Bijlage 1- Tussenevaluatie beleidsplan sociaal domein.pdf

1

Twee jaar geleden heb ik het beleidsplan sociaal domein 2020-2023 gepresenteerd. Hierin zijn de acties voor het sociaal domein voor 2020 en verder opgenomen. Wat we toen niet konden vermoeden was dat we de afgelopen twee jaar in de greep zouden komen van corona. Dit heeft tot veel ad hoc maatregelen geleid, zoals de uitvoering van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Ook kregen we te maken met beperkingen van sociale contacten. Ondanks de beperkingen door deze wereldwijde pandemie, hebben we zo goed mogelijk geprobeerd om uitvoering te geven aan het beleidsplan. Door de crisis zijn vraagstukken die al langer leefden nog duidelijker in beeld gekomen. Ik denk hierbij aan eenzaamheid. Niet alleen bij ouderen, maar ook bij jongeren. Als gevolg van corona is het steeds moeilijker geworden om een invulling te geven aan het sociale leven. Vooruitlopend op de tussenevaluatie wil ik een paar behaalde resultaten noemen, waar ik trots op ben. Allereerst hebben we een mooie beoordeling gekregen voor de kwaliteit van de dienstverlening van het Loket Heemstede. Ook draait het Centrum voor Jeugd en Gezin, ondanks de coronacrisis, de hogere mate van complexiteit en de afschaling van casussen vanuit Veilig Thuis ‘gewoon’ door. Ik ben ook blij met onze sociale basisinfrastructuur, waarin welzijn, sport en cultuur belangrijke pijlers zijn.

Om hier verder aan te bouwen zijn het lokaal sportakkoord en lokaal preventieakkoord vastgesteld. Deze infrastructuur biedt kansen om de netwerken van onze inwoners te vergroten en te verdiepen. Deze netwerken zijn van wezenlijk belang vanwege de preventieve werking en om de formele hulpverlening te ontlasten. Dit is niet alleen veel prettiger voor de betrokkenen, maar houdt het stelsel voor de toekomst ook betaalbaar. De sociale coalitie tegen eenzaamheid, die zich richt op de ondersteuning van mensen met onvoldoende netwerk, is een prachtig initiatief. Initiatieven in de informele zorg en met een preventieve werking, zoals Buurtgezinnen of Homestart zijn waardevol voor de gemeenschap. Een ander belangrijk thema is de jeugdhulp. Binnen de regio hebben we veel gesproken over hoe we de jeugdhulp toegankelijk en tegelijk betaalbaar kunnen houden. Ik ben trots dat er op aandringen van de gemeente Heemstede meer aandacht is gekomen voor laagdrempelige en enkelvoudige zorg, dichtbij huis en met keuzevrijheid voor ouders en kinderen. De afgelopen periode zijn verschillende projecten voor mensen met een laag inkomen of mensen in de bijstand opgezet. Ik denk hierbij aan projecten voor jongeren zonder werk. Of mensen die parttime kunnen werken met behoud van een bijstandsuitkering. Ook initiatieven rondom de schuldhulpverlening bieden nu extra hulp voor mensen.

De afgelopen jaren is het ons gelukt om de kledingcadeaukaart aan te bieden. In het afgelopen jaar hebben we daar de energiebesparingsbox aan toegevoegd. Ik ben trots op deze projecten en initiatieven! We zitten halverwege de beleidsperiode en we zijn nog niet klaar. De ontwikkeling binnen het sociaal domein gaan door en er liggen nog grote uitdagingen voor ons. Denk hierbij aan de decentralisatie van beschermd wonen en de uitvoering van de nieuwe wet inburgering. Toch kijk ik, gezien de resultaten die we ondanks alle beperkingen hebben bereikt, met een tevreden gevoel terug op de afgelopen jaren. Mijn dank gaat uit naar de medewerkers en vele vrijwilligers van organisaties en instellingen die een bijdrage hebben geleverd om Heemstede weer een stukje socialer te maken. Speciale dank gaat uit naar alle mantelzorgers, die hun familie, vrienden en bekenden helpen om mee te kunnen doen in onze samenleving. Ook gaat mijn dank uit naar alle zeer betrokken medewerkers binnen de gemeente en de regio.

Sjaak Struijf Wethouder Sociaal Domein, Sport, Cultuur en Onderwijs

2

Voorwoord

2

1.

Inleiding 1.1 Overkoepelende opgaven 1.1.1 Coronacrisis 1.1.2 Voorzieningen in Heemstede 1.1.3 Samenwerking 1.1.4 Bouwen aan de samenleving

4 4 4 4 5 5

1.2 Leeswijzer

5

Versterken sociale basis en informele netwerk 2.1 Stand van zaken acties sociale basis en het informele netwerk 2.1.1 Uitgebreide toelichting op de stand van zaken

6 6 6

2.2 Acties voor de komende jaren 2.2.1 Toelichting bij de acties

9 9

Gezonde omgeving 3.1 Stand van zaken acties gezonde omgeving 3.1.1 Uitgebreide toelichting op de stand van zaken

11 11 11

3.2

14 14

2.

3.

4.

Acties voor de komende jaren 3.2.1 Toelichting bij de acties

Toeleiding en ondersteuning 4.1 Stand van zaken acties toeleiding en ondersteuning 4.1.1 Uitgebreide toelichting op de stand van zaken

15 15 15

4.2 Acties voor de komende jaren 4.2.1 Toelichting bij de acties

17 17

3

In het beleidsplan sociaal domein 2020-2023 is de ambitie uitgesproken dat iedereen mee moet kunnen doen in de samenleving van Heemstede. In de afgelopen jaren is een start gemaakt met de uitvoering van deze ambitie, bijvoorbeeld door de doorontwikkeling van Plein1 of het bieden passende ondersteuning aan de inwoners van Heemstede. Om invulling te geven aan deze ambitie zijn drie kernthema’s benoemd, die centraal staan in het beleid op het gebied van het sociaal domein. Deze kernthema’s zijn: het versterken van de sociale basis en het informele netwerk, het versterken van de gezonde omgeving en het verbeteren van de toeleiding en ondersteuning. In het beleidsplan is opgenomen om het plan niet alleen in de reguliere P&C cyclus te monitoren, maar om halverwege de termijn van het beleidsplan (eerste kwartaal van 2022) ook een stand van zaken te geven van de acties en de planning.

