Bijlage 2-Beleidsanalyse Heemstede van A tot Z-omgevingsvisie fase 1 (vastgesteld).pdf
Tekst van het document
VOR IGE
INHOUD
37
VOLGE NDE
3.2 ENERGIE, KLIMAAT & MILIEU
3.2.4 GELUID
Om de schadelijke gevolgen van omgevingslawaai te bestrijden, worden volgens de Richtlijn omgevings-
Geluid heeft grote invloed op de kwaliteit van de fysieke
lawaai de volgende instrumenten toegepast:
leefomgeving. We genieten ervan, bijvoorbeeld van
Inventariseren van de blootstelling aan
muziek of een gesprek. Anderzijds ergeren we ons aan
omgevingslawaai door middel van geluidsbelasting-
geluid, bijvoorbeeld aan verkeer of bedrijvigheid.
kaarten voor het peiljaar 2016. Vaststellen van actieplannen om omgevingslawaai
Bovendien maakt teveel geluid ziek.
te voorkomen en/of te beperken. De plannen De gemeente Heemstede voert de wet Geluidhinder
moeten vooral gericht zijn op plaatsen waar hoge
uit. De kern van de wet is dat geluidsgevoelige bestem-
blootstellingniveaus schadelijke effecten kunnen
mingen, worden beschermd tegen geluidhinder als
hebben voor de gezondheid van de mens. Ook
gevolge van wegverkeer, spoorwegen en industrie.
moeten ze een goede geluidskwaliteit handhaven.
Het beschermen van bijvoorbeeld het woonmilieu
Voorlichten van het publiek over omgevingslawaai en de effecten daarvan; daarbij hoort het publi-
gebeurt aan de hand van vastgestelde zoneringen.
ceren van de geluidsbelastingkaarten en het houden van inspraak over de actieplannen.
De belangrijkste geluidsbronnen die in de Wet geluidhinder worden geregeld zijn industrielawaai, wegverkeerslawaai en spoorweglawaai, maar ook
Relevante regelgeving en beleid
evenementen en horeca zijn belangrijke geluids-
Wet geluidhinder 2017
bronnen. Met de komende energietransitie zijn er
Ontwerp-Actieplan Geluid 2018-2023 Gemeente Heemstede
ook nieuwe geluidsbronnen die een rol gaan spelen
Nota duurzaamheid 2016-2020 Gemeente
zoals windmolens.
Heemstede Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Bkl) 2018 Relatie met andere thema’s Mobiliteit Landschap Economisch beleid & recreatie en toerisme Energie, Klimaat & Milieu Welzijn & maatschappelijke voorzieningen
VOR IGE
INHOUD
38
VOLGE NDE
3.2 ENERGIE, KLIMAAT & MILIEU
NIEUWE MOGELIJKHEDEN VOOR WETGEVING GELUID
Een belangrijke wijziging is dat gemeente een basisgeluidemissie voor lokale wegen moeten vaststellen en dat deze geluidbelasting gemonitord
Als milieuaspect speelt geluid vooral een lokale rol.
moet worden. Bij een (grote) toename ten opzichte
Daarom is de aanvaardbaarheid van geluid onder
van de basisgeluidsemissie moet de gemeente
de Omgevingswet (Ow) vooral aan Heemstede zelf.
afwegen of er maatregelen genomen gaan
Met het omgevingsplan bepaalt de gemeente
worden. Als de grenswaarde wordt overschreden
straks voor elke locatie de gewenste geluidskwaliteit.
moeten er maatregelen genomen worden. Hoe
De bescherming van geluidgevoelige gebouwen
rigide de gemeente de basisgeluidsbelasting
tegen geluid van bedrijven staat dan dus niet meer
vastlegt, is een lokale afweging.
opgenomen in de algemene rijksregels (zoals nu in het Activiteitenbesluit). Dit staat in het omgevingsplan.
De belangrijkste opgave voor de gemeente is om, samen met de Omgevingsdienst, te bepalen
Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) biedt
of er situaties zijn die vragen om andere waarde
mogelijkheden voor maatwerk op het gebied van
dan de standaard waarde. Deze opgave richt zich
geluidsnormen. Met gebied specifieke regels voor
vooral op bedrijfsmatige activiteiten. Daarnaast
activiteiten kan Heemstede variëren in de gewenste
zal de basisgeluidsbelasting (voor wegen) in kaart
akoestische kwaliteit voor zover dat daar wenselijk
gebracht moeten worden, de gemeente kan
en aanvaardbaar is. De gebied specifieke regels
hiervoor gebruik gemaakt worden van de EU-
in het omgevingsplan kunnen zo bijdragen aan de
geluidbelastingskaarten. Vervolgens moet de
realisatie van de gemeentelijke visie en ambities
gemeente afwegen hoe rigide deze basisgeluids-
ten aanzien van geluid én gezondheid.
belasting wordt vastgelegd. Dit kan als omgevingswaarde in het omgevingsplan met een resultaat-
Het gaat om geluid van lokale wegen,
of inspanningsverplichting waarbij een toename
industrieterreinen en bedrijfsmatige activiteiten/
in geluidsbelasting niet of beperkt is toegestaan.
activiteiten anders dan wonen. Het Bkl geeft voor
Ook kan de gemeente kiezen om de basisgeluids-
al deze bronnen een standaard waarde, waarvan
belasting niet als omgevingswaarde op te nemen
gemotiveerd kan worden afgeweken. Daarnaast
maar te monitoren en maatregelen aftewegen
geeft het Bkl voor o.a. (spoor)wegen een grens-
op het moment van een (grote) toename
waarde die als harde grens dient, waarvan enkel
in geluidemissie .
bij uitzondering of in aangegeven gevallen kan worden afgeweken. Van de binnen waarde, zoals genoemd in het Bkl, kan niet worden afgeweken. Met deze systematiek heeft de gemeente invloed op het akoestische klimaat. Het verhogen of verlagen van het toegestane geluid afkomstig van bedrijven heeft invloed op het vestigingsklimaat voor ondernemers.
VOR IGE
INHOUD
39
VOLGE NDE
3.2 ENERGIE, KLIMAAT & MILIEU
3.2.5 LUCHTKWALITEIT
Relatie met andere thema’s Welzijn & maatschappelijke voorzieningen;
Waar zet de gemeente op in?
gezondheid Mobiliteit
Schone lucht is goed voor de gezondheid. De luchtkwaliteit in Heemstede voldoet aan de normen uit de Wet
Trends
Luchtkwaliteit. Dit wordt jaarlijks gemonitord door het Ministerie van I&M. Lucht die voldoet aan de wettelijke normen is echter nog niet automatisch gezond. Het
Toenemende druk op de luchtkwaliteit
beleid van Heemstede is om de luchtkwaliteit verder
De luchtkwaliteit in Heemstede komt de komende jaren
dan de norm te verbeteren. Bij luchtkwaliteit zijn naast
onderdruk te staan. Dit komt deels door te toenemende
het Ministerie van I&M, de GGD en de provincie Noord-
mobiliteit, maar ook door de toename van het gebruik
Holland betrokken. De GGD is als medisch adviseur
van biomassa, zoals bijvoorbeeld in openhaarden en
betrokken. De provincie stimuleert gemeenten en
pellet kachels.
bedrijven om maatregelen te nemen die de luchtEffect op de leefomgeving
kwaliteit verbeteren.
