Collegebesluit Meicirculaire gemeentefonds 2024.pdf

Collegebesluit Collegevergadering: 11 juni 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1257076 : Financieel Beleid Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Meicirculaire gemeentefonds 2024

Kernboodschap De meicirculaire 2024 is op 27 mei 2024 verschenen. Deze circulaire vertaalt de voorjaarsnota van de rijksoverheid naar het gemeentefonds. In dit collegevoorstel geven wij naar aanleiding van de geactualiseerde informatie uit de meicirculaire 2024 een nieuw meerjarenperspectief 2025-2028 omdat in het meerjarenperspectief in de kadernota 2025-2028 de meicirculaire nog niet kon worden opgenomen. De meicirculaire heeft een positief effect op de begrotingsjaren 2024 en 2026 t/m 2028, maar heeft een negatief effect op begrotingsjaar 2025.

Besluit B&W 1. Kennis te nemen van de meicirculaire 2024; 2. Het voordelige effect met betrekking tot de uitkeringsjaren 2022-2024 van in totaal € 998.000 voordelig te verwerken in de najaarsnota 2024; 3. De effecten met betrekking tot de uitkeringsjaren 2025 € 949.000 nadelig, 2026 € 945.000 voordelig, 2027 € 950.000 voordelig en 2028 € 947.000 voordelig te verwerken in de begroting 2025-2028; 3. Dit besluit ter kennisname te brengen van de commissie Middelen (C-stuk).

Wettelijke grondslag Bevoegdheid De raad heeft budgetrecht volgens artikel 189 van de Gemeentewet. Dit betekent dat de bevoegdheid voor het aanpassen van de begroting op basis van de effecten die voortkomen uit de meicirculaire 2024 bij de raad ligt. pagina 1 van 7

Motivering 1. Bijgesteld financieel meerjarenperspectief 2024-2028 Het bijgestelde structurele meerjarenperspectief ná verwerking van de financiële effecten van de meicirculaire 2024 ziet er als volgt uit. plus = nadeel, min = voordeel

Financieel meerjarenperspectief Kadernota 2025-2028 en voorjaarsnota 2024 Correctie incidentele baten en lasten Totaal structureel saldo kadernota 2025-2028 en voorjaarsnota 2024 Effecten meicirculaire 2024 Bijgesteld structureel saldo

2024 -1359 -510 -849 -998 -1847

2025 -1856 -889 -967 949 -18

2026 740 -351 1091 -945 146

2027 955 -994 1949 -950 999

2028 2109 -391 2500 -947 1553

Ten opzichte van de voorjaarsnota 2024 is het structurele saldo van 2024 positiever geworden. De meicirculaire heeft een negatief effect gehad op het positieve saldo van 2025 dat in de kadernota 2025-2028 gepresenteerd is. Hoewel de meicirculaire een positief effect gehad heeft op het resultaat van de jaren 2026-2028 zijn de structurele saldo’s in deze jaren nog negatief. In de raadsgesprekken over de notitie Menukaarten zullen oplossingen voor deze structurele tekorten gevonden moeten worden. 2. Uitkomsten meicirculaire 2024 In onderstaande tabel worden de financiële effecten van de meicirculaire weergegeven. Dit overzicht bestaat uit twee delen. Deel A is een algemeen te besteden deel (komt ten gunste van de algemene middelen). Deel B bestaat uit middelen die worden toegekend aan de gemeente met een bepaald doel en hiervoor geoormerkt worden. Soms hoort hier ook een uitbreiding van taken bij of een nieuwe taak. De raad kan besluiten deze middelen anders te besteden zolang de opgelegde taak maar wordt uitgevoerd. De middelen onder B hebben een budgettair neutraal karakter omdat hier ook lasten tegenover staan. Sommige budgetten komen al in eerdere circulaires voor of zijn op basis van een toezegging geraamd. Deze bedragen worden in mindering gebracht van de nu bekendgemaakte bedragen. Per onderwerp wordt dit genoemd als dat van toepassing is.

Alle in de tabellen genoemde bedragen moeten worden gelezen als x € 1.000. Tenzij anders vermeld. Daarnaast geldt - is een voordeel en + is een nadeel.

pagina 2 van 7

plus = nadeel, min = voordeel

GEMEENTEFONDS MUTATIES MEICIRCULAIRE 2024 Kadernota 2025-2028 (decembercirculaire 2023) Voorjaarsnota 2024 (decembercirculaire 2023) A.

