Bijlage 1 Parkeervisie gemeente Heemstede.pdf
Tekst van het document
PARKEERVISIE gemeente Heemstede
Versie 18 juli 2023
VOORWOORD Voor u ligt de Parkeervisie van onze gemeente. Bedoeld als leidraad voor het parkeerbeleid
Elke buurt, wijk en gebied is anders. Deze parkeervisie benadrukt daarom het belang van
en als ondersteuning om onze uitdagingen rondom parkeren aan te pakken.
maatwerk en flexibiliteit. De verschillende parkeerbehoeften vragen om een aanpak en
Parkeren is een complexe kwestie waarbij verschillende belangen en behoeften samenkomen. Heemstede streeft daarom naar een goede balans tussen het aanbod en het gebruik van parkeerplaatsen. Tegelijkertijd willen we duurzame mobiliteitskeuzes, zoals voor het openbaar vervoer, de fiets en deelmobiliteit, stimuleren. Hiermee creëren we een win-winsituatie: we beperken parkeeroverlast en we krijgen een gezondere leef- en
maatregelen die zijn afgestemd op de specifieke kenmerken van een gebied. Aanvullend hechten we waarde aan het continue monitoren van het parkeerbeleid. Zo hebben we voortdurend zicht op de werking en effectiviteit van ons parkeerbeleid. En kunnen we proactief reageren op ontwikkelingen, eventuele knelpunten aanpakken en tijdig bijsturen waar nodig.
verblijfsomgeving. Zo draagt parkeren bij aan de bereikbaarheid van onze gemeente en
Ik ben ervan overtuigd dat de Parkeervisie ons gaat helpen bij het nemen van beslissingen
blijft Heemstede een aantrekkelijke plaats om te wonen en te verblijven.
over parkeren en bij het inrichten en het beheren van onze openbare ruimte.
Arianne de Wit-van der Linden Wethouder
2
Parkeervisie gemeente Heemstede
LEESWIJZER De Parkeervisie is een leidraad voor het toekomstig parkeerbeleid en richt zich op de
De visie wordt vervolgens uiteengezet op basis van de 4B-benadering: Beinvloeden,
verruiming van het begrip Mobiliteit.
Benutten, Beprijzen en Bouwen. Op basis van deze benadering hebben we uitgangspunten
De visie is als volgt gedefinieerd:
In Heemstede zorgen we voor een verbeterd evenwicht tussen goede bereikbaarheid enerzijds en een veilige en aantrekkelijke leef- en verblijfsomgeving anderzijds.
benoemd: ■
De juiste parkeerder op de juiste plek
■
Te hoge parkeerdruk leidt veelal tot parkeeroverlast en/of onveilige situaties
■
We gaan voor uniformiteit in parkeerregimes
■
Nieuwe en flexibele parkeernormen stemmen we af op locatie en doelgroep
In dit document leggen we een koppeling met de Woonvisie en Omgevingsvisie. Daarnaast
In de komende hoofdstukken worden verschillende beleidsstukken benoemd
hebben we rekening gehouden met trends en ontwikkelingen op parkeergebied die van
die geactualiseerd worden. Namelijk de Beleidsregels aanvragen en afgifte
toepassing zijn voor Heemstede. Ook refereren we naar de peiling die is gehouden onder
parkeervergunningen, Beleidsregels invoering of uitbreiding betaald parkeren met
inwoners, bezoekers en ondernemers.
vergunning en de Parkeernormennota. Ook benoemen we passende maatregelen die zijn onder te verdelen in twee verschillende gebieden die in Heemstede.