Dit betekent meer emissies van fijnstof en stikstofdioxide en daarmee een daling van de luchtkwaliteit. Dit zal
De kwaliteit van de lucht wordt beïnvloed door gemotoriseerd vervoer, bedrijven en grootschalige
een groter zorglast leggen op de bevolking, zeker in
woningbouwplannen, dat wil zeggen plannen met
verband met de vergrijzing.
meer dan 1.500 woningen. Deze invloed reikt zowel binnen de gemeentegrenzen als ver daarbuiten. In
Opgave
Heemstede is geen sprake van sterk luchtverontreini-
Het spreekt voor zich dat elke gemeente streeft naar zo
gende bedrijven en grootschalige woningbouw. Wij
min mogelijke luchtvervuiling en fijnstof. De gemeente
richten ons daarom op het verduurzamen van het
kan zich ervoor inzetten om meer te reguleren op het
vervoer door bijvoorbeeld het stimuleren van het rijden
gebied van luchtkwaliteit. Bijvoorbeeld door houtka-
op aardgas en elektra, het verbeteren van de verkeers-
chels in nieuwe woningen te verbieden en geen subsi-
doorstroming en het weren van luchtverontreinigende
dies te verlenen aan palletkachels of andere manieren
bedrijven. De gemeente heeft de verbetering van de
van houtstook. Ook bewustwording van bewoners kan hieraan bijdragen. Om de luchtkwaliteit verder te
luchtkwaliteit al enige jaren geleden ingezet.
verbeteren, kan gemotoriseerd verkeer teruggedrongen Relevante regelgeving en beleid
worden door bijvoorbeeld; parkeerbeleid aan te passen,
Regionale Nota Gezondheidsbeleid Veiligheidsregio
fietsen en wandelen meer te promoten, en autovrij
Kennemerland 2017-2020
wonen te stimuleren. Het overige gemotoriseerde
Nationaal Preventie akkoord 2018
verkeer kan vervolgens schoner en stiller gemaakt
Schone Lucht Akkoord (SLA) 2018
worden.
Nota duurzaamheid 2016-2020 Gemeente Heemstede Wet luchtkwaliteit
VOR IGE
INHOUD
40
VOLGE NDE
3.2 ENERGIE, KLIMAAT & MILIEU
Het binnenklimaat van woningen wordt
Opgave
steeds belangrijker
Daarom is het voor iedereen belangrijk dat het binnen-
Mensen zijn veel in gebouwen, circa 70% van de tijd
klimaat prettig en gezond is en worden ventilatievoor-
brengen mensen door in hun eigen woning. Door
zieningen en ventilatiegedrag steeds belangrijker voor
energiezuinig bouwen neemt de luchtdichtheid van
de kwaliteit van het binnenmilieu.
woningen toe. Gemeenten mogen hogere (kwaliteits-)ambities stellen Effect op de leefomgeving
dan het Bouwbesluit, als deze samen met eigenaren
In veel gebouwen is de ‘binnenlucht’ daardoor vuiler
en/of ontwikkelaars worden ingevuld. Ook kan er beleid
dan de buitenlucht. Dit heeft invloed op gezondheid,
worden opgesteld om nieuwe gebouwen te plaatsen
welbevinden en prestaties van inwoners.
op plekken waar de luchtkwaliteit zo goed mogelijk is, of om meer groen aan te leggen op de grond, het dak en de gevel van gebouwen.
VOR IGE
INHOUD
41
VOLGE NDE
3.3 MOBILITEIT
3.3 MOBILITEIT
Uitgangspunten Regionale samenwerking met omliggende
De gemeente zet in op een goede veilige verkeersafwik-
gemeentes in de GR Bereikbaarheid
keling voor inwoners en bezoekers en het terugdringen
Zuid-Kennemerland; Draagvlak en communicatie van
van hinder en overlast van (doorgaand) gemotoriseerd
verkeersoplossingen.
verkeer. Als gemeente in de regio Zuid-Kennemerland
Technologische innovaties met elektrische
zijn we goed bereikbaar. Doorgaand autoverkeer leiden
auto’s en bussen.
we zo veel mogelijk om de gemeente en - afhankelijk
Aanhaken op toekomstige ontwikkelingen
van de bestemming - om de regio heen. We willen
op het gebied van Smart Mobility.
mensen verleiden gebruik te maken van duurzame
Een goede positionering van de gemeente
mobiliteitsvormen zoals fietsen, lopen, rijden met
binnen de MRA.
openbaar vervoer en met schone auto’s. We zetten daarbij in op een fijnmazig netwerk voor langzaam verkeer (fiets en voetganger). In 2011 is een gezamenlijke regionale visie opgesteld. Hierin zitten projecten die de bereikbaarheid van de regio verbeteren. Dit zijn onder meer projecten op het gebied van fietspaden, uitbreiding van fietsparkeerplaatsen bij stations, dynamisch verkeersmanagement en routering van verkeersstromen over gewenste routes, versterken van het openbaar vervoer en bereikbaarheid met de auto. In 2013 is gestart met een regionaal mobiliteitsfonds; het fonds dient ter (mede-)financiering van projecten in een viertal samenhangende programma’s (fiets, openbaar vervoer, auto/infrastructuur en verkeersmanagement). Momenteel wordt gewerkt aan een herijking van de visie en gepland is om deze in 2020 aan de raden ter besluitvorming voor te leggen.
Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland
VOR IGE
INHOUD
42
VOLGE NDE
3.3 MOBILITEIT
Trends
In 2011 is een gezamenlijke regionale visie opgesteld. Hieronder vallen projecten die de bereikbaarheid van de regio verbeteren. Dit zijn onder meer:
Mobiliteit blijft groeien
projecten op het gebied van fietspaden
De behoefte aan mobiliteit neemt al decennia lang
uitbreiding van fietsparkeerplaatsen bij stations
toe en de verwachting is dat deze groei in de regio
dynamisch verkeersmanagement en de indeling
Zuid-Kennemerland doorzet. Dat komt onder meer
van verkeersstromen over gewenste routes
door woningbouw in Zuid-Kennemerland en in de
versterken van het openbaar vervoer en
omliggende gemeenten (Haarlemmermeer en
bereikbaarheid met de auto.
Bollenstreek), meer evenementen, een toenemende recreatiedruk in de kuststrook en een vergrijzende
In 2013 is gestart met een regionaal mobiliteitsfonds.
bevolking met ouderen die langer mobiel blijven.
Het fonds is voor (mede-)financiering van projecten in vier samenhangende programma’s:
Effect op de leefomgeving
fiets
De effecten van meer verkeer zullen mensen echter
openbaar vervoer
in een bredere maatschappelijke context als negatief
auto/infrastructuur
ervaren, met name door de beperkte verkeerdoorstro-
verkeersmanagement
ming, geluidsoverlast en de aantasting van de luchtkwaliteit.
Op dit moment herijken we deze regionale visie. In 2020 leggen we deze aan de raden ter besluitvorming voor.
Opgave
Relevante regelgeving en beleid
Onze opgave is het realiseren van een goede bereik-
Provinciale omgevingsvisie NH2050
baarheid met zo min mogelijk overlast voor onze
Regionale bereikbaarheidsvisie
inwoners en zonder schadelijke aantasting van de
Bestemmingsplannen
omgeving en het landschap. Het is zaak dat we het
Nota Parkeernormen Heemstede 2010
al vastgestelde beleid hier continueren (zie hierboven).
OV Toekomstbeeld 2040
Verder is het belangrijk om de OV-knooppunten, zoals
Ontwikkelperspectief Binnenduinrand
het station Heemstede-Aerdenhout, te versterken.
(vast te stellen 2019) Actieplan Aanpak Verkeersdruk Heemstede Relatie met andere thema’s Landschap Economisch beleid & recreatie en toerisme Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Stedenbouw Welzijn & maatschappelijke voorzieningen Energie, Klimaat & Milieu
VOR IGE
INHOUD
43
VOLGE NDE
3.3 MOBILITEIT
Technologische ontwikkelingen helpen ons vooruit maar brengen ook onzekerheden met zich mee In de komende jaren is er sprake van veranderende technologische ontwikkelingen, die een impuls kunnen geven aan het behalen van doelstellingen op het gebied van de energietransitie en het opvangen en faciliteren van de groeiende (duurzame) mobiliteit. Nieuwe technologie brengt echter ook tal van onzeker-
Verkeersdruk in Heemstede
heden met zich mee, zoals een toename van elektrische en zelfrijdende voertuigen, een onzeker eindbeeld van de laadstructuur voor elektrische auto’s (en de rol van de gemeenten daarin) en de gevolgen voor het particuliere autobezit. Effect op de leefomgeving De opkomst van elektrisch rijden leidt tot minder geluidhinder en minder emissies. Dat kan ertoe leiden dat de (milieu-)belemmeringen van het verkeer minder zwaar gaan wegen in plannen voor bijvoorbeeld woningbouw of natuurontwikkeling, die daardoor meer ruimte krijgen. Ov-knooppunt Heemstede-Aerdenhout: fietsparkeren
Opgave Het is duidelijk dat deze technologieën vragen om aanpassingen zoals de vormgeving van wegen die geschikt zijn voor zelfrijdende auto’s of het aanleggen van een openbare oplaadstructuur. De opgave is om deze ontwikkelingen te monitoren en waar mogelijk op een goede manier in te passen in de leefomgeving.