Er zijn opgaven die van invloed zijn op meerdere kernthema’s uit het beleidsplan. In deze paragraaf geven we een beschrijving van deze opgaven. 1.1.1 Sinds maart 2020 hebben we te maken met landelijke maatregelen om de coronacrisis te bezweren. Deze maatregelen hebben grote impact op de samenleving in Heemstede. Mensen die thuis moeten werken met of zonder kinderen, ondernemers die hun onderneming moeten sluiten of amateurs in de sport en cultuur die hun hobby niet kunnen uitoefenen. De crisis heeft ook impact op het sociale domein in Heemstede. Zorginstellingen die hard zijn getroffen door het virus en de sluiting van scholen vanwege het virus. Bij de uitvoering van het beleidsplan hebben wij ook te maken gehad met de gevolgen van de coronacrisis. Zo hebben wij niet alle acties uit het beleidsplan niet kunnen uitvoeren, zoals het onderzoek naar pesten onder leerlingen of de verruiming van de verordening toegankelijkheid. Deze acties gaan we in de komende jaren oppakken, zoals ook te lezen valt in hoofdstuk 2 en 3. Maar de coronacrisis heeft ook mooie dingen opgeleverd voor onze gemeente Heemstede. Zo hebben we de ventilatie op scholen en in gemeentelijke gebouwen verbeterd. En hebben we organisaties geholpen bij het aanbieden van innovatieve oplossingen voor kwetsbaren, bijvoorbeeld door beeldbellen vanuit Plein1 mogelijk te maken.

Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan verschillende steunmaatregelen voor inwoners en ondernemers in Heemstede. Waar we in 2020 dachten dat de coronacrisis een tijdelijke crisis zou zijn, blijkt nu dat deze crisis structurele gevolgen heeft. Daarom is er in maart 2021 een herstelagenda gepresenteerd, waarin ook wordt gekeken naar de toekomst. In het sociaal domein richten wij ons de komende jaren op de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld om met de gevolgen van de coronacrisis om te gaan.

Het is belangrijk dat iedereen in de gemeente Heemstede mee kan doen en zich kan ontwikkelen. Hiervoor is het belangrijk dat er een breed voorzieningenaanbod is voor de inwoners van Heemstede. Dit aanbod varieert van preventieve voorzieningen tot (zeer) specialistische voorzieningen voor kwetsbare inwoners. Deze organiseren we zo dichtbij en op maat mogelijk voor alle inwoners van Heemstede. Dit doen we in samenwerking met alle maatschappelijke partners in Heemstede. De afgelopen jaren hebben we hier stappen in gezet, bijvoorbeeld door de inzet van buurtgezinnen of de activiteiten op Plein1. 4

Het behouden van dit voorzieningenniveau vraagt in de komende jaren wel aandacht. Op het gebied van cultuur-, sport- en recreatievoorzieningen willen we in de komende jaren voorzieningen bieden, die aansluiten bij de behoeften van de inwoners. Op het gebied van zorg en welzijn willen we in de komende jaren werken naar een laagdrempelige en integrale toegang waar de persoonlijke situatie van de inwoner centraal staat.

Samenwerking binnen het sociaal domein is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Met partners zoals zorgorganisaties, welzijnspartijen, scholen, cultuurorganisatie en sportverenigingen. Maar ook met inwoners die ervaring hebben met het sociaal domein. Dit doen wij onder andere met de Wmo klankbordgroep en de werkgroep toegankelijkheid. De komende jaren willen we de samenwerking met jongeren versterken, zoals door de inzet van ExpEx, die hun ervaringen over thema’s voor jongeren (bijvoorbeeld jeugdzorg, onderwijs of wonen) delen met de gemeente. Niet alleen is de samenwerking binnen het sociaal domein belangrijk. We willen deze de komende jaren ook tussen verschillende beleidsdomeinen intensiveren, zoals de samenwerking met het fysieke domein voor het koppelen van wonen voor kwetsbaren groepen, aan de zorg. Of de samenwerking met het veiligheidsdomein, waarbij we samen zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners met verward gedrag overlast veroorzaken in de buurt.

In de komende jaren bouwen we verder aan een samenleving in Heemstede. Een samenleving die ondersteunend is aan de toenemende zorgvraag in Heemstede. We willen experimenteren met wederkerigheid, dat wil zeggen dat een inwoner die zorg ontvangt, wanneer mogelijk iets teruggeeft aan de maatschappij, bijvoorbeeld door zich te laten koppelen aan een buurtbewoner die een schaakmaatje zoekt. Dat werkt twee kanten op, voor de zorgontvanger wellicht hulp uit eigen buurt en bouwen aan een netwerk en voor de buurtbewoner een maatje met wie je leuke dingen kunt ondernemen. Ook willen we inzetten op de verbinding tussen de formele zorg en de informele zorg, bijvoorbeeld door de zorgorganisaties te koppelen aan welzijnsorganisaties of relevante initiatieven van inwoners. Tenslotte zetten we in op de brede blik wonen, zorg en welzijn, zoals de doorgeleiding van inwoners naar welzijnsactiviteiten en andere voorliggende voorziening vanuit loket Heemstede.

In de komende hoofdstukken gaan we verder in op de stand van zaken van de kernthema’s. Hierbij kijken we naar de acties van de afgelopen jaren en de planning voor de komende jaren.

