Raadsvoorstel ODIJmond.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 27 juni 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 2151896 : Ruimtelijk Beleid Heemstede : A.H.A. Grummel :

Onderwerp Concept Jaarverslag 2023 Omgevingsdienst IJmond, Jaarrekening 2023 Omgevingsdienst IJmond, Eerste Begrotingswijziging 2024 Omgevingsdienst IJmond, Ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst IJmond.

Kernboodschap Omgevingsdienst IJmond (of: ODIJ) is een gemeenschappelijke regeling waarin 14 gemeenten, waaronder Heemstede, en Provincie Noord-Holland deelnemen. ODIJ voert voor Heemstede basis milieutaken uit met betrekking op vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Het Dagelijks Bestuur van ODIJ biedt het concept Jaarverslag en de Jaarrekening 2023 ter kennisname aan. Daarnaast wordt de raad gevraagd om een zienswijze op de Eerste Begrotingswijziging 2024 en de Ontwerpbegroting 2025 kenbaar te maken. Deze stukken worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur van ODIJ op 17 juli 2024. Jaarrekening 2023 en Begrotingswijziging 2024 zijn in lijn met de gemeentelijke begroting. Vanaf 2025 ligt een uitdaging om de bijdrage binnen de begroting te houden.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van het concept Jaarverslag 2023 en de Jaarrekening 2023 van de Omgevingsdienst IJmond. 2. De gemeenteraad voor te stellen als zienswijze te geven dat gemeente Heemstede akkoord gaat met het voornemen het positieve resultaat van € 105.487,- te storten in een bestemmingsreserve “plan van aanpak robuustheid”. 3. De gemeenteraad voor te stellen in te stemmen met de Eerste Begrotingswijziging 2024 en een positieve zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond. 4. De gemeenteraad voor te stellen in te stemmen met de Ontwerpbegroting 2025 en daarbij de voorgestelde zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond.

pagina 1 van 7

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 mei 2024

Besluit: 1. Kennis te nemen van het concept Jaarverslag 2023 en de Jaarrekening 2023 van de Omgevingsdienst IJmond. 2. De voorgestelde zienswijze van het college over te nemen en deze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond. 3. In te stemmen met de Eerste Begrotingswijziging 2024 van de Omgevingsdienst IJmond en de voorgestelde positieve zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond. 4. In te stemmen met de Ontwerpbegroting 2025 van de Omgevingsdienst IJmond en de voorgestelde zienswijze van het college over te nemen en deze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond.

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 7

Aanleiding Omgevingsdienst IJmond is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) waarin 14 gemeenten en Provincie Noord-Holland participeren om het basistakkenpakket vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te laten voeren. Het Dagelijks Bestuur van ODIJ heeft ingestemd met het concept Jaarverslag 2023, de Jaarrekening 2023, de Eerste Begrotingswijziging 2024 en de Ontwerpbegroting 2025. Conform de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling hebben alle raden van de GR de gelegenheid om hun zienswijze op de Ontwerpbegroting 2025 en de Eerste Begrotingswijziging 2024 af te geven. De GR is verplicht voor 15 september 2024 een vastgestelde begroting in te dienen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader De Omgevingsdienst IJmond is een verbonden partij voor de gemeente Heemstede in de vorm van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en heeft hierin een financieel en bestuurlijk belang. In de ‘Nota verbonden partijen 2021 Heemstede’ is opgenomen welke bevoegdheden bij welk orgaan behoren. Op grond van de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling (Wgr) hebben alle raden van de GR de gelegenheid om hun zienswijze op de Ontwerpbegroting 2024 en de eerste begrotingswijziging 2024 af te geven. Het Algemeen Bestuur stelt de door het Dagelijks Bestuur opgestelde financiële stukken vast. De verantwoordelijke portefeuillehouder van Heemstede is lid van het Algemeen Bestuur. De verantwoording van de jaarcijfers loopt via de reguliere P&C cyclus van de gemeente. Hierover wordt aan de raden geen zienswijze gevraagd.

