Raadsvoorstel Cultuurnota Heemstede 2026-2032.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 17 december 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1329929 : Welzijnszaken Heemstede : A.M.C.E. Stam en S.A. Meerhoff (cultuureducatie jeugd & bibliotheek) : Actief openbaar

Onderwerp Vaststellen Cultuurnota Heemstede 2026-2032

Kernboodschap In het uitvoeringsprogramma staat dat het college in 2025 met nieuw cultuurbeleid komt. Het college stelt de raad voor de cultuurnota 2026-2032 vast te stellen. De nieuwe nota is opgesteld op basis van een evaluatie en analyse van het cultuuraanbod en huidige beleid in Heemstede. Hierbij hebben het culturele veld, maatschappelijke organisaties en inwoners hun inbreng gehad. Grote aanpassingen op het cultuurbeleid zijn niet nodig. De nota 2026-2032 geeft wel richting aan specifiekere doelen, ontwikkel- en verbeterpunten voor het cultuurbeleid. De inzet is gericht op zelf cultuur maken en cultuur benutten als vliegwiel voor inclusie. Nieuw is het voorstel een cultuurcoach in te zetten en een projectenbudget te vormen om culturele initiatieven en activiteiten te faciliteren die nu buiten bestaande subsidieregelingen vallen, met het principe dit binnen de bestaande budgetten te kunnen realiseren.

Besluit B&W 1. De raad voor te stellen de Cultuurnota Heemstede 2026-2032 vast te stellen; 2. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 november 2025

Besluit: 1. De Cultuurnota Heemstede 2026-2032 vast te stellen.

pagina 1 van 7

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

pagina 2 van 7

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader Uitvoeringsprogramma college 2022-2026 Huidige cultuurnota ‘Cultuur de verbindende factor 2022-2024’ Evaluatie- en informatiedocument Kunst en cultuur in Heemstede

Bevoegdheid De raad is bevoegd tot het vaststellen van de cultuurnota van Heemstede op grond van hoofdstuk IX (artikel 147-159) van de Gemeentewet

Bestuurlijke achtergrond De huidige cultuurnota ‘Cultuur de verbindende factor 2022-2024’ is op 27 januari 2022 vastgesteld door de raad en geldig zolang er geen nieuw beleid is. In het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 is opgenomen dat de raad in 2025 een nieuwe cultuurnota vaststelt. Als eerste stap om te komen tot een nieuwe cultuurnota is het huidige cultuuraanbod en -beleid in Heemstede geëvalueerd en geanalyseerd. Dit is vastgelegd in het ‘Evaluatie- en informatiedocument Kunst en cultuur in Heemstede’. Onderdeel van de evaluatie was een uitgebreid participatietraject, bestaande uit gesprekken met het culturele veld, een enquête en een participatiebijeenkomst. In de vergadering van 20 mei 2025 heeft het college besloten het evaluatie- en informatiedocument te gebruiken als vertrekpunt voor het opstellen van nieuw cultuurbeleid. Dit heeft geresulteerd in de Cultuurnota Heemstede 2026-2032. Er is een samenhang tussen de cultuurnota en de erfgoedvisie. Het beleid voor het beschermen en behouden van monumenten, gebieden en structuren staat in de erfgoedvisie. De beleving van erfgoed en het zo mogelijk benutten ervan voor sociale doeleinden valt onder de cultuurnota. We maken dus onderscheid tussen de stenen (monumenten in de erfgoedvisie) en het genieten, maken en beleven van cultuur (in de cultuurnota).

Over de erfgoedvisie neemt de raad naar verwachting in november 2025 een besluit.

Motivering De raad wordt gevraagd de nieuwe Cultuurnota Heemstede 2026-2032 vast te stellen. De nota bouwt voort op het evaluatie- en informatiedocument Kunst en cultuur in Heemstede. Deze onderlegger is, evenals de cultuurnota zelf, opgesteld met de adviezen en hulp van een extern adviesbureau met veel expertise en ervaring op het gebied van cultuur. De conclusie is dat het cultuurbeleid in Heemstede er op zich goed voorstaat. Hier zijn geen grote aanpassingen nodig, wel zijn er ontwikkelpunten om enkele specifieke cultuurdoelen te behalen en hiervoor specifieke cultuurdoelgroepen te bereiken.

