Bijlage 9. Participatieplan opvang asielzoekers locatie Cruquiusbrug

Participatieplan opvang asielzoekers locatie Cruquiusbrug 1. Inhoud van de opgave Gemeente Heemstede wil voldoen aan de spreidingswet en kwalitatief hoge en veilige opvang bieden aan vluchtelingen. Het college van B&W heeft een besluit genomen om de locatie bij de Cruquiusbrug aan te wijzen als voorkeurslocatie voor de tijdelijke opvang van ongeveer 160 asielzoekers. Dit is voor een periode van vijf jaar met mogelijkheid tot vijf jaar verlenging na evaluatie. Aan dit besluit is zorgvuldig onderzoek voorafgegaan. De gemeente heeft verschillende mogelijke locaties met elkaar vergeleken. Daarbij is onder meer gekeken naar de beschikbaarheid van de grond, de grootte van de locatie, de bereikbaarheid en de aansluiting op voorzieningen. Ook is onderzocht wat de gevolgen kunnen zijn voor de omgeving. Daarbij is onder andere gekeken naar verkeer, leefbaarheid en veiligheid. Het college heeft alle onderzoeken en locaties bekeken. Daaruit blijkt dat de locatie bij de Cruquiusbrug het meest geschikt is voor de opvang van asielzoekers. Het besluit van het college van B&W om de locatie Cruquiusbrug als voorkeurslocatie te zien, vormt het startpunt voor de participatie over de verdere uitwerking van de locatie. Dit doet de gemeente graag samen met inwoners. In dit participatieplan staat beschreven op welke manier de gemeente inwoners betrekt in het verdere proces.

De manier waarop we dit doen, is mede ingegeven door gesprekken die zijn gevoerd met inwoners/ondernemers die betrokken waren bij eerdere mogelijke locaties voor asielopvang in Heemstede. Belangrijke aandachtspunten daarbij waren onder andere het tijdig informeren en duidelijkheid over welke invloed inwoners hebben. Met dit participatieplan geven we daar invulling aan. 2. Ruimte voor participatie De gemeente wil de omgeving actief betrekken bij de verdere uitwerking en realisatie van de locatie. Daarbij geldt dat de keuze voor de locatie als voorkeurslocatie geen onderwerp van participatie is. De participatie richt zich op de wijze waarop de opvanglocatie wordt ingepast in de omgeving en op de maatregelen die bijdragen aan een veilige, leefbare en goed beheerde locatie. Dit is in lijn met de uitwerking van de motie draagvlak d.d. 13 juli 2023.

Voor de locatie Cruquiusbrug geldt een aantal uitgangspunten waarover participatie mogelijk is*: • Verkeersveiligheid (zoals oversteekplaatsen) • Gebruik van de openbare ruimte rondom de locatie • Maatregelen om overlast te voorkomen in de omgeving • Communicatie en contact (omwonendenoverleg, aanspreekpunten, meldpunten) • Samenwerking met de buurt (vrijwilligers, activiteiten, sport, ontmoeting) • Inpassing van de locatie (groen, verlichting, zichtlijnen) • De situering van de bebouwing binnen aangegeven contouren Er is geen participatie mogelijk over*: • De keus om asielopvang op deze locatie te realiseren • De contouren waarbinnen de bebouwing op het perceel mag komen • Het aantal opvangplekken • De kenmerken van toekomstige bewoners (samenstelling, etniciteit, leeftijd) • De asielprocedure en verblijfsduur van bewoners • De personeelsbezetting van het asielzoekerscentrum • De dagelijkse gang van zaken binnen het asielzoekerscentrum (huisregels, begeleiding, beveiliging op het terrein, dagprogramma) • Toegang tot het terrein en interne voorzieningen *Een kanttekening hierbij is dat gedurende het proces ook steeds meer duidelijk zal worden over de uitgangspunten en kaders die het COA hanteert. Dit kan betekenen dat bij sommige onderwerpen minder of juist meer ruimte voor participatie blijkt te zijn. 3. Doel participatie en mate van invloed 1.