3
Parkeervisie gemeente Heemstede
INHOUD Inleiding 5
Visie 11 Doelgroepen 13 Van visie naar beleid 15 Toetsing beleid via uitgangspunten 16 Uitwerking van de parkeervisie 19 ■ Gebieden die al een reguleringsvorm kennen
21
■ Aandachtsgebieden vanwege (toekomstige) knelpunten
26
4
Parkeervisie gemeente Heemstede
INLEIDING Heemstede staat voor grote ambities en opgaven, maar beschikt letterlijk over een
Bij een parkeerdruk van 85 procent zijn per 10 parkeerplaatsen 1-2 parkeerplaatsen vrij/
beperkte hoeveelheid ruimte. Die combinatie maakt het thema parkeren ingewikkeld.
beschikbaar. Dit lijkt voldoende. Bij inwoners komt dit overeen met de subjectieve ervaring
Iedereen wil schonere lucht, veilig verkeer en meer groen in het straatbeeld. Maar een
dat het ‘vol’ staat. Wat resulteert in veel zoekgedrag en alle bijkomende nadelen (zoals op
goede bereikbaarheid en een auto die voor de deur kan worden geparkeerd, willen
het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en luchtkwaliteit).
inwoners óók.
Daarnaast beschikt Heemstede over een verouderde parkeernormennota. Een parkeervisie
Visuele weergave van de parkeerdruk op dinsdag 6 juni 2023.
Dit is begrijpelijk, maar niet altijd mogelijk
met daarin een nieuwe kijk op parkeernormen (afgestemd op de locatie en doelgroep) is
De kleuren rood en zwart tonen een parkeerdruk hoger dan 85% aan.
en zelfs op termijn onhoudbaar. Als het
nodig om onder andere de Woonvisie uit te kunnen voeren.
aantal auto’s met het aantal inwoners en bezoekers blijft meegroeien, dan zal zonder Parkeervisie steeds meer van onze schaarse openbare ruimte gebruikt worden voor het stallen van auto’s.
Mobiliteit geeft een mate van vrijheid en is van belang voor het (economisch) functioneren van de samenleving. Daarom zoeken we naar een evenwicht waarin we de ambities en opgaven kunnen realiseren, zonder de behoeften en belangen van de verschillende doelgroepen uit het oog te verliezen. Om de benodigde infrastructuur en voorzieningen te kunnen ontwikkelen en te onderhouden binnen de beschikbare middelen vraagt dit om
De noodzaak van een Parkeervisie
een efficiënte inrichting van
is onderbouwd door de in juni 2023
de openbare ruimte.
uitgevoerde parkeerdrukmeting in heel Heemstede. Deze parkeerdrukmeting heeft aangetoond dat de parkeerdruk in
Mobiliteit: zoeken naar evenwicht.
AMBITIES
MIDDELEN
veel gebieden hoger is dan acceptabele Legenda 100% of hoger 85-100% 50-85% 0-50% Geen capaciteit, geen bezetting
5
grens van 85 procent. De norm van 85 procent staat bekend als een goede indicatie voor een hoge parkeerdruk
Parkeervisie gemeente Heemstede
DOELGROEPEN
OPGAVEN
RUIMTE
Mobiliteit en parkeren als integraal onderdeel van de fysieke leefomgeving Mobiliteit en parkeren staan niet op zichzelf. Ze zijn een integraal onderdeel van de
Relevante ontwikkelingen en trends
inrichting van de fysieke leefomgeving. Er is hierdoor een relatie te leggen met de Woon-
Om de juiste richting voor de Parkeervisie te bepalen, spelen ook landelijke trends, lokale
en Omgevingsvisie. Ook is uiteengezet welke ontwikkelingen en trends zijn gebruikt bij het
ontwikkelingen en regionale bereikbaarheidsafspraken een belangrijke rol. Dit zien we
opstellen van deze Parkeervisie.
bevestigd in Heemstede van A tot Z (de basis voor de nog vast te stellen Omgevingsvisie). Hierin wordt voorgesteld om deze relevante ontwikkelingen en trends t.a.v. mobiliteit te
Woon- en Omgevingsvisie
monitoren en waar mogelijk in te passen in de leefomgeving.