Motivering De doelstelling van deze GR is het bereiken en het in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Daarvoor is het zogenaamde ‘basistakenpakket’ ondergebracht in de GR. Gemeenten zijn verplicht om milieutaken die onderdeel zijn van het basistakenpakket uit te laten voeren door een omgevingsdienst. Met ingang van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn meer taken onderdeel van het basistakenpakket. Voor uiterlijk 1 april 2026 wordt besloten welke taken nog meer worden opgenomen in de GR. Het college zet in op het inhoudelijk herijken van de samenwerking en meer transparantie in de samenwerking en bijbehorende financiële afspraken. Voor het onderbrengen van overige milieutaken is de gemeente Heemstede een langlopende dienstverleningsovereenkomst (DVO) aangegaan met ODIJ. In de DVO zijn afspraken gemaakt over de kwalitatieve dienstverlening op het gebied van milieutoezicht en handhaving bij bedrijven, bodem, geluid, externe veiligheid, groene wetgeving en duurzaamheid.

pagina 3 van 7

Concept Jaarverslag 2023 Belangrijke onderwerpen uit het Jaarverslag 2023 zijn: • 2023 stond in het teken om als organisatie klaar te zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet • In juni 2023 is ODIJ gevisiteerd. Dit vond plaats als onderdeel van het Interbestuurlijk programma (IBP). In het visitatierapport staan sterkte punten en aanbevelingen. Voor de meeste gemandateerde taken voldoet ODIJ aan de kwaliteitscriteria. Op de deskundigheidsgebieden afvalwater en externe veiligheid ligt een ontwikkelopgave. In het visitatierapport staat ook een aanbeveling om te komen tot meer structurele financiering en een verbeterde financiële verantwoording. Het is wenselijk om structurele taken, die nog geen onderdeel zijn van de GR, aan de GR toe te voegen. • Om de vergunningprocedures, toezicht en handhaving op een adequate, uniforme, professionele en transparante wijze uit te voeren, heeft ODIJ het afgelopen jaar een nieuw vierjaarlijks beleidskader VTH-milieu en VTH-strategie milieu opgesteld. Jaarrekening 2023 Belangrijke onderwerpen uit de Jaarrekening 2023 zijn: • In 2023 is een positief resultaat van € 105.487,- gerealiseerd na de mutaties in de reserves. De ODIJ stelt voor om dit te storten in de bestemmingsreserve “plan van aanpak robuustheid”.

• Vooral extra uitgevoerde taken voor Bouw- en Woningtoezicht in de regio ZaanstreekWaterland, hebben geleid tot meer baten uit DVO’s. Projectbaten voor de uitvoering van het Interbestuurlijk programma 'versterking VTH-stelsel’ (IBP) zijn hoger dan begroot. Eerste Begrotingswijziging 2024 In de vergadering d.d. 8 februari 2024 van het DB ODIJ is de Kadernota 2025 vastgesteld en vervolgens aangeboden aan de gemeenteraden. In deze kadernota geeft het DB het signaal af dat de organisatie te sterk steunt op incidentele middelen. Daarbij moet de aansluiting tussen de opdracht en beschikbare middelen de komende jaren beter. Deze signalen komen onder andere naar voren vanuit de in 2023 uitgevoerde externe visitatie en het landelijke interbestuurlijk programma VTH, waar omgevingsdiensten getoetst worden op robuustheid. Kostprijsstijging: • De kostprijs stijgt met bijna 2%, wat overeenkomt met de afspraken in de kadernota 2025. Deze toename heeft betrekking op de stijging van opleidingskosten, een verplichte bijdrage voor het Noord Hollands archief, hogere ICT kosten, hogere loonkosten. • Het aangepaste basistarief van ODIJ bedraagt voor 2024 €99,12 (2024: € 97,25 oorspronkelijke begroting). Nog niet verwerkt in deze begrotingswijziging: • De uitvoering van het vervolg van het programma indirecte lozingen.

