is de lokale vertaling van het regionaal beleidskader opvang, wonen en herstel 2022 – 2027. Tevens verleende de gemeenteraad van Heemstede op 30 november 2023 toestemming voor het treffen van de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. Het college heeft 9 januari 2024 deze Gemeenschappelijke regeling getroffen. Hiermee neemt Heemstede met ingang van 1 januari 2024 deel aan het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. De gemeenteraad heeft in 2025 een positieve zienswijze afgegeven over de ontwerpbegroting 20252029, jaarrekening 2024 en bijdragebesluit 2026 van het GO Beschermd wonen. Met Beschermd wonen wordt bedoeld: het wonen in accommodatie voor mensen met complexe psychische of psychosociale problemen die tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen. Het daarbij behorende 24 uurs toezicht en de begeleiding is gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en pagina 3 van 7

participatie en het psychisch en psychosociaal functioneren en het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast. Onder Beschermd wonen valt ook Beschermd thuis. Met Beschermd thuis bedoelen wij: het begeleiden van inwoners die weliswaar zelfstandig wonen, maar niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving en onplanbare (zeer) intensieve gespecialiseerde begeleiding en 24-uurs beschikbaarheid van ondersteuning nodig hebben.

Motivering Vooruitlopend op landelijke wetgeving om de verantwoordelijkheid voor Beschermd wonen te decentraliseren op gemeenteniveau, is de regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer in januari 2024 gestart met gezamenlijke sturing op Beschermd wonen door de 8 gemeenten in de regio. De voor Beschermd wonen verantwoordelijke wethouders hebben zitting in het GO Beschermd wonen. Het GO Beschermd wonen is verantwoordelijk voor de financiën en bedrijfsvoering voor Beschermd wonen in de regio. In de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer staat dat het GO Beschermd wonen jaarlijks een ontwerpbegroting en kadernota voor het volgende jaar vaststelt en deze eerst voor zienswijze aan de raden van de deelnemende gemeenten voorlegt. In onze regio heeft het GO Beschermd wonen ervoor gekozen om de kadernota te combineren met de begroting. Ook wordt het ontwerpbijdragebesluit 2027 voor zienswijze aan de raden voorgelegd. Het GO Beschermd wonen stelt deze stukken vast na verwerking van de zienswijzen. Argumenten Algemeen Uitgangspunt Rijksbudget = Werkbudget wordt losgelaten vanaf 2026 (met terugwerkende kracht) In de begroting 2025-2028 en 2026-2029 werd het principe rijksbudget = werkbudget gehanteerd, terwijl de werkelijke zorgkosten in het verleden vaak onder het rijksbudget lagen.

In 2024 en 2025 kon een reële prognose van de zorgkosten nog niet worden gemaakt. Er was te veel onzekerheid over de effecten van hogere tarieven die vanaf 2024 (bij start van een nieuw contract met de zorgaanbieders) golden. Tevens was er te veel onzekerheid over het effect van de decentrale toegang op het zorggebruik. Het loket van gemeente Heemstede indiceert sinds 2024 zelf aanvragen Beschermd wonen. Inmiddels zijn deze effecten duidelijker in beeld, waardoor een reële prognose van de zorgkosten mogelijk is. Doordecentralisatie Beschermd wonen Een reële begroting past beter bij het scenario van de doordecentralisatie Beschermd wonen. De verwachting is dat elke gemeente in de toekomst zelf middelen zal ontvangen van het Rijk voor de eigen inwoners via het woonplaatsbeginsel Beschermd wonen. Wanneer het woonplaatsbeginsel Beschermd wonen in werking zal treden is echter nog onduidelijk. Tot dat moment draagt de centrumgemeente Haarlem de volledige Rijksbijdrage Beschermd wonen over aan het GO Beschermd wonen. Het GO Beschermd wonen is daarmee (financieel) verantwoordelijk geworden voor dit budget. In Heemstede gaat het om een relatief klein aantallen cliënten Beschermd wonen (16 cliënten op peildatum 1-1-2026)

