Bijlage - Roadmap Omgevingswet.pdf

Bijlage: Roadmap Omgevingswet Inleiding Het overzicht op de volgende pagina laat op basis van de ‘VNG-lijst minimale acties Omgevingswet’ zien wat we minimaal moeten regelen om voor (vooralsnog) 1 juli 2022 klaar te zijn voor de invoering van de Omgevingswet. In de VNG-lijst onderscheiden we de volgende categorieën: 1. Juridische eisen: dit zijn eisen die één op één terug te voeren zijn op verplichtingen in wet- en regelgeving; 2. Bedrijfsmatige eisen: deze zijn niet juridisch verplicht, maar worden wel vanuit bedrijfsmatige optiek noodzakelijk geacht voor het uitvoeren van de wet; 3. Adviezen: niet verplicht bij inwerkingtreding van de Omgevingswet, maar wel noodzakelijk voor het (op termijn) bereiken van de daarbij behorende doelen.

Relatie met projecten van het Programma Omgevingswet Aan de in het overzicht benoemde acties wordt invulling gegeven via diverse projecten van het programma Omgevingswet. Het programma kent de volgende projecten: -

Omgevingsvisie De omgevingsvisie is het overkoepelende verhaal waarin de grote lijnen van de voorgenomen ontwikkelingen in de gemeente worden vastgelegd. Het opstellen van een visie verplicht en moet in 2025 gereed zijn.

-

Omgevingsplan De Omgevingsvisie is de basis voor het Omgevingsplan dat daarna volgt. Op die manier kan via dit project (o.a. via een pilot) gewerkt worden aan de voorbereidingen om de ambities uit de visie te borgen in regels. We werken vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet met een tijdelijk Omgevingsplan en gaan dan in 8 jaar het plan aanpassen aan de eisen die voor gelden.

-

Was-wordt In dit project wordt geïnventariseerd welke regelgeving en beleid verandert en wordt er gewerkt aan een casco voor de omvorming van het tijdelijke naar nieuwe Omgevingsplan.

-

Participatie Op basis van het participatiebeleid dit nu ontwikkeld wordt, zal uitgewerkt worden hoe we participatieve trajecten binnen de omgevingswet gaan vormgeven.

-

DSO Alle juridische informatie over de fysieke leefomgeving moet op een of andere wijze ondergebracht worden in het Digitaal Stelsel Omgevingswet.

-

Toepasbare regels Een interne werkgroep zal zich bezig houden met het opstellen van toepasbare regels (vragenbomen) voor vergunningchecks en meldingen in het DSO.

-

Dienstverlening Het verbeteren van de VTH (vergunning, toezicht en handhaving) processen en de wijze van dienstverlening laten aansluiten op de eisen die de Omgevingswet stelt.

-

Financiën In kaart brengen financiële consequenties van de Omgevingswet inclusief de doorvertaling in de P&C cyclus en legesverordening.

Roadmap Omgevingswet Versie: september 2021

Legenda

Transitietermijn voor dekkend omgevingsplan: 1-1-2030

Resultaat, juridisch verplicht vóór inwerkingtreding Omgevingswet Resultaat, bedrijfsmatig noodzakelijk Resultaat, advies vanuit VNG gericht op het bereiken van de doelen van de Omgevingswet Start- en geplande einddatum ( = ter informatie en/of vaststelling in raad) Looptijd tussen start en eind

Invoeringsdatum Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) - gekoppeld aan Omgevingswet

Actie

2019 2020

Project

Beoogde invulling en resultaat (en evt. bestuurlijke mijlpalen)

Q1

-onderlegger(s) Algemene strategie 1.

Ambities, strategie, aanpak en financiën bepaald

-

De raad in Heemstede op 29 juni 2017 ingestemd met het plan van aanpak waarin de ambities, strategie, aanpak en financiën voor de invoering van de Omgevingswet zijn bepaald. Wij zullen de raad tot er met de inwerkingtreding van de Omgevingswet hierover blijvend informeren via de gebruikelijke maandelijkse ‘Stand van zaken Omgevingswet’, zowel qua mijlpalen als eventueel benodigde beslismomenten.

Aanvragen, meldingen & vergunningen 2.

Kunnen ontvangen aanvragen en meldingen

Dienstverlening DSO

3.