Ov-knooppunt Heemstede-Aerdenhout: busstation
VOR IGE
INHOUD
44
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
3.4.1 NATUUR EN LANDSCHAP Wat wil de gemeente en waarom? Binnen Heemstede liggen verschillende grote groene natuurgebieden. Een aanzienlijk deel van deze gebieden binnen de gemeente is ontstaan vanuit de cultuurhistorisch waardevolle buitenplaatsen en landgoederen. Delen zijn aangemerkt als waardevol op basis van de aanwezige natuurwaarden waaronder zeldzame flora en fauna. Deze unieke gebieden vormen een landelijk netwerk waarbinnen uitwisseling van soorten plaatsvindt. Ze zijn daarom essentieel voor het voortbestaan van biotopen voor diersoorten en planten en voor een gezonde biodiversiteit. De cultuurhistorische ontwikkeling van deze gebieden is nog goed herkenbaar in het landschap. In het Binnenduinrandperspectief wordt specifiek de nadruk gelegd op behoud, versterking en ontwikkeling van: de hoogwaardige landschappelijke structuur de toeristische en recreatieve structuur het hoogwaardig woonmilieu Natuurgebieden kunnen landelijke en soms internationale natuurwaarden omvatten. Het beleid is gericht op het behoud en het zo mogelijk versterken van de biologische diversiteit, het duurzame gebruik en de bescherming van waardevolle cultuurlandschappen. Daarnaast streven we naar het behoud en het zo mogelijk versterken van de recreatieve, de educatieve en de belevingswaarde van natuur en landschap.
VOR IGE
INHOUD
Wandelbos Groenendaal
45
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
Waar toetst de gemeente op?
Trends
Ingrepen in deze waardevolle natuurgebieden
Toenemende druk op het landschap
beperken we zoveel mogelijk omdat snel sprake is van
Een kwalitatief hoogwaardig landschap is niet
langdurige verstoring. Bij ingrepen laten we zien dat er
vanzelfsprekend. Inpassing van ruimtelijke ontwikke-
geen verstoring optreedt van het beschermde ‘habitat-
lingen bijvoorbeeld in het kader van energietransitie,
type’ en haar kenmerkende en beschermde dieren
klimaatverandering en een toenemende behoefte
en planten. De provincie Noord-Holland toets daarop,
aan ruimte voor wonen, werken en recreëren zorgen
maar de gemeente is het loket voor aanvragen en is
voor druk op de bestaande groene ruimte.
het eerste aanspreekpunt voor aanvragers. Bij initiatieven in cultuurhistorische waardevolle gebieden is het de taak van de gemeente om te zorgen voor behoud van de waardevolle complexen. Zo kan een waterpartij, beplantingsplan, zichtlijn of historische infrastructuur als inspiratie dienen voor de plannen. Relevante regelgeving Wet Natuurbescherming Natuurnetwerk Nederland Natura 2000 Nationale Parken Leidraad Landschap & Cultuurhistorie 2018, Noord Holland Cultuurhistorische waardenkaart Noord-Holland
Zon op Heemstede
Ontwikkelperspectief Binnenduinrand (vast te stellen 2019) Erfgoedverordening 2017
Effect op de leefomgeving
Omgevingsvisie NH2050
Veel van de kernwaarden van Heemstede (groene woonomgeving, de buitenplaatsen en de structuur van
Relatie met ander beleid
open gebieden als belangrijke identiteitsdragers) zijn
Energie, Klimaat & Milieu; Bodem
terug te voeren op de landschappelijke kwaliteit. De
Energie, Klimaat & Milieu; Energie
Heemsteedse identiteit is in het geding op het moment
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Stedenbouw
dat het landschap onder druk staat. Het plaatsen
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen;
bebouwing en voorzieningen, zoals windmolens en
gezondheid
zonneweiden, kan het open landschap aantasten
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Monumenten,
en heeft tot kilometers ver invloed op het uitzicht.
archeologie, cultuurhistorie
VOR IGE
INHOUD
46
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
Opgave
herbergen. De biodiversiteit is er hoog. Naast het
De woningbouwopgave in de MRA-regio is groot.
feit dat deze leefgebieden rust en ruimte bieden aan
Heemstede moet bepalen welk aandeel zij daarin
planten en dieren, vinden inwoners er rust en ruimte
neemt en op welke manier. Aanleg van nieuwe wegen
om bijvoorbeeld lekker te wandelen of actief te sporten.
of aanpassing van bestaande wegen kan het groen aantasten. Door slim gebruik van de ondergrond en
Kleinere gebieden zijn kwetsbaar voor invloeden van
goed te kijken naar clustering van functies, kunnen
buitenaf. Hierdoor verdwijnen planten en diersoorten
we de impact van alle opgaven op de groene
die daar gevoelig voor zijn.
buitenruimte verkleinen. Effect op de leefomgeving: De opgave van de energietransitie moet niet zonder-
Een gevolg van versnippering op lokale en regionale
meer ten koste van de landschappelijke kwaliteit gaan.
schaal is het verminderen van de biodiversiteit. Insecten
Zowel vanuit lokaal als vanuit regionaal perspectief
zijn onder andere verantwoordelijk voor de bestuiving
wordt het landschap van de Binnenduinrand als
van ons dagelijkse voedsel. Door het verminderen van
belangrijk asset gezien. Zeker nu het schaalniveau
deze biodiversiteit kan de zekerheid van voedselpro-
van de RES nagenoeg gelijk is aan die van de MRA,
ductie in de regio afnemen.
zou daarmee rekening gehouden kunnen worden. Opgaven In elk geval is het van belang om in het kader van de
De opgave voor het instandhouden van het
voorliggende opgaven als de energietransitie, maar
waardevolle landschappelijke netwerk in Heemstede
ook klimaatadaptatie of mobiliteit rekening te houden
en Zuid-Kennemerland is te zorgen voor goede onder-
met ondergrondse en bovengrondse waarden en
linge verbindingen, met name in oost-west richting.
zorgvuldig locaties aan te wijzen waarbij een specifieke
Met de vastgestelde uitgangspunten voor de verdere
inrichting de impact voor de buitenruimte behoudt
planuitwerking van het Manpadslaangebied kan
of waar mogelijk versterkt. Dit kan door zoveel mogelijk
een waardevolle bijdrage worden geleverd.
de kansen te benutten om oplossingen te koppelen en om onomkeerbare activiteiten zoveel als mogelijk
Daarnaast kan kennis van natuurlijke systemen en van
te vermijden.
de bedreigingen helpen om de diversiteit ter plaatse te herstellen. Heemstede kan het goede voorbeeld
Versnippering van natuurgebieden en
geven door op de eigen grond rekening te houden
vermindering biodiversiteit
met voldoende afwisseling in soorten groen en het
Nederland hecht veel waarde aan grote,
inzaaien van bij-vriendelijke bloemenmengsels.
aaneengesloten of onderling verbonden groene
Daarnaast kan de gemeente particulieren stimuleren
(natuur)gebieden. In deze gebieden moet voldoende
in hun tuinen geen gif te gebruiken en gevarieerd aan
ruimte zijn voor populaties om zich te vestigen of te
te planten of in te zaaien. Bewustwording creëren bij
handhaven. Er zijn biotopen die zonder verstoring van
onze inwoners en het geven van groenadviezen
buitenaf zeldzame planten of leefgemeenschappen
behoort tot onze taak.
