Raadsvoorstel Ontwerpbegroting 2025 Gemeenschappelijke Regeling Spaarne Werkt.pdf

Raadsbesluit Collegevergadering: 14 mei 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1246348 : IASZ : S.A. Meerhoff : Actief openbaar

Onderwerp Ontwerpbegroting 2025 Gemeenschappelijke Regeling Spaarne Werkt

Kernboodschap De Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (hierna: Spaarne werkt) voert de Wet sociale werkvoorziening uit, biedt plek voor mensen die aangewezen zijn op beschut werk, maakt uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt werkfit en bemiddelt die naar werk voor Bloemendaal, Heemstede, Haarlem en Zandvoort. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 25 april 2024 ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2025. Het college stelt de raad voor een positieve zienswijze te geven ten aanzien van de begroting 2025.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de ontwerpbegroting 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (hierna: Spaarne Werkt); 2. De raad voor te stellen de bijgevoegde positieve zienswijze te geven op de begroting 2025 van Spaarne Werkt; 3. De raad voor te stellen de zienswijze op de ontwerpbegroting van 2025 van Spaarne Werkt kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt; 4. De additionele bijdrage aan Spaarne Werkt van afgerond € 13.000 en het bedrag van afgerond € 35.400 voor infrastructuur sociale ontwikkelbedrijven alsmede de hier tegenover staande rijksbijdrage vanuit het gemeentefonds te verwerken in de meerjaren(begroting) 2025-2028; 5. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad (A stuk).

pagina 1 van 7

De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 mei 2024

Besluit: 1. Een positieve zienswijze te geven op de begroting 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (hierna: Spaarne Werkt); 2. De zienswijze op de ontwerpbegroting van 2025 van Spaarne Werkt kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt. De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

pagina 2 van 7

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • • •

Wet sociale werkvoorziening (Wsw) Participatiewet (Pw) Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland

Bevoegdheid Artikel 18 Gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland

Bestuurlijke achtergrond De Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland ( hierna: Spaarne Werkt) voert voor de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en onderdelen van de Participatiewet uit. Op basis van de Wet gemeenschappelijke Regelingen (Wgr) moet een begroting van een gemeenschappelijke regeling jaarlijks voor 15 september aan Gedeputeerde Staten van de provincie worden gestuurd. In de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland 2022 (hierna: GR Spaarne Werkt) is bepaald dat de gemeenteraden vóór 15 juli hun zienswijze over de begroting van het Participatiebedrijf naar voren brengen en de begroting voor 1 augustus wordt toegestuurd aan de Gedeputeerde Staten (artikel 18). Het bestuur van het Participatiebedrijf, bestaande uit de wethouders Werk en Inkomen van de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Haarlem en Zandvoort, heeft de ontwerpbegroting op 25 april 2024 goedgekeurd voor verzending aan de Raad, zodat de zienswijze kan worden gegeven.

Motivering Spaarne Werkt staat aan het begin van een transitie richting een toekomstbestendig bedrijf. Deze transitie is noodzakelijk in het licht van een aantal ontwikkelingen, waarvan onderstaande de belangrijkste: • • •

de groep die onder de Wet sociale Werkvoorziening (wsw) valt neemt af en vergrijst de toename van de groep nieuw beschut is kleiner dan de afname bij de Wsw-groep het aantal re-integratietrajecten is structureel lager dan in het Meerjarenkaderprogramma (MJK) is vastgesteld.

Door deze ontwikkelingen ligt de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt onder druk. Het is van groot belang om de kwetsbare doelgroep te blijven helpen om werkzaam te zijn en te blijven, maar ook om dit op een financieel gezonde manier te doen. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Het bestuur heeft begin 2023 een extern onderzoek uitgezet naar een duurzame toekomst voor pagina 3 van 7

Spaarne Werkt. Mede op basis hiervan is eind 2023 een keuze gemaakt voor een gewijzigde koers door het bestuur. Deze koers heeft ten doel om een duurzame toekomst van Spaarne Werkt op de lange termijn te borgen. De koers zet in op een krimp in verband met de kleiner wordende doelgroep en een sterkere inzet op plaatsing bij reguliere werkgevers. Spaarne Werkt blijft wel een vangnet en opstap voor mensen die het nodig hebben. De eerste stappen van de transitie worden in 2024 en 2025 gezet. Deze eerste stappen zijn terug te zien in de begroting 2025.