pagina 4 van 7

Begroting Aanpassing uitvoeringsjaar 2026 Het GO BW is in 2024 opgericht en een P&C cyclus (om het huidige uitvoeringsjaar 2026 te actualiseren) ontbreekt nog. Er wordt momenteel onderzocht of een tussentijdse financiële rapportage (in het huidige uitvoeringsjaar) uitkomst kan bieden. Vanwege o.a. het loslaten van het principe rijksbudget=werkbudget is er door het GO BW besloten om in de begroting 2027 – 2030 ook de begroting 2026 aan te passen. Prijsstijgingen en decentralisatie-uitkering gelijk Net als bij de begroting 2026-2029 worden prijsstijgingen vanaf 2026 gelijk verondersteld aan de te verwachten verhoging in decentralisatie- uitkering Beschermd wonen. Indexering Voor Beschermd wonen verstrekt het Rijk aan de centrumgemeente Haarlem een integratieuitkering. Deze wordt jaarlijks geïndexeerd. Voor de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang verstrekt het Rijk een decentralisatie uitkering aan de individuele gemeente. Voor die uitkering geldt dat er wel indexatie plaatsvindt, maar dat deze door alle regiogemeenten wordt ontvangen via de jaarlijkse accres stijging in het gemeentefonds. Volumegroei gedekt Voor het jaar 2027 gaan we in deze begroting uit van 1,4% volumegroei. De expliciete aanname is dat alleen de volumegroei van de zorgkosten vergoed wordt. In de andere lastencomponenten van de begroting zit immers geen volumegroei.

Voor de jaren 2028 en daarna wordt geen volumegroei meegenomen in de lastenprognose, Reden is dat er bij de Septembercirculaire 2027 (een nog onbekende) compensatie zal volgen voor de dan verwachte volumegroei 2028. De aanname is dat deze compensatie de volumestijging op de lasten volledig zal dekken. Reserve Beschermd wonen Met betrekking tot de regionale reserve Beschermd wonen wordt een minimum van €5 mln. en maximum van €7 mln. afgesproken. Wanneer de reserve van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen onder het minimum komt, zullen alle gemeenten de reserve naar rato van het verdeelmodel aanvullen. Wanneer de reserve hoger is dan afgesproken, wordt het overschot naar rato van het verdeelmodel uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Deze afspraak stond al in het bijdragebesluit. Zo wordt voorkomen dat in het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen te veel middelen gereserveerd zijn, waar gemeenten niet zelf over kunnen beschikken Als in een jaar de reserve onder het minimum of boven het maximum komt, wordt pas 4 begrotingsjaren later de daadwerkelijk verrekening gedaan. Dit geeft regiogemeenten nog de tijd om de uitgave op te nemen in hun lokale Kadernota/Voorjaarsnota.

Tekorten maatschappelijke opvang De regiogemeenten Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer hebben de centrumgemeente Haarlem gemandateerd om daklozen inwoners uit de regio (binnen de criteria van de WMO 2015) maatschappelijke opvang (hierna: MO) te verlenen.

pagina 5 van 7

In het GO Beschermd wonen is afgesproken dat de tekorten MO tot en met 2030 vanuit het budget en de reserve Beschermd wonen worden gedekt, mits deze reserve toereikend is en er overeenstemming is over de governance op MO. Voor de MO verstrekt het Rijk een decentralisatie uitkering. Voor die uitkering geldt dat er wel indexatie plaatsvindt, maar dat deze door alle regiogemeenten wordt ontvangen via de jaarlijkse accres stijging in het gemeentefonds. Tekorten Vrouwenopvang Vrouwenopvang (hierna: VO) binnen deze regio bestaat onder andere uit: kosten via een vaste bijdrage aan Veilig Thuis, Blijf groepen vrouwenopvang, zorgcoördinatie slachtoffers mensenhandel, subsidie Scharlaken Koord en ambtelijke inzet. De centrumgemeente Haarlem ontvangt middelen voor de VO, maar er is een exploitatietekort. Budgetten zijn niet geïndexeerd, er zijn prijsstijgingen en het aantal hulpvragen neemt toe. In het GO Beschermd wonen is afgesproken dat de tekorten op VO tot en met 2030 vanuit het budget en de reserve Beschermd wonen worden gedekt, mits deze reserve toereikend is en er overeenstemming is over de governance op MO. Jaarrekening Napost 2024 Na vaststelling van de jaarrekening 2024, heeft er een correctie plaatsgevonden. Dit komt door een napost. Omdat uit de productieverantwoordingen de zorgkosten voor BW lager waren dan geschat bij het opstellen van de jaarrekening 2024.

