Raadsbesluit Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027.pdf

Raadsbesluit Raadsvergadering: 5 februari 2026

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1342630 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027.

Kernboodschap De raad wordt geconsulteerd over de Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027. Deze regeling beschrijft hoe de pilot Wonen Eerst voor de periode 2026-2027 wordt uitgevoerd. Het is een vervolgstap van het Regionaal Actieplan Dakloosheid (I Veranderstrategie; II Toelichting en achtergrond) en de ondertekende intentieverklaring Wonen Eerst. Het college heeft ingestemd met deze beleidstukken op 26 augustus 2025. Na een positieve zienswijze van de raad wordt de Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027 door het college vastgesteld.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027; 2. De raad voor te stellen een positieve zienswijze af te geven ten aanzien van de Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027; 3. Het voorstel voor te leggen aan de commissie Samenleving om advies te geven aan de raad.

Besluit raad De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 december 2025

pagina 1 van 7

Besluit: Een positieve zienswijze af te geven ten aanzien van de Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027.

De raad voornoemd,

de griffier,

de voorzitter,

K. Millenaar

F. Binnendijk

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader • • • • • • • • •

•

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015; Verordening maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2024 Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond; Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Heemstede 2026 Nationaal Actieplan Dakloosheid 2023-2030; Regionaal Actieplan Dakloosheid (I Veranderstrategie; II Toelichting en achtergrond); Intentieverklaring Wonen Eerst, ondertekend op 15 oktober 2025; Convenant Uitstroomregeling Pact, Oktober 2021, Regio IJmond & Zuid-Kennemerland; Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel 2024-2027 Heemstede; Herzien Uitvoeringsprogramma 2024-2025 Heemstede.

Bevoegdheid Het college kan na consultatie van de raad in het belang van de volkshuisvesting tijdelijk afwijken van deze verordening om een experiment uit te kunnen voeren (artikel 4.2.1 van de Verordening ZuidKennemerland/IJmond: Heemstede 2026). Het college is bevoegd tot het nemen van dit besluit op grond van Gemeentewet Hoofdstuk X (artikelen 160-169).

Bestuurlijke achtergrond Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027 pagina 2 van 7

De Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027(hierna: de tijdelijke urgentieregeling) beschrijft concreet de voorwaarden en criteria voor het afgeven urgentieverklaringen voor de pilot Wonen Eerst. De tijdelijke urgentieregeling bevat een maximum van vier urgentieverklaringen voor Heemstede voor de periode 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027. Intentieverklaring Wonen Eerst Via de reeds ondertekende intentieverklaring Wonen Eerst committeerde de subregio (Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort) zich om inspanning te leveren om de methodiek Wonen Eerst stapsgewijs uit te rollen. De subregio wordt in het kader van het Regionaal Actieplan Dakloosheid geacht om in 2026 /2027 in totaal 10 casussen via methodiek Wonen Eerst toe te wijzen. Zowel Bloemendaal, Zandvoort, als Heemstede richten zich op maximaal 4 casussen (in twee jaar) per gemeente. Wonen Eerst is geen uitbreiding van een urgentiedoelgroep omdat mensen binnen de maatschappelijke opvang nu ook al binnen het bestaande Pact voor Uitstroom vallen. Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Heemstede 2026 Er is in de regio voor gekozen om Wonen Eerst als tijdelijk experiment binnen de Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Heemstede 2026 (hierna: de verordening) uit te voeren, alvorens deze werkwijze definitief verankerd wordt in de verordening.

Op grond van artikel 4.2.1 van de verordening kan het college een tijdelijk experiment uitvoeren. Geleerde lessen uit de pilotperiode 2026-2027 kunnen dan worden verwerkt in de toekomstige Huisvestingsverordening. Omdat de verordening op 17 december 2025 wordt vastgesteld, gaat de tijdelijke urgentieregeling op 1 maart 2026 van kracht. Regionaal Actieplan Dakloosheid Het Nationaal Actieplan Dakloosheid 2023-2030 beschrijft hoe we op een andere manier kijken naar – en omgaan met dakloosheid. Het college heeft op 26 augustus 2025 het Regionaal Actieplan Dakloosheid vastgesteld en ingestemd met de intentieverklaring Wonen Eerst. De raad is vervolgens hierover geïnformeerd. Een onderdeel van het Regionaal Actieplan Dakloosheid is de uitrol van Wonen Eerst als methodiek. Wonen Eerst als systeemaanpak Uit onderzoek blijkt dat het traditionele beeld van dakloosheid niet klopt. Dakloosheid treft, in tegenstelling tot het dominante beeld, naast mannen ook veel vrouwen, veel jongeren onder de 27 en gezinnen met kinderen. Onze regio telt meerdere grootschalige opvanglocaties voor alleenstaanden en gezinnen en een jongerenopvang. Sommige kinderen worden geboren of worden volwassen in de maatschappelijke opvang. Verblijven van twee tot vier jaar zijn geen uitzondering.

