Raadsvoorstel Evaluatie Nota verbonden partijen 2021.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 17 april 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1301345 : Concern Control : F. Binnendijk : Actief openbaar

Onderwerp Evaluatie Nota verbonden partijen 2021

Kernboodschap Het college stelt de raad voor kennis te nemen van de Evaluatie Nota verbonden partijen 2021 en de aanbevelingen vanuit de evaluatie mee te nemen in de herijkte Nota verbonden partijen die later dit jaar wordt aangeboden. Eén van de uitgangspunten uit de Nota verbonden partijen 2021 was dat de nota eenmaal in de vier jaar wordt geëvalueerd. Belangrijkste conclusie is dat de in de Nota verbonden partijen genoemde uitgangspunten voor het merendeel nog steeds actueel is. Verder stelt het college de raad voor de conclusies en aanbevelingen over te nemen en te verwerken in de herziene versie van de Nota verbonden partijen.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de Evaluatie Nota verbonden partijen 2021; 2. De raad voor te stellen kennis te nemen van de Evaluatie Nota verbonden partijen 2021; 3. De raad voor te stellen de conclusies en aanbevelingen over te nemen en te verwerken in de herziene versie van de Nota verbonden partijen. 4. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 maart 2025

Besluit: 1. Kennis te nemen van de Evaluatie Nota verbonden partijen 2021; 2. De conclusies en aanbevelingen over te nemen en te verwerken in de herziene versie van de Nota verbonden partijen.

pagina 1 van 7

De raad voornoemd,

de griffier,

pagina 2 van 7

de voorzitter,

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • •

Wet gemeenschappelijke regelingen Nota verbonden partijen Heemstede 2021

Bevoegdheid Op grond van artikel 149 Gemeentewet stelt de raad de kader die in het belang van de gemeenten nodig zijn.

Bestuurlijke achtergrond In 2021 heeft de gemeenteraad voor de Nota Verbonden partijen vastgesteld. In deze nota zijn twaalf uitgangspunten uitgewerkt die het kader geven waarlangs de gemeente Heemstede werkt als het gaat om verbonden partijen. Een van de uitgangspunten is dat de Nota verbonden partijen eenmaal in de vier jaar wordt geëvalueerd. Daarnaast is op 1 juli 2022 de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) aangepast. Een deel van deze aanpassingen geven geen keuzeruimte en moeten doorgevoerd worden. Maar er zijn ook aanpassingen die van de raad een afweging vragen van het gemeentelijk beleid ten aanzien van gemeenschappelijke regelingen. In deze evaluatie wordt de Nota verbonden partijen Heemstede 2021 geëvalueerd. Daarnaast worden de nieuwe instrumenten vanuit de Wgr uitgewerkt en wordt de raad gevraagd welke keuzes ze hierin willen maken.

Motivering In de Nota verbonden partijen van 2021 zijn handreikingen gedaan om meer grip te krijgen op verbonden partijen. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de juridische en de sturingslijn.

Juridische lijn In zijn algemeenheid zien we dat juridisch veel instrumenten zijn aangereikt om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. De kanttekening hierbij wel is dat voor de inzet van de meeste instrumenten een meerderheid in het AB van de GR nodig is. Hierdoor is de gemeente niet zelfstandig in staat om alle instrumenten in te zetten. Daarnaast zijn deze instrumenten niet van kracht voor de privaatrechtelijke verbonden partijen.

Sturingslijn Via de sturingslijn wordt op zowel raads-, college en ambtelijk niveau de samenwerking en samenspraak gezocht. Wel zien we dat door de incongruentie bij de regio-indeling het ingewikkelder is om integraal bestuurlijke afwegingen te maken. Daarnaast is in de regio nog geen gremium om meer regionale afspraken te maken over zaken als generieke methodiek bepalen hoogte loon- en pagina 3 van 7

prijsindexatie, vormen algemene reserve bij de GR, Termijnen voor zienswijze op kadernota, begroting en jaarrekening etc.

Evaluatie twaalf uitgangspunten In de Nota verbonden partijen zijn twaalf uitgangspunten geformuleerd. Ten aanzien van deze uitgangspunten zien we dat het merendeel volledig geïmplementeerd is. Er zijn nog vier uitgangspunten waar wel stappen zijn gezet, maar waar nog wel actie op moet plaatsvinden. Zie overzicht hieronder. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Uitgangspunten

Mate opgevolgd

Publiekrechtelijke samenwerkingsvorm Samenwerkingsvorm GR zo licht als mogelijk Korte evaluatie verbonden partijen bij jaarrekening Alleen aangaan collegeregelingen Gebruik Besliskader samenwerking Zienswijzen begrotingen GR-en Vast agendapunt ‘Mededelingen uit het college’ Evaluatie Nota verbonden partijen Criteria ambtelijke samenwerking Raad niet in (algemeen) bestuur Regionaal stukken ten aanzien van verbonden partijen delen Training raadsleden over verbonden partijen

Volledig Volledig Deels Volledig Deels Volledig Volledig Volledig Deels Volledig Deels Volledig