Argumenten De cultuurnota beschrijft de ambities voor de komende zes jaar De ambities zijn: pagina 3 van 7

•

Zorgen dat de culturele basisvoorzieningen die passen bij een kleine gemeente op orde blijven (= culturele meerwaarde van cultuur). Hieronder valt: ondersteunen amateurverenigingen, mogelijk maken dat culturele uitingen gemaakt en getoond kunnen worden. Het bieden van atelierruimte is gebruikelijker bij gemeentes die groter zijn. We willen deze voorziening in Heemstede behouden. • Meedoen en zelf cultuur maken voor zo veel mogelijk doelgroepen bevorderen (= maatschappelijke meerwaarde van cultuur). Als gemeente helpen we bij het in stand houden van een infrastructuur. We onderzoeken of we hiervoor een cultuurcoach kunnen aanstellen. • Levendigheid en beleving stimuleren (= economische meerwaarde van cultuur). Met evenementen en festivals willen we een breed publiek bereiken (breder dan de vaste groepen die op kunst en cultuur af komen). Hoe we de cultuurdoelen die uit deze specifiekere ambities voortkomen willen bereiken, zetten we hieronder uiteen. Hierbij is gekozen voor een periode van zes jaar, omdat dit tijd geeft om te onderzoeken, implementeren en uitvoeren en evalueren. En het geeft continuïteit voor de verenigingen. De cultuurnota is een voortzetting van het bestaande beleid, met enkele ontwikkelpunten Uit de evaluatie- en informatiefase bleek dat het beleid in Heemstede voor cultuur op orde is en geen grote aanpassingen behoeft.

We gaan daarom op dezelfde voet voort waarbij we op sommige onderdelen cultuurdoelen doorontwikkelen of aanscherpen. We zetten ons in voor het verbeteren van de culturele infrastructuur Bij de culturele infrastructuur is onder meer de bibliotheek een vaste waarde. Een andere basisvoorziening is een podium voor (jeugd)voorstellingen, in Heemstede voorziet met name De Luifel hierin. Op het gebied van cultuurhistorie en de beleving van erfgoed is de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek zeer actief. We stimuleren de samenwerking op verschillende niveaus; binnen het culturele veld, tussen culturele en andere maatschappelijke organisaties en op verschillende beleidsterreinen. Een cultuurcoach, een verbindende en organiserende rol tussen verschillende organisaties en doelgroepen, kan hierbij een centrale en aanjagende rol hebben voor het culturele veld. In tegenstelling tot veel andere gemeenten heeft Heemstede niet zo’n ‘combinatiefunctionaris’ voor cultuur. We gaan onderzoeken of we dit alsnog binnen het budget kunnen realiseren. Ook het bevorderen van het culturele klimaat is onderdeel van het beleid Het platform BeleefHeemstede, waar culturele organisaties elkaar fysiek en online ontmoeten, speelt hierbij een belangrijke rol. BeleefHeemstede is recentelijk omgezet in een vereniging.

Met de vereniging gaan we in 2026 een subsidierelatie aan; tot en met 2025 werd BeleefHeemstede direct gefinancierd door de gemeente. We gaan de mogelijkheid onderzoeken van een cultuurprijs. Deze is bedoeld als erkenning en aanmoediging voor inzet op het gebied van cultuur in Heemstede. Ook op die manier kunnen we het culturele klimaat in Heemstede een stimulans geven. Een plek waar creatievelingen kunnen samenkomen en werken draagt bij aan het culturele klimaat. In het gebouw aan de Bosboom Toussaintlaan huren kunstenaars een atelier van de gemeente. We willen de voorziening van ateliers handhaven, niet noodzakelijkerwijs op deze plek. Hoe we een systeem van kostprijsdekkende huur gaan invullen, wordt nog nader onderzocht. Mogelijk kan, naast de voorzieningen die er nu zijn, in de toekomst een cultuurhuis voor kunst, pagina 4 van 7

