Bijlage 3. Participatieplan Omgevingsplan Woon- en centrumgebieden

Participatieplan Omgevingsplan Woon-en Centrumgebieden

Inleiding Participatie onder de omgevingswet Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet. In de Omgevingswet staat participatie als volgt omschreven: “het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden bij het proces van besluitvorming over een project of activiteit om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen.” Dat betekent dus meer én eerder dan enkel de formele participatiemomenten waarop zienswijzen kunnen worden ingediend. Hoe de participatie moet worden vormgegeven, is niet vastgelegd in de Omgevingswet. Gemeenten hebben hier zelf participatiebeleid voor opgesteld. Dit participatieplan is opgesteld volgens het participatiebeleid van Heemstede; het ‘beleid Versterken lokale democratie’. In dit beleid staan uitgangspunten en handvatten die wij als gemeente belangrijk vinden in een participatieproces. Participatie blijft echter altijd maatwerk en hangt af van de opgave.

Wat is een participatieplan? In het ‘beleid versterken lokale democratie’ staat dat een initiatiefnemer (dat kan de gemeente zijn, maar ook een externe partij) vóór de start van een project een participatieplan opstelt. Het doel van een participatieplan is dat het voor alle betrokkenen vanaf de start helder is waar de participatie over zal gaan en welke rol en invloed een ieder heeft. Het participatieplan beschrijft de volgende vier onderdelen: 1. 2. 3. 4.

De inhoud van de opgave De ruimte voor participatie Het doel van de participatie en de mate van invloed van deelnemers aan het proces Wie de deelnemers zijn en wat hun rollen zijn

Afhankelijk van de opgave, wordt het participatieplan vooraf door het bevoegd gezag (college van B&W of de gemeenteraad) vastgesteld.

Voorliggend document bevat het participatieplan voor het Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden. Dit participatieplan is vastgesteld door de gemeenteraad van Heemstede.

Participatieplan Omgevingsplan Woon-en Centrumgebieden De Omgevingswet kent een belangrijke plek toe aan participatie: dit moet vroegtijdig in het proces plaatsvinden. Dit participatieplan beschrijft op welke manier inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en bestuurlijke partners van de gemeente Heemstede worden betrokken bij de totstandkoming van het ‘Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden’.

Inhoud van de opgave Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vereist dat gemeenten voor het gehele grondgebied één omgevingsplan opstellen, waarin alle regels die gaan over de fysieke leefomgeving op één plaats te vinden zijn. Een omgevingsplan is een samenvoeging van regels uit de bestemmingsplannen, sommige gemeentelijke verordeningen en (milieu) regels die eerst door het rijk geregeld werden. De gemeente heeft tot 1 januari 2032 de tijd om tot een gebiedsdekkend omgevingsplan te komen. Tot die tijd geldt het overgangsrecht. Dat betekent dat onder andere bestemmingsplannen voorlopig hun werking behouden. Het aantal regels dat ondergebracht gaat worden in het nieuwe omgevingsplan is groot. Daarom zal het omgevingsplan in verschillende stappen gewijzigd worden. Dit stappenplan heeft het college op 24 juni 2024 vastgesteld. Op basis hiervan werken we in zes stappen toe naar één volledig, gebiedsdekkend omgevingsplan. De eerste drie stappen zijn gebiedsgericht. Daarvoor hebben we de gemeente ingedeeld in drie gebiedstypen (‘woonen centrumgebieden’, ‘landgoederen en groene gebieden’ en ‘bedrijventerreinen’), zodat vergelijkbare gebieden gezamenlijk en op dezelfde manier worden behandeld.

Dit draagt bij aan consistente en samenhangende besluitvorming en geeft invulling aan de wettelijke opgave om in uiterlijk 2031 te komen tot één nieuw omgevingsplan voor het gehele grondgebied. Dit participatieproces gaat over de eerste stap: het omgevingsplan voor de woon- en centrumgebieden. Dit is geen los traject, maar onderdeel van een groter proces om te komen tot één omgevingsplan voor de hele gemeente. In de volgende stappen komen ook andere gebieden en onderwerpen aan bod, zoals milieuregels en verordeningen. Ook bij deze vervolgstappen wordt participatie georganiseerd.

Ruimte voor participatie Het ‘Omgevingsplan Woon-en Centrumgebieden’ is beleidsneutraal. Dat betekent dat er geen nieuwe ontwikkelingen in het omgevingsplan komen. Het bestaande (reeds door de raad vastgestelde) beleid wordt opgenomen in het omgevingsplan. Bestaande rechten van inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden blijven daarmee behouden. Eventuele vastgestelde aanpassingen van het beleid of plannen die in afwijking van het bestemmingsplan zijn vergund, worden waar nodig meegenomen in het Omgevingsplan. Daarover heeft namelijk al besluitvorming met bijbehorende participatie plaatsgevonden.