De Omgevingsvisie is de langetermijnvisie van de gemeente die op hoofdlijnen gaat over de inrichting van de fysieke leefomgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen. De Omgevingsvisie is nog in voorbereiding. Tegelijkertijd zijn de contouren van de ambities en opgaven die daaruit voortkomen voldoende duidelijk. Deze moeten uiteraard passen binnen deze Parkeervisie. Omgevingsvisie
Hetzelfde geldt voor de onlangs vastgestelde
Een landelijk zichtbare trend is de toename van elektrisch rijden. Door de toename van laadinfrastructuur verschuift de parkeerbalans tijdelijk: de beschikbaarheid van algemene parkeerplaatsen neemt af, omdat ‘niet elektrische voertuigen’ niet mogen parkeren op dit soort parkeerplaatsen. Het totaal aantal parkeerplaatsen verandert echter niet. Er zijn twee voor Heemstede relevante ontwikkelingen en trends te benoemen:
Woonvisie. Hierin wordt duidelijk welke woningen de komende periode prioriteit krijgen. Fysieke leefomgeving
Parkeervisie
Stijgend autobezit
Met de Omgevingsvisie, Woonvisie en Parkeervisie Woonvisie
streven we naar een integrale en samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving. Door bij de planvorming uit te gaan van duurzame
vervoersmiddelen, kan de aanleg van parkeerplaatsen in de openbare ruimte en de verhoging van de parkeerdruk worden beperkt. Zo sluit de Parkeervisie aan bij bepaalde woonconcepten, duurzaamheidsdoelstellingen en mobiliteitsambities. We schetsen de kaders hoe we parkeren in de toekomst goed regelen.
6
Parkeervisie gemeente Heemstede
Parkeren afgestemd op mobiliteitsbehoefte
Stijgend autobezit Aantal auto’s per huishouden - Heemstede 2023
Autobezit en autogebruik 6%
Het huidige parkeerbeleid biedt parkeervoorzieningen aan op basis van autobezit en gebruik. De meeste woningen zijn echter gebouwd toen er een andere parkeernorm gold dan tegenwoordig nodig is. Ter illustratie: de woonwijken zijn aangelegd met een
26%
21%
geen auto 1 auto
parkeernorm van 0,6 parkeerplaats per woning. Tegenwoordig is het gemiddelde autobezit in Heemstede 1,1.
47%
Heemstede zit met gemiddeld 1,1 auto per huishouden op het landelijk gemiddelde. Dit
2 auto’s 3+ auto’s
gemiddelde is niet gelijk verdeeld over de wijken. Sommige huishoudens hebben geen auto, andere huishoudens bezitten juist weer meerdere auto’s. We zien dat rondom het centrum het autobezit wat lager is dan gemiddeld, in de overige wijken is dit juist wat hoger. De bevolking van Heemstede vergrijst relatief sterk: naarmate de leeftijd oploopt, daalt het
Kosten van stijgend autobezit
belang van sommige motieven (winkels, sfeer, openingstijden) en stijgt het belang van
Voor een goede bereikbaarheid moeten er voldoende parkeerplaatsen worden aangelegd.
andere motieven (bereikbaarheid en parkeermogelijkheden). Veel Heemstedenaren zien
De beschikbare ruimte is echter beperkt. En dus moeten we keuzes maken over het
autobezit als iets vanzelfsprekends. Het hoge welvaartsniveau in Heemstede verklaart het
ruimtegebruik en de inrichting van de fysieke leefomgeving. Deze keuzes zijn noodzakelijk,
extra autobezit in sommige wijken.
omdat er naast bereikbaarheid ook andere ambities en opgaven belangrijk zijn. Denk aan voldoende groenvoorzieningen, extra woningen en ruimte voor recreatie en spelen. Ongeacht welke keuzes gemaakt worden – of het nu gaat om de aanleg van extra parkeerplaatsen, het beter benutten van de openbare ruimte of een reguleringsvorm om een bereikbare en veilige woonomgeving te waarborgen – maatregelen kosten geld.