cultuur en ontmoeting bij nieuwe ontwikkelingen in Heemstede een toegevoegde waarde hebben, als een culturele huiskamer voor ontmoeting en ontspanning. Bij een nieuwe ontwikkeling valt bijvoorbeeld te denken aan ’t Groot Clooster. We bevorderen cultuurdeelname Een van de tegenprestaties die we kunnen vragen aan subsidiepartners is dat ze zich inzetten om cultuurdeelname te stimuleren. Daarnaast zoeken we binnen de bestaande middelen naar een mogelijkheid om een projectenbudget voor culturele initiatieven in te stellen. Doel van dat budget is culturele initiatieven een steuntje te geven, daar waar geen andere gemeentelijke subsidies hierin kunnen voorzien. Overigens is het niet altijd de gemeente die initiatieven financieel moet mogelijk maken. Bij onze rolopvatting hoort dat we ervan uitgaan dat culturele organisaties ook eigen inkomsten genereren. We stimuleren daarom acties als crowdfunding, sponsoring en fondsenwerving. Om cultuurdeelname van mensen met een kleine beurs te bevorderen, is er de ‘Eropuit-regeling’ van de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken. Hiermee kunnen financiële drempels worden geslecht. Cultuur zetten we in om inclusie te bevorderen Met culturele activiteiten kunnen we een brug slaan tussen mensen die van elkaar verschillen, bijvoorbeeld in afkomst of geaardheid.

Door culturele diversiteit te vieren, kan kunst bijdragen aan het bevorderen van inclusie en het bestrijden van discriminatie en vooroordelen. Dit sluit goed aan bij de inclusie agenda van de gemeente. Zo kan cultuur een vliegwiel voor integratie zijn. We faciliteren cultuureducatie in het onderwijs De gemeente verleent subsidies, deels met cofinanciering van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Hiermee voert Hart Haarlem twee programma’s uit. Het eerste is het Cultuurmenu, waarbij basisschoolleerlingen breed kennis maken met cultuur, van workshops muziek en dans tot het bezoek aan musea en theater. Daarnaast verzorgt Hart het programma ‘Cultuur met Kwaliteit’, dat tot doel heeft het cultuuronderwijs op basis- en middelbare scholen te versterken. Dit helpt om de stap van cultuur leren kennen voor jeugdigen naar zelfexpressie en actief cultuur maken vanzelfsprekender te laten worden. Onderdeel hiervan is bijvoorbeeld het ondersteunen bij de professionalisering van het cultuuronderwijs, onder meer door het organiseren van een ‘Kunstklas’ of het evenement ‘Cultuurkracht live’, waar leerkrachten en cultuurcoördinatoren kennis en inspiratie opdoen. Daarnaast speelt de bibliotheek (met inzet van subsidie van de gemeente) een belangrijke rol op het gebied van leesbevordering.

Cultuurbeleid voor festivals past in het evenementenprofiel van Heemstede Evenementen vallen onder de portefeuille Lokale economie maar er is een direct verband met het cultuurbeleid. Evenementen dragen bij aan de culturele identiteit van Heemstede. Denk bijvoorbeeld aan vieren en herdenken rond speciale dagen en aan de lichtjesavond op de begraafplaats. Het evenementenprofiel van Heemstede en de ambities voor cultuur sluiten goed aan. Dit biedt een kapstok voor het verder ontwikkelen van culturele evenementen kenmerkend voor Heemstede en daarmee passend bij het evenementenprofiel en het nog op te stellen nieuwe evenementenbeleid. Cultuur projectenbudget en cultuurcoach Nieuwe beleidsinstrumenten die worden voorgesteld zijn een projectenbudget en een cultuurcoach. pagina 5 van 7

Een projectenbudget is bedoeld voor culturele initiatieven in brede zin. Al bestaande gemeentelijke subsidiemogelijkheden sluiten niet altijd goed aan. Zo is het budget voor initiatieven vanuit Heemstede maakt het mogelijk (zie ook Wij maken Heemstede) eenmalig beschikbaar en alleen voor initiatieven die (onder meer) de sociale cohesie bevorderen. Terugkerende evenementen, of bijvoorbeeld een initiatief voor een kunstwerk in de openbare ruimte komen hiervoor niet in aanmerking. Een uitgewerkt voorstel voor een projectenbudget wordt in een later stadium aan de raad voorgelegd. Zoals opgenomen in de cultuurnota gaan we er wel van uit dat het niet altijd de gemeente is die initiatieven mogelijk moet maken en stimuleren we het zoeken naar andere manieren van financiering. Daarnaast is een nieuw voorstel om een cultuurcoach in te zetten. Deze kan bijvoorbeeld partijen met elkaar in contact brengen, cultuur met andere beleidsterreinen verbinden, vrijwilligersorganisaties ondersteunen, zich inzetten om de doelgroep jongeren te bereiken en in zijn algemeenheid een aanjaagfunctie hebben. Het uitgangspunt is de kosten voor een cultuurcoach binnen de bestaande budgetten te realiseren. Mochten extra financiële middelen noodzakelijk zijn, dan wordt het verzoek hiervoor apart voorgelegd aan de raad.