Doel van de participatie De betrokkenheid van omwonenden en organisaties bij de uitwerking en realisatie van de opvanglocatie is belangrijk. Het draagt bij aan een zo goed mogelijke fysieke en sociale inpassing van de opvanglocatie in de bestaande omgeving. Dit is zowel voor de huidige buurtbewoners als voor de toekomstige bewoners van de opvanglocatie van belang. Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, is de kennis die omwonenden en organisaties over hun eigen buurt hebben zeer waardevol. Zij weten als geen ander welke kansen en uitdagingen er in de buurt zijn die relevant zijn voor de vestiging van de opvanglocatie. Door hier samen aan te werken, zorgen we ervoor dat de opvanglocatie aansluit bij de buurt en onderdeel uit gaat maken van het fysieke en sociale netwerk. Omdat deze verbinding met de bestaande buurt niet alleen tot stand kan komen tijdens de voorbereidingsfase van de opvanglocatie, loopt de participatie ook door als de locatie gerealiseerd is. Op basis van bovenstaande zijn de belangrijkste participatiedoelen: • Het verhogen van de kwaliteit van het resultaat/besluit door toevoeging van de kennis en creativiteit van de deelnemers • Het bouwen aan draagvlak: een zorgvuldig participatieproces waarin mensen zich gehoord en serieus genomen voelen, draagt bij aan meer begrip en acceptatie over het uiteindelijke resultaat.

Het betekent niet dat het doel is dat iedereen het eens is en dat wordt voldaan aan alle wensen van deelnemers. 2. Mate van invloed op het totale proces Het proces start met een brede bijeenkomst waaruit twee kleinere werkgroepen volgen. Deze werkgroepen blijven voor langere tijd actief, ook na de realisatie van de opvanglocatie. Gedurende de periode waarin de twee werkgroepen actief zijn, organiseren we ook nog een aantal brede bijeenkomsten waarin we de grotere groep omwonenden op de hoogte houden van de stand van zaken. De mate van invloed varieert van ‘samen denken’ tot ‘samen doen’. Samen denken: men verkent samen de opgave. Deelnemers luisteren naar elkaars visie, mening en kennis. In deze fase gaat het puur om input verzamelen bijvoorbeeld via bijeenkomsten of enquêtes. Men beslist of voert nog niets uit in deze fase. Samen doen: men zoekt elkaar actief op om het plan samen verder uit te werken en uit te voeren. Bijvoorbeeld in een ontwerpsessie. Met elkaar bepalen ze wie welk deel van het ‘doen’ voor zijn rekening neemt.

Wat Inhoud Mate van invloed 1 Brede bewonersbijeenkomst (kort na besluitvorming college over voorkeurslocatie) Informeren + ophalen zorgen/ideeën Samen denken 2 Werkgroepen 2 groepen van max 15 mensen: - veiligheid, leefbaarheid en verkeer - ontmoeting en initiatieven Samen doen 3 Tussentijdse brede bewonersbijeenkomsten Informeren over stand van zaken Informeren De inhoud en opzet van de bijeenkomsten/werkgroepen staat beschreven in hoofdstuk 4. Het geheel is een complex proces waarbij verschillende stappen in besluitvorming en bijeenkomsten/werkgroepen elkaar afwisselen en aanvullen. Dat maakt het lastig voor inwoners om te zien op welk moment en op welke manier zij invloed uit kunnen oefenen. We hebben daarom een overzicht gemaakt van de stappen die we op dit moment verwachten in het proces, met daarbij aangegeven of er ruimte voor invloed is en zo ja, op welke manier. Alle data zijn onder voorbehoud. Mate van invloed per processtap 1) Voorlopig Collegebesluit aanwijzen locatie Cruquiusbrug als locatie voor asielopvang (25 aug) Dit is het besluit dat nu genomen is en waar dit participatieplan onderdeel van uitmaakt. Het is een besluit door het college van burgemeester en wethouders, om de locatie Cruquiusbrug aan te wijzen als voorkeurslocatie voor asielopvang. Het college stuurt dit voornemen naar de gemeenteraad.

De gemeenteraad kan wensen en bedenkingen geven (stap 3 en 4). Op basis van de reactie van de gemeenteraad, neemt het college op een later moment een definitief besluit (stap 9). 2) Brede bijeenkomsten (8 en 9 sep Heemstede; 10 sep Cruquius) In deze eerste bijeenkomst kunnen omwonenden hun zorgen en ideeën delen over asielopvang op de locatie Cruquiusbrug. Bij de bijeenkomst zijn ook raadsleden welkom. Zo horen raadsleden wat er leeft onder omwonenden. Dit kunnen zij betrekken bij de bespreking van het collegevoorstel in de commissievergadering en raadsvergadering (stappen 3 en 4). De inhoudelijke opbrengst van deze avond neemt de gemeente mee in het vervolgproces. De vragen, zorgen en ideeën wordt gebundeld in een verslag. Deze komt op de website te staan. Vragen verwerken we ook in de Q&A op de website. Daarnaast vormt de opbrengst van de avond een belangrijke basis voor de gesprekken in de werkgroepen. 3) Bespreking collegebesluit in raadscommissie Samenleving (16 sep) De leden van de raadscommissie Samenleving bespreken het voornemen van het college om de locatie Cruquiusbrug aan te wijzen als voorkeurslocatie voor asielopvang. Inwoners hebben de mogelijkheid om in te spreken bij deze commissievergadering. De raadscommissie geeft aan het eind van de bespreking een advies aan de raad over of het wel of niet meegeven van wensen en bedenkingen aan het college.

