Raadsvoorstel Najaarsnota 2025.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 17 december 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1343516 : Financieel Beleid Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Najaarsnota 2025

Kernboodschap De najaarsnota 2025 (2e rapportage over 2025) geeft de stand van de begroting 2025 weer over de eerste 8 maanden van het lopend begrotingsjaar. De najaarsnota is een herijking van de begroting 2025. Begrotingswijzigingen die doorwerken naar 2026 en verder worden de raad tegelijk met de najaarsnota voorgelegd in een apart raadsvoorstel “2e begrotingswijziging 2026”. De najaarsnota sluit met een voordelig saldo van € 1.081.000. Het structureel begrotingsresultaat 2025 bedraagt daarmee € 3.302.000 voordelig. Het rekeningsaldo over heel 2025 zal afwijken van deze prognose en in het raadsvoorstel bij de jaarrekening 2025 wordt dan voorgesteld (een deel) te verrekenen met de algemene reserve. Uit de raadsvragen van de begroting 2026 is gebleken dat de raad behoefte heeft aan een uitleg van en een toelichting op de ontwikkeling van de algemene reserve. Aan het eind van dit raadsvoorstel wordt hier op ingegaan.

Besluit B&W 1. De raad voor te stellen in te stemmen met de najaarsnota 2025 en de begroting 2025 overeenkomstig te wijzigen; 2. De raad voor te stellen kennis te nemen van de bijlage “rapportage sociaal domein”; 3. De raad voor te stellen met ingang van de jaarrekening 2025 geen aparte “rapportage sociaal domein” meer toe te voegen aan de documenten uit de P&C cyclus; 4. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving voor advies aan de raad.

pagina 1 van 8

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 november 2025

Besluit: 1. In te stemmen met de najaarsnota 2025 en de begroting 2025 overeenkomstig te wijzigen; 2. Kennis te nemen van de bijlage “rapportage sociaal domein”; 3. Met ingang van de jaarrekening 2025 geen aparte “rapportage sociaal domein” meer toe te voegen aan de documenten uit de P&C cyclus.

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 8

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader Gemeentewet Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) Financiële verordening 2025

Bevoegdheid De raad is op basis van de Gemeentewet, hoofdstuk XIII (artikel 191) bevoegd te besluiten over de Najaarsnota. Deze tussentijdse rapportage wijzigt de begroting van het lopende begrotingsjaar.

Bestuurlijke achtergrond In de Financiële verordening (artikel 6 tussentijdse rapportages) is bepaald dat het college de raad informeert door middel van tussentijdse rapportages over de realisatie van de begroting. Het betreft dan de eerste 4 maanden (voorjaarsnota) en de eerste 8 maanden (najaarsnota) van het lopende begrotingsjaar.

Motivering Met het vaststellen van de najaarsnota 2025 wijzigt de raad de lopende begroting 2025 overeenkomstig. De najaarsnota biedt inzicht in het lopende begrotingsjaar en geeft een prognose van het rekeningsaldo 2025

Argumenten In de Financiële verordening 2025 heeft de raad vastgesteld dat het college de raad informeert over de realisatie van de begroting over de eerste 8 maanden van het lopende begrotingsjaar. Daarnaast heeft de raad het budgetrecht waarmee de raad de bevoegdheid heeft de begroting te wijzigen.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Het geprognosticeerde begrotingssaldo 2025 wijzigt in de laatste 4 maanden van het lopende begrotingsjaar. Daarnaast ontstaan nog afwijking in de realisatie van budgetten ten opzichte van de begroting. In de jaarrekening 2025 worden afwijkingen in realisatie ten opzichte van de begroting toegelicht. Raadsinformatiebericht na de najaarsnota Na de najaarsnota 2025 is het eerstvolgende P&C document dat de raad wordt voorgelegd de jaarrekening 2025. Bij de jaarrekening 2024 heeft de raad verzocht om eerdere informatie indien het verwachte rekeningresultaat sterk afwijkt door een enkele mutatie. Ook als deze mutatie een verplicht (wettelijk) karakter heeft zoals bij voorzieningen.