Dit is verwerkt in de jaarrekening 2025. Het voordeel uit 2024 is bij de zorgkosten 2025 ondergebracht. Dit voordeel betreft zorgkosten. Deze zorgkosten is een eenmalig voordeel vanuit de afloop op een transitorische post over 2024. Met andere woorden: dit bedrag komt uit 2024 en is in 2025 geboekt in de zorgkosten, omdat zorgkosten periode overstijgend kunnen zijn. Zorgaanbieders hebben een wettelijke periode van 5 jaar na zorglevering waarin zij nog kunnen declareren, dus de zorgkosten in een jaar zullen altijd voor een (klein) deel gedreven worden door kosten die betrekking hebben op voorgaande jaren.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Onverwachte toename in het aantal cliënten Beschermd wonen De aantallen cliënten en de duur van het verblijf in Beschermd wonen voorzieningen is onvoorspelbaar. Risico's op langere termijn zijn gerelateerd aan ontwikkelingen in aanpalende domeinen. Het (nog) ontbreken van zeer specialistische woonvormen zoals Domus Plus en Skaeve Huse zorgt ervoor dat er in Beschermd wonen voorzieningen een groep wordt opgevangen die geen passende hulp en huisvesting krijgen. Met het regionaal - en lokaal beleidsplan opvang, wonen en herstel werken wij als regio aan de inhoudelijke beleidsopgaven zoals: strategische huisvestingsplan en versterking van het lokale veld. Toename van Beschermd wonen voorzieningen Indien er meer Beschermd wonen voorzieningen komen zal dit tot toename van de uitgaven Beschermd wonen leiden. Er wordt binnen de GO Beschermd wonen gewerkt aan een transformatieplan voor bestaand BW-vastgoed, waarin een analyse wordt gemaakt om vraag en aanbod beter op elkaar te laten aansluiten. Anderzijds beoogt de doordecentralisatie meer verbinding met lokaal Wmo aanbod, zodanig dat plaatsing in Beschermd wonen minder vaak nodig is en van kortere duur kan zijn. Als het lukt om de pagina 6 van 7

beweging naar Beschermd thuis te maken en mensen vaker thuis te ondersteunen in plaats van in een verblijfsvoorziening zullen de kosten op de middel- tot lange termijn weer afnemen.

Financiën Financiële risico’s voor Heemstede beperkt Op basis van deze cijfers hoeft de gemeente Heemstede komende 4 jaar niet bij te dragen. De reservestand valt in het laatste jaar binnen de afgesproken grenzen. Wanneer de doordecentralisatie (woonplaatsbeginsel Beschermd wonen) is ingevoerd, ontvangt gemeente Heemstede zelf de rijksbijdrage.

Planning/uitvoering De ontwerpbegroting/kadernota 2027-2030, het ontwerp bijdragebesluit 2027 en de ontwerpjaarverantwoording 2025 worden aan de raden van de deelnemende gemeenten voorgelegd voor een zienswijze. De planning is als volgt: - Mei/juni 2026 – verzoek om zienswijzen naar raden - Juli 2025 – ontvangst zienswijzen NB. de jaarrekening 2025 moet uiterlijk 15 juli 2026 door de provincie zijn ontvangen.

Bijlage(n) 1. Ontwerpbegroting/kadernota 2027-2030 2. Ontwerp bijdragebesluit 2027 3. Jaarverantwoording 2025 van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen

pagina 7 van 7