Proces behandelen vergunningaanvragen en meldingen ingericht

Dienstverlening

3.1. Afweging adviesrecht voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten

Dienstverlening

4.

Kunnen beoordelen vergunningaanvragen

Dienstverlening Was-wordt

5.

Kunnen aanleveren indieningsvereisten

DSO Toepasbare regels

6.

Gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit ingesteld

Dienstverlening

7.

Vergunningverlening aangepast op de Wkb

Dienstverlening Financiën

8.

Proces verkennen initiatief ingericht

Dienstverlening Participatie

Termijn voor vaststelling omgevingsvisie: 1-1-2025

Met het project DSO hebben we intern de benodigde software aangeschaft voor het aansluiten op de landelijk voorziening DSO (digitaal stelsel omgevingswet). De eisen die onze organisatie stelt voor de Vergunning-, Toezicht- en Handhaving (VTH) zijn te realiseren binnen ons huidige zaaksysteem ‘Hoegle’. Hiermee zijn we in staat om voor de inwerkingtreding van de wet te kunnen voldoen aan de minimale van eisen van de VNG voor het kunnen ontvangen van aanvragen en meldingen. Met het project Dienstverlening hebben we in samenwerking met het externe bureau De Processpecialisten ons huidige dienstverleningsproces voor de omgevingsvergunningen in beeld gebracht en gespiegeld aan het VNG referentiemodel voor de nieuwe omgevingswet. Op basis van deze analyse beschouwen we nu of - en zo ja, welke - ontwikkelpunten en aangepaste samenwerkingsafspraken (SLA’s) nodig zijn om onze dienstverlening gereed te maken voor het kunnen behandelen van vergunningaanvragen en meldingen. In het samenhang met de inrichting van participatie bij initiatieven (zie punt 9) werken we aan een voorstel dat een lijst bevat van gevallen waarbij een advies van de raad noodzakelijk is, voordat het college een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit kan verlenen. Het voorstel gaat gepaard met een afweging i.r.t.

tot de nieuwe (werk)processen (zie punt 3) om zodoende niet in de problemen te komen met de kortere beslistermijn onder de Omgevingswet. Met het project Was-wordt bouwen expertise op t.a.v. nieuwe juridische begrippen en kaders voor vergunningverlening. Daarnaast houdt dit project zich bezig met het inventariseren van alle regelgeving uit lokale verordeningen en de bruidsschat (regels die het Rijk overhevelt naar de gemeente) om deze te doorlopen op relevantie voor het beoordelen van vergunningsaanvragen en het omgevingsplan. De tussenrapportage in is in maart 2021 middels een collegebericht gedeeld met de raad. De eindconclusies gaat mee in het plan van het aanpak voor het omgevingsplan (zie punt 14). Het DSO wordt door het Rijk gevuld met de toepasbare regels (de aanvraagformulieren) die zijn gebaseerd op de bruidsschat. Een interne werkgroep zal zich bezig houden met het opstellen van toepasbare regels voor vergunningchecks en meldingen die niet worden geleverd met de bruidsschat. De benodigde kennis en software hebben wij hiervoor in huis gehaald door een samenwerking met het externe bureau Flo Legal. Hierdoor zijn we dan in staat om voor 1-7-2022 zelf indieningsvereisten aan te leveren aan het DSO volgens de daarvoor voorgeschreven standaarden.

Anders dan nu, is onder de Omgevingswet een welstandscommissie (of een commissie ruimtelijke kwaliteit) alleen nog verplicht voor het toetsen van de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonument. De evaluatie van het huidige welstandsbeleid en het voorstel over de beoogde reikwijdte van de gemeentelijke adviescommissie is op 26 november 2020 afgestemd met de raad. Wij komen in Q4 2021 naar de raad met een aanvullend voorstel over de rol en taken van de in te stellen gemeentelijke adviescommissie. Met het project Dienstverlening zijn we bezig om inzichtelijk te maken hoe de vergunningverlenings- en meldingsprocessen m.b.t. bouwactiviteiten aangepast moeten worden aan de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb). Benodigde aanpassingen nemen we mee in de inrichting van dienstverleningsprocessen en dienstverleningsafspraken (zie ook punt 3), alsmede de in nieuwe legesverordening. Voor dat laatste worden de financiële gevolgen van de Wkb inzichtelijk gemaakt via het project Financiën (zie ook punt 24). Het project Dienstverlening geeft invulling aan het proces ‘verkennen initiatief’. Dit haakt dan aan op de inrichting van onze dienstverleningsproces (zie ook punt 3), dat speelt voorafgaand aan het proces voor de behandeling van de definitieve vergunningsaanvraag.

Hiervoor zullen we via diverse workshops verkennen welke betrokken stakeholders moeten worden aangehaakt en hoe onze lokale ‘Wegwijzer Participatie’ en de VNG geadviseerde methode van de ‘De omgevingstafel’ daarin betrokken kunnen worden.

2021 Q2 Q3

Q4

Q1

2022 Q2 Q3

2023 2024 2025 2029 Q4

Actie

Project

Beoogde invulling en resultaat (en evt. bestuurlijke mijlpalen)

Q1

-onderlegger(s) 9.

Participatie bij initiatieven ingericht

Participatie

10. Kunnen opstellen en aanleveren vragenbomen vergunningcheck

DSO Toepasbare regels

11. Snelle dienstverlening voor topactiviteiten ingericht

Dienstverlening

De raad heeft met de vaststelling het Participatiebeleid op 28 mei 2020 op hoofdlijnen aangeven waaraan participatie bij initiatieven moet voldoen. Daarbij ligt de nadruk op de kwaliteit van het participatieproces, niet op de uitkomst. Dit komt uiting in de ‘Wegwijzer Participatie’. Voor welke buitenplanse omgevingsplanactiviteiten zij de verplichting voor participatie op wil leggen, moet de raad nog wel een besluit nemen. Wij zullen hiervoor de raad, in samenhang met de uitwerking van het adviesrecht (zie punt 3a) in het vierde kwartaal van 2021 een voorstel doen. Met de vergunningcheck kunnen burgers en bedrijven eenvoudig checken of een vergunning nodig is. Het aanbieden van een vergunningcheck is geen juridische verplichting. Het behouden van het huidige dienstverleningsniveau is dat wel. Dat betekent dat per 1-1-2022 vragenbomen gemaakt en aangeleverd moeten kunnen worden voor alle activiteiten waarvoor nu in het OLO (Omgevingsloket Online) ook al een vragenboom bestaat. Een deel daarvan wordt in het DSO meegeleverd met de bruidsschat en een klein deel zal zelf door ons opgesteld en beheerd moeten gaan worden (zie ook punt 5).

In het project Dienstverlening zullen wij bij inrichting voor onze dienstverleningsprocessen (zie ook punt 3) ook de processen voor snelle en simpele dienstverlening voor eenvoudige topactiviteiten betrekken (zoals eenvoudige verbouwingen in en om het huis, t.w. dakkapel, uitbouw, kappen etc.).Daar waar vergunningen nodig blijven is het doel om de processen zo snel en simpel mogelijk in te richten. Het concept ‘serviceformules’ vanuit de VNG zal hierbij als hulpmiddel worden ingezet.

Toezicht en handhaving 12. Toezicht en Handhaving ingericht

Dienstverlening

13. Toezicht en handhaving aangepast aan de Wkb

Dienstverlening

De gemeente zal het toezicht en handhaving moeten afstemmen op de bedoelingen en eisen van de Omgevingswet, in samenwerking met uitvoeringsorganisaties en andere bevoegd gezagen. Het huidige beleid voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving is vastgelegd in de beleidsnota ‘VTH-Beleid Heemstede 2019-2022’. De verplichting hiertoe is thans gelegen in de Wabo en reeds zijn we gestart met een traject om te bezien op welke onderdelen dit eventueel overgezet moet worden naar de Omgevingswet. Per 1-1-2022 dienen we de toezichts-en handhavingsprocessen bij bouwactiviteiten te hebben aangepast aan de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb). Dit omvat de met name inrichting van processen en afspraken met zowel OD IJmond als private partijen (t.a.v. onafhankelijke kwaliteitsborging). Benodigde aanpassingen nemen we mee in de inrichting van dienstverleningsprocessen en dienstverleningsafspraken (zie ook punt 3).