5

In de onderstaande tabel staat per actie de stand van zaken. Staat de actie op groen, dan is de actie afgerond of doorlopend beleid geworden. Bij rood, moet deze actie nog aandacht krijgen of blijkt de actie niet uitvoerbaar. Oranje geeft aan dat de actie gestart, maar nog niet is afgerond. Actie

Stand van zaken

Wijkanalyses maken ten behoeve van het aanbod voor de preventieve ondersteuning Bevorderen van de samenwerking in de wijk tussen maatschappelijke partners en zorgaanbieders Doorontwikkelen van Plein1 tot een fysiek en sociaal toegankelijk middelpunt voor (kwetsbare) inwoners Ondersteunen van professionals, vrijwilligers en inwoners om kwetsbare inwoners te ondersteunen Versterken van het vrijwilligerswerk Het verruimen en breder onder de aandacht brengen van de verordening toegankelijkheid Het toepassen van de methodiek van de Nieuwe Route Opstellen van een nieuw beleidsplan schuldhulpverlening voor de periode 2021-2023 Vormgeven van een nieuw inburgeringsstelsel Aanbieden van een totaalpakket rondom talentontwikkeling voor jeugdigen Jongeren zonder startkwalificatie, inschrijving in het onderwijs, werk of uitkering benaderen Parttime werk stimuleren

In de tabel staat globaal aangegeven of een bepaalde actie uit het actieplan al is uitgevoerd of dat er nog aan wordt gewerkt. Hieronder geven we per actie meer toelichting. Wijkanalyses maken ten behoeve van het aanbod voor de preventieve ondersteuning In samenwerking met ruimtelijk beheer is een start gemaakt met het analyseren van verschillende wijken in Heemstede. Het doel was om te kunnen zien in welke wijk(en) de kwetsbaarheid het grootst is, zodat we voornamelijk in die wijken preventieve ondersteuning bieden. De gemeente blijkt echter te klein te zijn om wijkanalyses voor dit doel te maken. De voorzieningen en inzet die we plegen zijn gemeente breed. Echter de preventieve inzet vanuit het welzijnswerk is steeds wijkgerichter, waardoor er een beeld ontstaat van de benodigde preventieve inzet per wijk. Bevorderen van de samenwerking in de wijk tussen maatschappelijke partners en zorgaanbieders Om de samenwerking tussen de (welzijns-)partners en de gemeente te verbeteren is de sociale coalitie opgericht. In deze sociale coalitie komen verschillende maatschappelijke partners bij elkaar om bepaalde thema’s met elkaar uit te werken. Het doel van deze coalitie is om inwoners zo veel mogelijk te ondersteunen. Maatschappelijke partners kunnen inwoners makkelijk verwijzen naar andere partners. 6

Daarnaast weten partijen elkaar steeds beter te vinden voor het opzetten van bepaalde initiatieven, bijvoorbeeld de samenwerking tussen Wij Heemstede, Fietsmaatjes Kennemerland en de gemeente voor de realisatie van een duofiets (door vrijwilligers bereden). Of de samenwerking tussen Arkin/Roads en de gemeente om de brei- en naaisoos op te zetten in Plein1 op te zetten. De komende jaren gaan we door met het bevorderen van en investeren in samenwerking in de wijk. Hiervoor kan de Nieuwe Route een handige methodiek zijn om tot nieuwe samenwerkingsafspraken te komen. Doorontwikkelen van Plein1 tot een fysiek en sociaal toegankelijk middelpunt voor kwetsbare inwoners Niet alleen inwoners weten Plein1 steeds beter te vinden. Ook maatschappelijke organisaties komen steeds vaker in Plein1. Dit heeft de samenwerking tussen deze maatschappelijke organisaties bevorderd. Dat blijkt ook uit het gemeenschappelijk budget voor activiteiten, zoals de week van de ontmoeting en de schaaktafel. Allen voorbeelden van inwonersinitiatieven die door de gemeente worden ondersteund. Kortom Plein1 is een fysiek en sociaal middelpunt. Ondersteunen van professionals, vrijwilligers en inwoners om kwetsbare inwoners te ondersteunen De gemeente ondersteunt professionals, vrijwilligers en inwoners om kwetsbare doelgroepen te herkennen.

We zijn aangesloten bij Alzheimer NL en mogen onszelf dementievriendelijke gemeente noemen. Voor jeugdprofessionals stellen we een applicatie beschikbaar. Ook worden er verschillende trainingen gegeven aan professionals en vrijwilligers, zoals het omgaan met verwarde personen, mensen met dementie en inwoners met een andere culturele achtergrond. Voor inwoners is via Alzheimer NL de training voor herkenning en hulp bij dementie beschikbaar. Komend jaar zetten we verder in op het bouwen aan de samenleving (zie hoofdstuk drie) onder andere op herkenning van verward gedrag. Daarnaast hebben we Beleef Heemstede opgezet. Een platform waar inwoners informatie kunnen vinden over van culturele activiteiten. Dit is samen met culturele partners uitgevoerd om zo de culturele infrastructuur te versterken. In samenwerking met de sociale coalitie willen we het platform verbreden naar activiteiten rondom welzijn en zorg. Versterken van het vrijwilligerswerk Ook in Heemstede zien we de trend dat het aantal (vaste) vrijwilligers terugloopt. Uit cijfers van 2019 van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten blijkt dat het aantal vrijwilligers licht daalt. Steeds minder inwoners willen voor langere tijd vrijwilliger zijn bij een (sport)club, vereniging of stichting. Toch hebben wij tijdens de coronacrisis gemerkt dat er meer vrijwilligers dan hulpvragers waren.

Het lijkt erop dat inwoners bereid zijn om iets voor een ander te doen, maar inwoners geen hulp wil of kan vragen aan anderen. Via het loket en WIJ Heemstede stimuleren we de hulpvrager om zijn netwerk om hulp te vragen. Daar waar geen netwerk beschikbaar is zoeken we samen naar een oplossing, bijvoorbeeld door de koppeling met een maatje of een buurtbewoner. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan het versterken van het vrijwilligerswerk in de gemeente. Als gemeente ondersteunen we steeds meer vrijwilligers bij de uitvoering van hun werkzaamheden, bijvoorbeeld met de sinterklaasintocht. Daar waar de aantallen teruglopen is met behulp van WE HELPEN matching mogelijk tussen hulpvragers en hulpaanbieders. Op dit platform kunnen inwoners hun hulpvraag delen en of reageren op de hulpvraag van andere inwoners. De gemeente ondersteunt dit platform. In de komende jaren zetten we het versterken van het vrijwilligerswerk in Heemstede door. We gaan door met mensen stimuleren om vrijwilligerswerk te doen bij maatschappelijke organisaties in onze gemeente, bijvoorbeeld door vraag en aanbod van vrijwilligerswerk beter op elkaar af te stemmen. Hiervoor maken we gebruik van WE HELPEN. Specifiek willen we in de komende jaren meer aandacht geven aan vrijwilligers in de zorg.