Omdat het uitgangspunt voor Omgevingsplan Woon-en Centrumgebieden is dat deze beleidsneutraal wordt uitgevoerd, zal de participatie niet gaan over het ontwikkelen van nieuwe inhoud. De participatie zal gaan over het informeren van alle betrokkenen en het bieden van de mogelijkheid om feitelijke onjuistheden in het Omgevingsplan aan te geven. De door de gemeenteraad op vastgestelde ‘Nota van uitgangspunten omgevingsplan Woonen Centrumgebieden’ vormt het inhoudelijk kader voor het omgevingsplan.

Doel en mate van invloed Hoewel het omgevingsplan vanwege het beleidsneutrale karakter weinig impact op de leefomgeving van inwoners en andere belanghebbenden heeft, is het wel van belang dat zij goed meegenomen worden in wat het omgevingsplan voor hen betekent en welke stappen we als gemeente hier in zetten. Daarbij is het voor inwoners vooral van belang dat zij duidelijkheid en zekerheid krijgen over wat het beleidsneutrale karakter inhoudt. Het is niet bedoeld om ontwikkelingen mogelijk te maken en het uitgangspunt is dat bestaande rechten en plichten behouden blijven. Door inwoners en andere belanghebbenden goed te informeren over de omgevingswet, het omgevingsplan en wat dit in de praktijk voor hen betekent, bouwen we aan draagvlak en begrip voor het proces en de inhoud. Naast het bouwen aan draagvlak, betrekken we inwoners en andere belanghebbenden ook met het doel om de kwaliteit van het resultaat te verhogen door het toevoegen van specifieke kennis die zij hebben over het gebied. De mate van invloed hierbij is ‘samen denken’. Het gaat hierbij dus niet om nieuwe ontwikkelingen (want het is een beleidsneutraal omgevingsplan), maar om de feitelijke situatie. We vragen inwoners en andere belanghebbenden om ons te helpen zorgen voor een compleet beeld van de huidige situatie in het gebied.

Bij het opstellen van het omgevingsplan zorgen we er als gemeente uiteraard voor dat we zorgvuldig onderzoek doen naar de feitelijke situatie, zodat we deze zo goed mogelijk op kunnen nemen in het omgevingsplan. Het kan echter zo zijn dat niet alle feiten meteen duidelijk zijn. De kennis van inwoners over hun eigen leefomgeving is hierbij zeer waardevol en helpt ons om tot een volledig beeld te komen. Tot slot kan het zo zijn dat we tijdens de onderzoeksfase specifieke dilemma’s tegenkomen waarover we graag de mening van inwoners vragen. Dit is op voorhand niet te zeggen en zal blijken tijdens de onderzoeksfase.

Opzet van de participatie Het proces om te komen tot het omgevingsplan bestaat uit drie stappen: 1. Voorbereiding 2. Ontwerpbesluit 3. Vaststelling

Hieronder beschrijven we per stap de opzet van de participatie. Stap 1 – Voorbereiding In deze stap gaan we aan de slag met de vertaling van de bestaande ruimtelijke regels naar regels voor in het Omgevingsplan. De gemeente voert dit onderzoek uit en werkt toe naar een conceptversie. Deze conceptversie vormt de basis voor de participatie. We delen de conceptversie met bestuurlijke ketenpartners waarmee de gemeente samenwerkt en vragen hen om een reactie. Daarnaast informeren we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in het plangebied over de omgevingswet, de conceptversie van het omgevingsplan en wat dit in de praktijk voor hen betekent. We nodigen hen uit voor een bijeenkomst waarin we de conceptversie toelichten, er ruimte is voor algemene en locatie specifieke vragen en waarin we hen vragen om feitelijke onjuistheden met ons te delen. Als uit het onderzoek dilemma’s naar boven zijn gekomen waarover we graag de mening van inwoners en andere belanghebbenden willen vragen, zullen we dat ook in deze fase meenemen. Op basis van de participatie passen we de concept versie waar nodig aan. Het resultaat van deze stap is het aanbieden van een ontwerpbesluit voor het Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden aan het college van B&W. Bij dit ontwerpbesluit zit ook het verslag van de participatie.