We verbeteren de informatie en afspraken rond subsidies voor kunst en cultuur Bij het verlenen van subsidies maken we afspraken over de tegenprestatie die hier tegenover staat. Bij een grote subsidieontvanger, zoals de bibliotheek, leggen we de prestatieafspraken al vast voor een periode van vier jaar. Ook bij andere subsidieontvangers stellen we voorwaarden, maar dit kan nog beter. Zo weten de subsidieontvangers waar ze aan toe zijn en welke tegenprestatie we daar tegenover verwachten (hoe klein ook). Daarnaast willen we de informatie over subsidies voor kunst en cultuur op de gemeentelijke website toegankelijker maken, zodat dit voor iedere organisatie, ook die geen subsidie ontvangen, duidelijk is.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen We willen de drie podiumvoorzieningen met programmeringen en studieruimten voor verenigingen in Heemstede behouden. Dit zijn theater De Luifel, de Pinksterkerk en de Oude Kerk. Het ‘hoofdpodium’ in Heemstede is theater De Luifel. In de cultuurnota wordt geconstateerd dat dit gebouw niet geheel de uitstraling heeft die past bij een theaterfunctie. Bij de Kadernota voor 2026 heeft de raad op 3 juli 2025 ingestemd met het beschikbaar stellen van budget voor de noodzakelijke vervanging van de tribune. We houden daarnaast oog voor kansen om de uitstraling en theaterfunctie te optimaliseren. De gemeente wil budget zoeken om culturele initiatieven te subsidiëren. Hierbij tekenen we, in het kader van verwachtingenmanagement, aan dat het niet zo is dat de gemeente alles betaalt. De uitgangspunten voor subsidieverlening vanuit het projectenbudget werken we nog uit.

Duurzaamheid Niet van toepassing.

pagina 6 van 7

Financiën Financiële consequenties Het projectenbudget en de subsidie voor BeleefHeemstede kunnen we in 2026 binnen het bestaande budget opvangen. Na de wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheken (waarschijnlijk in 2026), ontvangen gemeenten naar verwachting structureel extra middelen. Dit wordt naar verwachting bij de publicatie van de meicirculaire bekend. Op dat moment wordt een dekkingsvoorstel in de begroting 2027 apart aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Het uitgangspunt voor het aanstellen van een (parttime) cultuurcoach is dat we de kosten hiervoor binnen de bestaande budgetten kunnen opvangen. Mocht blijken dat er toch extra middelen nodig zijn, dan wordt het verzoek hiervoor apart aan de raad voorgelegd.

Samenwerking en communicatie Brede participatie heeft plaatsgevonden tijdens de fase van evalueren en informatie verzamelen. Er zijn gesprekken gevoerd met belangrijke culturele partners, iedereen kon input geven via de online vragenlijst en daarnaast was er in maart 2025 een bijeenkomst voor het culturele veld en andere geïnteresseerden. Alle inbreng is verwerkt in het evaluatie- en informatiedocument, dat de onderlegger voor de cultuurnota vormde. Uit de cultuurnota vloeien verschillende acties voort die we nog nader uitwerken. Daarbij worden uiteraard de betreffende culturele partners betrokken. De organisaties en inwoners die zich daarvoor hebben aangemeld, worden via de mail op de hoogte gehouden van de voortgang. Na de behandeling in het college van 4 november 2025 wordt de cultuurnota opgemaakt in de huisstijl van de gemeente.

Planning/uitvoering 11 november 2025 3 december 2025 17 december 2025 2026-2032

behandeling in B&W behandeling in commissie Samenleving behandeling in gemeenteraad uitvoering (tussentijdse evaluatie 2027/2028)

Bijlage(n) 1. Cultuurnota Heemstede 2026-2032

pagina 7 van 7