Voor lichte hulpvragen willen we de mogelijkheden onderzoeken om inwoners eerst hulp uit hun omgeving te laten vragen voordat ze hulp vragen vanuit de Wmo. 7

Het verruimen en het breder onder de aandacht brengen van de verordening toegankelijkheid Voor de zomer van 2022 verruimen we de verordening toegankelijkheid in samenwerking met de werkgroep toegankelijkheid. Deze verordening wordt breed onder de aandacht gebracht. Het toepassen van de methodiek van de Nieuwe Route Binnen de integrale toegang passen we de Nieuwe Route toe. Wel blijkt dat dit vooral toepasbaar is binnen complexe casuïstiek. Daarnaast wordt ook bij het vormgeven van nieuw beleid of een plan van aanpak steeds vaker gekozen voor deze methodiek om samensturing vorm te geven. Een van de voorbeelden waarin we de methode van de Nieuwe Route gaan inzetten is de “GGZ in de Wijk”. Door middel van de Nieuwe Route willen we inzichtelijk maken welke ondersteuning er nu al is en welke kansen er nog liggen. Met als doel deze te vertalen naar concrete acties. Ook zijn er aandachtspunten voortgekomen uit het werken met de Nieuwe Route voor het centrum voor jeugd en gezin. Het is belangrijk om de samenwerking tussen preventieve voorzieningen en curatieve voorzieningen te blijven zoeken. Het netwerk verder uit te breiden met sportverenigingen en te verbeteren met het voortgezet onderwijs. Hier gaan we komende periode verder mee aan de slag.

Opstellen van een nieuw beleidsplan schuldhulpverlening voor de periode 2021-2023 Het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 ‘Samen tegen Schulden’ is december 2020 vastgesteld. We zijn op dit moment volop bezig de uitvoering. De vroegsignalering evenals de deelname aan de Nederlandse Schuldhulproute zijn inmiddels succesvol geïmplementeerd. In de komende jaren gaan we verder met de realisatie van het beleidsplan. Vormgeven van een nieuw inburgeringsstelsel We hebben de afgelopen jaren gewerkt aan de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. Dit inburgeringsstelsel, gebaseerd op de nieuwe wet inburgering, is ingegaan op 1 januari 2022. Ter voorbereiding op het nieuwe stelsel hebben we producten ingekocht, zoals de leerroutes en de brugklas. Vluchtelingenwerk voert de maatschappelijke begeleiding voor statushouders uit. Zij nemen ook een deel van het financieel zelfredzaam maken van de statushouders op zich. Ondertussen hebben we de interne werkprocessen en systemen ingericht. Op deze manier kan iedereen een goede start maken met het inburgeringstraject. Aanbieden van een totaalpakket rondom talentontwikkeling voor jeugdigen In de corona periode zijn we verschillende projecten gestart rondom talentontwikkeling van jongeren. Voorbeelden hiervan zijn ‘jeugd aan zet (Young leaders)’, samenwerking met city shapers en ‘epic youth’ (community building d.m.v. games).

Op het gebied van sport en cultuur ondersteunen we talentontwikkeling. Dit gebeurt met de inzet van een combinatiefunctionaris op school via Hart. Er is een stimuleringsregeling voor verenigingen, waarmee subsidie kan worden aangevraagd voor talenten binnen de vereniging. Er is ook een regionaal project gestart voor talentontwikkeling van kinderen met techniek. Het doel hiervan is om kinderen in een vroeg stadium in contact te brengen met techniek. Vanuit de gemeente Heemstede ondersteunen wij dit project met een subsidie. De gemeente wil hier uiteindelijk mee bereiken dat er een doorlopende leerlijn techniek komt voor basisscholen. Jongeren zonder startkwalificatie, inschrijving in het onderwijs, werk of uitkering benaderen Sinds medio 2019 is het wettelijk mogelijk om rapporten te ontvangen met gegevens van jongeren tussen 23 en 27 jaar oud die ‘thuis zitten’. Oftewel jongeren zonder: startkwalificatie, inschrijving in het onderwijs, werk of uitkering. Dit project is een landelijk initiatief onder naam ‘Jongeren in Beeld’. Sinds 2020 (met een onderbreking door corona) benaderen wij deze jongeren actief en bieden wij daar waar nodig hulp aan. Alleen niet alle jongeren hebben hulp nodig, bijvoorbeeld vanwege een eigen bedrijf. Maar er zijn jongeren die we echt kunnen helpen, bijvoorbeeld met een aanbod vanuit het RMC of met bemiddeling naar een baan.

Om deze reden zetten wij deze werkwijze daarom voort. Dit doen we door middel van structureel beleid voor de komende jaren. 8

Parttime werk stimuleren Parttime werk is voor uitkeringsgerechtigden vaak een opstap naar fulltime werk en uitstroom uit de uitkering. Voor anderen kan parttime werk, vanwege persoonlijke omstandigheden, het maximaal haalbare zijn. Uitkeringsgerechtigden die parttime werken mogen tijdelijk een deel van het geld dat ze verdienen houden zonder gekort te worden op hun uitkering. Begin 2020 is de raad akkoord gegaan met het extra stimuleren van parttime arbeid. Ook is een folder ‘parttime werken met een uitkering’ gemaakt, waarin uitgelegd wordt wat het betekent om parttime te werken naast de uitkering. De komende jaren gaan we door met het stimuleren van de parttime werk.

In het eerste gedeelte van dit hoofdstuk is gekeken naar de acties uit het beleidsplan. In dit gedeelte staan de acties voor de komende jaren centraal. In onderstaande tabel is de planning voor de actie van de komende jaren beschreven. De oranje acties zijn de acties uit het huidige beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan.