VOR IGE
INHOUD
47
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
A4 RM, natuurbrug Zeeweg
VOR IGE
INHOUD
48
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
3.4.2 BINNENSTEDELIJK GROEN EN SPELEN Wat wil de gemeente en waarom? We zijn trots op het groene karakter van Heemstede. Heemstede wil de aanwezige groenkwaliteit, gevormd door het openbaar groen in de wijken, gemeentelijke
Spelen park Meermond
boomstructuren, de landgoederen en buitenplaatsen Waar toetst de gemeente op?
en het privé-groen behouden en zo mogelijk versterken. Er zijn wijken in Heemstede waar de groene uitstraling
Groen moet vaak wijken voor andere functies zoals
grotendeels bepaald wordt door particulier groen.
verkeer of stedenbouw. Wij bekijken zorgvuldig hoe
Groen en bomen zorgen voor leefbaarheid in de stad
we de groene uitstraling van Heemstede kunnen
voor mens en dier en speelgelegenheid voor kinderen.
waarborgen. We blijven voldoende groene ruimte
Bomen zijn belangrijk voor de ruimtelijke kwaliteit en
claimen in bestaande en nieuwe woonomgevingen.
zijn een onmisbaar onderdeel van de openbare ruimte. De gemeente wil het groen en bomenbestand zowel
Bij nieuwe ontwikkelingen in de gemeente is extra
kwalitatief en kwantitatief verbeteren.
aandacht voor behoud van de belangrijke groenstructuren en voldoende ruimte voor volwaardige speel-en sportlocaties. Gelet wordt op de impact voor groen, natuur en landschap. Daarnaast zien we toe op het behoud van waardevolle en monumentale bomen.
Relevante beleidsstukken Groenbeleidsplan Heemstede 2014 Speelvisie Heemstede 2019 Beheerplan Wandelbos Groenendaal Uitgiftebeleid groen Notitie Bomenbeleid / Bomenkaart Nota Duurzaamheid 2016 – 2020 Heemstede
Openbaar groen Haemstedelaan e.o.
Verordening werkzaamheden kabels en leidingen Wat doet de gemeente?
gemeente Heemstede 2014
De gemeente wil het binnenstedelijk groen intact houden. Waar mogelijk geeft zij ‘groene’ kaders
Relatie met ander beleid
mee voor gebiedsontwikkelingen, bescherming van
Energie, Klimaat & Milieu; Bodem
monumentale en beeldbepalende bomen, stimulering
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Stedenbouw
van particuliere initiatieven in het versterken van ecolo-
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen
gische waarden. Zij stimuleert het ‘vergroenen’ van
Energie, Klimaat & Milieu
schoolpleinen en het behoud van ruimte voor
Mobiliteit
voldoende kwalitatieve speelgelegenheid.
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Wonen
VOR IGE
INHOUD
49
VOLGE NDE
3.4 LANDSCHAP
Trends Verdichting stedelijk gebied Heemstede staat bekend als groene gemeente. Bij aanleg van oude wijken is veel ruimte gemaakt voor groen in de wijk. Doorlopende groene structuren met bomen, brede groenstroken, gazons en water zijn vanouds kenmerkend voor Heemstede. Met beheer wordt ingezet op doelmatig onderhoud en waar mogelijk passen we ecologische beheer toe. Inwoners waarderen het groen in de wijken als
Vogelpark weinig openbaar groen
hoog. Zij gebruiken het veelvuldig om in te wandelen, te ontspannen en in te spelen. Bewoners ontmoeten elkaar daar en bespreken hun dagelijkse beslomme-
De verdichting heeft ook tot gevolg dat mensen dichter
ringen. Het maakt de wijken levendig en ruimtelijk.
op elkaar wonen en er eerder sociale conflicten zullen
Ook in Heemstede is de vraag naar nieuwe woningen
ontstaan. Hoe meer openbare ruimte hoe leefbaarder
groot. Voor de MRA-regio zijn harde aantallen woningen
de stad.
vastgesteld. Om het buitengebied te ontzien, is er een Opgave
trend om te bouwen binnen het bebouwd gebied.
We moeten vaststellen hoe zwaar ‘de factor groen’ Effect op de leefomgeving
weegt bij nieuwe ontwikkelingen, zodat ook het groen
De opoffering van de bestaande groene ruimte
haar belangrijke rol tussen het steen kan blijven vervullen.
zorgt voor een meer versteende omgeving waar openbaar groen minimaal is en het leefklimaat
Hoofdgroenstructuren, ondergrondse en bovengrondse
minder prettig is. Ruime tuinen en brede plantsoenen
waarden moeten we goed beschrijven, zodat boven en
zijn geen standaard meer. Steeds vaker worden huizen
ondergronds voldoende ruimte is om kwalitatief
vervangen door appartementen zonder buitenruimte.
hoogwaardig groen aan te leggen.
Bij lage nieuwbouw worden tuinen steeds kleiner. Soms worden voortuinen zelfs weggelaten en als ze er zijn dan worden ze bestraat om extra ruimte te hebben voor ander gebruik. Bij gebrek aan tijd voor onderhoud kiezen inwoners voor het betegelen van grote delen van hun tuin of het aanleggen van kunstgrasvelden. Door de afname van het oppervlak groen en de aantallen bomen en struiken zullen inwoners meer last krijgen van hittestress, overlast van regenwater bij extreme buien en een verminderde zuivering van de lucht van fijnstof. Dit zijn effecten die direct de gezondheid van inwoners kan beïnvloeden.
VOR IGE
INHOUD
Voorbeeld van een buurttuin
50
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.1 WELZIJN
Trends
In Heemstede kan iedereen participeren in de
Langer zelfstandig thuis wonen
samenleving en jongeren groeien gezond en veilig
Heemstede zal komende jaren verder vergrijzen en
op. Dit doen zij zoveel mogelijk op eigen kracht of met
ouderen blijven langer zelfstandig wonen. Ook mensen
ondersteuning uit het sociale netwerk. Inwoners die het
die in GGZ instellingen of Beschermd wonen-instel-
niet op eigen kracht redden, kunnen rekenen op onze
lingen verblijven zullen de komende jaren steeds meer
ondersteuning. Voor hen zorgen we samen met onze
(in een bepaalde mate) zelfstandig gaan wonen.
ketenpartners voor een sterke sociale basisinfrastrucEffect op de leefomgeving
tuur en goede voorzieningen.
Binnen de bestaande woningvoorraad wordt onvolBelangrijke aandachtspunten voor het onderdeel
doende voorzien in de toenemende behoefte aan
Welzijn zijn:
kleinere op deze doelgroep toegesneden woningen.
We zetten in op de versterking van de zelfred-
Dit zorgt daarnaast voor een belemmering van de
zaamheid en maatschappelijke participatie
doorstroming, omdat deze groep noodgedwongen
van onze inwoners.
in de huidige woning blijft wonen. Dit vraagt tevens om
We gaan door met het investeren in preventie
meer en andersoortige voorzieningen op het gebied
en vroegsignalering.
van zorg, inrichting openbare ruimte, mobiliteit, etc.
We hebben oog voor toegankelijkheid van de Opgave
voorzieningen. We intensiveren de samenwerking met onze
De opgave is het creëren van voldoende passende
partners in het veld van welzijn, zorg, werk
en betaalbare woonvormen (bijvoorbeeld zelfstandige
& inkomen en veiligheid.
woonunits met gedeelde huiskamer) voor al onze
We stimuleren de ontwikkeling van woningen
inwoners, met toegankelijke voorzieningen in de nabij-
voor bijzondere doelgroepen.
heid. Om het mogelijk te maken dat mensen zo lang
We zetten in op een gezond en veilig
mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen is het tevens
opgroeiklimaat voor de jeugdigen.
van belang dat er voldoende voorzieningen in de nabijheid aanwezig zijn en dat deze goed toegankelijk zijn.
Relevante regelgeving en beleid
Denk hierbij aan voorzieningen als ontmoetingsplekken,
Wet maatschappelijke ondersteuning
winkels, zorgcentra, bushaltes.