Argumenten Effect van gewijzigde koers en transitie zijn in de begroting 2025 zichtbaar De eerste effecten van de gekozen koers zijn in de begroting van 2025 terug te zien. De activiteiten Business Post, Parkeerbeheer (fietsenstallingen fietsenwinkel), het Fietsdepot en restaurant de Ripper worden afgebouwd in 2024 en komen daardoor niet meer voor in de begroting 2025. Ook wordt al een krimp in de reguliere formatie richting de taakstelling gerealiseerd. Loonsverhogingen dempen echter het financiële effect hiervan. Het transitieplan waarin de verdere uitwerking komt van de gekozen koers wordt in de eerste helft van 2024 vormgegeven. Hierin wordt een meerjarenbeeld geschetst in welke stappen naar de eindsituatie wordt gewerkt met daarin ook een concretisering op financieel en personeel vlak. In de stappen en snelheid van afbouw wordt rekening gehouden met de behoefte van de doelgroep die Spaarne Werkt bedient. Voor de transitie ontvangt de gemeente budget vanuit het rijk wat specifiek voor dit doel beschikbaar wordt gesteld. De begroting 2025 van Spaarne Werkt is sluitend Spaarne Werkt laat voor het begrotingsjaar 2025 een sluitende begroting zien mede door gemeentelijke bijdragen. De geringe gemeentelijke bijdrage is goed te beargumenteren gezien de ontwikkelingen van sociale ontwikkelbedrijven waar ook Spaarne Werkt in zit.

Er wordt in de ontwerpbegroting 2025 onderscheid gemaakt in drie programma’s: programma Werk (uitvoering Wet sociale werkvoorziening, nieuw beschut werk en duurzame activiteiten gericht op werk), programma Re-integratie en programma Jongeren. Hieronder wordt kort per programma ingegaan.

Toelichting per programma Programma Werk Het programma Werk omvat het grootste deel van de exploitatie van Spaarne Werkt. Wet sociale wetvoorziening (Wsw) heeft een toereikende subsidie vanuit het rijk Voorheen was er een tekort op Wsw. Sinds 2023 is hier een omslag in te zien met in de begroting van 2025 een toereikende subsidie vanuit het rijk door een grotere uitstroom (Wsw- deel van de Integratie-uitkering Participatie). Voor de begroting 2025 is het subsidieoverschot voor de regio berekend op € 2.000. Ook voor de jaren erna wordt een overschot op dit onderdeel verwacht. Nieuw beschut Werk heeft een tekort De middelen die gemeenten ontvangt voor beschut werk zijn structureel te weinig. Het tekort bij beschut werk wat afgedekt moet worden met additionele bijdragen van de gemeenten is 1,1 miljoen pagina 4 van 7

