Raadsvoorstel Jaarstukken 2025 Omgevingsdienst IJmond en Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 25 juni 2026

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1374868 : Ruimtelijk Beleid Heemstede : A.H.A. Grummel : Actief openbaar

Onderwerp Jaarstukken 2025 Omgevingsdienst IJmond en Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond.

Kernboodschap Omgevingsdienst IJmond (ODIJmond) is een gemeenschappelijke regeling (GR) waarin 14 gemeenten, waaronder Heemstede, en provincie Noord-Holland deelnemen. ODIJmond voert voor Heemstede basis milieutaken uit met betrekking op vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Het Dagelijks Bestuur (DB) van ODIJmond biedt de Jaarstukken 2025 ter kennisname aan. Deze stukken worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur (AB) van ODIJmond op 13 mei 2026. Daarnaast wordt de raad gevraagd om een positieve zienswijze op de Ontwerpbegroting 2027 kenbaar te maken.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de Jaarstukken 2025 van Omgevingsdienst IJmond; 2. Kennis te nemen van de Ontwerpbegroting 2027 van de Omgevingsdienst IJmond; 3. De raad voor te stellen een positieve zienswijze te geven op de Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond; 4. Het voorstel voor te leggen aan de commissie ruimte om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 mei 2026

Besluit: 1. Een positieve zienswijze te geven op de Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond; pagina 1 van 7

2. Deze zienswijze aan het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst IJmond mede te delen. De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 7

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader De Omgevingsdienst IJmond is een verbonden partij voor de gemeente Heemstede in de vorm van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en heeft hierin een financieel en bestuurlijk belang. In de ‘Nota verbonden partijen 2021 Heemstede’ is opgenomen welke bevoegdheden bij welk orgaan behoren. Het Algemeen Bestuur stelt de door het Dagelijks Bestuur opgestelde financiële stukken vast. De verantwoordelijke portefeuillehouder van Heemstede is lid van het Algemeen Bestuur. De verantwoording van de jaarcijfers loopt via de reguliere P&C cyclus van de gemeente. Hierover wordt aan de raden geen zienswijze gevraagd.

Bevoegdheid Op grond van de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling (Wgr) hebben alle raden van de GR de gelegenheid om hun zienswijze op de Ontwerpbegroting 2027 af te geven.

Bestuurlijke achtergrond Tijdens de commissie Samenleving op 18 februari is de Kadernota 2027 van ODIJmond besproken. Deze kadernota vormde het sluitstuk van het programma dat is doorlopen om tot een nieuwe financieringsstructuur te komen. Uw raad heeft een positieve zienswijze afgegeven op deze Kadernota. Deze ontwerpbegroting is een uitwerking van de Kadernota 2027.

Motivering De doelstelling van deze GR is het bereiken en het in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Gemeenten zijn verplicht om milieutaken die onderdeel zijn van het zogenaamde ‘basistakenpakket’ uit te laten voeren door een omgevingsdienst. Met ingang van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn meer taken onderdeel van het basistakenpakket. Voor het onderbrengen van overige milieutaken is de gemeente Heemstede een langlopende dienstverleningsovereenkomst (DVO) aangegaan met ODIJmond. In de DVO zijn afspraken gemaakt over de kwalitatieve dienstverlening op het gebied van milieutoezicht en handhaving bij bedrijven, bodem, geluid, externe veiligheid, groene wetgeving en duurzaamheid. Jaarstukken 2025 ODIJmond informeert haar deelnemers via haar jaarverslag over de uitvoering van haar taken. Het jaarverslag bestaat uit drie onderdelen. Een publieksjaarverslag waarin de deelnemers beeld krijgen bij belangrijke thema’s, projecten en programma’s waaraan ODIJmond in 2025 werkte. Via een pagina 3 van 7