Jeugdwet Beleidsplan Sociaal Domein 2015-2018
Relatie met andere thema’s
Uitvoeringsregels maatschappelijke ondersteuning
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Wonen Mobiliteit
Heemstede 2016
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen; gezondheid Welzijn & maatschappelijke voorzieningen; sport
VOR IGE
INHOUD
51
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Aandacht voor zelfredzaamheid ouderen
VOR IGE
INHOUD
52
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.2 SPORT
ingsverband te vergroten. Sport levert immers een grote bijdrage aan de gezondheid en het welbevinden
Waar zet de gemeente op dit moment op in?
van de inwoners. Ook kunnen sportvoorzieningen in
Heemstede wil alle Heemsteedse inwoners de
belangrijke mate bijdragen aan de deelname aan
mogelijkheid bieden om te kunnen bewegen en
de maatschappij en de versterking van hun netwerk.
sporten. De gemeente doet dat door het ondersteunen en subsidiëren van diverse activiteiten. Maar ook door
Regelgeving en beleid
het bieden van voldoende, kwalitatief goede en
Nota Sport en Bewegen in Heemstede;
toegankelijke sportaccommodaties. Maar ook door
Nota Subsidie- en tarievenbeleid Sport;
het multifunctionele gebruik van de gemeentelijke
Beleidsplan Sociaal Domein/lokaal gezondheidsbeleid 2015-2018;
sportaccommodaties te stimuleren. Doel is om de
Nota Subsidiebeleid 2016-2019.
mogelijkheden om te sporten ook buiten verenig-
Bewegen draagt bij aan een gezonde leefstijl
VOR IGE
INHOUD
53
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Trends
Opgave De opgave voor de gemeente ligt in het monitoren
Veranderende behoefte aan sport en bewegen
van informeel en ongeorganiseerd sporten en het waar
De wijze en de tijdstippen waarop mensen sporten
gewenst aanpassingen te doen in de openbare ruimte
en bewegen verandert. Dat komt onder andere door Toenemende vraag om (tijdelijke)
een veranderende samenstelling van de bevolking. Ook binden mensen zich minder makkelijk langdurig
binnensportaccommodaties
aan een sportvereniging. Was immers vroeger de
De vraag naar (tijdelijke) binnensportaccommodaties
wedstrijdsport een vanzelfsprekend gegeven, de
neemt toe. Met name in het winterseizoen is er een
afgelopen jaren is hiernaast de recreatieve sport en
tekort aan binnensportaccommodaties in Heemstede
de sportieve recreatie sterk doorontwikkeld, bijvoor-
en omgeving. Het tekort aan deze tijdelijke accommo-
beeld fitness, hardlopen, yoga en bootcamps. Ook
daties wordt vermoedelijk nog groter door de groei van
voor kinderen en jongeren geldt dat er sprake is van
zaalhockey. De KNHB stimuleert in de winter namelijk
een toename van sportieve recreatie en recreatieve
zaalhockey, in plaats van veldhockey. Businesscases
sport. Daarnaast zien we dat sporten voor ouderen
laten zien dat het exploiteren van tijdelijke accommo-
steeds belangrijker wordt. Onze inwoners zijn vaak op
daties het meest succesvol is op bestaande sportac-
late leeftijd nog vitaal; voor hen is bewegen belangrijk
commodaties. Ook andere verenigingen hebben
om gezond te blijven.
aangegeven meer van (tijdelijke) binnensportaccommodaties gebruik te willen maken.
Effect op de leefomgeving Door deze veranderende behoefte nemen sport-
Effect op onze leefomgeving
verenigingen initiatief om hier op in te spelen door
De ruimtelijke impact van deze (al dan niet tijdelijke)
het aanbod te verbreden, maar ook andere vormen
binnensportaccommodaties is significant.
van lidmaatschap aan te bieden. Opgave De behoefte van de bevolking om te bewegen blijft
Om ervoor te zorgen dat inwoners het gehele jaar door
groot. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor
kunnen sporten, is het van belang dat deze (tijdelijke)
gezondheid. Bewegen en sport wordt van alle kanten
accommodaties op een goede manier worden
gestimuleerd. In de toekomst gebeurt dat vermoedelijk
ingepast in de leefomgeving.
minder of anders bij een sportvereniging en meer in Relatie met andere thema’s
de openbare buitenruimte.
Energie, Klimaat & Milieu Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor het gebruik
Landschap
en de inrichting van de openbare ruimte én van het
Economisch beleid & recreatie en toerisme
gebruik van accommodaties. Hier is de afgelopen jaren onder andere op ingespeeld door de aanleg van het Speelbos in Park Meermond. Ook het multifunctionele gebruik van het sportpark, inclusief de skatebaan, trimroute en de fitnesstoestellen, biedt mogelijkheden voor jongeren om in de openbare ruimte te sporten.
VOR IGE
INHOUD
54
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.3 ONDERWIJS
Met de zorg voor de onderwijshuisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs zijn de komende jaren
De invloed van de gemeente op het aanbod en de
grote bedragen gemoeid.
kwaliteit van het onderwijs is beperkt. Het Rijk financiert scholen rechtstreeks; schoolbesturen hebben een grote
In 2019 wordt het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld.
mate van autonomie. De Onderwijsinspectie houdt
Waar voorheen scholen jaarlijks aanvragen deden voor
toezicht op de kwaliteit.
verbouwing, renovatie of uitbreiding, is nu de wens van gemeenten om met een integrale blik en een meerja-
Waar zet de gemeente op in?
renperspectief te kijken naar onderwijshuisvesting.
Gemeenten hebben wettelijke taken op het gebied van:
Belangrijke elementen daarin zijn de duurzaamheid
onderwijshuisvesting
en functionaliteit van schoolgebouwen.
leerplicht leerlingenvervoer
Bij de invulling van de zorgplicht staat het belang
onderwijsachterstandbestrijding
van de functie onderwijs voorop. Duurzaamheid en het
openbaar onderwijs
uiterlijk van de gebouwen volgen daarna. Bij verbouwing, renovatie of uitbreiding zullen ze een belangrijke
De gemeente heeft op grond van onderwijswetgeving
rol spelen. Dit kan per bouwproject verschillen.
een zorgplicht. De uitvoering van deze zorgplicht is neergelegd in de Verordening voorzieningen huisvesting
De verwachting is dat het leerlingenaantal op het
onderwijs. Grofweg betekent dit dat de gemeente in
huidige niveau blijft. Er zijn dus geen plannen in het IHP
voorkomende gevallen zorgdraagt voor onder andere
opgenomen voor vermindering van het aantal scholen.
nieuwbouw; vervangende nieuwbouw en uitbreiding
Met de schoolbesturen zullen afspraken over het aantal
van een school; herstel van constructiefouten en herstel
leerlingen gemaakt worden. Alleen als de prognose
en vervanging in verband met schade. De landelijke en
daartoe aanleiding geeft mogen scholen groeien en
lokale regelgeving gaan uit van jaarlijkse aanvragen
uitbreiden. Geconstateerd is dat de huidige bestem-
door schoolbesturen om bekostiging, waarover het
mingsplannen weinig tot geen mogelijkheden
college jaarlijks besluit.
bieden voor groei.
VOR IGE
INHOUD
55
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Uitgangspunten van het IHP zijn:
Relevante regelgeving en beleid
uitvoering regelgeving op gebied
Wet op het primair onderwijs; Wet op voortgezet onderwijs;
onderwijshuisvesting; functionele schoolgebouwen
Verordening voorzieningen huisvesting
(gericht op gebruikers);
onderwijs Heemstede;
duurzame schoolgebouwen;
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.
schoolgebouwen die passen in de omgeving, waarbij rekening wordt gehouden met de mening
Relatie met andere thema’s
van omwonenden.
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Stedenbouw Energie, Klimaat & Milieu Landschap
In het IHP dat eind december 2019 definitief zal worden vastgesteld is voor een periode van ca. 15 jaar een planning van de verbouwing van de 10 Heemsteedse basisscholen opgenomen.