Het verschil bij Wonen Eerst (ten opzichte van de huidige werkwijze) is dat het moment van toewijzing van een woning, verplaatst van het einde van een hulpverleningstraject naar het begin dat een inwoner zich meldt bij de maatschappelijke opvang omdat hij/zij dakloos is. Mensen krijgen met zo min mogelijk tussenstappen een stabiele woonplek met verplichte woonbegeleiding, omdat problemen snel verergeren als iemand langdurig in de opvang verblijft. Urgentiecategorieën zijn niet veranderd pagina 3 van 7

In de volgende bestuurlijke besluiten zijn al criteria en doelgroepen vastgesteld voor woonurgentie: • Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond Heemstede 2026 • Convenant Uitstroomregeling Pact, Oktober 2021, Regio IJmond & Zuid-Kennemerland • Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond • Wet versterking regie Volkshuisvesting (in voorbereiding) Deze criteria en doelgroepen blijven leidend bij het beoordelen van woonurgentie. Mensen die in aanmerking komen voor een urgentie kunnen versneld een sociale huurwoning krijgen. Mensen vragen een urgentie aan via Woonservice/Woningnet, die gezamenlijk met een arts de urgentiecommissie vormen. De urgentiecommissie geeft in Heemstede namens het college urgentieverklaringen uit.

Samenhang met Pact voor uitstroom Het convenant Uitstroomregeling Pact regelt dat mensen die uitstromen uit een intramurale zorginstelling woonurgentie kunnen krijgen. In het Pact voor uitstroom is een prestatieafspraak opgenomen van 12 woonurgenties per jaar. De (maximaal) 4 urgentieverklaringen via Wonen Eerst zijn geborgd binnen deze prestatieafspraak. Wonen Eerst is hiermee geen uitbreiding van woonurgenties.

Motivering Door de tijdelijke urgentieregeling heeft de gemeente Heemstede concrete handvaten hoe de methodiek Wonen Eerst uitgerold kan worden. Geleerde lessen uit de pilotperiode 2026-2027 kunnen dan worden verwerkt in de toekomstige Huisvestingsverordening. Geen versoepeling van huidige regels woonurgentie Ervaringen elders in Nederland laten geen aanzuigende werking zien van woningzoekenden die zich melden bij de gemeente voor Wonen Eerst. De regeling is ook bedoeld voor mensen die dakloos zijn of dreigen te worden, niet voor regulier woningzoekenden. De eisen die gelden bij het verstrekken van een urgentie aan een bepaalde doelgroep zijn ook vastgelegd in de verordening. In dit eerder vastgestelde beleid zijn bepaalde doelgroepen aangewezen. Bij de toegang vindt triage plaats. De regionale beoordelingstafel Wonen Eerst onderzoekt waar iemand, gezien diens situatie, recht op heeft en wat passend zou zijn, rekening houden met bijvoorbeeld mate van zelfredzaamheid en woonverleden. Een van de vereisten in de tijdelijke urgentieregeling is dat de persoon tenminste twee van de afgelopen drie jaren inwoner is geweest van de gemeente Heemstede. Daarnaast is bijvoorbeeld verplichte woonbegeleiding van minimaal 2 jaar met perspectief om zelfstandig te wonen een vereiste.

Het terugbrengen van het financieel tekort op de maatschappelijke opvang Wonen Eerst moet uiteindelijk leiden tot een kostenbesparing op de maatschappelijke opvang. Het versnellen van de uitstroom is een belangrijke maatregel om de tekorten op het regionale budget voor maatschappelijke opvang terug te dringen. Dit is noodzakelijk gezien de afschaling van grootschalige, centrale maatschappelijke voorzieningen als gevolg van gewijzigd rijksbeleid. Landelijk, regionaal en lokaal beleid vraagt om actie pagina 4 van 7

De beweging die de gemeente inzet met dit besluit vloeit voort uit verschillende landelijke, regionale en lokale beleidsprogramma’s. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid: ‘Eerst een Thuis’ stelt als ambitie om dakloosheid fors en structureel terug te dringen, aansluitend bij de verklaring van Lissabon om dakloosheid in 2030 te beëindigen. In het uitvoeringsprogramma opvang, wonen en herstel 2024-2027 van Heemstede is de aanpak dakloosheid ook in de doelstellingen opgenomen. In het beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028 zijn (dreigend)daklozen mensen opgenomen als aandachtsgroep in de woonzorgvisie.

