Raadsvoorstel Beheerplan wegen 2025 - 2029.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 2 oktober 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1321860 : Infra en Projecten Heemstede : A.M.C.E. Stam : Actief openbaar

Onderwerp Beheerplan Wegen 2025-2029

Kernboodschap Het college stelt het Beheerplan Wegen 2025-2029 vast. In het plan is de aanpak van het onderhoud van de wegen uitgewerkt om op het onderhoudsniveau B te brengen en te behouden. Niveau B betekent dat het beeld van de wegen verzorgd en veilig is. Er is geen verandering nodig in de jaarlijkse storting in de voorziening. Er is voldoende beschikbaar budget. Waar mogelijk worden duurzaamheids, leefbaarheidsaspecten en klimaat adaptieve voorzieningen in het onderhoud meegenomen, hiervoor zijn de benodigde middelen gereserveerd.

Besluit B&W 1. Het Beheerplan Wegen voor de periode 2025 t/m 2029 vast te stellen; 2. De raad voor te stellen het in 2022 vastgestelde uitgangspunt voor het onderhoudsniveau ‘B’ voor het wegbeheer te handhaven; 3. Dit voorstel voor te leggen aan de Commissie Ruimte om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 augustus 2025 1. Het in 2022 vastgestelde uitgangspunt voor het onderhoudsniveau ‘B’ voor het wegbeheer te handhaven;

pagina 1 van 9

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

dhr. F. Binnendijk

pagina 2 van 9

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader De Gemeentewet schrijft voor dat elke gemeente jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. Volgens de Wegenwet moet de wegbeheerder zorgen dat “de binnen haar gebied liggende wegen in goede staat verkeren”. De gemeente is wegbeheerder voor de wegen in Heemstede. In het Burgerlijk Wetboek (BW) dat van kracht is geworden op 1 januari 1992, is de aansprakelijkheid geregeld voor schade als gevolg van slecht onderhoud. Eveneens van belang zijn: - Wet Milieubeheer - Code Milieu Verantwoord Wegbeheer - Europese Richtlijn Omgevingslawaai - Wegenverkeerswet (WVW) - Omgevingswet De belangrijkste beleidskaders bij het onderhoud van wegen en verhardingen zijn: - Nota Duurzaam Heemstede 2020-2024; - Beheerplan Wegen 2022 – 2026; - Transitievisies Warmte en Energie 2021; - Groenbeleidsplan 2024-2033; - Actieplan geluid 2024-2028; - Samen naar 30 km/u plan (dit betreft een herijking van het Wegen Categorisering Plan uit 2021); - Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen (MVOI) 2024; - Programma water Heemstede 2022-2026;

Bevoegdheid Het college is bevoegd tot het nemen van dit besluit op grond van artikelen 160-169 Hoofdstuk X Gemeentewet. De raad is bevoegd tot het nemen van het besluit over kaders (onderhoudsniveau en financiën) besluit op grond van artikel 147-159 van de Gemeentewet Hoofdstuk IX

Bestuurlijke achtergrond Het Beheerplan Wegen wordt vastgesteld voor 4 jaar. Het oude beheerplan is verlopen. Een langere planperiode is niet wenselijk, omdat de achteruitgang van de kwaliteit van verhardingen over een langere periode niet goed is te voorspellen. Tussentijds vindt op basis van inspecties van wegen aanpassing plaats. Werkzaamheden in het openbare gebied worden zo veel mogelijk geclusterd om overlast voor omwonenden en de gebruikers van de openbare ruimte zo veel mogelijk te beperken. Bij het plannen en uitvoeren van onderhoud van wegen wordt daarom rekening gehouden met de relevante aspecten uit belangrijkste beleidskaders zoals hierboven vermeld. Hierbij kan voor het pagina 3 van 9