7
Parkeervisie gemeente Heemstede
Veiligheidsrisico’s van stijgend autobezit Meer auto’s betekent meer autoverkeersbewegingen en per saldo een grotere kans op conflicten met fietsers en voetgangers. In veel oudere wijken, zoals de Indische buurt, wordt vanwege het toegenomen autobezit het half parkeren op stoepen gedoogd. Stoeptegels zijn echter niet bestand tegen de belasting van auto’s en gaan daardoor sneller kapot. Ook kunnen mensen met een scootmobiel, kinderwagen en andere gebruikers van het voetpad worden gehinderd. Zij zijn soms zelfs gedwongen om via de rijbaan hun weg te vervolgen. Bij gedoogsituaties bestaat ook het risico dat er onvoldoende rijbaanbreedte overblijft. Voor fietsers en personenauto’s, maar zeker ook voor hulpdiensten om deze gebieden goed te kunnen bereiken. Het in- en uitparkeren van voertuigen en het in- en uitstappen van passagiers op plaatsen die hier niet voor zijn ingericht - iets wat veelal gepaard gaat met een belemmerd zicht door geparkeerde auto’s - vergroot de kans op ongevallen.
8
Parkeervisie gemeente Heemstede
Parkeren afgestemd op mobiliteitsbehoefte
Net als veel andere gemeenten, heeft Heemstede te maken met een grote vraag naar passende en betaalbare woningen. Om Heemstede ook voor de toekomstige generaties mooi- en leefbaar te houden moeten er vooraf keuzes worden gemaakt bij het (her-) ontwikkelen van gebieden. Met voldoende verplaatsingsmogelijkheden en parkeerplaatsen voor de mensen waarvoor het gebied wordt ingericht, zorgen we voor een goede balans tussen de leefbaarheid en de bereikbaarheid in deze gebieden.
Kijk naar parkeernormen én mobiliteitsbehoeften De openbare ruimte is schaars en er spelen diverse belangen en ambities. De parkeersituatie op wijk/buurtniveau moeten we daarom op een hoger abstractieniveau en integraal bekijken. Parkeren wordt zo veel meer een onderdeel van afwegingen die worden gemaakt rondom andere beleidsthema’s. Denk aan duurzaamheid en woon- en leefomgeving. De focus komt hierbij niet alleen te liggen op het aantal parkeerplaatsen dat volgens de parkeernorm moet worden gerealiseerd. We moeten kijken naar het totaalpakket aan maatregelen en functies waarmee de mobiliteitsbehoefte van de doelgroep goed binnen de beschikbare ruimte kan worden ingevuld. Door parkeerplaatsen gemotiveerd te combineren met aanvullende vervoersalternatieven, zoals het OV, fietsen en deelmobiliteit, kan het aantal parkeerplaatsen dat volgens de parkeernorm is berekend in bepaalde gebieden worden verlaagd.
9
Parkeervisie gemeente Heemstede
Veranderingen in parkeergedrag en vervoersmogelijkheden Mede door de coronapandemie hebben meer mensen de mogelijkheid gekregen om
Een goed functionerend openbaar vervoerssysteem kan de behoefte voor individueel
(deels) vanuit huis te werken. Dit heeft de noodzaak voor woon-werk verplaatsingen
autobezit verminderen. Mensen die met het OV reizen hebben daardoor minder behoefte
verkleind. Daar komt bij dat veel werkgevers hun werknemers stimuleren om bewust te
aan een parkeerplaats nabij de woning en/of bestemming.
kiezen hoe ze naar/voor het werk reizen. Bijvoorbeeld door een mobiliteitsbudget aan te bieden in plaats van een reiskostenvergoeding of een leaseauto. Meer thuiswerken en minder autoafhankelijkheid kunnen een positieve bijdrage leveren aan het terugdringen van spitsverkeer en (op termijn) de behoefte aan parkeerplaatsen.