in 2025. De middelen vanuit het rijk blijven ontoereikend en de begeleidingskosten zijn hoog omdat deze doelgroep extra aandacht vergt. Duurzame activiteiten gericht op werk biedt door de inzet van garantiebanen een vangnet en springplank voor hen die het nodig hebben In de begroting 2025 is te zien dat Spaarne Werkt de reguliere formatie weet in te krimpen naar 8,8 fte door meer inzet op garantiebanen (20 fte). Op deze manier wordt aan de doelstelling gewerkt om als springplank en vangnet te fungeren voor de inwoners die dat nodig hebben en is het in lijn met de transitie. Programma Re-integratie Ondanks een gelijkblijvende formatie en eenzelfde aantal trajecten als in 2024 is er een begroot exploitatietekort van € 392.150 te zien. Dit is te wijten aan loonsverhogingen en de kosten van inzet van garantiebanen in verhouding tot een gelijkblijvende omzet. Programma Jongeren De met de leerwerkbedrijven te realiseren ‘eigen’ netto omzet is niet voldoende om alle bedrijfskosten van Perspectief te dekken. Dit komt omdat de activiteiten waarmee omzet wordt gerealiseerd uit opleidingstrajecten bestaan. Daarom zijn naast de eigen omzet ook andere opbrengsten nodig om deze werkbedrijven te kunnen exploiteren. Het gaat om onderwijssubsidie, gemeentelijke subsidie en ESF-subsidie. Voor 2025 is het ESF-subsidiebedrag begroot op € 207.281.

Voor het leerjaar 2024-2025 worden de opleidingen van BOL naar BBL omgezet. Dit heeft een negatief financieel effect doordat jongeren met deze nieuwe vorm een dienstverband krijgen.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen 1. Het tekort op beschut werk is een belangrijk punt van aandacht De kosten van de uitvoering van beschut werk en de financiering daarvan, zijn nadrukkelijk een punt van aandacht. de uitvoering van beschut werk is verliesgevend. Gemeenten ontvangen sinds 1 januari 2024 een aanvullend bedrag van € 2.157 per beschutte werkplek om het tekort op beschut werk te dempen. Hiermee komt het rijk slechts gedeeltelijk tegemoet aan het landelijk geschatte tekort van gemiddeld € 10.000 per beschutte werkplek. Ondanks deze extra bijdrage is te zien dat het tekort per werkplek toeneemt bij Spaarne Werkt. Met de transitie en de toewerking naar de taakstelling is de verwachting dat dit tekort ingeperkt wordt in de toekomst. 2. Landelijke ontwikkelingen en cao-afspraken hebben een kostenverhogend effect Op de hoogte van de loonkosten heeft Spaarne Werkt nauwelijks invloed. De gestegen loonkosten drukken op het financiële beeld van Spaarne Werkt. Het is nog onzeker hoe dit doorzet en hoe de overige effecten van de inflatie in de praktijk doorwerken in 2025. 3. Er komt compensatie voor het wegvallen van het Lage inkomensvoordeel (LIV) vanaf 2025 Per 2025 stopt het LIV. Omdat dit grote negatieve financiële gevolgen zou hebben heeft het rijk besloten om hier vanaf 2025 volledige compensatie voor te geven.

Het wegvallen van het LIV heeft hiermee geen negatief effect op de begroting Spaarne Werkt. Onzeker is of de compensatie daadwerkelijk volledig kostendekkend zal zijn. pagina 5 van 7

4. Het verdienvermogen van Spaarne Werkt blijft onder druk Het verdienvermogen van Spaarne Werkt staat ook in 2025 onder druk vanwege de ouder en beperkt inzetbaar wordende populatie van de Wsw, terwijl de instroom van nieuwe doelgroepen achterblijft en bovendien hogere begeleidingskosten met zich meebrengt. De eerste stappen van de transitie worden gezet maar deze vertalen zich in 2025 nog niet zodanig dat dit de druk weghaalt. De transitie wordt stapsgewijs uitgevoerd over een periode van een aantal jaren rekening houdend met de mogelijkheden en behoeften van de doelgroep die Spaarne Werkt bediend. 5. Er is budget vanuit het rijk opgenomen in de begroting voor de te verwachten transitiekosten De overheid heeft aangegeven de komende jaren geld beschikbaar te stellen aan sociaal ontwikkelbedrijven om de benodigde transities te kunnen bekostigen om duurzaam voort te kunnen blijven bestaan. Spaarne Werkt heeft op basis van de standaardberekening uitgerekend dat zij recht hebben op een bedrag van € 576.0000 voor de transitiekosten (1% van het totaalbedrag). Het is nog onzeker of dezelfde rekenmethodiek ook daadwerkelijk zal worden gebruikt.