4) Bespreking collegebesluit in gemeenteraad (1 okt) Na bespreking in de raadscommissie Samenleving, wordt het voornemen van het college besproken in de vergadering van de gemeenteraad. De gemeenteraad doet dit op basis van het advies dat door de leden van de commissie Samenleving is gegeven. Tijdens de raadsvergadering is er geen mogelijkheid meer voor inwoners om in te spreken. Als de meerderheid van de raad zich kan vinden in het voornemen van het college om de locatie Cruquiusbrug aan te wijzen voor asielopvang, gaat het proces door met onderstaande stappen. Als de raad wel bezwaren heeft tegen het voornemen van het college, volgt een aangepast stappenplan. 5) Bijeenkomsten werkgroepen (12, 13 okt) Als de raad zich kan vinden in het voornemen, starten we met de bijeenkomsten voor de twee werkgroepen (zie hoofdstuk 4, Bijeenkomsten > werkgroepen). In de werkgroepen gaan mensen in gesprek over de thema’s leefbaarheid, veiligheid, verkeer, ontmoeting en initiatieven. De opbrengsten van deze bijeenkomsten landen, afhankelijk van de inhoud, op verschillende plekken. Bijvoorbeeld in de bestuursovereenkomst die het college af moet sluiten met het COA; in de inrichting van het terrein; in het veiligheidsplan dat moet worden opgesteld voor de omgevingsvergunning of in het opzetten van activiteiten. Deze werkgroepen vinden doorlopend plaats, ook als de locatie gerealiseerd is.

In deze werkgroepen is dus veel ruimte voor invloed van omwonenden (binnen de kaders onder hoofdstuk 2 ‘Ruimte voor participatie’). 6) Besluit provincie over ontheffing locatie Cruquiusbrug (verwacht in 4e kwartaal 2026) De locatie Cruquiusbrug ligt in een gebied dat door de provincie Noord-Holland als ‘beschermd landschap’ is aangeduid. Daarom moet ook de provincie bepalen of zij het goed vindt dat hier asielopvang komt. Het college heeft hiervoor een aanvraag gedaan bij de provincie. In het 4e kwartaal van 2026 verwachten we hierover een besluit van de provincie. Tegen dit besluit kunnen inwoners officieel bezwaar maken bij de provincie. Dit moet binnen 6 weken nadat de provincie het besluit heeft genomen. 7) Definitief collegebesluit aanwijzen locatie (4e kwartaal 2026/1e kwartaal 2027) Als de provincie in stap 7 ontheffing heeft gegeven, neemt het college een definitief besluit over het aanwijzen van de locatie Cruquiusbrug voor asielopvang. Het college kan in dit nieuwe besluit ook al ingaan op zorgen en ideeën die tijdens de bijeenkomsten en werkgroepen zijn genoemd. Tegen het besluit van het college kunnen inwoners officieel bezwaar maken. Dit bezwaar moet binnen 6 weken na het besluit bij de gemeente ingediend zijn.

8) Brede bijeenkomst (4e kwartaal 2026/1e kwartaal 2027) Omdat de werkgroepen bestaan uit een kleinere groep mensen, organiseren we op verschillende momenten ook nog een aantal brede bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten praten we de bredere groep omwonenden bij over de stand van zaken. De bijeenkomsten zijn informatief. In deze bijeenkomst geven we informatie over het genomen collegebesluit (stap 7) en het vervolgproces. 9) Bijeenkomsten werkgroepen (4e kwartaal 2026/1e kwartaal 2027) De werkgroepen over de thema’s leefbaarheid, veiligheid, verkeer, ontmoeting en initiatieven lopen nog steeds door. Dat wat besproken wordt in de werkgroepen, wordt onder andere betrokken bij de omgevingsvergunning en de bestuursovereenkomst met het COA. 10) Besluit omgevingsvergunning (1e kwartaal 2027) Om op de locatie Cruquiusbrug te kunnen bouwen, is een omgevingsvergunning nodig. Hierin onderbouwt het college waarom zij vindt dat de asielopvang op deze plek kan komen. Onderdeel van de omgevingsvergunning is een leefbaarheids-en veiligheidsplan. In dit plan komen ook punten te staan die zijn opgehaald tijdens de bijeenkomsten en werkgroepen. Tegen dit besluit kunnen inwoners officieel bezwaar maken. Dit bezwaar moet binnen 6 weken na het besluit bij de gemeente ingediend zijn.