Bevorderen van de samenwerking in de wijk tussen maatschappelijke partners en zorgaanbieders Ondersteunen van professionals, vrijwilligers en inwoners om kwetsbare inwoners te ondersteunen Versterken van vrijwilligerswerk Het verruimen en het breder onder de aandacht brengen van de verordening toegankelijkheid De pilot jongeren in beeld omzetten in structureel beleid Parttime werk stimuleren Aanpakken van eenzaamheid onder inwoners Het verbeteren van de sociale basis Blijven sturen op inclusiviteit en toegankelijkheid Inzetten op jongerenparticipatie

2022 X

2023 X

X

X

X X

X

X

X

X X

X X

X

X

X

X

X

X

Hierboven is een schematische planning gegeven van de acties voor de komende jaren. Voor de nieuwe acties geven we hieronder een korte toelichting. De acties uit het beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan beschrijven we bij de stand van zaken in paragraaf 2.1.1. Aanpakken van eenzaamheid onder inwoners Eenzaamheid onder de inwoners van Heemstede blijft een groot probleem. De coronacrisis heeft hier niet positief aan bijgedragen. De komende jaren gaan we door met onze inzet voor de aanpak van eenzaamheid in Heemstede. Hiervoor stimuleren wij organisaties om actief aandacht te geven aan eenzaamheid. Als onderdeel van de aanpak van eenzaamheid gaan we door met het bouwen aan de sociale coalitie. Hierbij willen we de uitwisseling van kennis tussen de maatschappelijke partners verder versterken. Daarnaast gaan we de sociale coalitie uitbreiden met nieuwe partners. 9

De aankomende jaren gaan we samen met partners aan de slag met de aanpak van eenzaamheid van de inwoners in Heemstede. Het verbeteren van de sociale basis De sociale basis is essentieel om kwetsbare inwoners te ondersteunen en heeft een preventieve werking op de gezondheid van inwoners. Hiervoor is het belangrijk om een goede basis van voorzieningen te hebben, waar inwoners terecht kunnen voor hulp of ondersteuning, voor activiteiten en ontmoeting. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om maatschappelijk werk, jongerenwerk of sport en cultuur. Deze voorzieningen moet laagdrempelig en goed bereikbaar zijn voor inwoners. Sturen op inclusiviteit en toegankelijkheid Als gemeente vinden we het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen in de samenleving. We gaan daarom meer inzetten op een toegankelijke en inclusieve samenleving. Dat betekent dat wij onder andere de verordening toegankelijkheid aanpassen, zodat de toepasbaarheid van de verordening breder wordt. Om meer te doen aan een inclusieve samenleving gaan we door met de uitvoering van de eerder vastgestelde routekaart regenbooggemeente Heemstede. Hierbij is aandacht voor vijf pijlers, te weten acceptatie, ouderen, bijzondere doelgroepen, onderwijs en sport/ maatschappelijk middelveld. De komende jaren geven we samen met andere partners vorm aan de uitvoering van de routekaart.

Inzetten op jongerenparticipatie De participatie van verschillende doelgroepen in het sociaal domein is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Als gemeente vinden we het belangrijk dat steeds meer inwoners meedoen in de samenleving. Vooral de jongeren willen we meer laten participeren. Samen met de partners uit het jeugden jongerenwerk wordt er gewerkt aan een plan van aanpak. Daarnaast willen we jongeren ook meer laten meedenken met het sociale beleid van de gemeente Heemstede. Hiervoor gaan we komende jaren meer doen met initiatieven als ExpEx om de ervaringen van jongeren te horen. 5

10

In de onderstaande tabel staat per actie de stand van zaken. Staat de actie op groen, dan is de actie afgerond of doorlopend beleid geworden. Bij rood, moet deze actie nog aandacht krijgen of blijkt de actie niet uitvoerbaar. Oranje geeft aan dat de actie gestart, maar nog niet is afgerond. Acties Realiseren van rookvrije omgeving Stimuleren van programma’s De Gezonde School, De Gezonde Sportkantine en De Gezonde Kinderopvang Laagdrempelig sportaanbod aanbieden Realiseren van een uitnodigende buitenruimte Alcohol- en preventieplan en voorlichting actualiseren Vergroten van de weerbaarheid leerlingen Verdiepend onderzoek naar pesten Onderzoek naar trainingen psychosociale problemen statushouders Versterken voorzieningen voor mensen met psychische problemen Koppelen combinatiefuncties aan beleidsdoelstellingen Lokaal sportakkoord opstellen Nota sport en bewegen opstellen Versterken aangepast sporten Onderzoek naar vergoeding van zwemles voor minima Beleidsplan cultuur opstellen

Stand van zaken

In de tabel staat globaal aangegeven of een bepaalde actie uit het actieplan al is uitgevoerd of dat er nog aan wordt gewerkt. Hieronder geven we per actie meer toelichting. Realiseren van een rookvrije omgeving Binnen de gemeente Heemstede zijn er samen met partners verschillende rookvrije plekken gerealiseerd. Plein1, de directe omgeving van het gemeentehuis, sommige sportlocaties, de schoolpleinen en de speelterreinen zijn inmiddels al rookvrij. In samenwerking met verschillende sportclubs, sportplaza en sportsupport gaan we de komende jaren verder met het rookvrij maken van de sportvoorzieningen in Heemstede. Stimuleren programma’s De Gezonde School, De Gezonde Sportkantine en De Gezonde Kinderopvang Onderdeel van het lokale preventieakkoord is het stimuleren van een gezonde omgeving. De programma’s De Gezonde School, De Gezonde Sportkantine en De Gezonde Kinderopvang werken we in de komende jaren verder uit met de partners. Dit doen we als onderdeel van het preventieakkoord. 11

Laagdrempelig sportaanbod aanbieden We houden blijvend aandacht voor het laagdrempelig aanbieden van sport aan onze inwoners. Vanuit de gemeente zijn er ondersteuningsregelingen voor het betalen van de contributie of een bijdrage aan sportkleding voor kinderen. Al deze regelingen vormen een onderdeel van het huidige sportbeleid en de huidige sportinfrastructuur. Binnen het lokaal sportakkoord is hier ook aandacht voor gericht op specifieke doelgroepen, zoals mensen met een beperking of mensen met een laag inkomen. Realiseren van een uitnodigende buitenruimte In het actieplan Spelen hebben we opgenomen om een sport/ beweegroute te ontwikkelen. Deze sportroute gaat langs populaire hardloop- en beweegroutes in de gemeente. De sportroute gaan we in 2022 verder uitwerken. Dit betekent dat er meer ruimte komt voor hardlopen en bewegen in de buitenruimte van Heemstede. Alcohol- en preventieplan en voorlichting actualiseren Gemeenten zijn de belangrijkste uitvoerder van de Drank- en Horecawet (DHW). Zowel op juridisch gebied als op het terrein van handhaving en educatie is de gemeente de regisseur van het Nederlandse alcoholbeleid. Het verplichte Preventie- en Handhavingsplan (PenH-plan), geregeld in artikel 43a van de DHW, is de wettelijke bekrachtiging van dit gegeven.