Naast de eigen fiets en het OV, zijn er met de komst van deelmobiliteit meer alternatieven ontstaan om mobiel te zijn. Met de inzet van deelmobiliteit kan de hoeveelheid auto’s op de weg en in het straatbeeld worden verminderd. Dit verhoogt de kwaliteit van de leefomgeving. Bij deelmobiliteit hoeft alleen voor het gebruik (en niet voor het
De gemiddelde reisafstand voor woon-werkverkeer is in Nederland minder dan 20 km
bezit) te worden betaald. Dit resulteert vaak in financieel voordeel voor gebruikers en
(CBS). Daarmee kan een (elektrische) fiets een aantrekkelijk alternatief voor de auto zijn
gebruikersgemak in de vorm van passend vervoer per reis. Deze en andere technologische
om op een gezonde- en duurzame manier naar het werk te reizen. Juist ook bij de kortere
ontwikkelingen maken slimme mobiliteitsoplossingen mogelijk. Deze ontwikkelingen
afstanden dan 20 km is de fiets vaak een interessante optie: fietsers kunnen hun fiets
dragen bij aan een leefbare en gezonde stad waarin mobiliteit voor iedereen toegankelijk
meestal dichtbij hun bestemming parkeren en hebben geen vertraging door files en
en beschikbaar is.
verkeersopstoppingen.
10
Parkeervisie gemeente Heemstede
VISIE Een Parkeervisie geeft helderheid over welke prioriteit en hoeveel ruimte aan de functie parkeren wordt gegeven. Voor het bepalen van de juiste richting hebben de eerder
ONZE VISIE:
genoemde landelijke trends, lokale ontwikkelingen en regionale bereikbaarheidsafspraken een belangrijke rol gespeeld. Aanvullend is ook het functioneren van het huidige parkeerbeleid onderzocht en is de parkeerbeleving onder inwoners, ondernemers en bezoekers gepeild (bijlage inventarisatie). Op basis hiervan is de visie tot stand gekomen. De elementen uit de visie zijn niet alleen voor de woon- en leefomgeving van bewoners belangrijk, maar ook voor ondernemers en de bezoekers van winkels en andere voorzieningen. Een omgeving waarin autoverkeer zoekt naar een vrije parkeerplaats en er onveilige situaties ontstaan door in- en uitparkerende auto’s, is een ongewenste situatie. Zowel voor de leefbaarheid als voor het economisch functioneren van Heemstede.
11
Parkeervisie gemeente Heemstede
In Heemstede zorgen we voor een verbeterd evenwicht tussen goede bereikbaarheid enerzijds en een veilige en aantrekkelijke leefen verblijfsomgeving anderzijds.
Parkeren kan bijdragen aan een goede bereikbaarheid door: ■
Parkeervoorzieningen te verdelen onder belanghebbenden per tijd-
Parkeren kan bijdragen aan een veilige en aantrekkelijke leef- en verblijfsomgeving door: ■
Parkeervoorzieningen op een mooie manier in de omgeving in te
stip en locatie. Hierdoor ontstaan minder verkeers-opstoppingen en
passen en bij de inrichting rekening te houden met het zicht op
een vlottere doorstroming. Het zoeken naar een vrije parkeerplaats
overig verkeer. Goed gemarkeerde parkeervoorzieningen, voldoen-
wordt tot een minimum beperkt.
de verlichting en veilige looproutes tussen parkeervoorzieningen en omliggende bestemmingen dragen hieraan bij. ■
Van vraagvolgend naar sturend parkeerbeleid
geclusterd parkeren op afstand beïnvloedt het autogebruik- en autobezit. Een verlaging van het autobezit heeft een positief effect
De beschikbare ruimte is beperkt. Stijgend autobezit kan daarom niet oneindig
op het aantal benodigde parkeerplaatsen en kan een stimulans zijn
worden opgevangen in de openbare ruimte. Hiervoor is een overgang van het huidige
voor het gebruik van deelmobiliteit. De vrijgekomen ruimte die door
vraagvolgende parkeerbeleid naar een sturend parkeerbeleid nodig. Het huidige vraagvolgende parkeerbeleid biedt parkeervoorzieningen aan op basis van autobezit en gebruik. De meeste woningen zijn echter gebouwd toen er een andere
het clusteren ontstaat, kan aan andere functies worden besteed. ■
schonere en gezondere leefomgeving. Ze verlagen bovendien de
aangelegd met een parkeernorm van 0,6 parkeerplaats per woning. Tegenwoordig is
afhankelijkheid van privévoertuigen.
