Collegevoorstel Update uitvoeringsplan Wandelbos Groenendaal 2024-2032.pdf

Collegebesluit Collegevergadering: 27 augustus 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1263175 : Infra en Projecten Heemstede : A.M.C.E. Stam : Actief openbaar

Onderwerp Update uitvoeringsplan Wandelbos Groenendaal 2024-2032

Kernboodschap Het beheerplan van het Wandelbos Groenendaal is vastgesteld voor een periode van 18 jaar, namelijk van 2015 tot en met 2032. Het college heeft besloten het uitvoeringsplan als onderdeel van het beheerplan te actualiseren tot 2032 (9 jaar). Er is verdieping aangebracht over de bestrijding van “ongewenste” soorten en meer aandacht voor de cultuurhistorische waarde. Onderdeel van dit nieuwe uitvoeringsplan is het verbieden van roken in het wandelbos en het niet terugplaatsen van enkele klaphekken. Het college vraagt hierover een zienswijze van de commissie.

Besluit B&W 1. In te stemmen met het concept “uitvoeringsplan Groenendaal 2024-2032”, waarmee het college tevens uitvoering geeft aan de motie: ‘Roken, waarom zou je? (d.d. 22 december 2021); 2. Het besluit voor te leggen aan de commissie Ruimte om haar zienswijzen kenbaar te maken (in het bijzonder over het niet meer vervangen van de klaphekken) en het verzoek de motie hierbij af te doen. (B-stuk)

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader Beheerplan Groenendaal 2015-2032 Groenbeleidsplan 2024-2033

pagina 1 van 5

Bevoegdheid Dit beheerplan betreft de uitvoering van het Groenbeleidsplan. Het vaststellen van dit beheerplan is hiermee de bevoegdheid van het college op grond van de Gemeentewet Hoofdstuk IX (artikel 160169).

Bestuurlijke achtergrond Het vignerende beheerplan Beheerplan Groenendaal 2015-2032 (Zie bijlage 1) heeft als doel de huidige waarden van het wandelbos Groenendaal vast te leggen en richting te geven aan ontwikkelingen, om ervoor te zorgen dat het wandelbos de aantrekkelijke groene publiekstrekker van de gemeente blijft, met een hoge ecologische waarde en waar de rijke historie van het gebied kan worden beleefd. In deze doelstelling zijn de drie pijlers van het bos beschreven, namelijk: cultuurhistorie, recreatie en natuur. De hoofddoelstelling is om deze elementen alle drie te behouden of te ontwikkelen en waar mogelijk elkaar te laten versterken. Deze drie pijlers zijn de rode draad in dit beheerplan. Samen met betrokken partijen zijn en worden (waar nodig in de toekomst) afwegingen gemaakt zodat Wandelbos Groenendaal zo optimaal mogelijk gebruikt en beleefd kan worden. In dit stuk wordt tevens de motie “Roken, waarom zou je”, van de gemeenteraad van 22 december 2021 afgedaan. Daarnaast ligt er een besluit rondom de klaphekken in Groenendaal. Dit is ter sprake gekomen in de commissie Ruimte van 14 maart 2024.

Motivering Argumenten De visie in het Beheerplan Groenendaal 2015-2032 blijft richtinggevend De update van het beheerplan richt zich enkel op de uitvoering. Hoewel er sinds het vaststellen van het beheerplan veranderingen zijn geweest die van invloed zijn op het beheerplan, bijvoorbeeld het verdwijnen van de hooglanders, blijft deze visie in stand. Het doel van de update is het uitvoeringsgedeelte vernieuwen en niet de visie.

Uitvoeringsplan van 6 jaar naar 9 jaar In het beheerplan staat dat het uitvoeringsgedeelte van het beheerplan 3 keer voor 6 jaar wordt vastgesteld. De periodes zijn van 2015- 2020, 2021-2026, 2027-2032. Vanwege het feit dat de eerste update van het beheerplan in 2024 is, stellen we de periode van het uitvoeringsplan vast voor de jaren 2024-2032. Dit betekent dat het uitvoeringsgedeelte slechts uit twee periodes bestaat. Voor het einde van deze periode gaan we aan de slag met een nieuw uitvoeringsplan.

Aanpassingen in het uitvoeringsgedeelte Er is verdieping aangebracht in de bestrijding van “ongewenste soorten”. Dit zijn soorten die ecologisch heel waardevol zijn, maar ook kunnen overwoekeren op bepaalde plekken. Bramen en Brandnetels behoren tot deze “ongewenste soorten”. pagina 2 van 5

Daarnaast bevat het uitvoeringsgedeelte nu ook een stuk over onderhoud gewijd aan de cultuurhistorische elementen. De cultuurhistorie is een van de drie belangrijke pijlers van het plan. Om deze waarde in stand te houden is er extra aandacht voor het onderhoud aan bijvoorbeeld de lanen en de rhododendron vijver. Tot slot is er een alinea over het tegengaan van olifantenpaadjes toegevoegd. Door de hoge recreatieve druk en de zandbodem ontstaan veel olifantenpaadjes in het bos. Deze paden zorgen voor versnipperingen van de natuur en tasten de natuurwaarde van het bos aan. Er wordt al geprobeerd deze paden zoveel mogelijk af te sluiten, maar vaak worden takkenrillen of andere afsluitingen verplaatst. Het herstel van deze stukken duurt jaren doordat het gelegen is op zand. Een van de oplossingen is zwaardere niet te verplaatsen stammen neer te leggen.

Motie Roken waarom zou je? In de gemeenteraad van 22 december 2021 is de motie “Roken, waarom zou je” aangenomen. Het rookverbod wordt opgenomen in de huisregels door op de informatieborden bij de ingangen te benoemen dat het wandelbos een rookvrije zone is.

Klaphekken Na het verdwijnen van de Schotse hooglanders is besloten de hekken, destijds aangebracht voor het binnenhouden van de runderen, niet meer te vervangen wanneer deze stuk gaan. Via een petitie is hier bezwaar tegen gemaakt, zodat het gebied afgesloten blijft voor de hondenuitlaat. Verschillende partijen is naar hun mening gevraagd. Hieruit kwamen verschillende reacties. Er zijn diverse scenario’s bekeken om zowel vanuit het beheerstechnische-, toegankelijkheids- en gebruikersperspectief tot een oplossing te komen. De scenario’s waren het niet vervangen van de klaphekken, enkele behouden en enkele niet vervangen en alles laten staan. Hieruit is een beslissing gekomen om een gedeelte van de hekken weg te halen. Vanuit zowel beheermatig- als toegankelijkheidsoogpunt is er besloten om enkele hekken te verwijderen. In bijlage 2 staat welke hekken blijven of verwijderd worden. Ook is per hek een motivatie toegevoegd. Van de 19 hekken worden er 5 niet meer vervangen. Twee hekken worden weggehaald, maar vervolgens groeit dit ook dicht, zodat het geen in of uitgang meer is. 14 hekken blijven staan. Het uitgangspunt is dat hekken niet worden vervangen. Recreatie is een belangrijke pijler van Groenendaal en het los laten lopen van honden is een belangrijk onderdeel van recreatie. Echter moet het bos ook toegankelijk zijn voor iedereen.

Door de klaphekken te behouden als er direct gevaar ontstaat, maar niet te vervangen waar het kan, kunnen honden los blijven lopen en blijft het bos toegankelijk. Voor de hekken die blijven wordt gekeken naar hekken die de toegankelijkheid verbeteren. Ook in het beheer worden er minder kosten en uren gemaakt, door niet alle hekken weg te halen.

Motivatie klaphekken deels verwijderen Vanuit zowel beheermatig- als toegankelijkheidsoogpunt is er besloten om enkele hekken te verwijderen. Zie voor de uitwerking bijlage 2. Hiermee blijft het bos beter toegankelijk voor iedereen. Deze plekken bevinden zich ook niet direct aan gevaarlijke wegen. Voor twee klaphekken is besloten om deze af te sluiten en dicht te laten groeien. Deze beiden klaphekken stonden op locaties dicht bij andere ingangen. Hiermee heeft het verwijderen van deze pagina 3 van 5