pagina 3 van 8

Grote afwijkingen kunnen onder meer voorkomen in het sociaal domein (de openeinde regelingen van het sociaal domein leiden na opheffing van de reserve sociaal domein tot een rekeningresultaat) en mutaties in voorzieningen voor pensioenen van voormalig bestuur (de verplichte rekenrente wordt pas bekend na afloop van het boekjaar). Over effecten van € 80.000 of meer op het rekeningresultaat 2025 die wij voor maart 2026 in beeld hebben gebracht zullen wij de raad in een raadsinformatiebericht in maart 2026 informeren. Dat is naar verwachting mogelijk voor bijvoorbeeld de mutatie in de voorziening pensioenen voormalig wethouders en de ontvangen en betaalde rente over 2025. Niet tijdig voor het raadsinformatiebericht Sommige afwijkingen kunnen pas kort voor de afronding van het jaarwerk 2025 worden vastgesteld omdat er afhankelijkheden zijn van externe administraties zoals bij de samenwerkingen op belastingen, het sociaal domein (de "openeinde regelingen") en de bedrijfsvoering of omdat er eerst een volledige afsluiting van dat onderdeel van de administratie in 2025 moet zijn afgerond (salarislasten). De raad wordt hierover geïnformeerd in de jaarrekening 2025. Bijlage rapportage sociaal domein Bij de voorjaarsnota 2025 heeft de raad besloten de reserve sociaal domein op te heffen.

Zowel overschotten als tekorten op het sociaal domein worden voortaan via het rekeningresultaat verrekend met de algemene reserve. Uitgangspunt is dat de begroting sociaal domein realistisch wordt opgesteld. De bijlage “rapportage sociaal domein” is verbonden met de reserve sociaal domein en diende voor het inzichtelijk maken van de ontwikkeling van het sociaal domein, ook in relatie tot de reserve sociaal domein. De raad wordt in de P&C cyclus gedurende het begrotingsjaar geïnformeerd over afwijkingen tussen begroting en realisatie in het sociaal domein en stelt begrotingswijzigingen vast. In de P&C stukken vindt een gedetailleerde toelichting plaats onder de programma’s. Daarnaast wordt in de begroting en rekening onder de programmateksten ook beleidsmatig gerapporteerd. Het sociaal domein is onderdeel van de “going-concern” activiteiten en niet verschillend van de overige taakvelden en openeinde regelingen. Voorgesteld wordt daarom de rapportage sociaal domein als aparte bijlage bij de P&C documenten te laten vervallen met ingang van de rekening 2025.

Financiën Verwacht begrotingsresultaat 2025 In de najaarsnota 2025 wordt een begrotingssaldo van € 1.184.000 voordelig verwacht. Dit zijn de structurele en de incidentele posten samen. plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000

2025

Begrotingssaldo

-1.184

Reeds genomen raadsbesluiten Het begrotingssaldo tot de najaarsnota 2025 bedroeg € 102.000 voordelig. De tabellen op pagina 8 en pagina 9 van de najaarsnota 2025 geven weer hoe dit resultaat is samengesteld. De raad heeft hier al besluiten over genomen. pagina 4 van 8

Mutaties najaarsnota (nog te besluiten) De mutaties in de najaarsnota 2025 bedragen € 1.081.000 voordelig. Het begrotingssaldo komt uit op € 1.184.000 positief (door de afronding op € 1000 wijkt de telling in de tabel € 1.000 af). De mutaties in de najaarsnota worden in de najaarsnota gedetailleerd toegelicht. Over deze mutaties neemt de raad bij de vaststelling van de najaarsnota 2025 een besluit. Structureel begrotingsresultaat 2025 Het begrotingssaldo van € 1.184.000 wordt gecorrigeerd voor incidentele posten (eenmalige posten). plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000