Jacobaschool, Lannckhorstlaan
VOR IGE
INHOUD
56
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.4 CULTURELE VOORZIENINGEN
Uitgangspunten het behoud van het Heemsteedse cultureel erfgoed (zie 3.1.3 Monumenten, archeologie en erfgoed)
Door inspanning van vele organisaties, inwoners van
de cultuurparticipatie (podiumaanbod, de
Heemstede en de gemeente is er in Heemstede een
beeldende kunst en amateurkunstverenigingen)
goede basis op het gebied van cultuur gerealiseerd.
de cultuureducatie (cultuurmenu op de basis-
Er is een rijk en gevarieerd cultuuraanbod dat bijdraagt
scholen, monumentendagen)
aan de identiteit van Heemstede. De eigen, intrinsieke waarde van cultuur is voor ons het
Relevante regelgeving en beleid
vertrekpunt. We zetten ons in voor een voor Heemstede
Cultuurnota 2016 t/m 2019 “Verbinding met én door Cultuur”
passend, kwalitatief goed, laagdrempelig en gevari-
Cultuurnota 2020 t/m 2024 (nog op te stellen)
eerd aanbod, waar zoveel mogelijk inwoners gebruik van kunnen maken. Om dit te bevorderen stimuleren we verbindingen tussen de verschillende organisaties
Relatie met andere thema’s
op het vlak van cultuur. Waarbij we niet uit het oog
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Monumenten, archeologie, cultuurhistorie
verliezen dat het aanbod moet aansluiten bij de
Economisch beleid, recreatie en toerisme
behoeften en verwachtingen van onze inwoners.
Landschap (landgoederen) Het is onze ambitie om te bevorderen dat cultuur niet alleen onze inwoners verrijkt op cultureel vlak, maar hen ook verbindt op maatschappelijk en sociaal vlak. In het kader van de omgevingsvisie gaat het hierbij vooral om het faciliteren van de ruimtelijke vraag van de culturele voorzieningen en activiteiten (denk bijvoorbeeld aan; de bibliotheek, het Oude Slot, de Oude Kerk en WIJ Heemstede).
VOR IGE
INHOUD
57
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.5 GEZONDHEID Vele factoren zijn van invloed op de gezondheid en Leven in een goede gezondheid blijkt één van de
leefstijl van een individu. Onderstaande figuur laat de
belangrijkste voorwaarden te zijn om een ‘goed leven’
belangrijkste factoren zien die een invloed hebben op
te kunnen leiden. Een goede publieke gezondheid
de gezondheid.
bevorder je als overheid door het voorkomen en tegengaan van lichamelijke en/of psychische ziekte en door
Niet alle factoren die invloed hebben op de gezond-
het bevorderen van het lichamelijk, psychisch en
heid, zijn te beïnvloeden. De omgeving waarin geleefd
mentaal welbevinden. Maar gezondheid bevorder je
wordt is wel te beïnvloeden. Het is een keuze, van onder
ook door mensen zoveel mogelijk eigen regie te laten
andere de gemeente, om hierin te investeren. Een
voeren over hun leven. Die regie staat soms onder druk
gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag
vanwege fysieke, emotionele en sociale uitdagingen
en heeft zo min mogelijk negatieve invloed op
van het leven.
de gezondheid.
Oorzaken van een ongezonde levensstijl
VOR IGE
INHOUD
58
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Waar zet de gemeente op in?
Relevante regelgeving en beleid
Gemeente Heemstede zet in op het behouden en
Wet Publieke Gezondheid
waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de
Regionale Nota Gezondheidsbeleid
leefomgeving van haar inwoners. De Omgevingswet
Veiligheidsregio Kennemerland
biedt kansen om de omgeving van haar inwoners op
Wet maatschappelijke ondersteuning
zo’n manier in te richten dat een gezonde en veilige
Participatiewet
leefstijl ondersteund wordt. Met de Omgevingswet wil
Zorgverzekeringswet
de gemeente niet alleen meer bewoners beschermen
het Nationaal Preventie akkoord
tegen negatieve milieu-effecten, maar juist de
het Schone Lucht Akkoord (SLA)
gezondheid bevorderen door in te zetten op Relatie met andere thema’s
een gezonde leefomgeving.
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen; De belangrijkste uitgangspunten voor het onderdeel
veiligheid
Gezondheid zijn:
Economisch beleid & recreatie en toerisme
Focus op gezondheid en gedrag in plaats van ziekte
Energie, Klimaat & Milieu
en zorg (we noemen dit ‘positieve gezondheid’) Aansluiten bij de speerpunten van de Regionale Nota Volksgezondheid Kennemerland: ‘Mind the gap’: terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen Bewegen voor iedereen: toename van bewegen door mensen met gezondheidsproblemen Verbeteren van de luchtkwaliteit
VOR IGE
INHOUD
59
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Trends
De gemeente kan de positieve keuzes stimuleren door bijvoorbeeld meer in te zetten op bewegen en actief
Toenemende behoefte aan gezonde leefstijl
vervoer. Dat kan door te zorgen voor een aansluitend
Een ongezonde leefstijl is een belangrijke risicofactor
fiets- en wandelnetwerk en door fiets- en wandelpaden
voor chronische ziekten. De leefstijl van veel
te verbreden.
Nederlanders kan een stuk gezonder. Dit blijkt als we de vier belangrijkste leefstijlfactoren (roken, alcohol,
Daarnaast zorgt het aanleggen van groen en water
beweging en voeding) op een rij zetten: tien procent
in de omgeving voor een aangenaam gevoel en
drinkt te veel, een kwart rookt, een derde beweegt te
stimuleert het samenzijn in het algemeen en recreëren
weinig en zowat iedereen eet te weinig groente en fruit.
in het bijzonder. Het stimuleren van een gezond voedse-
Hoogopgeleide mensen hebben vaak een gezondere
laanbod in instellingen zoals scholen en sportvereni-
leefstijl dan laag opgeleide mensen. Specifiek voor
gingen heeft positieve invloeden op de leefstijl. De
Kennemerland is de groter wordende groep ouderen
overheid moet het goede voorbeeld geven en stimu-
met lichamelijke gezondheidsproblemen. Van de
leren. Het plaatsen van buurttuinen en/of moestuinen
ouderen heeft 57% overgewicht en 14% ernstig
zorgt voor sociale cohesie en zelfredzaamheid.
overgewicht, 77% van de ouderen is voor één of meer chronische aandoeningen onder behandeling
Belangrijk is dat de gemeente en partners op dit
van een arts, waarvan 14% voor diabetes.
vlak samenwerken. Maar nog belangrijker is dat ook bewoners betrokken worden bij de inrichting van een
Opgave
gezonde omgeving. Op deze manier creëer je draag-
De omgeving kan zorgen voor een positieve of
vlak, voelen inwoners zich mede verantwoordelijk voor
negatieve invloed op een gezonde leefstijl. De opgave
de beslissingen en zullen bewoners bepaalde gezonde
is om de omgeving zo in te richten dat een gezonde
faciliteiten ook eerder gebruiken.
leefstijl vanzelfsprekend en interessant is. De omgeving kan positieve keuzes stimuleren terwijl negatieve keuzes met een negatief effect op de gezondheid onaantrekkelijk gemaakt worden.
VOR IGE
INHOUD
60
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
3.5.6 VEILIGHEID
Trends
De gemeente zet in op het behouden en waar mogelijk
Klimaatverandering heeft gevolgen voor de veiligheid
verbeteren van de veiligheid van de fysieke leefomge-
De veranderingen van het klimaat zullen, volgens de
ving voor haar inwoners, ondernemers en anderen die
voorspellingen van het KNMI, leiden tot meer extreme
daar werken en verblijven.
neerslag, langere periodes van extreme droogte, meer hitteperiodes en zwaardere stormen. Deze klimaatver-
Daarvoor is nodig dat risicobronnen en potentiële
anderingen brengen veiligheids- en gezondheidsrisi-
slachtoffers zoveel mogelijk fysiek van elkaar gescheiden
co’s met zich mee, zoals wateroverlast, hittestress en
zijn. Hulpdiensten kunnen rekenen op een goede
meer natuurbranden. De leefomgeving hierop inrichten
bereikbaarheid van kwetsbare personen en
kan bijdragen aan het voorkomen, beheersen en/of
risicovolle locaties.
bestrijden van de nadelige effecten.