Planvorming 14. Kunnen wijzigen omgevingsplan

Omgevingsplan DSO

15. Kunnen werken met tijdelijk omgevingsplan

Omgevingsplan Was-wordt

16. Plan(ning) gemaakt voor een nieuw omgevingsplan

Omgevingsplan Was-wordt

Het omzetten van deze regels naar een omgevingsplan is een grote opgave. Om hiermee te oefenen gaan we, nadat de ontwerp omgevingsvisie is vastgesteld voor de hele gemeente, onder andere een pilot omgevingsplan voor het gebied Woonwijken Noordwest uitwerken. Op basis van de ervaringen met dit plan en adviezen uit het project Was-wordt worden de omgevingsplannen voor de rest van Heemstede uitgerold. Hiervoor zullen wij u in de 2e kwartaal van 2022 een plan van aanpak, incl. planning aanleveren.

Indien we per 1-1-22 het (tijdelijke) omgevingsplan willen wijzigen, dan moeten we deze wijziging vast te kunnen stellen conform de eisen van de Omgevingswet. De wijzigingsbesluiten (en de daaraan voorafgaande voorbereidingsbesluiten) moeten volgens de nieuwe standaard (STOP/TP) aan de LVBB (en daarmee indirect aan het DSO) worden aangeboden. Dit vraagt nieuwe ICT-systemen. Met het project DSO en de kennis uit regionale samenwerking met de VNG wordt er aan gewerkt om hier ons tijdig op voor te bereiden. Per 1-1-22 beschikken we van rechtswege over het tijdelijk omgevingsplan: de verzamelde bestaande ruimtelijke plannen aangevuld met de bruidsschat - regels die van het Rijk overgaan naar gemeenten. Om hiermee goed te kunnen werken wordt straks vanuit het project Omgevingsplan de bruidsschat doorgenomen, zodat we vanaf 1-1-22 kunnen besluiten welke regels we daaruit gefaseerd willen vervangen door eigen regels in het nieuwe omgevingsplan.

17. Programma luchtkwaliteit vastgesteld

-

In het Besluit kwaliteit leefomgeving is een omgevingsnorm voor luchtkwaliteit opgenomen. Gemeenten waar deze norm overschreden wordt, moeten per 1-1-22 een vastgesteld programma luchtkwaliteit hebben. Uit gegevens van OD IJmond blijkt dat deze verplichting voor de gemeente Heemstede niet aan orde is.

18. Kennis vergaard over kerninstrument programma

Omgevingsplan Omgevingsvisie

Het programma is een belangrijk kerninstrument dat een rol vervult als verbindend instrument tussen omgevingsvisie en het omgevingsplan. Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie (bijv. door het opnemen van omgevingswaarden) zal duidelijk worden of vaststelling van een programma noodzakelijk is. Vooralsnog gaan we hier niet van uit.

Omgevingsvisie

Op 27 juni 2019 heeft de raad (A-stuk) de Omgevingsvisie fase 1 ‘Heemstede van A tot Z’ vastgesteld. Daarin zijn de Heemsteedse identiteit en kernwaarden, het huidige beleid en de toekomstige opgaven benoemd. Er wordt nu gewerkt aan fase 2: de visie-op-hoofdlijnen met ontwikkelscenario’s, dat aan het einde van dit jaar ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad. De vaststelling van de definitieve omgevingsvisie is nu voorzien in Q3 2022. Daarmee liggen we voor op de verplichting om per 1-1-25 een gebiedsdekkende omgevingsvisie te hebben.

Programma’s

Omgevingsvisie 19. Omgevingsvisie in voorbereiding

2019 2020

2021 Q2 Q3

Q4

Q1

2022 Q2 Q3

2023 2024 2025 2029 Q4

Actie

Project

Beoogde invulling en resultaat (en evt. bestuurlijke mijlpalen)

Q1

-onderlegger(s) Monitoring en evaluatie 20. Monitoring en evaluatie ingericht

2019 2020

Via regulier overleg met OD

Momenteel verkennen wij met OD IJmond de gevolgen voor de dienstverleningsafspraken vanuit wet- en regelgeving op de nieuwe normen en meetwaarden voor het aspect geluid. Bij gebiedsontwikkelingen wordt een preventieve geluidstoets verplicht. Tevens komt er de verplichting geluidsbelastingkaarten te bepalen, gekoppeld het omgevingsplan. Deze moeten landelijk worden ontsloten via de Cvgg (Centrale voorziening geluidsgegevens, RIVM), naar verwachting per 2023.