Programma water Heemstede -bijvoorbeeld- worden gedacht aan het afstemmen van onderhoud van wegen met de planning van andere projecten, zoals het vervangen van de riolering. Deze afstemming van de planning gebeurt ook voor de uitvoering van het Samen naar 30 km/u plan. In het Beheerplan Wegen is het groot onderhoud aan de drie “Samen naar 30 plan” (wegen waar nog geen besluit over is genomen), niet meegenomen. In het oude beheerplan wegen (2022-2026) is eerder aangegeven dat voor het onderhoud van deze (nu: ex-) WCP wegen geen geld in de Voorziening onderhoud wegen is opgenomen, omdat het de verwachting is dat deze wegen vanuit een investeringsbudget gefinancierd worden. Dit uitgangspunt is ook gehanteerd in het voorliggende beheerplan. Zo wordt een zuivere scheiding tussen benodigde middelen voor onderhoud en investeringen gehouden, wordt voorkomen dat er dubbelingen in de begroting komen en zijn de ramingen gebaseerd op actuele prijspeilen. De raakvlakken met de “Nota Duurzaam Heemstede”, het “Actieplan Geluid” en het “Groenbeleidsplan” bestaat -onder meer- uit de toepassing van bepaalde materialen waar dat vanuit deze kaders zinvol en gewenst is. Hierbij kan worden gedacht aan waterdoorlating, klimaat adaptief, geluidsreducerend en/ of circulaire materialen.

Bij de aanbestedingen van onderhoudscontracten en -projecten wordt in de bijbehorende bestekken invulling gegeven aan de doelen van het actieplan “Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen”. Door afstemming en optimalisatie van onderhoudsactiviteiten wordt in het Beheerplan Wegen bijgedragen aan deze doelen en beleidskaders van de gemeente.

Motivering AANLEIDING Het oude beheerplan is verlopen. Het nieuwe beheerplan wegen wordt vastgesteld voor 4 jaar (20252029). Een langere planperiode is niet wenselijk, omdat de achteruitgang van de kwaliteit van verhardingen over een langere periode niet goed is te voorspellen. Tussentijds vindt op basis van inspecties van wegen aanpassing plaats wanneer nodig. UITLEG KWALITEITSSNIVEAUS EN AMBITIE De kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (CROW-publicatie 288) kent vijf onderhoudsniveaus, uiteenlopend van zeer goed (niveau A+) tot slecht (niveau D). In het beheerplan worden de niveaus nader toegelicht. De raad van Heemstede heeft in 2022 vastgelegd dat onderhoudsniveau B gehanteerd moet worden. In het beheerplan 2025-2029 wordt uitgegaan van het geldende onderhoudsniveau B. ONDERHOUDSACHTERSTAND EN AMBITIE Bij de laatste inspecties van 2024 is gebleken dat er sprake is van een lichte onderhoudsachterstand. Nadrukkelijk gaat het niet om onveilige situaties of achterstanden waarbij sprake is van kapitaalvernietiging. In het voorliggende beheerplan is het benodigde onderhoud opgenomen. VOORZIENING GROOT ONDERHOUD In verband met de geldende voorwaarden, vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording, is het noodzakelijk dat de raad het bij het onderhoudsniveau behorende budget ter beschikking stelt (bijvoorbeeld door handhaving of verhoging van de dotaties aan de voorziening).

pagina 4 van 9

Argumenten Beheerplan Wegen 2025-2029 geeft invulling aan doelmatig wegbeheer a. Het beheerplan geeft invulling aan doelmatig wegbeheer omdat het uitgaat van een realistisch onderhoudsniveau en het plan houdt rekening met verwachte ontwikkelingen op diverse beleidsterreinen en wettelijke bepalingen, b. Het beheerplan gaat uit van onderhoudsniveau B, omdat daardoor een consistent kwaliteitsbeeld wordt gehanteerd, en kapitaalvernietiging te voorkomen, c. Door het beheerplan worden de wegen op een kwalitatief goed niveau gehouden en er wordt inzicht gegeven in verwachtte kosten van het onderhoudsniveau. Beheerplan Wegen 2025-2029 zorgt voor inlopen achterstand in onderhoud Het voorliggende beheerplan voorziet in het verder inlopen van het overige achterstallig onderhoud en houdt rekening met projecten in de openbare ruimte. Het overgrote deel van de lichte achterstand van het onderhoud ten opzichte van het gestelde doel betreft wegen die in het kader van projecten worden opgepakt. Dit zijn herinrichtingsprojecten, rioleringsprojecten, maar ook grotere complexe onderhouds-projecten die gecombineerd worden uitgevoerd om optimalisatie van uitvoering en kosten te realiseren en om de overlast voor omwonenden te minimaliseren. Beheerplan Wegen 2025-2029 geeft inzicht in activiteiten en bijbehorende kosten Het beheerplan wordt vertaald naar een Meerjaren Onderhoud Plan (MJOP).