In de leefomgeving is voldoende bluswater- en infra-
Effect op de leefomgeving
structurele voorzieningen om incidenten en calami-
Wateroverlast kan leiden tot maatschappelijke
teiten op een effectieve manier te bestrijden. Denk
ontwrichting. (Lokale) wateroverlast of overstromingen
hierbij aan voldoende, bereikbare en adequate
als gevolg van extreme neerslag. Dijkdoorbraken door
bluswatervoorzieningen in en buiten de bebouwde
extreme droogte kunnen leiden tot uitval van vitale
kom en voldoende opstelplaatsen voor hulpdiensten
infrastructuur en onbegaanbare wegen. Hierdoor
op strategische plaatsen.
kunnen burgers en gebouwen onbereikbaar worden. Ook kunnen overstromingen of wateroverlast tot
De gemeente gebruikt hiervoor de volgende
gevolgen hebben dat apparatuur uitvalt in laagge-
uitgangspunten:
legen delen van vitale organisaties zoals ziekenhuizen
het regionale risicoprofiel
en verzorgingstehuizen.
het brandrisico-profiel van de Veiligheidsregio Kennemerland
Een effect van extreme droogte of extreme hitte kan zijn
de provinciale risico-kaart
dat de waarschijnlijkheid van natuurbranden toeneemt, bijvoorbeeld in het duingebied of droge gebieden met
Relevante regelgeving en beleid
veel naaldbomen. Aangrenzende bewoonde gebieden
Wet veiligheidsregio’s
of andere bebouwing lopen dan risico op brandover-
Omgevingswet
slag. Ook kan extreme hitte leiden tot ontbranding van materialen bijvoorbeeld in gebouwen of voertuigen. Extreme hitte kan in uitzonderlijke gevallen leiden tot explosies of toxische wolken van gevaarlijke stoffen in opslagtanks of tankwagens, indien deze onvoldoende gekoeld worden.
VOR IGE
INHOUD
61
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Toename van extreme stormen kan leiden tot storm-
Energietransitie heeft gevolgen voor de veiligheid
schade aan gebouwen, voertuigen, bovengrondse
Gemeente, inwoners en bedrijfsleven moeten
vitale infrastructuur en natuurgebieden. Mogelijke
samenwerken om van fossiele brandstoffen over te
vallen er slachtoffers als gevolg van los gewaaide
schakelen naar meer duurzame energiebronnen.
gebouwdelen of andere rondvliegende objecten.
Aan deze energietransitie zijn veiligheidsrisico’s
Ook kan stormschade in combinatie met hoogwater
verbonden, die nog niet allemaal bekend zijn. Dat
of extreme neerslag leiden tot overstromingen en
geldt bijvoorbeeld voor het gebruik van waterstof
wateroverlast.
als energiedrager. Beleid daarvoor moeten we de komende jaren ontwikkelen. Effect van energietransitie
Opgave
op onze leefomgeving. De samenleving wordt wellicht
De leefomgeving klimaatbestendig inrichten,
steeds afhankelijker van de levering van elektriciteit.
gericht op het voorkomen van negatieve veiligheids-
Uitval van elektriciteit kan mogelijk grotere maatschap-
en gezondheidseffecten van extreme neerslag,
pelijke ontwrichting veroorzaken.
droogte, hitte en stormen. De uitkomsten van de klimaatstresstest van het
Een risico dat al bekend is, is de moeilijke bestrijding
waterschap verwerken in omgevingsplannen,
van brand in li-ion batterijen. Li-ion batterijen gebruiken
door bijvoorbeeld extra open water (terwijl de
we bijvoorbeeld voor de opslag van elektriciteit in
waterschaarste kan toenemen) toe te voegen in
zonnepanelen of in waterstof, zowel in voertuigen als
gebieden die gevoelig zijn voor extreme hitte of
in gebouwen. Brand in deze batterijen is moeilijk te
droogte. Open water kan de groei van verkoelende,
bestrijden met bluswater. Dit geldt ook voor brand in
schaduw gevende vegetatie bevorderen kan een
zonne-energie-installaties en windmolens. Voor
verkoelend effect hebben op hitte-eilanden in de
windmolens geldt daarnaast een risico op afbrekende
leefomgeving.
wieken of omvallende palen.
Preventieve maatregelen treffen in gebieden die, volgens de klimaatstresstest, gevoelig zijn voor
Uitval van elektriciteit kan leiden tot ernstige
wateroverlast, extreme droogte of extreme hitte.
maatschappelijke ontwrichting, bijvoorbeeld doordat
De gemeente kan in haar omgevingsplan opnemen
vitale infrastructuur kan uitvallen, zoals ICT-verbindingen,
dat er in deze gebieden geen kwetsbare of zeer
betalingsverkeer, voorlichting, pompen voor de distri-
kwetsbare gebouwen en voorzieningen
butie van drinkwater, gas en warmte. Ook kunnen
worden toegestaan.
elektrische voertuigen en andere elektrische apparaten
Open water inrichten als opvangplaats voor
niet meer opladen, wat tot vervoers- en andere
extreme neerslag. Open water toegankelijk maken
problemen kan leiden.
voor brandweervoertuigen om (blus)water uit te kunnen halen. Zorgen voor veilige en klimaatbestendige evenementen en evenemententerreinen.
VOR IGE
INHOUD
62
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Opgave
Er wordt rekening gehouden met de fysieke veiligheid in de ondergrond om uitval van de
Zorgen voor:
energielevering en andere vitale infrastructuur
een hele hoge leveringszekerheid van elektriciteit
te voorkomen; externe veiligheidsrisico’s minimaliseren: de
om incidenten, crises en rampen te voorkomen; een veilige energietransitie boven de grond.
gemeente hanteert als uitgangspunt in omgevings-
Veiligheid en gezondheid krijgen prioriteit bij initia-
plannen een optimale fysieke scheiding tussen
tieven met zonnepanelen op daken en in weides,
risicobronnen en (zeer) kwetsbare personen;
buurtbatterijen, windmolens op land, waterstoftank-
een (brand)veilig leven door voorlichting en
stations en waterstof als energiebron in de
risicocommunicatie te stimuleren en te controleren
gebouwde omgeving. De bereikbaarheid en
op brandveiligheid van bouwwerken en installaties.
toegankelijkheid van de nieuwe ontwikkelingen is
De gemeente zorgt voor voldoende en adequate
voor de hulpdiensten gegarandeerd en de voorzie-
bluswatervoorzieningen en bereikbaar open water.
ningen voor brandbestrijding, rampenbestrijding en
zelfredzaamheid en samenredzaamheid stimuleren.
crisisbeheersing zijn op orde. In omgevingsplannen
Burgers en bedrijven zijn zich bewust van de fysieke
wordt hier rekening mee gehouden.
veiligheidsrisico’s in hun leefomgeving en weten
een veilige energietransitie in de ondergrond. Er is
hoe te handelen bij calamiteiten.
mogelijk meer ruimte in de ondergrond nodig voor kabels en leidingen voor elektriciteit, warmtenetten
Relatie met andere thema’s
en waterstofgastransport door buisleidingen.
Energie, Klimaat & Milieu
Drinkwaterleidingen dienen voldoende afstand
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen; gezondheid
te houden tot warme leidingen, om ongewenste opwarming van het drinkwater te voorkomen. Te
Economisch beleid & recreatie en toerisme
warm drinkwater kan tot hygiëneproblemen leiden.
Landschap
VOR IGE
INHOUD
63
VOLGE NDE
3.5 WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
Voorlichting brandweer op weekmarkt
VOR IGE
INHOUD
64
VOLGE NDE
3.6 ECONOMISCH BELEID, RECREATIE EN TOERISME
3.6.1 ECONOMISCH BELEID
Relevante regelgeving en beleid bestemmingsplannen
Heemstede streeft naar een duurzame lokale
Economisch Actieprogramma Heemstede 2016-2020
economie die bijdraagt aan de levendigheid en
Visie winkelcentra Heemstede
sociale samenhang van de Heemsteedse samenleving.