het gemiddelde autobezit in Heemstede 1,1.
creëert dit in meerdere gebieden van Heemstede een onbalans tussen parkeervraagen aanbod. Met een sturend parkeerbeleid kunnen we invloed uitoefenen op het parkeergedrag en kunnen beschikbare parkeerplaatsen efficiënter worden gebruikt. Dit draagt bij aan een leefbare- en goed bereikbare verblijfsomgeving met voldoende ruimte voor wonen, speel-, groen- en recreatievoorzieningen.
12
Parkeervisie gemeente Heemstede
Het stimuleren van duurzame vervoerswijzen. Fietsen, wandelen en het gebruik van het openbaar levert een directe bijdrage aan een
parkeernorm gold dan tegenwoordig nodig is. Ter illustratie: de woonwijken zijn
Omdat de beschikbare ruimte ‘niet meegroeit’ met het toenemende autobezit,
Het clusteren van parkeren. Een toename van de loopafstand voor
■
Minder hittestress als gevolg van minder ‘blik’ op straat. Minder zoekverkeer door parkeermaatregelen leidt tevens tot een veiligere leefomgeving.
De beschikbare ruimte is beperkt. Stijgend autobezit kan daarom niet oneindig worden
DOELGROEPEN Inwoners, bezoekers en ondernemers met een bestemming in Heemstede staan centraal bij het bepalen van de Parkeervisie. Elk van deze drie groepen heeft zijn eigen dynamiek als het gaat om de parkeerlocatie en parkeergedrag.
Inwoners moeten de mogelijkheid hebben om een voertuig op loopafstand van de woning te kunnen gebruiken. Voor verplaatsingen binnen Heemstede hebben wandelen en fietsen de voorkeur, aangevuld met openbaar vervoer.
Bezoekers kunnen eveneens op loopafstand van de bestemming parkeren. De vind- en bereikbaarheid van de parkeervoorzieningen voor bezoekers moet optimaal zijn en passend bij het gebruik. Voor een enkele boodschap kan dichtbij worden geparkeerd, voor een langer verblijf wordt parkeren voor bezoekers op iets grotere afstand gefaciliteerd. Bezoekers zonder herkomst of bestemming Heemstede (niet zijnde P+R gebruikers) worden via maatregelen ontmoedigd om met de auto naar Heemstede te komen.
Ondernemers die afhankelijk zijn van bedrijfsvoertuigen, moeten deze in de buurt van de vestigingslocatie en/of bestemming kunnen parkeren. We stimuleren echter niet het gebruik van (privé)voertuigen van werknemers die gebruikt worden om van- en naar het werk te reizen. Bij voorkeur lopen, fietsen of (bij grotere afstanden) reizen zij met het openbaar vervoer naar het werk.
13
Parkeervisie gemeente Heemstede
Peiling Om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de huidige parkeersituatie is parkeeronderzoek gedaan. Aanvullend is inzichtelijk gemaakt hoe mensen het parkeren in Heemstede ervaren. Hiervoor hebben inwoners, ondernemers, werkenden en bezoekers in mei-juni 2023 vragenlijsten ingevuld. We hebben twee varianten opgesteld: een vragenlijst voor inwoners, ondernemers en werkenden en een variant voor bezoekers. Om een hoge respons te krijgen, hebben we de vragenlijsten breed onder de aandacht gebracht. Via onder meer het Digipanel, posters, flyers, uitingen in onder andere ‘De Heemsteder’ en op de social media kanalen van de gemeente hebben we inwoners, ondernemers en werkenden gewezen op deze vragenlijst. Om de parkeerbeleving onder bezoekers te peilen hebben we promotieteams ingezet. Zij hebben op 2 zaterdagen vragenlijsten afgenomen onder bezoekers in de winkelgebieden. De inzet heeft ertoe geleid dat 1.165 inwoners, 64 ondernemers, 32 werkenden en 113 bezoekers de vragenlijsten hebben ingevuld. Na de zomer 2023 vinden met
In de peiling onder bewoners wordt bevestigd dat in delen waar een hoge parkeerdruk is
een afvaardiging van belanghebbenden, zoals woningcoöperaties en ondernemers,
gemeten (rondom Centrum en de Indische buurt, zie kaart met 2b-gebieden op pagina 20),
kleinschalige, inhoudelijke sessies plaats over de Parkeervisie.