Hierin wordt beschreven welke inbreng belanghebbenden hebben geleverd en op welke wijze hiermee is omgegaan. Stap 2 – Ontwerpbesluit Als het college het ontwerpbesluit Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden goedkeurt, start de meer formele participatie. Het collegebesluit wordt gepubliceerd via Officiële Bekendmakingen en de gebruikelijke gemeentelijke kanalen. Gedurende zes weken ligt dit ontwerpbesluit ter inzage en kunnen mensen zienswijzen indienen. De gemeente kijkt of de zienswijzen nog aanleiding geven om het Omgevingsplan aan te passen. Het college van B&W neemt vervolgens een besluit over het al dan niet aangepaste Omgevingsplan en biedt het aan de gemeenteraad aan om over te besluiten. Stap 3 – Vaststelling Het voorstel van het college van B&W wordt besproken in de gemeenteraad. Bij de bespreking in de raadscommissie Ruimte hebben inwoners en andere belanghebbenden de mogelijkheid om in te spreken. 4. Als de gemeenteraad het Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden goedkeurt en daarmee vaststelt, wordt het wederom gedurende zes weken ter inzage gelegd. Tijdens deze periode kan tegen het besluit beroep worden ingesteld.

Deelnemers en rollen Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties Inwoners van het gebied, ondernemers die in het gebied gevestigd zijn en maatschappelijke organisaties* die in het gebied actief zijn, hebben een direct belang bij de inhoud van het Omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden. Daarom zorgen we ervoor dat zij goed geïnformeerd worden over het Omgevingsplan en vragen wij hen om kritisch met ons mee te kijken of de feitelijke situatie op de juiste manier wordt weergegeven in het Omgevingsplan. *onder maatschappelijke organisaties verstaan we organisaties die zich inzetten voor een algemeen belang of specifiek maatschappelijk doel. Dit belang/doel moet wel betrekking hebben op het plangebied. Bestuurlijke ketenpartners Onder deze groep vallen onder andere: provincie, buurgemeenten, het waterschap, netbeheerders en nutsbedrijven, de omgevingsdienst, GGD en VRK. Deze partijen worden geraadpleegd op basis van de concept versie van het Omgevingsplan. Gemeenteraad De gemeenteraad heeft een kaderstellende rol en beslist over het Omgevingsplan. Met het vaststellen van de ‘Nota van uitgangspunten omgevingsplan Woon- en Centrumgebieden’ heeft de gemeenteraad belangrijke kaders gesteld voor de inhoud van het Omgevingsplan. Ook stelt de raad voorliggend participatieplan vast, en stelt daarmee belangrijke kaders voor het proces.

College van B&W Het college van B&W bereidt de besluiten voor de gemeenteraad voor en draagt zorg voor een zorgvuldig (participatie)proces. Ook zorgt het college ervoor dat de gemeenteraad goed wordt geïnformeerd over de voortgang van het proces rondom het Omgevingsplan. Bijvoorbeeld via Raadsinformatieberichten. Vakafdelingen binnen de gemeentelijke organisatie Het Omgevingsplan bevat onderwerpen die belegd zijn binnen verschillende vakafdelingen in de gemeentelijke organisatie. Hun kennis wordt met name in de voorbereidingsfase betrokken bij het opstellen van het Omgevingsplan.

Naam

Welke rol heeft deze persoon/organisatie?

College van B&W Gemeenteraad Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties Bestuurlijke ketenpartners Vakafdelingen gemeentelijke organisatie

Proceseigenaar Beslisser Worden geraadpleegd Worden geraadpleegd Co-producenten

Communicatie We zetten verschillende communicatiemiddelen in om inwoners en ondernemers tijdig te informeren, betrekken en drempels voor participatie verlagen, met als resultaat meer begrip, betere plannen en vertrouwen in het proces. Wij kiezen daarom voor een gefaseerde participatie- en communicatiestrategie gericht op vroegtijdige betrokkenheid, duidelijke procescommunicatie en transparante terugkoppeling. In onze ogen is het belangrijkste dat de doelgroepen duidelijk weten wat het betekent en wat er gevraagd wordt met als doel dat zij inzicht krijgen, kunnen meedenken en reageren, en zien wat er met hun inbreng gebeurt. Gefaseerde communicatie inzet per fase De communicatie verloopt in drie fasen: 1. Voorbereiding: breed informeren en actief input ophalen via online en offline kanalen. 2. Ontwerp: uitleg van de formele procedure en stimuleren van het indienen van zienswijzen. 3. Vaststelling: terugkoppeling, transparantie en informatie over vervolgstappen. Om een brede groep inwoners, ondernemers en belanghebbenden te bereiken, wordt een combinatie ingezet van online en offline communicatie per fase. Via onze gemeentelijke website wordt een centrale pagina ingericht met toegankelijke uitleg over het omgevingsplan, aangevuld met de conceptstukken en een duidelijke toelichting op wat er wel en niet verandert.

Deze informatie wordt onder de aandacht gebracht via de gemeentepagina in de Heemsteder, sociale media en de algemene digitale nieuwsbrief van onze gemeente.