Het MJOP geeft een goed beeld van de te nemen acties en de verwachte bijbehorende kosten van het groot onderhoud in de planperiode. Beheerplan Wegen 2025-2029 geeft inzicht in de vereiste middelen en het verloop van de voorziening Het beheerplan en het daaruit voortvloeiende MJOP, geven inzicht in de middelen die in de planperiode nodig zijn voor het beheer van wegen. Het onderhoudsniveau gaat langzaam achteruit als gevolg van natuurlijk verval. De jaarlijkse storting in de Voorziening onderhoud wegen wordt bepaald op basis van een schatting van de kosten in relatie tot de ambitie. Er zijn grote projecten gepland in de periode 2025-2029 (diverse rioolprojecten, Samen naar 30, herinrichting Joh. Wagenaarlaan en C. Francklaan). Deze wegen worden vanuit separate investeringsbudgetten gefinancierd en niet uit de Voorziening onderhoud wegen. Na oplevering van de projecten is de staat van onderhoud goed. Doordat de kosten van deze projecten niet vanuit de Voorziening worden betaald en door het optimaliseren van de planning en het doen van tussentijdse inspecties, blijkt uit het beheerplan en het MJOP dat het handhaven van de jaarlijkse storting van 1 miljoen euro in de Voorziening onderhoud wegen voldoende is voor goed onderhoud en beheer van de wegen in Heemstede.

Het beheerplan Wegen 2025-2029 optimaliseert de samenhang tussen onderhoudsprojecten met andere projecten Het beheerplan en het daaruit voortvloeiende MJOP optimaliseren de samenhang met andere projecten, zoals bijvoorbeeld het “Samen naar 30” plan en het vervangen van riolering. De optimalisatie gebeurt op het gebied van planning, in relatie tot de beschikbare capaciteit, om kapitaalvernietiging en onnodige overlast voor inwoners te voorkomen. Wegen waar de andere projecten gepland staan worden door klein onderhoud veilig gehouden tot het moment dat het project start. pagina 5 van 9

Het beheerplan Wegen 2025-2029 is gebaseerd op de actualiteit Het beheerplan is gebaseerd op de actuele staat van onderhoud, inschatting van kosten tegen actuele prijzen rekening en houdt rekening met verwachte prijsontwikkeling. Ook is het gebaseerd op de geldende wet- en regelgeving en huidige doelen en beleidskaders.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Gevolgen voor de Voorziening in geval van financiering ‘Samen naar 30’ Het beheerplan gaat er van uit dat de financiering van onderhoudsmaatregelen voor de ‘Samen naar 30’ -wegen worden gefinancierd uit het bijbehorende investeringsbudget. Dit is gelijk aan de financiering van het onderhoud zoals die bij het WCP was opgezet. In het beheerplan is wel beschreven wat de consequenties zijn voor de storting aan de Voorziening wegen als de financiering toch vanuit de Voorziening wegen betaald wordt. Mocht dat nodig zijn dan is uitvoering van het ouderhoud verwacht in de periode 2026-2028. Om de Voorziening door deze extra uitgave niet negatief te laten worden zal er een extra storting nodig zijn. Dit kan mogelijkerwijs via een eenmalige storting of anders via een structurele verhoging in de periode 2026-2028. Teerhoudend asfalt Voor asfaltwegen is er tot 1991 teer gebruikt als bindmiddel bij de aanleg en onderhoud. Zolang de wegverharding onaangetast blijft, is er geen risico, echter wanneer een weg wordt opgebroken verandert dit. Op dit moment zijn er voor Heemstede geen exacte gegevens over de hoeveelheden teerhoudend asfalt en is er geen beeld van de locaties waar deze zich mogelijk bevinden. Het is daardoor niet mogelijk de financiële consequenties voor de gemeente in beeld te brengen.