Het PenH-plan focust zich op het gemeentelijke terrein waar alcoholpreventie en handhaving samenkomen en elkaar kunnen versterken. In de wet is opgenomen dat het plan om de vier jaar geactualiseerd moet worden. Het PenH-plan voor Heemstede is van 2014-2018. Dit plan gaan we in 2022 actualiseren. De actualisering van dit plan is onderdeel van de uitwerking van het lokale preventieakkoord. Vergroten van de weerbaarheid leerlingen Deze actie werken we komende periode verder uit. Het is onderdeel van het preventieakkoord van de gemeente Heemstede. De eerste regionale actie is gestart. De GGD heeft samen met Museum van de Geest het kunstproject Word Up! ontwikkeld. Het is bedoeld voor middelbare scholen en mbo-opleidingen waarbij jongeren via kunsteducatie leren uiting te geven aan sombere gedachten en start in januari 2022. In het kader van corona zijn diverse activiteiten gestart voor en door jongeren waardoor we de doelgroep beter in zicht hebben. In samenwerking met diverse partners gaan we kijken wat aansluit bij de belevingswereld van jongeren. Daarnaast gaan we in 2022 een nauwere samenwerking met ExpEx aan. Verdiepend onderzoek naar pesten Het verdiepende bureauonderzoek naar pesten op school is afgerond. Voor het vervolg van het onderzoek is het belangrijk om de resultaten te bespreken met het basisonderwijs.

Vanwege corona heeft dit niet kunnen plaatsvinden, dit gesprek pakken we in 2022 weer op. Onderzoek naar trainingen psychosociale educatie statushouders Het onderzoek naar trainingen psychosociale educatie voor statushouders is afgerond. Op basis van de resultaten van het onderzoek zijn er trainingen gegeven aan de professionals van het Loket Heemstede en het CJG. Versterken voorzieningen voor mensen met psychische problemen Er staat een goede basis van voorzieningen voor mensen met psychische problemen. We hebben meerdere initiatieven gerealiseerd in Plein1, door goede samenwerking van partijen als Roads, RIBW en WIJ Heemstede. We werken ook met andere partners samen, bijvoorbeeld met Sportplaza voor een zwemgroep voor mensen met psychische problemen. Het aanbod van de Herstelacademie is beschikbaar gekomen voor Heemsteedse inwoners. Daarnaast wordt het Loket Heemstede verder versterkt met GGZ-expertise en is ervan af begin 2022 meer capaciteit beschikbaar voor casusregie.

12

Koppelen combinatiefuncties aan beleidsdoelstellingen ‘Brede regeling Combinatiefuncties’ We ondersteunen de inzet van de combinatiefunctionarissen. Dit zijn medewerkers die zowel voor het onderwijs als voor de sport en cultuurwerkzaamheden verrichten. De bekostiging vindt plaats via rijksmiddelen, een gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit het onderwijs. De combinatiefunctionarissen organiseren een veelvoud aan activiteiten, bijvoorbeeld activiteiten voor kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar, het schoolzwemmen of het cultuuronderwijs op scholen. Combinatiefunctionarissen zetten we breed in met als doel: Een leven lang sporten, bewegen en deelnemen aan cultuur voor iedereen mogelijk maken. Duurzaam versterken en innoveren van sport-, beweeg- en cultuuraanbieders/ vrijwilligersorganisaties. Lokale verbindingen tot stand brengen en uitbouwen. Met het vaststellen van het lokaal sportakkoord, de cultuurnota en het preventieakkoord geven we verder invulling aan deze doelstellingen. Lokaal sportakkoord opstellen Het lokaal sportakkoord is afgelopen jaar vastgesteld. Inmiddels is gestart met de uitwerking van de acties in het lokaal sportakkoord. De eerste aanvragen zijn gehonoreerd. In de komende jaren gaan we door met de acties uit het lokaal sportakkoord samen met een kerngroep van samenwerkingspartners.

Nota sport en bewegen opstellen De inhoud van het lokaal sportakkoord is gebaseerd op actuele en naar verwachting realistische meerjarige behoeften op het gebied van sport in Heemstede. De inhoud van dit sportakkoord is de basis voor het opstellen van een verdere toekomstvisie op het gebied van sport in Heemstede. Versterken aangepast sporten Mensen met een beperking of een chronische ziekte die willen sporten zijn in grotere mate afhankelijk van wat de regio biedt dan valide sporters: het is niet mogelijk om alle aangepaste takken van sport in één gemeente aan te bieden. Daarom is het aanbod verdeeld over de verschillende gemeenten in de regio. Voor het aangepast sporten hebben we een structurele subsidie verstrekt aan Sportsupport. Deze subsidie is een bijdrage in de organisatie en begeleiding van activiteiten in het kader aangepast sporten in de regio Zuid-Kennemerland. De subsidie gebruikt de organisatie bijvoorbeeld voor het doorverwijzen van sporters, het geven van sportadvies en het houden van een speciale sportdag voor leerlingen (focus op aangepast sporten). Het doel van de regionale afstemming is om iedereen met een beperking aan het sporten te krijgen. Het aanbod van onder andere Heemstede en meer informatie over de sportbeoefening voor mensen met een beperking is opgenomen op de website: www.unieksporten.nl.