Ook kunnen omwonenden op basis van dit besluit een aanvraag voor nadeelcompensatie (planschade) doen als zij vermoeden dat de waarde van hun woning daalt door de komst van de asielopvang. Deze aanvraag moet binnen 5 jaar na het besluit bij de gemeente ingediend zijn. 11) Brede bijeenkomst (1e kwartaal 2027) Dit is de laatste bijeenkomst voor de bredere groep omwonenden. Tijdens deze laatste bijeenkomst delen we de opbrengsten van de participatie en de manier waarop dit is verwerkt in het (vervolg)proces. Zoals hoe het een plek krijgt in de bestuursovereenkomst met het COA. De bijeenkomst is informatief. 12) Bestuursovereenkomst COA (1e/2e kwartaal 2027) Het college sluit een overeenkomst met het COA. Hierin wordt officieel vastgelegd dat het college de locatie aanbiedt aan het COA. Ook staan er afspraken in tussen gemeente en het COA. Dat gaat bijvoorbeeld over afspraken over de veiligheid in en rondom de locatie. Hierin worden de resultaten van de bijeenkomsten met de werkgroepen meegenomen. 13) Bijeenkomsten werkgroepen > overgaand in bewonersoverleg COA (vanaf 2e kwartaal 2027) Vanaf het moment dat de asielopvang gerealiseerd is en de bewoners in het pand wonen, is het COA het eerste aanspreekpunt voor omwonenden. De werkgroepen gaan dan over in een omwonendenoverleg. Het COA coördineert deze overleggen. Bij de overleggen is ook de gemeente en politie aanwezig. 4.

Opzet bijeenkomsten 1) Brede bewonersbijeenkomst (direct na besluitvorming college over voorkeurslocatie) Voor deze eerste bijeenkomst nodigen we de Indische buurt en een deel aan de overzijde van de Cruquiusweg uit (voor overzichtskaartje, zie ‘deelnemers en rollen’). Vanwege de grootte van deze groep, bieden we twee avonden aan. Mensen kunnen zich voor één van beide avonden aanmelden. Doel van de bijeenkomst is mensen te informeren over (de totstandkoming van) het collegebesluit en om hun zorgen en ideeën op te halen. De bijeenkomst bestaat uit een plenair deel en een deel waarin men in groepjes in gesprek gaat. Een externe, onafhankelijke, moderator leidt de bijeenkomst. In het plenaire deel geeft de gemeente een toelichting op het besluit, het onderzoek dat hieraan vooraf is gegaan, de bestuurlijke vervolgstappen en de manier waarop de gemeente omwonenden en organisaties betrekt. Vervolgens is er ruimte om vragen te stellen. Na het plenaire deel gaan de aanwezigen in groepjes van maximaal 10 personen uiteen. In deze kleinere groepen gaan zij, onder begeleiding van een externe, onafhankelijke gespreksbegeleider, in gesprek over hun zorgen en ideeën. Door dit in kleinere groepen te doen, krijgen alle aanwezigen de kans om hun zorgen en ideeën te delen met elkaar en met de gemeente. Alle zorgen en ideeën worden genoteerd.

Medewerkers van de gemeente en andere betrokken organisaties (zoals het COA) lopen rond en kunnen vragen beantwoorden die in de groepsgesprekken naar boven komen. Terugkoppeling vanuit de groepjes vindt plenair plaats. De opbrengsten vanuit de groepjes neemt de gemeente mee in het vervolgproces. De opbrengst krijgt dan bijvoorbeeld een plek in de werkgroepen of vraagt bijvoorbeeld om extra informatievoorziening op de website. Aan het eind van de bijeenkomst kunnen mensen zich opgeven voor de twee verschillende werkgroepen. Betrekken bewoners Cruquius De locatie Cruquiusbrug ligt in de buurt van de gemeentegrens met gemeente Haarlemmermeer. Daarom willen wij ook de bewoners van de Cruquius goed informeren. We doen dit in afstemming met de gemeente Haarlemmermeer. Wij denken aan een aparte bijeenkomst, specifiek voor deze groep omwonenden. De opzet van de bijeenkomst werken wij in overleg met de gemeente Haarlemmermeer uit. Ook is er plek in beide werkgroepen voor deelname van enkele bewoners uit de Cruquius. 2) Werkgroepen Doel van de werkgroepen is om verder met elkaar in gesprek te gaan over de uitwerking van de locatie. Daarbij worden de zorgen en ideeën die in de brede bijeenkomst genoemd zijn, samen met de kaders voor participatie (zie onder ‘ruimte voor participatie’), benut als basis voor het gesprek. De beide werkgroepen bestaan elk uit maximaal 15 personen.