2025

Begrotingssaldo Correctie incidenteel

-1.184 2.118

Totaal structureel

-3.302

Hieruit ontstaat het structurele begrotingssaldo van € 3.302.000 voordelig. Dit voordelig begrotingssaldo geeft aan dat de gemeente in 2025 de structurele uitgaven kan dekken met structurele inkomsten. In de tabel op pagina 7 van de najaarsnota wordt de samenstelling van de belangrijkste incidentele posten weergegeven. Meerjarenraming Met de najaarsnota 2025 stelt de raad alleen de begrotingswijziging 2025 vast. De jaren 2026-2029 worden in de najaarsnota ter kennisname aangeboden. De volgende tabel geeft het meerjarenbeeld 2026-2029 weer uit de “1e begrotingswijziging 2026” (dus de “programmabegroting 2026-2029 inclusief de “1e begrotingswijziging 2026” die de raad is voorgelegd op 7 november). plus = nadeel, min = voordeel Bedragen x € 1.000

Begroting

Meerjarenraming

2025

2026

2027

2028

2029

Begrotingssaldo Correctie incidenteel

-1.184 2.118

-1.052 -681

-1.147 -852

212 -266

579 -139

Totaal structureel

-3.302

-371

-296

478

718

De doorwerking van de najaarsnota 2025 naar 2026 en verder is nog niet in vorenstaande tabel opgenomen. De wijzigingen uit de najaarsnota 2025 die doorwerken in 2026 en verder worden de raad in een apart voorstel, tegelijk met deze najaarsnota 2025 voorgelegd. Dit is de “2e begrotingswijziging 2026”.

pagina 5 van 8

Stand algemene reserve Met de mutaties uit deze najaarsnota wordt het begrotingsresultaat 2025 geraamd op € 1.184.000 voordelig. Het uiteindelijke resultaat 2025 zal afwijken maar bij een voordelig rekeningresultaat wordt de raad voorgesteld dit saldo geheel of gedeeltelijk te storten in de algemene reserve. In de afgelopen periode zijn er enkele grote mutaties in de algemene reserve geweest. Ook in de rekeningresultaten van afgelopen jaren ontstond regelmatig een voordelig rekeningresultaat door vooral incidentele posten (incidentele vergoedingen in het gemeentefonds). Deze werden (deels) gestort in de algemene reserve. Daarnaast wordt er prudent begroot door Heemstede waardoor er eerder stortingen in, dan onttrekkingen aan, de algemene reserve plaatsvinden. Onder meer uit raadsvragen bij de begroting is gebleken dat de raad behoefte heeft aan een uitleg over de algemene reserve en inzicht wil in de stand van de algemene reserve. Daarbij wordt ook ingegaan op de reserve structureel dekkingsmiddel omdat deze door het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) onlosmakelijk verbonden is met de algemene reserve.

Doel algemene reserve In de nota “reserves en voorzieningen 2023” is het doel van de algemene reserve als volgt omschreven: “de algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin, of voor het compenseren van rekeningtekorten, of voor frictiekosten als gevolg van ombuigingen in beleid.” Minimale hoogte algemene reserve In de Financiële verordening 2023 van Heemstede is bepaald dat het weerstandsvermogen bestaat uit de algemene reserve en de ingestelde reserves ter dekking van risico’s. In de praktijk betekent dit dat het weerstandsvermogen direct gerelateerd is aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen wordt berekend aan de hand van een ratio. Deze ratio geeft de verhouding weer tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de waardering van de geïnventariseerde risico’s. In de Financiële verordening 2023 heeft de raad bepaald dat de ratio minimaal tussen 1,6 en 1,8 moet liggen. Het weerstandsvermogen wordt dan als ruim voldoende beoordeeld. Bij een lager ratio moet het college maatregelen aangeven waarmee de algemene reserve weer op peil wordt gebracht. Bij een ratio van 1,6 (minimum) moet de algemene reserve € 6,2 miljoen bedragen (de rekensom is: algemene reserve / risico’s = ratio oftewel 6,2 miljoen / 3,9 miljoen = 1,6). De risico’s zijn in de begroting 2026-2029 op € 3,9 miljoen gewaardeerd.

Op basis van de primaire begroting 2026-2029 inclusief de 1e en 2e begrotingswijziging 2026 bedraagt de ratio 8,4. Ontwikkeling tot 2025 Tot 1 januari 2020 bedroeg de algemene reserve € 4,9 miljoen. In 2020 nam de algemene reserve toe tot een bedrag van € 38,7 miljoen door de verkoop van de aandelen Eneco. Daarna zijn ten laste van deze Eneco gelden de bestemmingsreserve WCP (€ 13,1 miljoen) en energietransitie (€ 4,4 miljoen) gevormd en is € 960.000 aan het duurzaam meerjarenonderhoudsplan toegevoegd. Met de overige mutaties (onder meer de rekeningresultaten) komt de stand van de algemene reserve per 1 januari 2025 uit op € 23,81 miljoen. Op de mutaties 2025 wordt hierna gedetailleerd ingegaan. Mutaties in de algemene reserve kunnen alleen op basis van een raadsbesluit plaatsvinden. pagina 6 van 8

Stand 2025 In de volgende tabel wordt in detail de ontwikkeling 2025 getoond van de algemene reserve. De tabel bevat ook het voorspelde resultaat 2025 uit deze najaarsnota.

Algemene reserve 2025 (plus= nadeel min = voordeel) Omschrijving Stand 1 januari Stortingen Raadsvoorstel "samen naar 30 km/u" Opheffing bestemmingsreserve sociaal domein Raadsvoorstel versneld verduurzamen Oude Slot inclusief aanvulling najaarsnota 2025 Storting vanuit rekeningsresultaat 2024 Prognose rekeningsresultaat 2025 najaarsnota Subtotaal stortingen Onttrekkingen BUIG Preventieve activiteiten sociaal domein Noodvoorziening jeugdhulp Subtotaal onttrekkingen Saldo 31 december

2025 -23.813.371 -4.115.000 -1.086.519 -335.000 -2.400.202 -1.184.000 -9.120.721 150.000 125.000 78.302 353.302 -32.580.790

Reserve structureel dekkingsmiddel In de jaarrekening 2023 heeft de gemeente Heemstede de reserve “structureel dekkingsmiddel” gevormd. Deze kan onder voorwaarden worden ingezet om een structureel begrotingstekort tijdelijk te ondervangen. Formeel is deze reserve onderdeel van de algemene reserve. In de jaarrekening 2023 is besloten dat de reserve "structureel dekkingsmiddel" apart wordt gepresenteerd om het onderscheid in doel voor de raad inzichtelijk te maken. Om deze reden maakt de reserve “structureel dekkingsmiddel” géén onderdeel uit van de tabel met mutaties in de algemene reserve hiervoor en is de reserve ook niet betrokken in de berekening van de ratio van het weerstandsvermogen. De hoogte van de reserve structureel dekkingsmiddel kan maximaal 10% van het surplus van de algemene reserve zijn. Het surplus is de stand van de algemene reserve na aftrek van risico's. De reserve structureel dekkingsmiddel is tot heden niet ingezet.

Structureel dekkingsmiddel (plus= nadeel min = voordeel) Omschrijving Stand 1 januari Rekeningsresultaat 2024 Stand 31 december

pagina 7 van 8

2025 -915.323 -947.300 -1.862.623

Resumé algemene reserve De algemene reserve is sinds 2021 hoger dan de bandbreedte van 1,6 – 1,8 die in de Financiële verordening 2023 is opgenomen. Bij de ratio van 1,6 (minimum) hoort een bedrag van € 6,2 miljoen in de algemene reserve. Tegelijkertijd is er vanaf 2028 geen sluitend structureel begrotingsresultaat. Daarnaast staat de gemeente voor grote opgaven de komende jaren. Bij de uitwerking hiervan gaat het college graag het gesprek aan met de raad over het hierbij betrekken van (een deel van) de algemene reserve.

Bijlage 1. Najaarsnota 2025

pagina 8 van 8