In de komende jaren gaan we door met het versterken van het aangepast sporten in Heemstede. Dit gaan we doen in samenwerking met Sportsupport, die verschillende activiteiten organiseert voor aangepast sporten. Onderzoek naar vergoeding van zwemles voor minima In het beleidsplan minimabeleid 2020-2023 is besloten een Regeling zwemlestoelage in te voeren. Dit in aanvulling op de Regeling Eropuit, waar binnen zwemles ook gedeclareerd kan worden. De regeling zwemlestoelage is sinds 1 januari 2020 in werking. Beleidsplan cultuur opstellen Het beleidsplan cultuur is in januari 2022 vastgesteld door de raad. In dit plan is aandacht voor cultuur, archeologie en erfgoed in Heemstede. Het beleidsplan heeft drie pijlers, te weten cultuurbehoud, cultuurparticipatie en cultuureducatie. In het beleidsplan hebben we ook aandacht gegeven aan de initiatieven als gevolg van corona. Het platform Beleefheemstede.nl is opgericht en er is een jaarlijks terugkerende activiteit voor alle inwoners in Heemstede. 13

Het beleidsplan vormt de basis voor de verschillende culturele voorzieningen in Heemstede. In de komende jaren voeren wij het beleidsplan cultuur verder uit.

In het eerste gedeelte van dit hoofdstuk is gekeken naar de acties uit het beleidsplan. In dit gedeelte staan de acties voor de komende jaren centraal. In onderstaande tabel is de planning voor de actie van de komende jaren beschreven. De oranje acties zijn de acties uit het huidige beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan.

Realiseren van een rookvrije omgeving Stimuleren van programma’s De Gezonde School, De Gezonde Sportkantine en De Gezonde Kinderopvang Realiseren van een uitnodigende buitenruimte Alcohol- en preventieplan en voorlichting actualiseren Vergroten weerbaarheid leerlingen Verdiepend onderzoek pesten Nota sport en bewegen opstellen Versterken aangepast sporten Inzet van de gelden voor het nationaal programma onderwijs

2022 X

2023 X

X

X X X X X X X

X X

Hierboven is een schematische planning gegeven van de acties voor de komende jaren. Voor de nieuwe acties geven we hieronder een korte toelichting. De acties uit het beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan beschrijven we bij de stand van zaken in paragraaf 3.1.1. Inzet van de gelden voor het nationaal programma onderwijs Vanwege de coronacrisis heeft de Rijksoverheid een nationaal programma onderwijs opgesteld. Aan dit programma zijn er verschillende financiële middelen gekoppeld voor bijvoorbeeld scholen of kennisinstellingen. Ook gemeenten krijgen financiële middelen vanuit het nationaal programma. De komende twee jaar gaan we deze middelen uitgeven aan verschillende onderwijsdoeleinden in Heemstede, zoals uitbreiding van huiswerkbegeleiding of de verbinding tussen het CJG en de scholen. Een en ander wordt voorbereid in samenwerking met het onderwijs en de partners.

14

In dit laatste hoofdstuk van het beleidsplan gaan we in op de toeleiding en ondersteuning van kwetsbare inwoners, zoals de Nieuwe Route in de toegang, voorzieningen voor kwetsbare inwoners en geestelijke gezondheidszorg.

In de onderstaande tabel staat per actie de stand van zaken. Staat de actie op groen, dan is de actie afgerond of doorlopend beleid geworden. Bij rood moet deze actie nog aandacht krijgen of blijkt de actie niet uitvoerbaar. Oranje geeft aan dat de actie gestart, maar nog niet is afgerond. Actie Doorontwikkelen integraal werken in toegang Inzet van de Nieuwe Route in de toegang Samenwerking met eerstelijnszorg Invulling geven aan objectief normenkader voor huishoudelijke ondersteuning Kanteling dan wel verwerving Wmo voorzieningen Leerlingenvervoer monitoren Uitvoeringsregels Wmo waar nodig actualiseren Verlenging dan wel verwerving voorzieningen Jeugdwet Ontwikkeling onderwijs-zorg vormen Inzet praktijkondersteuner huisartsen

Stand van zaken

In de tabel staat globaal aangegeven of een bepaalde actie uit het actieplan al is uitgevoerd of dat er nog aan wordt gewerkt. Hieronder geven we per actie meer toelichting. Doorontwikkelen integraal werken in toegang De afgelopen jaren hebben we een boost gegeven aan het integraal werken bij de toegang. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt met casemanagers die een casus op een integrale manier bekijken. Hierbij zijn het CJG, het Loket Heemstede en de IASZ betrokken. Zij stemmen de verschillende casussen met elkaar af. Bijvoorbeeld als een casus binnenkomt bij het CJG, omdat er problemen zijn met het kind, dan kijkt de IASZ mee of er geen financiële problemen zijn in het gezin die hier mee samenhangen. Inzet Nieuwe Route in toegang We zijn gestart met de inzet van de Nieuwe Route in de toegang. Dit doen wij bijvoorbeeld door middel van de keukentafelgesprekken. Onze ervaring is tot nu toe dat de Nieuwe Route als methodiek in samensturing vooral van toepassing is bij complexe casuïstiek. Wanneer meerdere professionele en informele partijen betrokken zijn. Echter vraagt de inzet van de Nieuwe Route nog aandacht. Er is meer tijd nodig om met een brede blik (wonen-zorg-welzijn) te kijken naar casussen. Door het in dienst nemen van medewerkers bij Loket Heemstede is er verruiming gekomen.

Daarnaast komen er nieuwe vraagstukken op de gemeente af, zoals beschermd wonen en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) in de wijk. Hierbij kan de Nieuwe Route een handige methodiek zijn om te komen tot nieuwe afspraken op wijk- en buurtniveau. Ook de uitbreiding van het samenwerkingsnetwerk van CJG en loket naar sportverenigingen heeft onze aandacht nodig. En het verbeteren van de samenwerking met het voortgezet onderwijs en jongerenwerk. We zetten hierop in vanuit de brede blik op wonen, zorg en welzijn, en de advies- en informatiefunctie van het CJG. Samen blijven we werken aan het verbinden van de preventieve voorzieningen en curatieve voorzieningen binnen welzijn en zorg (zie ook hoofdstuk 1). 15