bestuursrapportage informeert ODIJmond haar deelnemers structureel over de uitvoering van de opdracht. De opdracht is verdeeld in diverse productgroepen; vergunningverlening, toezicht & handhaving milieu en bouw, advisering en projecten. De werkzaamheden van ODIJmond zijn vooral gericht op het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Voor een groot aantal (andere) deelnemers voert ODIJmond ook niet-wettelijke taken uit, onder meer waar het gaat om stimulering van de verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen. Onderdeel van het jaarverslag is de bestuursrapportage. Deze rapportage is in ontwikkeling. De inzet op het versterken van de datakwaliteit van de organisatie zal komend jaar bijdragen aan adequate en transparante monitoring van de urenbesteding en uitvoering, zodat tijdig kan worden bijgestuurd op taken en inzet van capaciteit. Via de rapportage Uitvoeringskader rapporteert ODIJmond over de mate waarin zij voldoet aan de landelijke kwaliteitscriteria. Deze rapportage is van belang voor de uitvoering van het interbestuurlijke toezicht door provincie Noord-Holland. De jaarrekening 2025 van ODIJmond sluit met een negatief saldo van € 7.305,-. Het voorstel is om het negatief resultaat voor 2025 aan te vullen met de onttrekking van de algemene reserve naar nihil. Hierover beslist het algemeen bestuur van de ODIJ op 13 mei 2026.

Ontwerpbegroting 2027 Het dagelijks bestuur van ODIJmond stemde op 8 april in met de ontwerpbegroting 2027. Hierin worden de algemene financiële en beleidsmatige kaders beschreven. Met de begroting zet ODIJmond een belangrijke stap in het toekomstbestendig maken van de organisatie. De organisatie herstelt de balans tussen opdracht en de beschikbare middelen en herstelt de scheefgroei die daarin is ontstaan tussen de deelnemers. De begroting herstelt ook de balans tussen de incidentele en structurele middelen. Door de inzet van extra structurele middelen stijgt het omzetvolume van de dienst met ongeveer 20% (€ 2,6 miljoen). Hiervan is € 1,7 miljoen bestemd voor de dekking van bestaande vaste kosten, waarmee ook het meerjarige begrotingstekort wordt opgelost. De omzetstijging draagt daarnaast bij aan de benodigde versterking van de organisatie. Dit vertaalt zich onder andere in een beperkte groei van de formatie (circa 7,2 fte) en investeringen in opleiding, innovatie en bedrijfsvoering. ODIJmond presenteert met haar begroting een nieuwe financieringssystematiek, waarbij deelnemers bijdragen op basis van alle ingebrachte taken. Dit vergroot de transparantie en maakt beter inzichtelijk wat de uitvoering per deelnemer kost en oplevert. De organisatie rekent daarbij af op basis van gerealiseerde uren, met periodieke evaluaties om de systematiek te verbeteren.

Via de kadernota bood ODIJmond haar deelnemers de gelegenheid om hierover wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De ontwerpbegroting bestaat uit twee delen; inhoudelijk thema’s die een belangrijke rol gaan spelen in 2027 en de verdere versterking van de uitvoeringsorganisatie. Inhoudelijk richt ODIJmond zich op verdere implementatie en optimalisatie van de Omgevingswet, versterking van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en het inspelen op nieuwe maatschappelijke thema’s.