Duurzaamheid Spaarne Werkt draagt bij aan de duurzame doelstellingen van de betrokken gemeenten met de werkzaamheden van de Snuffelmug.

Financiën De taken die door Spaarne werkt worden uitgevoerd in 2025 zijn ook van invloed op de gemeentelijke begroting en kadernota. De posten zijn als volgt verwerkt in de kadernota 2025-2028: WSW Spaarne werkt vraagt voor de uitvoering van de WSW een additionele bijdrage van afgerond € 13.000 in 2025, boven de vergoeding die de gemeente van het Rijk ontvangt. Daarnaast heeft Spaarne werkt in de begroting 2025 baten opgenomen voor infrastructuur sociale ontwikkelbedrijven van afgerond € 35.400. De vergoeding van dit laatste bedrag aan de gemeenten via het gemeentefonds heeft nog niet plaats gevonden. Deze posten zijn eveneens nog niet verwerkt in de kadernota 2025-2028 want deze bedragen waren op dat moment nog niet bekend. In de kadernota 2025-2028 zijn de bedragen aangehouden uit de (meerjaren) begroting 2024 van Spaarne werkt. De genoemde posten zullen wel worden opgenomen in de (meerjaren)begroting 2025-2028 van Heemstede die de raad in november 2024 wordt aangeboden. Beschut werk Spaarne werkt vraagt een gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van beschut werk in 2025 van in totaal €491.167. Een deel van de bijdrage wordt gedekt uit de rijksvergoeding voor begeleidingskosten beschut werk ad €355.213. Het resterende deel is het tekort op beschut werk. Deze bedragen zijn wel verwerkt in de kadernota 2025-2028.

Re-integratie Spaarne werkt vraagt een gemeentelijke bijdrage van €84.500 voor de uitvoering van re-integratie in 2025. Onlangs zijn er nieuwe afspraken gemaakt met Spaarne werkt over het toegenomen aantal repagina 6 van 7

integratie trajecten dat Spaarne werkt uitvoert voor de gemeente Heemstede. Deze afspraken zijn niet verwerkt in de begroting 2025 van Spaarne werkt maar zijn wel opgenomen in de kadernota 2025-2028. Het bedrag voor re-integratie Spaarne werkt neemt toe met €15.500 tot €100.000 en is verwerkt in de kadernota 2025-2028. De dekking voor de toename van de re-integratielasten Spaarne werkt wordt gevonden binnen het totaal beschikbare gemeentelijk budget voor re-integratie en leidt per saldo niet tot een toename van de re-integratielasten in de kadernota 2025-2028.

Samenwerking en communicatie Alle stukken rondom de begroting en zienswijzen zijn afgestemd met zowel Bloemendaal, Haarlem als Zandvoort. Het bestuur van Spaarne Werkt neemt de OR van Spaarne Werkt in juli mee.

Planning/uitvoering • • • • • •

B&W: 14 mei 2024 Commissie Samenleving: 11 juni 2024 Raadsvergadering : 27 juni 2024 Kenbaar maken zienswijze raad aan het bestuur van Spaarne Werkt wordt direct na 27 juni 2024 gedaan. Dit moet uiterlijk vóór 15 juli 2024. Bestuursvergadering Spaarne Werkt waarin begroting 2025 wordt vastgesteld: 11 juli 2024 Verzenden begroting aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland: uiterlijk 1 augustus 2024

Fase & Besluitvorming Concept bij Bestuur Spaarne Werkt B&W Commissie samenleving Zienswijze raad Vaststelling Bestuur Spaarne Werkt Verzending aan Gedeputeerde Staten

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Bijlage(n) 1. Ontwerpbegroting Spaarne Werkt 2025 2. Zienswijze raad Heemstede begroting Spaarne Werkt 2025 pagina 7 van 7

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec