Collegebesluit Resultaten toekomstbestendigheid Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ).pdf

Collegebesluit Collegevergadering: 16 juli 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1264427 : Concern Control : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Resultaten toekomstbestendigheid Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ)

Kernboodschap De colleges van de drie deelnemende gemeenten van de gemeenschappelijke regeling hebben opdracht gegeven om de toekomstbestendigheid van Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ) te laten onderzoeken. De resultaten van het onderzoek wijzen uit dat de continuering van GBKZ met de huidige drie gemeenten voldoende toekomstbestendig is. Het college neemt kennis van dit onderzoek en ziet aanleiding om een verdiepend onderzoek uit te laten uitvoeren. Het voorstel is om de uitkomsten van het rapport en een verdiepend onderzoek onderdeel te laten uitmaken van de brede evaluatie van de vier centrumregelingen in 2025.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van het onderzoeksrapport Toekomstbestendigheid Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ); 2. Te concluderen het rapport aanleiding geeft om een verdiepend onderzoek te laten uitvoeren; 3. De uitkomsten van dit rapport en een verdiepend onderzoek onderdeel te laten uitmaken van de brede evaluatie van de vier centrumregelingen in 2025; 4. Het besluit ter kennisname te brengen van de commissie Middelen (C-stuk)

Wettelijke grondslag Juridisch en beleidskader Gemeenschappelijke regeling Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid

pagina 1 van 5

Bevoegdheid Conform de Gemeentewet Hoofdstuk X (artikel 160-169) is het (laten) uitvoeren van een onderzoek naar een gemeenschappelijke regeling een bevoegdheid van het college.

Bestuurlijke achtergrond De gemeente Heemstede werkt op het gebied van belastingheffing en -inning en de uitvoering van de wet WOZ samen met de gemeenten Bloemendaal en Zandvoort. Deze samenwerking is geborgd in de centrumregeling Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid (GBKZ). De centrumgemeente is de gemeente Bloemendaal. De gemeente Zandvoort is enkele jaren geleden ambtelijk gefuseerd met de gemeente Haarlem. In het kader van deze ambtelijke fusie wordt onderzocht naar de mogelijkheden om de uitvoering zoveel mogelijk te harmoniseren. De evaluatie van alle centrumregelingen, waaronder ook die van GBKZ, staat gepland voor eind 2025. Gelet op vorenstaande is door de drie colleges de wens uitgesproken hierop te anticiperen en gevraagd om een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de GBKZ. Met de resultaten van het onderzoek kan een keuze worden gemaakt wat de beste toekomst behelst voor de positionering van de gemeentebelastingen.

Motivering Opdracht Om de toekomstbestendigheid van de GBKZ zowel met als zonder de gemeente Zandvoort te onderzoeken is een breed onderzoek ingezet. De volgende onderzoeksvragen zijn hierin opgenomen: 1. Een duidelijk beschrijving van de huidige situatie ten aanzien van gemeentelijke belastingen. Een analyse van de kosten, kwetsbaarheid, kwaliteit en governance. 2. Vergelijking GBKZ met situatie van gemeenten met een vergelijkbaar aantal inwoners om te beoordelen of er nog andere opties zijn om te onderzoeken. 3. Onderzoek naar mogelijkheden om in de toekomst de gemeentelijke belastingen te organiseren. a. Voortzetten GBKZ met 2 gemeenten, als alleen gemeente Zandvoort uitstapt. b. Samenwerking met gemeentebelastingen Bollenstreek (centrumregeling) c. Gemeentelijke belastingen onderbrengen bij Cocensus (openbaar lichaam) d. Eventueel een vierde optie, afhankelijk van uitkomsten onderzoeksvraag 2. 4. Een beschrijving van de mogelijkheden die er zijn voor de positionering van de belastingheffing en - inning, waarbij in ieder geval gekeken wordt naar het volgende: a. Uitkomsten deelvraag 1 en 3 met elkaar vergelijken en beoordelen wat een toekomstbestendige oplossing is voor de gemeenten Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort. Hoe verhouden uitkomsten zich tot kosten, kwetsbaarheid, kwaliteit en governance. b.

Welke gevolgen hebben de verschillende opties voor zowel de deelnemende gemeenten, als specifiek de centrumgemeente.

pagina 2 van 5

De opdracht is op advies van het onderzoeksbureau uitgebreid met: • Handhaving huidige situatie met drie gemeenten • Gemeentelijke belastingen onderbrengen bij de Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR). Er zijn voor het onderzoek geen offertes opgevraagd, er is gewerkt met informatie uit openbare en andere beschikbare bronnen.

Argumenten Conclusies en aanbevelingen De belangrijkste conclusies uit het rapport zijn: 1. GBKZ is in zijn huidige vorm toekomstbestendig Op basis van dit onderzoek concludeert het onderzoeksbureau dat variant 1 in voldoende mate toekomstbestendig is. Uit dit onderzoek komen geen indicaties dat GBKZ in de huidige situatie op aspecten als kwaliteit, kwetsbaarheid en toekomstbestendigheid zodanig tekort schiet. De financiële bijdrage aan de GBKZ is iets hoger in vergelijking met de bijdrage van gemeenten bij de andere belastingsamenwerkingen. 2. GBKZ is zonder Zandvoort toekomstbestendig Indien Zandvoort ervoor zou kiezen om uit te treden , doet de vraag zich voor of variant 2 voldoende toekomstbestendig is met alleen Bloemendaal en Heemstede als deelnemers. Het onderzoeksbureau concludeert dat GBKZ ook zonder Zandvoort voldoende toekomstbestendig is. Er moet wel onderzocht worden op welke functies/taken kwetsbaarheden/knelpunten gaan ontstaan. 3. Bij de wens tot positionering van belastingen elders heeft Cocensus de voorkeur In vergelijking met de 2 andere varianten Belastingen Bollenstreek en BSGR komt Cocensus het beste naar voren. Hoewel er qua prijs en kwaliteit niet veel onderling verschil lijkt te zijn, is Cocensus qua samenwerkingspartner een meer logische. Er zijn nu nauwelijks samenwerkingsrelaties met de gemeenten die aangesloten zijn bij BSGR en Bollenstreek.

Bij Cocensus is dit wel het geval (o.a. Beverwijk, Haarlem en Haarlemmermeer). Hoewel Bollenstreek beter scoort op governance, is een samenvoeging van de belastingen een omvangrijkere exercitie. Er is in dit geval meer sprake zijn van een fusie, in plaats van aansluiten bij een belastingsamenwerking. Dit brengt een verhoogd risico op opstartproblemen met zich mee. Het onderzoeksbureau doet naar aanleiding van de conclusies de volgende aanbeveling: Indien er behoefte is aan een verdiepende tweede fase adviseren wij om variant 4 te vergelijken met (doorontwikkeling van) variant 2: Variant 4: vraag twee offertes op bij Cocensus voor (1) alleen Zandvoort en (2) GBKZ als geheel Variant 2: onderzoek doorontwikkeling van GBKZ als Bloemendaal en Heemstede samen verder gaan. In de bijlage treft u het volledige rapport.

pagina 3 van 5

Nu geen vervolgonderzoek Op basis van de conclusies van het onderzoeksbureau is overwogen of het wenselijk is om een nader onderzoek te starten naar de uitbesteding van de belastingen bij Cocensus. Voorgesteld wordt dit nu niet in gang te zetten. Hiervoor zijn de volgende argumenten: 1. Het onderzoek concludeert dat de GBKZ toekomstbestendig is, zowel in de huidige vorm, als zonder Zandvoort. 2. De prijsstelling van de GBKZ ligt iets hoger ligt dan bij andere belastingsamenwerkingen. Hier staat de samenwerking met Bloemendaal tegenover. In hoeverre de andere voordelen, zoals bijvoorbeeld nabijheid en directe sturingsmogelijkheden hiertegen opwegen wordt meegenomen in de evaluatie in 2025 3. Op 5 december 2023 heeft het college de opdracht Evaluatie centrumregelingen BloemendaalHeemstede vastgesteld. Onderdeel 3 van deze opdracht betreft een volledige evaluatie eind 2025 uit te voeren voor alle centrumregelingen langs het ‘Kader voor ambtelijke samenwerking Bloemendaal-Heemstede’. GBKZ is onderdeel van deze evaluatie. De opdracht voor deze evaluatie moet nog opgesteld en vastgesteld worden. Vooruitlopend op deze opdracht kan voor de evaluatie wel gedacht worden aan de volgende onderdelen: a. Wijze van aansturing b. Mate van zeggenschap door college en raad c. Kosten van de gemeenschappelijke regelingen d. Wijze van doorberekening overhead

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen De GBKZ betreft een centrumregeling met Bloemendaal en Zandvoort. Met de betrekking tot de resultaten van het onderzoek hebben de afzonderlijke gemeenten andere belangen te dienen die mogelijk met elkaar botsen. Iedere gemeente maakt voor zichzelf een eigen afweging, waarbij het mogelijk is dat Bloemendaal en/of Zandvoort eerder dan volgend jaar een vervolgonderzoek wensen. Heemstede ziet aanleiding om naar aanleiding van de conclusies uit het rapport een verdiepend onderzoek te doen. Ook omdat de kosten per inwoner bij GBKZ hoger is dan de kosten per inwoner bij Cocensus. Hierbij wordt opgemerkt dat de cijfers in het rapport een indicatie zijn. In 2025 staat de evaluatie van de vier centrumregelingen gepland. Dat is een logisch moment om alle vier de centrumregelingen te evalueren waar ook de kosten, inclusief doorbelasting van de overhead, onderdeel van uitmaakt. Vanuit Heemstede wordt dan het nadrukkelijke verzoek gedaan om de uitkomsten van bijgevoegd onderzoeksrapport en een verdiepend onderzoek op te nemen in deze brede evaluatie.

Duurzaamheid N.v.t.

Financiën N.v.t.

pagina 4 van 5

Samenwerking en communicatie GBKZ is een centrumregeling met de gemeenten Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort op het gebied van belastingen.

Planning/uitvoering Na besluitvorming worden de gemeenten Bloemendaal en Zandvoort hierover geïnformeerd. In verband met eerdere verkennende gesprekken met de gemeente Noordwijk over eventuele samenwerking, zullen ook zij worden geïnformeerd over het besluit van het college.

Bijlage(n) 1. Rapportage toekomstbestendigheid GBKZ

pagina 5 van 5