dit ook als parkeeroverlast wordt ervaren. Anderzijds valt op dat in andere delen de overige 2b-gebieden waar hoge parkeerdruk is gemeten de bewoners dit in mindere mate als overlast ervaren. De meeste reacties van zowel ondernemers, werknemers als bezoekers zijn overwegend positief over de parkeermogelijkheden en beschikbaarheid. De helft van de bezoekers geeft aan vaak gebruik te maken van de vrije parkeerplaatsen die rondom de betaalde parkeerplaatsen zijn gelegen.
14
Parkeervisie gemeente Heemstede
VAN VISIE NAAR BELEID Om het gebruik van de verschillende vervoers- en parkeermogelijkheden – binnen de kaders van de Parkeervisie – onder de aandacht van de doelgroepen te krijgen, gaan we uit van de zogenoemde 4B-Benadering.
BEÏNVLOEDEN
BEPRIJZEN
Beïnvloedingsmaatregelen zijn erop gericht om het parkeerknelpunt
Hoge parkeerdruk wordt bij populaire bestemmingen vaak veroorzaakt
te verlichten door het parkeergedrag te veranderen. Dit begint
door wijkvreemde parkeerders zoals werknemers en forenzen of door
bij het onder de aandacht brengen en bespreekbaar maken van
inwoners zelf. Bijvoorbeeld door een hoog autobezit en/of slecht
parkeerproblemen onder belanghebbenden. Aanvullend kan het
gebruik van de eigen oprit of garage. Door openbare parkeerplaatsen
stimuleren van alternatieve duurzame vervoerswijzen en het minder
te beprijzen (door middel van cashless betalen) verbetert de
aantrekkelijk maken van individueel autobezit en -gebruik bijdragen
beschikbaarheid van deze parkeerplaatsen en worden ze eerlijker
aan de gewenste gedragsverandering.
verdeeld onder belanghebbenden. Zij worden tegelijkertijd uitgedaagd een bewustere keuze te maken voor autobezit en -gebruik.
BENUTTEN
BOUWEN We kijken bij een parkeerknelpunt of de parkeervraag op een andere
De laatste ‘B’ betreft het realiseren van extra parkeercapaciteit als
manier kan worden ingevuld en/of binnen bestaande parkeerplaatsen
oplossing voor een parkeerknelpunt. Omdat de openbare ruimte
kan worden opgelost. Voertuigen staan soms zodanig geparkeerd
schaars is, stelt de gemeente zich erg terughoudend op ten aanzien
dat de aanwezige capaciteit niet volledig wordt gebruikt. Ook kan de
van het bijbouwen van (ruimte en geld kostende) parkeerplaatsen.
bezetting laag zijn, omdat de locatie niet aantrekkelijk wordt gevonden. Soms is het mogelijk om de openbare ruimte beter te benutten door een slimmere inrichting.