2022

2023

2024

2025

2027

2028

-46.866 -44.618 -46.083 -47.327 -41.440 -43.290 -45.000

Mutaties te verrekenen met algemene middelen 1. Accresontwikkeling CEP 2024 + gewijzigde index

1.834

2. Incidentele compensatie acressen

-740

3. Schrappen oploop opschalingskorting 4. WOZ-actualisatie belastingcapaciteit en aanpassing rekentarieven

462

5. Afrekening 2023 ruimte onder BCF-plafond

-767

-761

-756

462

462

462

-244

6. Ophogen stelposten BCF ruimte 7. Ontwikkeling uitkeringsbasis en overige ontwikkelingen uitkeringsfactor

-104

8. Werkdruk verlaging jeugdbescherming 9. Overige mutaties < € 25.000 Saldo mutaties algemene middelen B.

2026

-264

-264

-264

-264

-264

-381

-303

-354

-364

-360

-26

-27

-27

-27

-28

-2

1

22

-13

5

4

-1

-2

-103

-893

949

-945

-950

-947

Mutaties met beleidsdoel 1. Accresontwikkeling CEP 2024 + gewijzigde index

934

674

747

679

2. Incidentele compensatie acressen

-824

-153

-123

-97

-141

-137

-126

3. Vervallen extra besparing Rijk Jeugd € 500 miljoen

-431

4. Tegemoetkoming infrastructuur WSW, verhoging beschut werk en loon-prijsontwikkeling 2024

-211

5. Uitvoeringskosten Omgevingswet

-103

6. Vrijval reservering compensatieregeling Voogdij 18+ 7. Structurele middelen armoede en schulden Saldo mutaties met beleidsdoel

Begroting 2025-2028 (meicirculaire 2024) Najaarsnota 2024 (meicirculaire 2024)

0

0

-152

-28

-28

-28

-29

-27

-28

-28

-29

-29

-231

-639

324

430

398

-46.556 -45.239 -46.603 -47.876 -41.442 -43.393 -46.124

Toelichting posten uit de tabel. Toelichting Accressen De accresontwikkelingen worden in deel A (A1 en A2) en deel B (B1 en B2) van de bovenstaande tabel genoemd. A1, A2 en B1, B2 – Accresontwikkeling CEP 2024 + gewijzigde index en incidentele compensatie accressen Accressen Het accres is de jaarlijkse stijging of daling van het gemeentefonds door de compensatie van de loonen prijsstijging (het LPO accres) en door het volume accres. Deze meicirculaire bevat informatie over de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2024 en een incidentele compensatie vanaf 2024 tot en met 2028 . Nieuwe systematiek volume accres In de meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd ingegaan. Dit betekent dat het volume accres nu gekoppeld is aan ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Door het structureel toepassen van de ontwikkeling van het bbp vanaf 2024 is het volume accres voor de jaren 2024 en 2025 lager dan in de septembercirculaire 2023 en vanaf 2026 en verder hoger. pagina 3 van 7

Nieuwe systematiek LPO accres In de meicirculaire 2024 is het LPO accres geactualiseerd en vervolgens is de indexatie voor loon- en prijsontwikkeling vanaf 2024 voor het eerst gebaseerd op de prijs bruto binnenlandse product. Door het toepassen van deze nieuwe indexaties is het LPO accres in elk jaar in de periode 2023-2028 lager dan waarmee in de septembercirculaire 2023 rekening is gehouden. Incidentele compensatie Door deze nieuwe berekeningsmethodes voor de accressen daalt het accres in de jaren 2024-2028. Voor Heemstede betekent dit een negatief effect van € 934.000 in 2024, € 1.834.000 in 2025, € 674.000 in 2026, € 747.000 in 2027 en € 679.000 in 2028. Het Rijk heeft besloten deze tekorten in de periode 2024-2028 deels te compenseren. Hierdoor neemt het negatieve effect van de accresontwikkelingen af, maar het blijft in de periode 2024-2028 jaarlijks een negatief effect. plus = nadeel, min = voordeel

Financieel meerjarenperspectief Accresontwikkeling CEP 2024 + gewijzigde index Incidentele compensatie acressen saldo