Regionale detailhandelsvisie 2018 – 2023
Daarbij verliezen we het groene karakter van de
Provinciale Omgevingsvisie NH2050
gemeente niet uit het oog. De economische (infra)
MRA programma Economie
structuur omvat voorzieningen en activiteiten die de
Toekomst kantoren en bedrijfsruimten Heemstede 2018
hoogwaardige werk- en woonomgeving ondersteunen. Juist deze hoogwaardige, goed bereikbare, woonom-
Grondstoffenakkoord 2050
geving vlakbij grote economische centra en bij strand
Programma Van Afval Naar Grondstof (VANG)
en duinen, is de kracht van Heemstede. Relatie met andere thema’s Uitgangspunten
Energie, Klimaat & Milieu
Nastreven van economische structuur voor een
Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit; Stedenbouw
hoogwaardige werk- en woonomgeving van
Landschap
Heemstede met een regionale aantrekkingskracht.
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen
Een gezond ondernemersklimaat gericht op
Mobiliteit Welzijn & maatschappelijke voorzieningen;
behoud van werkgelegenheid. Intensief en structureel contact met het bedrijfsleven
gezondheid
in Heemstede. Trends
Een goede positionering van de gemeente binnen de regio door bepalen eigen identiteit
Toename van flexibilisering van de (werkende)
en zogenaamde villagemarketing.
samenleving
Reguleren van woon- en werkaanbod in Heemstede door onder andere vastleggen van positie kantoren
Het aantal zelfstandigen zonder personeel in Nederland
en bedrijfsruimten.
neemt toe. Ook mensen die in loondienst werken,
Reguleren van leegstand van panden en
werken steeds vaker flexibel, bijvoorbeeld door een of
vastleggen van beleid bedrijventerreinen.
meer dagen per week thuis te werken. De behoefte aan
Circulaire economie stimuleren door onder andere
vierkante meters kantoorruimte is afgenomen. Kantoren
afvalscheiding, sluiten van de grondstofketens en
die er nog wel zijn, veranderen geleidelijk aan van
ruimte geven aan lokale productie.
functie en inrichting, met meer ruimte voor ontmoeting,
Koesteren van kleine kringlopen, stimuleren
flexibele samenwerking en kennisuitwisseling.
deeleconomie en lokale ambacht.
VOR IGE
INHOUD
65
VOLGE NDE
3.6 ECONOMISCH BELEID, RECREATIE EN TOERISME
Effect op de leefomgeving
Effect op de leefomgeving
De scheiding tussen wonen, werken en recreëren
Recent is onderzoek gedaan naar de bedrijven- en
neemt af. De behoefte aan functievermenging
kantoorlocaties en naar de eventuele transformatie van
neemt toe zoals:
een deel van het bedrijventerrein aan de Cruquiusweg
meer mogelijkheden om te werken in
naar woningbouw. Dit laat zien dat een besluit tot trans-
traditionele woonomgevingen, meer horeca in omgevingen waar voorheen
formatie niet zonder consequenties zal zijn. Eenmaal ‘weggegeven’ m² bedrijfs-of kantoorruimte zijn we
alleen gewerkt werd en
voorgoed kwijt. De behoefte aan kantoren- en
een prettige openbare ruimte op plekken waar
bedrijvenlocaties is nog steeds aanwezig.
veel mensen werken. Daarnaast leidt een afname van economische activiteit Opgave
binnen de gemeente tot een toename van het
Een opgave voor de toekomst kan zijn om
(woon-werk) verkeer.
(leegstaande) kantoren anders in te richten zodat Opgave
we ze kunnen gebruiken als multifunctionele plek. In de buurt van werkplekken kan ook ruimte gemaakt
Het maken van een zorgvuldige afweging bij verzoeken
worden voor recreatie, bijvoorbeeld in de vorm van
tot transformatie van werklocaties.
horeca. Het reguleren van deze functievermenging wordt belangrijk. Toenemende vraag naar de transformatie van werklocaties Regelmatig krijgt de gemeente verzoeken om bestaande werklocaties te mogen transformeren tot woonlocaties. Als motivering wordt vaak aangegeven dat de betreffende locaties geen toekomstwaarde als bedrijfslocatie hebben.
Bedrijvenlocaties aan de Industrieweg
VOR IGE
INHOUD
66
VOLGE NDE
3.6 ECONOMISCH BELEID, RECREATIE EN TOERISME
3.6.2 RECREATIE EN TOERISME
Belangrijkste uitgangspunten Economisch, maatschappelijk en sociaal
De gemeente wil Heemstede meer op de kaart zetten
rendement door evenementen meer toelaten in
in de regio als fijne gemeenten om te bezoeken en
Heemstede en de toegankelijkheid van evene-
recreëren. De MRA neemt een steeds grotere rol als het
menten voor iedere doelgroep mogelijk maken.
gaat om toerisme en recreatie en voor de gemeente is
Uitdragen van identiteit van Heemstede in de regio en stevige positionering.
het goed om zelf een positie in te nemen. Betere samen-
Ontwikkelen van locatieprofielen (voor geluid,
werking met ondernemers, inwoners en organisatoren
frequentie evenementen en aantal bezoekers).
is van belang. We zijn bezig met het definiëren van de
Voorkomen van (geluid)overlast bij zowel verhuur
identiteit van Heemstede en gaan deze uitdragen
accommodatie, evenementen als meer toerisme.
in de regio.
Recreëren in Heemstede
VOR IGE
INHOUD
67
VOLGE NDE
3.6 ECONOMISCH BELEID, RECREATIE EN TOERISME
Effect op de leefomgeving
Bereikbaarheid optimaliseren en duurzaam vervoer stimuleren.
Door de groei in het aantal toeristen in de regio
Ruimte bieden voor zakelijke bezoekers.
neemt ook de drukte op de Heemsteedse wegen toe.
Beter benutten van de kansen die er zijn
Daarnaast is er een groeiende behoefte aan Airbnbs
vanuit regionale toeristische attracties.
in de regio. Dit gaat doorgaans ten koste van kleine, betaalbare woonruimte voor eigen inwoners (ouderen
Relevante regelgeving en beleid
en jongeren). Aan de ander kant kan het kansen
Visie op waterrecreatie in Noord-Holland 2030
bieden voor Heemsteedse ondernemers.
Ontwikkelperspectief Binnenduinrand (nog vast Opgave
te stellen 2019) Actieplan Toerisme en recreatie Zuid-Kennemerland
De opgave is om te bepalen welke positie de gemeente
Provinciale Omgevingsvisie NH2050
op het punt van toerisme en (verblijfs)recreatie wil
Strategische agenda toerisme in de MRA
innemen. De belangrijkste vraag is of de gemeente
Relatie met andere thema’s
van deze vraag spelen de volgende aspecten een rol:
daarvoor meer ruimte wil bieden. Bij de beantwoording Stedenbouw en ruimtelijke kwaliteit
recreatieve netwerken (fiets, wandel, vaar), aandacht
Energie, Klimaat & Milieu
voor (het behoud van) cultuur- en natuurwaarden,
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen
ruimte voor verblijfslocaties, verkeersmanagement
Mobiliteit
en de verduurzaming van toerisme en recreatie.
Welzijn & maatschappelijke voorzieningen; gezondheid
Ook moet worden gekeken naar de positionering van het station Heemstede-Aerdenhout in dit kader. In lijn
Trends
met het Ontwikkelperspectief voor de Binnenduinrand zou dit één van de ‘buitenpoorten’ kunnen worden,
Toename toerisme en recreatie vanuit de
een recreatief knooppunt naar het groen, de duinen
metropoolregio
en de zee.
De metropoolregio Amsterdam heeft al jaren te maken met een toenemende stroom van toeristen. Om deze druk op de stad te verlichten zijn diverse campagnes gaande om andere gemeentes, in de metropoolregio Amsterdam (MRA), nadrukkelijker in de schijnwerpers te plaatsen.
VOR IGE
INHOUD
68
VOLGE NDE
Gemeente Heemstede Raadhuisplein 1 2101 HA Heemstede 14 023 Postadres Postbus 352 2100 AJ Heemstede gemeente@heemstede.nl INHOUD VOR IGE www.heemstede.nl
VOLGE NDE