• Taakuitbreiding als gevolg van de omgevingswet voor onder andere de gemeente Purmerend. • De effecten van de uitwerkingen van de bestuursopdracht.

pagina 4 van 7

Ontwerpbegroting 2025 Het Dagelijks Bestuur van ODIJ heeft ingestemd met de Conceptbegroting 2025. Hierin worden de algemene financiële en beleidsmatige kaders (begroting 2025) omschreven. Het werkveld van ODIJ is sterk in ontwikkeling. Er zijn grote complexe maatschappelijke en inhoudelijke vraagstukken waar de dienst een actieve en belangrijke rol vervult of nog moet gaan vervullen. Thema’s als stikstof, duurzaamheid en energie vragen veel kennis van zaken en hebben een beleidsmatige en uitvoerende kant, in projecten of in vergunningverlening en toezicht. Daarnaast zijn er aanpalende thema’s waar ODIJ een rol in speelt. Vooral ondermijning en gebiedsontwikkeling vragen kennis, betrokkenheid en inzet van de medewerkers van de ODIJ. ODIJ voldoet op dit moment niet aan de robuustheid criterium vanuit het interbestuurlijk programma. Het algemeen bestuur heeft in opdracht van de staatsecretaris een plan van aanpak opgesteld voor de doorontwikkeling naar een toekomstbestendige dienst. Het zelfstandig toekomstbestendig worden gaat gepaard met een ontwikkelagenda met daarop een vijftal ontwikkellijnen. De bestuurlijk vastgestelde ontwikkellijnen zijn: 1. Het herijken van de bestaande taken en formatie; 2. Het onderzoeken van een verbreding van het huidige takenpakket; 3. Het vereenvoudigen van de GR; 4. Het vormgeven van een structurele provincie-brede samenwerking; 5.

De doorontwikkeling van de interne organisatie. De financiële effecten van de uitwerkingen van deze vijf ontwikkellijnen zijn nog niet gekwantificeerd en daarom zijn deze niet verwerkt in de eerst begroting van 2025 en de meerjarenraming. ODIJ verwacht dit jaar nog met een begrotingswijziging 2025 te komen. Wel is rekening gehouden met onderstaande zaken. • Omdat voor 2025 nog geen cao-afspraken zijn, is de indexatie van personele lasten een raming. Wanneer de werkelijke indexatie uit de cao te veel afwijkt van deze raming verwerkt ODIJ deze in een begrotingswijziging. De personele lasten zijn geïndexeerd met 4,4% • Voor materiële kosten hanteert ODIJ we de overheidsconsumptie uit dezelfde kerngegevenstabel. Deze bedraagt voor 2025 2,2%. Het is lastig om te beoordelen of dit percentage over anderhalf jaar valide is. • Het basistarief van de diensten van de ODIJ bedraagt voor 2025 € 104,50. Daarmee is het tarief binnen de bandbreedte van de Kadernota 2025 gebleven. Naast deze GR bijdrage kunnen gemeenten aanvullende diensten afnemen van de ODIJ. Om te kunnen blijven voldoen aan deze vraag is soms inhuur of tijdelijke uitbreiding van formatie nodig. Voor deze (tijdelijke) werkzaamheden op contractbasis wordt een opslag op het basistarief van 10-25% gehanteerd.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen In de Wet gemeenschappelijke regelingen is voorgeschreven dat de jaarstukken 2023 uiterlijk 15 juli 2024 moeten zijn aangeleverd bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De Begroting 2025 moet uiterlijk 15 september 2024 zijn aangeleverd. Het niet voldoen aan deze wettelijke bepaling heeft tot gevolg dat, na een periode van één maand waarin de mogelijkheid wordt geboden alsnog de informatie aan te leveren, voor de deelnemende gemeenten de sanctie in werking treedt van opschorting van de algemene uitkering (artikel 186 Gemeentewet). Het Algemeen Bestuur van ODIJ moet met betrekking tot de Jaarstukken 2023 in vergadering van 17 juli 2024 tot definitieve pagina 5 van 7