hekken geen grote impact op de toegankelijkheid en zijn er minder plekken waar hondeneigenaren moeten opletten dat hun hond niet wegrent. Tot slot is voor enkele locaties besloten de hekken te behouden (zie bijlage). Dit zijn locaties die al minder toegankelijk zijn of een aanlijnzone omvatten en zelden stuk gaan. Daarnaast grenst een van deze hekken aan een gevaarlijke weg. De hekken rondom het zuidelijke deel blijven staan. Hiermee blijft er een duidelijk onderscheid tussen het losloopgedeelte en het zuidelijke hondenverbodsgedeelte. Daarnaast Is er in het zuidelijke gedeelte relatief veel wild, wat hiermee beter beschermd blijft.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen Klaphekken Het besluit rondom de klaphekken wordt gemaakt vanuit de principes zoals hierboven beschreven. Om het besluit naar iedereen helder uit te dragen is communicatie over het besluit en de redenen daarvoor van belang. Er wordt gecommuniceerd wanneer er een hek verwijderd is.

Duurzaamheid Ecologisch beheer In het beheerplan is een van de belangrijke pijlers het ecologisch beheer van het bos. Takkenrillen, staand en liggend dood hout zijn allemaal maatregelen gericht op de ecologische waarde van het bos. Groenendaal is een belangrijk groen gebied binnen de gemeente en een “ecologische hotspot” voor de gemeente.

Financiën Financiële consequenties Werkzaamheden passen binnen bestaande budgetten De werkzaamheden in het uitvoeringsplan voeren we uit binnen de bestaande budgetten. Daarnaast is Groenendaal een “groen monument”. De gemeente heeft een subsidieaanvraag gedaan voor de instandhouding. Dit biedt de gemeente extra mogelijkheden op financieel gebied. Calamiteiten De werkzaamheden gebeuren binnen bestaande budgetten. Stormen en plagen of ziektes kunnen echter voor onvoorziene kosten zorgen. Een storm zoals “Poly” in juli 2023 heeft voor veel schade gezorgd die niet binnen bestaande budgetten hersteld kan worden. Hoewel deze storm één van de heftigste zomerstormen in de afgelopen 50 jaar was, is het niet uitgesloten dat andere stormen ook voor extra kosten kunnen zorgen. Hierdoor kan het budget niet toereikend zijn in jaren van of na deze stormen of calamiteiten.

Kosten update beheerplan

pagina 4 van 5

Voor het opstellen van het beheerplan en de vaststelling en aanvraag van de subsidie instandhouding monumenten is er een adviesbureau ingeschakeld. Deze kosten zijn deels subsidiabel. Mocht de subsidie worden toegekend, dan worden deze kosten in de najaarsnota verwerkt.

Kosten klaphekken Met het gedeeltelijk verwijderen van de klaphekken, blijft de noodzaak om de hekken die blijven, te vervangen als deze stuk gaan. Doordat er een aantal hekken niet meer terugkomen scheelt het zowel tijd als geld aan onderhoud.

Samenwerking en communicatie

Communicatie en overleg Voor de vernieuwing van het uitvoeringsgedeelte is er overleg geweest met de Historische vereniging Heemstede en Bloemendaal en de Vereniging Vrienden Wandelbos Groenendaal. Rondom het traject van de hekken is contact geweest met de initiatiefnemers van de petitie. Daarnaast zijn de standpunten gehoord van de Vereniging Vrienden Wandelbos Groenendaal, Historische Vereniging Heemstede en Bloemendaal, de fietsersbond, de werkgroep toegankelijkheid en de eigenaar van de ponytrack die ook sprak namens de speeltuin. Communicatie over het besluit rondom de hekken en het roken wordt gedaan via de daarvoor geschikte kanalen waarbij een keuze gemaakt wordt uit onder andere de informatieborden, social media en de gemeentelijke pagina in Heemsteder. De initiatiefnemers van de petitie worden nog uitgenodigd om het besluit toe te lichten.

Planning/uitvoering Zodra de commissie Ruimte akkoord is met het beheerplan treedt het in werking.

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Beheerplan Wandelbos Groenendaal 2015-2032 Onderbouwing klaphekken Motie “Roken, waarom zou je” Wandelbos Groenendaal uitvoeringsplan 2024-2032

pagina 5 van 5