pagina 4 van 7

Kosten-efficiency De begroting houdt rekening met externe factoren zoals arbeidsmarktkrapte, stijgende kosten en de financiële positie van deelnemers. Het toekomstbestendig borgen van de wettelijke taken van ODIJmond komt op een lastig moment. De financiële positie van de deelnemers staat richting 2027 zwaar onder druk. Dat is de reden dat ODIJmond in dit proces haar deelnemers nauwgezet heeft betrokken bij de diverse bestuurlijke keuzemomenten en keuzes. In de begroting gaat ODIJmond nader in op het verzoek om kostenefficiency te realiseren. Op basis van een eerste analyse was het beeld dat een versterking 17 tot 21 fte nodig was om de kwaliteit en continuïteit in onze uitvoering te waarborgen. Door gezamenlijke, bestuurlijke keuzes is dit teruggebracht tot 7,27 fte. Daarmee is nadrukkelijk gezocht naar een balans tussen noodzakelijke investeringen en beheersing van kosten. Dit zorgt niet voor de gewenste besparing op de huidige begroting, maar beperkt wel de stijging van het omzetvolume. Het bestuur van ODIJmond erkent en benadrukt dat deze stijging nodig is om de dienst toekomstbestendig te maken en de opdracht ook in de toekomst goed te kunnen blijven uitvoeren. Tarief 2027 Het basistarief van ODIJmond voor de uitvoering van haar diensten bedraagt voor 2027 € 116,95 (begroting 2026 was dat: €109,55).

Dit tarief is berekend op basis van de declarabele uren voor de uitvoering van taken per projectgroep inclusief de kosten van de overhead. Dit tarief is gemiddeld in vergelijking met andere omgevingsdiensten.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen In de Wet gemeenschappelijke regelingen is voorgeschreven dat de jaarstukken 2025 uiterlijk 15 juli 2026 moeten zijn aangeleverd bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De Begroting 2027 moet uiterlijk 15 september 2026 zijn aangeleverd. Het niet voldoen aan deze wettelijke bepaling heeft tot gevolg dat, na een periode van één maand waarin de mogelijkheid wordt geboden alsnog de informatie aan te leveren, voor de deelnemende gemeenten de sanctie in werking treedt van opschorting van de algemene uitkering (artikel 186 Gemeentewet). Het Algemeen Bestuur van ODIJmond moet met betrekking tot de Jaarstukken 2025 in vergadering van 1 juli 2026 tot definitieve besluitvorming komen ook in verband met de tijdige aanlevering van het jaarverslag (met informatie over de uitvoering van de VTH-taken) aan de provincie. Als niet ingestemd wordt met de ontwerpbegroting 2027 Met de ontwerpbegroting 2027 herstelt ODIJmond een structureel begrotingstekort van 1,7 miljoen euro, onder meer door een betere balans tussen incidentele en structurele middelen en herstelt ODIJmond de ontstane scheefgroei tussen de deelnemers. Als niet wordt ingestemd met de ontwerpbegroting dan blijft de structurele disbalans tussen opdracht en middelen bestaan. Dit vergroot het risico op nieuwe achterstanden en daarmee risico’s op calamiteiten in onze leefomgeving.

Ook vergroot dit het risico op het niet (kunnen) voldoen aan landelijke eisen die aan omgevingsdiensten worden gesteld. Alternatieven, zoals het afschalen van de dienstverlening of het terugbrengen van niet-wettelijke taken, bieden hiervoor geen duurzame oplossing. Deze maatregelen hebben een negatief effect op de kwaliteit van onze leefomgeving en kunnen bovendien leiden tot verlies van efficiency en pagina 5 van 7

expertise. Per saldo biedt dit een extra risico dat de kosten juist toenemen, onder meer door het behoud van een minimaal noodzakelijk niveau van overheads- en bedrijfsvoering kosten.

Duurzaamheid ODIJmond biedt ondersteuning en adviseert gemeenten op het terrein van duurzaamheid.

Financiën Ontwerpbegroting 2027 De bijdrage van de gemeente Heemstede aan ODIJmond is vanaf begrotingsjaar 2027 herijkt naar aanleiding van de gewijzigde financieringsstructuur. In de kadernota 2027-2030 van de gemeente Heemstede is hiervoor vanaf 2027 een structurele lastenstijging van € 200.000 voorgesteld. Deze stijging bestaat uit een hogere indexatie als gevolg van prijsontwikkelingen en een uitbreiding van het aantal uren dat nodig is voor de uitvoering van wettelijke taken. De structurele bijdrage van de gemeente Heemstede aan ODIJmond bedraagt daarmee vanaf 2027 € 565.000.