Samenwerking met eerstelijnszorg De samenwerking met de eerstelijnszorg hebben we in de afgelopen jaren verstevigd. Naast de praktijkondersteuner jeugd en het multidisciplinair overleg met verschillende partijen zijn we met de huisartsen in gesprek over de verbinding van welzijn en zorg. We zijn een pilot gestart voor verbetering van de doorverwijzing van de praktijkondersteuner naar welzijn en zorg. Deze is opgestart met de praktijken ZOED en de Watertoren in samenwerking met WIJ Heemstede. In de komende jaren gaan we verder met het uitbreiden van de inzet van de praktijkondersteuner bij huisartsenpraktijken. Daarnaast ligt er een kans in de komst van Ons Tweede Thuis, in het oude Spaarne ziekenhuis. Het idee is om een samenwerking aan te gaan op het gebied van welzijn, zorg en sport. Dit biedt een mooie hoogwaardige voorziening in onze gemeente voor verschillende doelgroepen, zoals jongeren met een beperking en mensen met niet aangeboren hersenletsel. Tot slot is er een regionale samenwerkingsagenda opgesteld tussen gemeenten, het zorgkantoor, zorgverzekeraar Zilveren Kruis en de welzijn- en zorgorganisaties. Met als thema’s ouderen, GGZ en preventie. Invulling geven aan objectief normenkader voor huishoudelijke ondersteuning In de nieuwe inkoop voor de huishoudelijke ondersteuning per 1 januari 2023 hebben we het normenkader gewaarborgd.

Dit normenkader nemen we mee in de inkoopstrategie huishoudelijke ondersteuning. Kanteling dan wel verwerving Wmo voorzieningen Er is een start gemaakt met de nieuwe inkoop voor de Wmo producten. Ook zijn er meerjarige subsidies in het kader van Wmo producten verlengd, zoals de dagbesteding in Plein1. Bij beide wordt ingezet op een versterking van de samenwerking tussen zorg en welzijn. Daarnaast is er extra aandacht voor de kwaliteit en innovatie van producten. Leerlingenvervoer monitoren In samenwerking met de regio hebben we de vernieuwde opzet van het leerlingenvervoer gemonitord. In de beginfase is veel werk gaan zitten in het tijdig en juist helpen van inwoners en het afstemmen met de centrale. Dit loopt nu goed. We zien zelfs een afname van vragen en aandachtspunten van het leerlingenvervoer aan de start van het schooljaar. Ook tijdens corona is, ondanks alle uitdagingen, het leerlingenvervoer zoveel als mogelijk doorgegaan. Vanaf eind 2022 start de inkoop van het totale doelgroepenvervoer (Wmo en leerlingenvervoer). De nieuwe contracten gaan in per 1 januari 2024. Uitvoeringsregels Wmo waar nodig actualiseren De uitvoeringsregels voor de Wmo gaan we in het eerste kwartaal van 2022 actualiseren. Verlenging dan wel verwerving voorzieningen Jeugdwet We zijn gestart met de verwerving van de voorzieningen jeugdhulp per 1 januari 2023.

Het gaat over een dialooggerichte aanbesteding die bestaat uit 2 onderdelen, complexe jeugdhulp en enkelvoudige jeugdhulp. Inmiddels heeft de preselectie plaatsgevonden en starten we de gesprekken met de aanbieders. Ontwikkeling onderwijs-zorg vormen Vooruitlopend op de verwerving van jeugdhulp (zie hierboven) hebben we onderzoek gedaan naar de wijze waarop jeugdhulp en onderwijs beter op elkaar afgestemd kunnen worden. In het kader van de verwerving van de jeugdhulp, wordt dit verder uitgewerkt in de dialoogfase van de aanbesteding jeugdhulp. Inzet praktijkondersteuner huisartsen Sinds het voorjaar van 2020 zijn we bij drie huisartspraktijken met een praktijkondersteuner jeugd GGZ gestart. Dit is in het najaar van 2021 uitgebreid met twee praktijken. De eerste resultaten van de praktijkondersteuner jeugd GGZ zijn positief. In de komende jaren gaan we de pilot verder uitbreiden naar andere huisartsenpraktijken in Heemstede.

16

In het eerste gedeelte van dit hoofdstuk is gekeken naar de acties uit het beleidsplan. In dit gedeelte staan de acties voor de komende jaren centraal. In onderstaande tabel is de planning voor de actie van de komende jaren beschreven. De oranje acties zijn de acties uit het huidige beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan.

Pilot huisartsen verder uitbreiden Uitbreiden van de praktijkondersteuner jeugd GGZ Uitvoeringsregels Wmo actualiseren Wonen en zorg voor verschillende doelgroepen Doorontwikkeling zorg en veiligheid Doorontwikkeling Loket Heemstede

2022 X X

2023 X X

X X

X

X

X

X

Hierboven is een schematische planning gegeven van de acties voor de komende jaren. Voor de nieuwe acties geven we hieronder een korte toelichting. De acties uit het beleidsplan, waar we in de komende jaren mee doorgaan beschrijven we bij de stand van zaken in paragraaf 4.1.1. Wonen en zorg voor verschillende doelgroepen De combinatie van wonen en zorg wordt in de komende jaren steeds belangrijker. Een van de beoogde bouwstenen van de woonvisie is het thema wonen en zorg. Inwoners met een zorgvraag blijven namelijk steeds langer zelfstandig thuis wonen, met alle gevolgen van dien. Daarnaast wordt Heemstede door de decentralisatie van beschermd wonen verantwoordelijk voor de toegang tot woonvoorzieningen voor deze doelgroep. We zijn gestart met een oriënterend onderzoek naar de mogelijkheden voor een kleinschalige beschermd wonen voorziening in Heemstede, zodat we inwoners die behoren tot de doelgroep een plek in de eigen gemeente kunnen bieden. Doorontwikkeling zorg en veiligheid Binnen de gemeente zijn er de afgelopen jaren meer meldingen van mensen die verward gedrag vertonen. Dit vraagt goede afstemming tussen het zorgdomein en veiligheidsdomein. In de komende jaren gaan we de samenwerking en de casusregie tussen zorg en veiligheid verder verstevigen.

Dit is belangrijk om passende zorg en ondersteuning te leveren aan deze doelgroep en preventief samen te werken met politie, handhaving en veiligheid. Doorontwikkeling Loket Heemstede Met het raadsbesluit van 22 december 2021 hebben we een belangrijke stap gezet in de doorontwikkeling van loket Heemstede. Het doel is om de integrale dienstverlening op het gebied van wonen, zorg en welzijn aan onze inwoners verder te versterken. Hier blijven we de komende jaren op in zetten.

17