In de Voorziening is hiervoor geen risico marge opgenomen. De kosten hiervoor worden per onderhoudsproject apart in beeld gebracht. Asbest vervuilde wegen Sinds 1 januari 2000 is het bezit van met asbest vervuilde wegen verboden. Dit verbod vloeit voort uit het Besluit asbestwegen milieubeheer. In de afgelopen 4 jaar zijn geen wegen met asbest vervuiling geconstateerd. Op dit moment zijn er in Heemstede geen verhardingen bekend die vervuild zijn met asbest of waar een verwachting van vervuiling door asbest bestaat. Bij bezit van een asbestweg moet de gemeente een melding doen bij de minister. Bovendien moet ervoor gezorgd worden dat gebruikers van die weg niet aan asbest worden blootgesteld. Daarom moet het asbest zo spoedig mogelijk wordt opgeruimd door het opstellen van asbestinventarisatierapporten, uitvoeren van bodemonderzoeken, verwijdering van het asbest en eventuele noodzakelijke bodemsaneringen. Dit leidt tot vertraging en mogelijk kostenverhoging van een onderhoudsproject. Winter/vorstschade Een kwakkelwinter met veel wisselende dooi- en vorstperiodes zorgt voor veel schade aan asfalt. Door vorst zet water in het wegdek uit, met als gevolg dat er scheuren en gaten kunnen ontstaan. Ondanks onderhoud kan dus een (strenge) vorstperiode toch onverwacht veel schade veroorzaken. Momenteel is er geen reservering opgenomen om winterschade op te vangen.

Als dit optreedt worden er noodreparaties worden uitgevoerd. Voor structurele maatregelen zal indien noodzakelijk de planning van onderhoud worden aangepast. Hoewel het weer op de lange termijn niet is te voorspellen is het door veranderingen in het klimaat aannemelijk dat de winters minder streng verlopen.

pagina 6 van 9

Kanttekening: Staalslakken Naar nu blijkt brengt het gebruik van staalslakken in wegfunderingen verschillende risico’s met zich mee. Deze bestaan uit risico’s op het gebied van milieu en gezondheid. Zo kan de uitspoeling van zware metalen zoals lood en zink bodem en grondwater vervuilen. Daarnaast kan direct contact huidirritatie, brandwonden en bloedneuzen veroorzaken. Het ontbreken van regelgeving heeft geleid tot onvoldoende toezicht op toepassingen. De Tweede Kamer heeft inmiddels aangedrongen op een tijdelijke stop op het gebruik van staalslakken totdat de risico’s volledig in kaart zijn gebracht. En er komt een landelijke meldplicht om beter toezicht te houden. Per 23 juli 2025 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de ‘Tijdelijke regeling staalslakken’ afgekondigd. Deze regeling geldt in beginsel voor een jaar en kan maximaal met een half jaar worden verlengd. Dit gebeurt uit voorzorg na zorgwekkende signalen van RIVM, ILT en de Rekenkamer. De regeling verbiedt de toepassing van materiaal met meer dan 20% staalslakken op land van meer dan 0,5 meter dik of op locaties waar direct contact met het materiaal of het stof daarvan mogelijk is. Voor andere toepassingen met meer dan 20% staalslakken geldt voortaan een vergunningplicht.

In de komende periode volgt aanvullend onderzoek en worden structurele maatregelen voorbereid om de veiligheid van mens en milieu beter te borgen. Op dit moment doet de gemeente nader onderzoek of er aanvullende maatregelen nodig zijn en naar de toepassing in de afgelopen periode. In het beheerplan wordt aandacht gegeven aan staalslakken. De onderhoudspartijen krijgen opdracht om geen staalslakken toe te passen en in plaats daarvan te kiezen voor alternatieve materialen. In het beheerplan wordt aandacht gegeven aan staalslakken. De onderhoudspartijen hebben opdracht gekregen om geen straalslakken meer toe te passen en in plaats daarvan te kiezen voor alternatieve materialen.