2024 934 -824 110

2025 1834 -740 1094

2026 674 -153 521

2027 747 -123 624

2028 679 -97 582

Financiële verwerking loon-prijsindexatie Heemstede houdt in de begroting rekening met loon- en prijsindexatie door het reserveren van de compensatie die hiervoor is opgenomen in het gemeentefonds (met een stelpost). In 2024 en 20262028 is er nog voldoende saldo op deze stelpost om de negatieve effecten van de accresontwikkelingen hiermee te verrekenen zodat de accresontwikkeling niet leidt tot een begrotingsresultaat (in deze jaren worden de accresontwikkelingen en de incidentele compensatie dus geoormerkt). In de kadernota 2025-2028 is de stelpost voor loon- prijsindexatie voor het jaar 2025 ingezet voor de indexatie van lonen en prijzen. Daarom wordt het negatieve saldo van € 1.094.000 in 2025 incidenteel verrekend met het begrotingsoverschot 2025.

A. Toelichting mutaties te verrekenen met algemene middelen Dit betreft posten die verrekend worden met de algemene middelen en dus niet verbonden worden aan een bepaald doel. A3 – Schrappen oploop opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds die op zou lopen tot € 975 miljoen verdeeld over alle gemeenten. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door opschaling kosten zouden kunnen besparen. In de meicirculaire 2024 is deze oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 van structureel € 675 miljoen geschrapt. Hierdoor resteert een opschalingskorting van € 300 miljoen. Heemstede heeft de volledige opschalingskorting verwerkt in de meerjarenbegroting. Het schrappen van de oploop van de opschalingskorting betekent dus een voordeel van € 767.000, € 761.000 en € 756.000 in de jaren 2026-2028.

pagina 4 van 7

A4 – WOZ- actualisatie belastingcapaciteit en aanpassing rekentarieven Wanneer de hoogte van de totale WOZ-waarde binnen een gemeente stijgt, heeft dit een negatief effect op de hoogte van het bedrag dat die gemeente zal ontvangen uit het gemeentefonds. Het uitgangspunt hierachter is dat een gemeente met hoge WOZ-waarden meer OZB kan heffen met een gemiddeld ozb-tarief, dan een gemeente met lage WOZ-waarden. De WOZ waarden van Heemstede zijn bij de nieuwe berekeningen van de meicirculaire aangepast op basis van de geschatte waardeontwikkelingen. Vanwege het negatieve verband tussen de WOZwaarden en de hoogte van het gemeentefonds, zorgt dit voor een afname van de Heemsteedse algemene uitkering van structureel € 462.000 vanaf 2025. A5 – Afrekening 2023 ruimte onder BCF-plafond Gemeenten krijgen voor een groot deel van hun taken de btw vergoed vanuit het BCF (BTW compensatiefonds). Het BCF heeft een maximaal bedrag aan btw dat het vergoedt, dit plafond bedroeg in 2023 € 4,2 miljard. Er is in totaal slechts € 3,6 miljard aan btw gedeclareerd, wat betekent dat er € 573 miljoen over is gebleven in het fonds. Dit bedrag wordt verdeeld over de gemeenten. Het deel van de afrekening dat Heemstede hiervoor ontvangt is € 650.000, dit is € 244.000 hoger dan het voorschot dat met de septembercirculaire 2023 al is ontvangen.

A6 – Ophogen stelposten BCF ruimte De provincie Noord-Holland geeft gemeenten toestemming om structureel rekening te houden met de afrekening van het BCF in hun meerjarenbegroting. Heemstede ontvangt over 2023 een afrekening € 650.000 (zie punt A5), wat betekent dat dit bedrag meerjarig als stelpost mag worden opgenomen. Heemstede gaat er hier dus vanuit dat elk jaar evenveel ontvangen wordt vanuit BCF fonds als over 2023. Dit brengt echter ook risico’s met zich mee: als alle gemeenten meer BTW compenseren dan vorig jaar zal Heemstede minder ontvangen dan begroot. Dit is andersom echter ook het geval: als gemeenten minder BTW compenseren, zal Heemstede meer ontvangen dan waar nu rekening mee gehouden is. In het kader van realistisch begroten is besloten om deze stelpost net als vorig jaar wel op te nemen. Vanaf 2024 wordt de BCF stelpost structureel verhoogd met € 264.000 om op € 650.000 uit te komen. A7 – Ontwikkeling uitkeringsbasis en overige ontwikkelingen uitkeringsfactor Bij het begrip ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat het om de mutaties van de landelijke aantallen van bijvoorbeeld inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden en WOZwaarden. Op basis van het uitgangspunt dat het totale volume van het gemeentefonds niet wijzigt, wordt de uitkeringsfactor verhoogd wanneer de totale landelijke hoeveelheden van de maatstaven omlaag zijn bijgesteld.