besluitvorming komen ook i.v.m. de tijdige aanlevering van het jaarverslag (met informatie over de uitvoering van de VTH-taken) aan de provincie. Daarom wordt de raad door ODIJ in de gelegenheid wordt gesteld om uiterlijk voor 17 juli 2024 een zienswijze in te dienen op de Eerste Begrotingswijziging 2024 en de Ontwerpbegroting 2025.

Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de gemeentelijke prioriteiten. De ODIJ biedt ondersteuning en adviseert gemeenten op het terrein van duurzaamheid.

Financiën De jaarrekening 2023 van de ODIJ sluit met een positief saldo van € 105.000. De ODIJ stelt voor dit te storten in een bestemmingsreserve “plan van aanpak robuustheid”. Dit plan komt voort uit de bestuursopdracht vanuit het Landelijk Interbestuurlijk Programma Versterking VTH stelsel. De 1e begrotingswijziging 2024 van de ODIJ verwerkt de kostprijsstijging in de vastgestelde begroting 2024 van de ODIJ. Omdat de gemeentelijke bijdrage hierdoor wijzigt is een zienswijze van de deelnemers verplicht. De stijging past binnen de begroting 2024 van Heemstede. De totale bijdrage aan de ODIJ 2024 inclusief DVO is € 353.400. De Ontwerpbegroting 2025 van de ODIJ wordt geïndexeerd. De plannen voor robuustheid van de omgevingsdienst zijn hierin nog niet opgenomen. De bijdrage 2025 past in de begroting 2025 van Heemstede omdat de toegepaste indexaties overeen komen. De totale bijdrage aan de ODIJ inclusief DVO is € 385.600. Verschillende ontwikkelingen, zoals een vernieuwde GR (meer milieutaken), een opdracht om de organisatie robuuster (o.a. grootschaliger) te maken en meer nieuwe milieutaken (zoals energietransitie, stikstof, PFAS, luchtkwaliteit), wijzen op groei van de taken van de ODIJ. Het college is bezorgd over de dekking van kostenstijging aangezien er minder middelen beschikbaar worden gesteld vanuit de Rijksoverheid vanaf 2026.

pagina 6 van 7

Samenwerking en communicatie De Omgevingsdienst IJmond is een gemeenschappelijke regeling waarin de gemeenten Heemskerk, Beverwijk, Bloemendaal, Edam-Volendam, Haarlem, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Uitgeest, Velsen, Waterland, Wormerland, Zandvoort en Provincie Noord-Holland deelnemen. Als regionale uitvoeringsdienst voert de ODIJ een verplicht door gemeenten en provincie in te brengen basistakenpakket milieu uit dat betrekking heeft op vergunningverlening en toezicht en handhaving (VTH).

Planning/uitvoering Na besluitvorming door het college en de raad wordt het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond per brief geïnformeerd over de vastgestelde zienswijze. Behandeling van de zienswijzen en vaststelling van de begroting is geagendeerd voor de vergadering van het Algemeen Bestuur van de ODIJ op 17 juli 2024.

Bijlagen 1. Brief jaarstukken 2023 en zienswijze Eerste Begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 Omgevingsdienst IJmond 2. Concept Jaarverslag 2023 Omgevingsdienst IJmond 3. Jaarrekening 2023 Omgevingsdienst IJmond 4. Eerste Begrotingswijziging 2024 Omgevingsdienst IJmond 5. Ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst IJmond 6. Aanbiedingsbrief Jaarstukken 2023 en begroting 2025 Omgevingsdienst IJmond

pagina 7 van 7