Duurzaamheid In het beheerplan wegen zijn punten opgenomen in verband met duurzaamheid, waaronder ook “leefbaarheid” en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen (MVOI. Dit zijn de onderstaande punten. De lijst is niet uitputtend: nieuwe technologieën bijvoorbeeld, die nu nog onbekend of in ontwikkeling zijn, kunnen op termijn een belangrijke rol spelen. - hergebruik van materiaal of reststoffen; - gebruik van 100% circulaire materialen; - toepassen van Biobased1 materialen; - bij nieuw asfalt kiezen voor asfalt met een lage Milieukosten Indicator (MKI): bijvoorbeeld door hoge mate van hergebruik (PR) of door laagtemperatuur asfalt (LTA); - alleen nog materieel met lage uitstoot, dus hoge klasse van emissiereductie (minimaal euro 6) en/ of emissieloos materieel) opnemen in onderhoudsbestekken; - het onderhoud beperken door robuust ontwerp; - toepassing geluidsreducerend asfalt, alleen waar het technisch mogelijk en waar geluid een probleem is (bewoning aan 50 km-weg); 1 *Biobased betreft producten die zijn gemaakt van hernieuwbare, organische grondstoffen in plaats

van fossiele grondstoffen. pagina 7 van 9

- afvoer materialen op duurzame wijze zodat het zoveel mogelijk voor hergebruik in aanmerking komt. - in de contracten en bestekken opnemen van Social return (SROI) om onze opdrachtnemers bewegen om kansen op werk te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Relatie tussen onderhoud in Beheerplan Wegen en “Samen naar 30” De gemeenteraad neemt in september naar verwachting zowel het besluit over het Beheerplan Wegen als het besluit over Uitvoeringsplan “Samen naar 30”. In het Beheerplan Wegen was eerder het onderhoud niet opgenomen van de Zandvoortselaan, de Lanckhorstlaan en de Glipperweg. Berekend is dat het groot onderhoud van deze wegen neerkomt op: € 1.515.000. In het besluit Uitvoeringsplan “Samen naar 30” is in het besluit opgenomen dat dit bedrag wordt gestort in de voorziening wegen. Dit wordt gedekt door een onttrekking van € 1.515.000 aan de bestemmingsreserve WCP. Indien de raad het Uitvoeringsplan “Samen naar 30” niet vaststelt, is voor deze drie wegen een aanvullend besluit nodig om groot onderhoud uit te voeren.

Financiën De voorziening is toereikend in combinatie met het beheerplan Wegen. Omdat de storting in de voorziening Wegen gelijk blijft, heeft voorliggend besluit geen financiële consequenties.

Samenwerking en communicatie Bij de grotere onderhoudsprojecten worden bewoners voorafgaande aan de uitvoering van het werk geïnformeerd over de hinder en de duur van het werk. Ook vindt afstemming plaats over andere lopende projecten en de nood- en hulpdiensten.

Planning/uitvoering Besluit B&W: Advies Raadscommissie Ruimte: Besluit in Raadsvergadering Start uitvoer Beheerplan

11 augustus 18 september 2 oktober 3 oktober

De voorbereiding en uitvoering van het “Samen naar 30” plan zal naar verwachting in de komende jaren een deel opeisen van de ambtelijke capaciteit van team Infra en Projecten binnen het Domein Ruimte. De uitvoering van het plan komt voor een belangrijk deel boven op het reguliere wegonderhoudswerk van de gemeente. Het legt beslag op bijvoorbeeld de toezichthouders die de projecten begeleiden in de buitenruimte. Vanuit dat oogpunt is er mogelijk extra capaciteit benodigd voor toezicht op de uitvoering van de projecten voor de duur van de uitvoering. Dit kan gelden voor zowel het “Samen naar 30” project en/ of onderhoudsprojecten. Het is van belang dat ook de komende jaren de ambtelijke capaciteit op orde blijft. Voor de eventuele extra capaciteit voor de overige (onderhouds-) projecten zal per project worden bekeken of er dekking voor de kosten gezocht moet pagina 8 van 9

worden. Wanneer onvoldoende capaciteit aanwezig is wordt extra ingehuurd. Deze kosten worden indien nodig, via de reguliere P&C cyclus verantwoord.

Bijlage(n) 1. Gemeente Heemstede Beheerplan Wegen 2025-2029

pagina 9 van 9