Samenwerking en communicatie Omgevingsdienst IJmond is een gemeenschappelijke regeling waarin de gemeenten Heemskerk, Beverwijk, Bloemendaal, Edam-Volendam, Haarlem, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Uitgeest, Velsen, Waterland, Wormerland, Zandvoort en Provincie Noord-Holland deelnemen. Als regionale uitvoeringsdienst voert ODIJmond een verplicht door gemeenten en provincie in te brengen basistakenpakket milieu uit dat betrekking heeft op vergunningverlening en toezicht en handhaving (VTH). De behandeling van de ontwerpbegroting 2027 biedt uw raad de gelegenheid om een zienswijze in te dienen. In dit proces ligt er een overdrachtsmoment tussen de ‘oude’ en ‘nieuwe’ bestuursperiode, terwijl de processen zijn verbonden aan (wettelijke) strakke doorlooptijden. Om uw nieuwe raad op hetzelfde informatieniveau te brengen als de vorige raad, koos ODIJmond ervoor om haar deelnemers te informeren via een webinar. In dit webinar wordt u bijgepraat over de noodzakelijke stappen en uitgangspunten en bestuurlijke keuzes richting een toekomstbestendige organisatie Het webinar is direct te benaderen via www.odijmond.nl/toekomstbestendig. Ook de wensen en bedenkingen die uw raad indiende op de kadernota 2027 kunnen dienen ter behandeling van de ontwerpbegroting 2027.

De ontwerpbegroting 2027 en daarmee de herijking van de financieringsstructuur is onderdeel van het programma ‘Toekomstbestendig ODIJmond’. Gedurende dit programma is op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau intensief samengewerkt. De gemeenteraad is betrokken via regionale en individuele (technische) raadsessies. Via een webinar zijn de noodzakelijke stappen en uitgangspunten en bestuurlijke keuzes richting een toekomstbestendige organisatie uiteengezet. De keuze voor een webinar ligt in het feit dat hiermee ook nieuwe raadsleden op het juiste informatieniveau kunnen worden gebracht om voor de behandeling van de ontwerpbegroting. pagina 6 van 7

Via een onderzoek van negen rekenkamers binnen het werkgebied van ODIJmond is gekeken naar de wijze waarop ODIJmond toewerkt naar enerzijds toekomstbestendigheid en anderzijds de landelijke robuustheidseisen en op welke wijze zij daarbij de gemeenteraden en Provinciale Staten betrekt. De rekenkamers herkennen en erkennen de stappen en komen tot een aantal aanvullende aanbevelingen voor de deelnemers ten aanzien van de effectiviteit, betrouwbaarheid en controleerbaarheid van ODIJmond.

Planning/uitvoering Na besluitvorming door het college en de raad wordt het Dagelijks Bestuur van Omgevingsdienst IJmond per brief geïnformeerd over de vastgestelde zienswijze. Behandeling van de zienswijzen en vaststelling van de begroting is geagendeerd voor de vergadering van het Algemeen Bestuur van de ODIJmond op 1 juli 2026.

Bijlage(n) 1. Gewaarmerkte jaarstukken 2025 OD IJmond 2. Accountantsverslag jaarrekening 2025 OD IJmond 3. Controleverklaring jaarrekening 2025 OD IJmond 4a. Publieksjaarverslag OD IJmond ‘2025 in woord en beeld’ 4b. Bestuursrapportage jan-dec 2025 4c. Rapportage uitvoeringskader 2025 5. Aanbiedingsbrief Ontwerpbegroting 2027, incl. wensen en bedenkingen Kadernota 2027 6. Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond 7. Brief zienswijze gemeente Heemstede op Ontwerpbegroting 2027 Omgevingsdienst IJmond

pagina 7 van 7