Actualisatie maatstafgegevens Diverse landelijke aantallen zijn naar beneden bijgesteld. Vooral de ontwikkelingen in het aantal huishoudens met een laag inkomen met drempel, laag opleidingsniveau met drempel, landelijke en regionale centrumfunctie, omgevingsadressendichtheid, de OZB-maatstaven en het aantal

pagina 5 van 7

bijstandsontvangers hebben invloed op de uitkeringsfactoren. Hierdoor is in deze meicirculaire sprake van een stijging van de uitkeringsfactor ten opzichte van de septembercirculaire 2023. A8 – Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging. Voor Heemstede betekent dit een positief effect van ongeveer € 27.000 per jaar. In de kadernota 2025-2028 is al rekening gehouden met deze inkomsten, waardoor deze post nu niet geoormerkt wordt, maar zal worden verrekend met de algemene middelen. A9 - Overige < € 25.000 Dit betreft een aantal kleine mutaties.

B. Toelichting mutaties toegekend met een beleidsdoel B3 – Vervallen extra besparing Rijk Jeugd € 500 miljoen De geraamde besparing van uit het coalitieakkoord Rutte IV op de jeugdzorg (zowel jeugdhulp, jeugdbescherming als jeugdreclassering) oplopend naar structureel € 511 miljoen in 2027, kan in 2025 nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Om die reden wordt in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Voor Heemstede is dit een incidenteel bedrag van € 431.000. B4 – Tegemoetkoming infrastructuur WSW, verhoging beschut werk en loon-prijsontwikkeling De integratie-uitkering participatie wordt landelijk structureel verhoogd door een ophoging van de middelen voor de Wet sociale werkvoorziening (met € 63,9 miljoen), de rijksbijdrage beschut werk (oplopend van € 23,1 miljoen in 2024 naar € 65,3 miljoen in 2048) en de loon- en prijsbijstelling (aflopend van € 113,3 miljoen in 2024 naar € 93,7 miljoen in 2029). Voor Heemstede bedraagt de verhoging van deze uitkering een voordeel van € 211.000, € 152.000, € 141.000, € 137.000 en € 126.000 in de jaren 2024-2028 respectievelijk. Deze bedragen worden verrekend met SpaarneWerkt. B5- Omgevingswet Er wordt in 2024 € 71,5 miljoen extra uitgekeerd aan de gemeenten ter dekking van de uitvoeringskosten van de omgevingswet.

Voor Heemstede bedraagt deze uitkering incidenteel € 103.000. In de najaarsnota 2024 zal dit bedrag worden gestort in de reserve implementatie omgevingswet. B6 – Vrijval reservering compensatieregeling Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Er was echter een reservering achtergebleven die nu toch nog vrijvalt en wordt overgeheveld naar de algemene uitkering. Dit bedraagt voor Heemstede ongeveer € 28.000 per jaar vanaf 2025. pagina 6 van 7

B7 – Structurele middelen armoede en schulden Het kabinet heeft via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen beschikbaar gesteld voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Vanaf 2024 worden deze middelen structureel worden toegekend. Dit bedraagt voor Heemstede ongeveer € 28.000 per jaar.

Financiën Het voordelige effect op de algemene middelen van de meicirculaire op de begrotingsjaren 20222024 van € 998.000 wordt in de najaarsnota 2024 verwerkt. De effecten met betrekking tot de uitkeringsjaren 2025-2028 worden verwerkt in de begroting 2025-2028. Deze effecten zijn voordelen van respectievelijk € 949.000 in 2025, € 945.000 in 2026, € 950.000 in 2027 en € 947.000 in 2028. plus = nadeel, min = voordeel

Financieel meerjarenperspectief Totaal structureel saldo kadernota 2025-2028 en voorjaarsnota 2024 Effecten meicirculaire 2024 Bijgesteld structureel saldo

Planning/uitvoering n.v.t.

Bijlage(n) 1. Bijlage 1: Meicirculaire 2024

pagina 7 van 7

2024 -849 -998 -1847

2025 -967 949 -18

2026 1091 -945 146

2027 1949 -950 999

2028 2500 -947 1553