Argumenten Criteria ambtelijke samenwerking Zoals zichtbaar in bovenstaande tabel zijn van de twaalf uitgangspunten acht volledig opgevolgd en geïmplementeerd. Van de vier overgebleven punten zijn er vier nog niet volledig geïmplementeerd, maar hier zijn wel acties ondernomen om ze volledig te implementeren. We constateren ook dat het merendeel van de uitgangspunten nog steeds actueel zijn. Alleen bij de Criteria ambtelijke samenwerking lijkt een actie te zitten die ruimte geeft voor aanpassing. Het hanteren van de vier criteria ambtelijke samenwerking wordt ingezet bij aangaan nieuwe ambtelijke samenwerkingsverbanden en evaluatie. We zien ook dat de genoemde criteria van toegevoegde waarde zijn en het voorstel is om deze criteria te handhaven. Aanvullend onderdeel van dit uitgangspunt is dat jaarlijks een rapport wordt opgesteld over de Criteria ambtelijke samenwerking bij de jaarrekening. Dit lijkt geen grote toegevoegde waarde te hebben om twee redenen. Als eerste zijn de criteria niet in hoge mate aan verandering onderhevig. Zoals aangegeven zijn de criteria goed, maar de uitkomst verandert niet jaarlijks. Daarnaast is één van de uitgangspunten is om minimaal eenmaal per vier jaar een GR te evalueren. Daarom is het voorstel om het jaarlijkse rapportagemoment van de vier criteria bij de jaarrekening te laten vervallen in het uitgangspunt.

pagina 4 van 7

Wet gemeenschappelijke regelingen In de Wgr zijn een aantal aanpassingen doorgevoerd waardoor de raad meer instrumenten heeft om grip op de GR-en te krijgen. Het is belangrijk om als raad een afweging te maken welke instrumenten op welke wijze en wanneer in te zetten. Zeker ook omdat voor veel uitgangspunten een meerderheid in het AB van de GR nodig is. In onderstaande tabel is een korte omschrijving gegeven van de wijzigingen vanuit de Wgr en het standpunt van de gemeente Heemstede. Nr. Wijziging Toepassing Standpunt gemeente Heemstede A. Wijzigingen zijn verplicht en gaan per direct in 1. Verplichte zienswijze procedure bij Alle GR-en Niet van toepassing treffen van een collegeregeling 2. Wijziging van de termijnen P&C OL/BVO/G Niet van toepassing cyclus. O B. Wijzigingen zijn verplicht en de regeling moet aangepast worden 3. In de regeling zijn bepalingen Alle GR-en De bepalingen moeten eenduidig opgenomen over toetreding, uitlegbaar zijn. wijziging en opheffing. 4. In de regeling is een bepaling Alle GR-en Niet vaker dan eenmaal per vier jaar, opgenomen over evaluatie van de afhankelijk van de regeling. GR. 5. In de regeling opnemen in welke OL/BVO/G Alleen als zienswijze betrekking heeft gevallen het verplicht is om bij de O op kaderstellende en controlerende deelnemende raden een zienswijze rol van de raad. te vragen voor besluitvorming in het AB. 6.

In de regeling opnemen in welke OL/BVO/G Alleen als het onderwerpen betreft gevallen participatie door de GR O waarbij ingezetenen of wordt ingezet bij inwoners en belanghebbende direct gevolgen belanghebbenden voor merken van het te nemen besluit. besluitvorming in het AB. 7. In de regeling moet een bepaling OL/BVO/G Informatie moet passend zijn ten worden opgenomen over de wijze O aanzien van de kaderstellende en waarop het bestuur van de GR controlerende rol van de raad. omgaat met de actieve informatieplicht richting de deelnemende raden. C. Wijzigingen zijn niet verplicht en unaniem besluit van alle deelnemende raden nodig. 8. De mogelijkheid tot het instellen van OL/BVO/G Alleen in die gevallen dat er een gemeenschappelijke O aanwijzingen zijn dat het functioneren onderzoekscommissie van de GR veelvuldig ter discussie staat. 9. De mogelijkheid tot het instellen van OL In uitzonderlijke situaties dat grote een gemeentelijke adviescommissie politiek gevoelige beleidsvraagstukken spelen.

pagina 5 van 7

We zien dat een aantal wijzigingen vergaande consequenties kunnen hebben voor de workload bij zowel de Gr als de gemeenten. Zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. Daarom is het advies om het standpunt van de gemeente, ten aanzien van de inzet van de instrumenten, te laten aansluiten op de taken en bevoegdheden van de raden. Het voorstel aan de raad is om bovenstaande standpunten te onderschrijven en een nieuw uitgangspunt toe te voegen aan de reeds bestaande twaalf uitgangspunten in de Nota verbonden partijen. Nieuw uitgangspunt wordt: “De instrumenten vanuit de Wet gemeenschappelijke regelingen alleen in te zetten als ze passend zijn bij de aard en de doelstelling van de GR en betrekking hebben op de kaderstellende en controlerende rol van de raad.” Met toevoeging van dit uitgangspunt kan voor elke afzonderlijke GR en afzonderlijke situatie een afweging worden gemaakt welk instrument passend is voor de situatie.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Als de aanbevelingen niet overgenomen worden, hoeft de Nota verbonden partijen 2021 geen update te krijgen en kan de huidige nota gehandhaafd blijven. Het risico hierbij is dat de Nota niet meer up to date is met de geldende wetgeving en de laatste ontwikkelingen ten aanzien van verbonden partijen. Met name ten aanzien van de wijzigingen van de Wgr neemt de raad geen eenduidig standpunt in, waarbij het risico bestaat dat vanuit de gemeente Heemstede geen consistente lijn wordt gevolgd ten aanzien van de inzet van de beheersinstrumenten om grip te krijgen op GR-en.

Duurzaamheid N.v.t.

Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties.

Planning/uitvoering Als de raad de aanbevelingen overneemt wordt de Nota verbonden partijen herijkt en later dit jaar aangeboden. Evaluatie Nota verbonden partijen 2021 Behandeling in het college Behandeling in de commissie Samenleving Behandeling in de raad Herzien Nota verbonden partijen 2025 Behandeling in college Behandeling in commissie en raad

pagina 6 van 7

11 maart 2025 9 april 2025 23 april 2025

Q2 Q2/Q3

Bijlage(n) 1. Evaluatie Nota verbonden partijen 2021 2. Nota verbonden partijen 2021

pagina 7 van 7