Argumenten Praktische werkinstructie en juridisch onderbouwd De tijdelijke urgentieregeling is wenselijk, zodat het proces helder is afgesproken: zowel juridisch als in uitvoeringsafspraken. De tijdelijke urgentieregeling geeft heldere richtlijnen over: - Aanvraagprocedure woningzoekenden - Toewijzingscriteria - Verdeling - Intrekken urgentieverklaring - Voorrang - Begeleiding - Maximum urgentieregelingen - Periode van de pilot Subregionale samenwerking De tijdelijke urgentieregeling is opgesteld voor gemeente Heemstede. Samen met gemeente Bloemendaal en Zandvoort vormt Heemstede een subregio voor de uitvoering van de prestatieafspraken (10 casussen per subregio) en voor afstemming met corporaties en Woonservice. Gemeente Bloemendaal en gemeente Zandvoort moeten zelf een regeling vaststellen om uitvoering te geven aan Wonen Eerst. Maximaal vier urgentieverklaringen Wonen Eerst De tijdelijke urgentieregeling bevat een maximum van vier urgentieverklaringen voor gemeente Heemstede voor de periode 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027. Deze regeling maakt de pilot concreet en haalbaar. Hiermee geeft gemeente Heemstede uitvoering aan de ondertekende Intentieverklaring Wonen Eerst.

Er is geen impact op andere urgentiecategorieën (zoals stadsvernieuwing en medische urgentie) omdat de woningen die voor Wonen Eerst gebruikt worden onderdeel zijn van de bestaande regeling Pact voor Uitstroom. Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Beschikbaarheid van woonruimte De transformatie naar Wonen Eerst vraagt niet alleen om een andere werkwijze, maar ook om de blijvende beschikbaarheid van passende huisvesting. Heemstede heeft nu nog een tekort aan betaalbare en geschikte woonruimte. Dit zijn sociale huurwoningen, hoofdzakelijk geschikt voor éénpagina 5 van 7

- of twee persoonshuishoudens. Op termijn dienen er daarom meer van dit soort woningen bijgebouwd te worden.

Financiën Financiële consequenties Dit besluit heeft geen financiële consequenties voor de begroting van Heemstede. Wonen Eerst en het Regionaal Actieplan Dakloosheid valt onder het regionale budget van de maatschappelijke opvang (MO). Dit budget is ondergebracht in de Ontwerp Begroting van het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen (GO BW). Verwachte besparingen op de maatschappelijke opvang vinden plaats binnen de begroting van de GO BW. Door het principe rijksbudget = werkbudget worden alle rijksmiddelen die de centrumgemeente Haarlem ontvangt overgedragen aan het GO BW. Woonservice Het college van Heemstede heeft de aanvragen en beoordeling van urgentieverklaringen voor woningen gemandateerd aan Woonservice. Woonservice zal voor Wonen Eerst ook de urgentie aanvragen gaan behandelen. Kosten worden per aanvraag gefactureerd en zijn onderdeel van het gereserveerde budget woonverdeelsystematiek. Dit budget is gereserveerd voor urgentiedienstverlening, waaronder Pact voor uitstroom. Er zijn geen extra kosten verbonden aan het behandelen van de urgentieverklaringen Wonen Eerst, omdat de aantallen van Wonen Eerst zijn geborgd binnen de prestatieafspraak voor Pact voor uitstroom.

Samenwerking en communicatie Het Regionaal Actieplan Dakloosheid is het resultaat van regionale afstemming en samenwerking op het gebied van dakloosheid. De gemeente Heemstede zal in de subregio (Bloemendaal, Zandvoort en Heemstede) de voortgang van de pilot Wonen Eerst monitoren en evalueren. Gemeente Heemstede wil meer kennis opbouwen en meedenken over (toekomstige) beoordelingsaanvragen van Heemstedenaars op zoek naar een woning (binnen Wonen Eerst en Pact voor uitstroom). In het verleden vond deze beoordeling plaats binnen de beoordelingstafel in Haarlem door ambtenaren van gemeente Haarlem. Gemeente Heemstede sluit in 2026-2027 ook ambtelijk aan bij deze beoordelingstafels.

Planning/uitvoering Fase & Besluitvorming

Dec 2025

Voorstel in het college

9 december 2025

pagina 6 van 7

Jan 2026

Feb 2026

Mrt 2026

Voorstel voor zienswijze naar de commissie Samenleving

21 januari 2026

Raadsvergadering

5 februari 2026

Na positieve zienswijze van de raad Fase & Besluitvorming Collegebesluit vaststellen Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027 Inwerkingtreding Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027

Dec 2025

Jan 2026

Feb 2026

17 februari 2026

Bijlage(n) Tijdelijke urgentieregeling Wonen Eerst Heemstede 2026-2027.

pagina 7 van 7

Mrt 2026

1 maart 2026