21. Kunnen uitvoeren gedecentraliseerde bodemtaken

Via regulier overleg

Als gevolg van de aanvullingswet bodem gaat een aantal bodemtaken over van de provincie naar de gemeente. De intentie is om de overgedragen taken per 1-7-22 uit te laten voeren door de OD IJmond. De gemeente Heemstede heeft regulier overleg (o.a. via het ambtelijk bodemberaad) met de provincie en OD IJmond om afspraken voor te bereiden op de overdracht van bodemtaken, de regels en bijbehorende middelen.

22. Kunnen toepassen procedures en regels voorkeursrecht en onteigenen

-

23. Kunnen toepassen procedures en regels kostenverhaal

Financiën

24. Legesmodel, mandaatregelingen en verordening planschade aangepast

Dienstverlening Financiën

Indien de gemeente vanaf 1-7-22 een voorkeursrecht wil vestigen moeten procedurele en juridische wijzigingen zijn doorgevoerd. Dit betreft onder meer de van toepassing zijnde grondslagen, termijnen, etc. Hetzelfde geldt voor onteigeningen. We betrekken dit onderwerp in het brede opleidingstraject voor de invoering van de Omgevingswet om te bezien hoe en welke aanvullende kennis en expertise binnengehaald kan worden om ons voor te bereiden op de toepassing van de nieuwe regels. De Omgevingswet (aanvullingswet grondeigendom) betekent aanzienlijke wijzigingen voor kostenverhaal. Dit wordt gekoppeld aan nieuwe instrumenten. Daarnaast veranderen de grondslagen, de kostensoortentabel en de procedurele vereisten en termijnen. Met het project Financiën is door adviesbureau BMC inzichtelijk gemaakt welke kosten de gemeente kan verhalen. Via de opleidingstrajecten in het kader van de Omgevingswet zullen we ons hier verder op blijven voorbereiden, zodat we de nieuwe regels kunnen toepassen per 1-7-22. Het vraagstuk voor mandaatregelingen en de verordening planschade (in het kader van omgevingsplan-initiatieven), hangt direct samen met ons project Dienstverlening. Via een impactanalyse met adviesbureau BMC hebben wij inmiddels inzichtelijk gemaakt wat de consequenties zijn op het legesmodel. Om dit een juridische basis te geven hanteren wij een modelverordening(en) van de VNG.

Besluitvorming door de raad is voorzien in het tweede kwartaal van 2022.

25. Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien

Dienstverlening Financiën

De gemeente heeft regulier overleg met de OD IJmond om afspraken voor te bereiden op het veranderende (basis)takenpakket. Het gaat om aanpassingen door o.a. overdracht milieutaken, wijzigingen in verminderingen van gebruikersvergunningen en de omgang met de regelgeving vanuit de bruidsschat. De gewijzigde gemeenschappelijke regeling met OD IJmond zullen wij na verwachting in Q2 van 2022 voorleggen aan de raad.

26. Verstrekken informatie over de Omgevingswet

Communicatie

27. Veranderopgave na 2022 bepaald

Programmateam

Met een communicatieplan is helder gemaakt wat de wijze is waarop we bewoners en ondernemers gaan voorzien van correcte en begrijpelijke informatie over de Omgevingswet. Concreet gaat om zaken die aanvullend zijn op de campagne van het rijk, zoals informatie over procedures verbonden aan de wet, eisen die wet- en regelingen stellen aan initiatieven, etc. Op basis van de gekozen aanpak werken aan het aanpassen van onze communicatie-uitingen (website, brochures, formulieren, standaardbrieven etc.). De cultuuromslag waar de Omgevingswet om vraagt is een opgave waar onze organisatie mee te maken krijgt. Op dit punt werken in regionaal verband (vanuit de VNG) samen om hierover kennis en ervaringen uit te wisselen. Daarnaast hebben we een extern bureau benaderd om een leertraject op te zetten waarmee de cultuuromslag kan worden vormgeving met leerinterventies voor zowel ambtenaren, bestuurders als managers. Deze ontwikkeling vraagt duurzaam aandacht tot 2029 (en wellicht daarna).

Overig

2021 Q2 Q3

Q4

Q1

2022 Q2 Q3

2023 2024 2025 2029 Q4