Bij meer dan 15 aanmeldingen per groep, overleggen we bij de eerste bijeenkomst van de werkgroep met elkaar hoe we hier mee omgaan. Elke werkgroep gaat over een ander hoofdthema: • Werkgroep 1: veiligheid, leefbaarheid en verkeer • Werkgoep 2: ontmoeting en initiatieven Zo kunnen mensen zich richten op het thema dat hen het meest aanspreekt. In de werkgroepen worden de thema’s verder uitgewerkt op basis van de behoeftes van de deelnemers. De werkgroepen komen meerdere keren samen en worden begeleid en voorbereid door een externe, onafhankelijke partij. Ook als de locatie gerealiseerd is, lopen de bijeenkomsten van de werkgroepen door. Een mogelijk onderdeel van (één van) de werkgroepen is een gezamenlijke buurtschouw. Daarbij bezoeken de deelnemers samen met de gemeente en andere betrokken partijen (zoals het COA en externe expert op het gebied van veiligheid) de beoogde locatie en de omliggende buurt om gezamenlijk de kansen en knelpunten te bekijken. 1) Tussentijdse brede bewonersbijeenkomsten Met enige regelmaat vinden er ook informatieve brede bewonersbijeenkomsten plaats met de gehele buurt, zodat ook de mensen die niet in de werkgroepen zitten goed op de hoogte blijven van de stand van zaken. Voor deze tussentijdse brede bewonersbijeenkomsten nodigen we de gehele buurt uit (dezelfde groep als voor de eerste bijeenkomsten).

Deze bijeenkomsten hebben als doel mensen te informeren over de stappen die we als gemeente zetten, over de tussentijdse uitkomsten uit de werkgroepen en over de vervolgstappen. De bijeenkomsten hebben een informatief karakter. Wel kan het zo zijn dat er in (één van) de werkgroepen vragen ontstaan die zij graag breder in de buurt zouden willen terugleggen. Ook daar kunnen deze tussentijdse brede bijeenkomsten voor benut worden. Naast de fysieke bijeenkomsten blijft de gemeente gedurende het gehele proces actief communiceren via onder meer de gemeentelijke website, gemeentepagina van de Heemsteder, een digitale nieuwsbrief voor omwonenden en belanghebbenden, bewonersbrieven en de flexwonen mailbox als centraal contactpunt voor vragen en signalen. Het participatie- en communicatieproces loopt door tijdens de voorbereiding, realisatie en exploitatie van de opvanglocatie, zodat signalen uit de omgeving structureel kunnen worden betrokken bij het beheer en de evaluatie van de locatie. 5. Deelnemers en rollen Voor de uitwerking en realisatie van de opvanglocatie, betrekken we de mensen die daar het meest direct iets van zullen merken in hun leef/werkomgeving. Als het gaat om de groep omwonenden, realiseren wij ons dat er nog onderscheid gemaakt kan worden tussen direct omwonenden en omwonenden die verder in de wijk wonen. In beginsel nodigen wij breed uit.

In de werkgroepen is ruimte om hier, in overleg met de deelnemers, samen vorm aan te geven. Wie moet betrokken worden? Welke rol heeft deze persoon/organisatie? 1 College van burgemeester en wethouders Proceseigenaar/beslisser 2 Gemeenteraad Beslisser 3 COA Adviseur/beslisser 4 Omwonenden en stakeholders in gebied grenzend aan Cruquiusbrug (incl. verenigde inwonersgroepen), zie rood omlijnd gebied op kaartje onder tabel Worden geraadpleegd 7 Omwonenden Cruquius (Haarlemmermeer) Worden geraadpleegd Maar de opvang van asielzoekers vraagt om meer dan alleen acties in de directe omgeving van de opvanglocatie, Het is iets wat we als Heemsteedse samenleving gezamenlijk doen. Daarom gaan we ook in gesprek met een aantal partijen/groepen die zich niet direct rondom de locatie bevinden. Dit zijn partijen die mogelijk wel een rol kunnen spelen als het gaat om de integratie van de asielzoekers in Heemstede. Hierbij denken wij bijvoorbeeld aan Sterk Heemstede; de BIZ en sportverenigingen.