15
Parkeervisie gemeente Heemstede
TOETSING BELEID VIA UITGANGSPUNTEN Door de visie uit te werken in uitgangspunten kunnen we toetsen of de prioritering en uitvoering van het beleid in lijn is met de parkeervisie en de doelstellingen ervan. Uitgangspunten maken het eenvoudiger om beleid te communiceren naar belanghebbenden voor begrip en draagvlak. Voor de Parkeervisie noemen we de volgende vier uitgangspunten:
1. De juiste parkeerder op de juiste plek 2. Te hoge parkeerdruk leidt vaak tot parkeeroverlast en/of onveilige situaties en moet daarom worden voorkomen 3. Uniformiteit in parkeerregimes 4. Nieuwe en flexibele parkeernormen afgestemd op de locatie en doelgroep
16
Parkeervisie gemeente Heemstede
1
De juiste parkeerder op de juiste plek.
Voor woonwijken staat de kwaliteit van de woonomgeving voorop. Hier parkeren met name inwoners en hun bezoek. Wijkvreemde parkeerders worden geweerd als blijkt dat de door hen geparkeerde voertuigen tot te hoge parkeerdruk en daarmee overlast leidt. Een goede bereikbaarheid te voet, per fiets, met de auto en/of openbaar vervoer is essentieel voor het aantrekken van bezoekers van winkels en voorzieningen. Door te kiezen voor de parkeerrestricties van betaald parkeren met vergunning, verbetert de beschikbaarheid van parkeerplaatsen voor specifieke doelgroepen (zoals bewoners en hun bezoek, mantelzorgers) en worden de aanwezige parkeerplaatsen beter benut. Met behulp van duidelijke bebording en parkeerapparatuur kan het parkeergedrag via (variabele) parkeertarieven op basis van locatie, tijdstip en de maximale parkeerduur worden beïnvloed.
2
Te hoge parkeerdruk leidt vaak tot parkeeroverlast en/of onveilige situaties en moet daarom worden voorkomen.
Te hoge parkeerdruk levert zoekverkeer, irritaties in het verkeer en foutparkeren op. Komt de parkeerdruk in een gebied (niet in een straat, maar een wijk/buurt) boven de 85%, dan neemt het zoekgedrag naar de vrije parkeerplaatsen onevenredig toe met alle bijkomende nadelen (bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid, luchtkwaliteit) als gevolg. De groeiende parkeerdruk zien we niet alleen in centrum, maar ook in de wijken eromheen. De oudere woonwijken zijn niet ontworpen op het autobezit van nu. Dit heeft een aantasting van de leefbaarheid als gevolg. Wanneer parkeeroverlast het gevolg is van hoog autobezit van wijkbewoners zelf, kan het stimuleren van duurzame alternatieven en het beter benutten van beschikbare parkeerplaatsen bijdragen aan het verminderen van het autobezit- en gebruik. Worden auto’s door een tekort aan parkeerplaatsen foutgeparkeerd, dan belemmeren ze het zicht wat leidt tot onveilige situaties. Ook de
We zijn terughoudend met het instellen van nieuwe blauwe zones. De parkeerrestricties
bereikbaarheid van gebieden voor o.a. mensen met een beperking (door deels op stoepen
van dit regime zijn eenvoudig te omzeilen (parkeerschijf verzetten). De beschikbaarheid
te parkeren) en de doorgang voor hulpdiensten worden ernstig beperkt.
van parkeerplaatsen wordt zo alsnog beperkt.
17
Parkeervisie gemeente Heemstede
3
Uniformiteit in parkeerregimes.
Parkeerregimes hebben betrekking op gehanteerde tijden, tarieven en het soort regulering.
parkeervergunningen. Hiermee kan de beschikbaarheid van parkeerplaatsen voor specifieke
Heemstede kent verschillende vergunning-betaald parkeergebieden met elk verschillende
doelgroepen worden verbeterd en worden de aanwezige parkeerplaatsen beter benut.
tijden en tarieven. Deze zijn tot stand zijn gekomen op basis van de verschillende wensen en voorkeuren van een specifieke wijk. De verschillende parkeerregimes zorgen voor een beperking van het dubbelgebruik van parkeerplaatsen. Vergunninghouders mogen namelijk niet in een ander gebied parkeren (bijvoorbeeld om hun elektrische voertuig te laden). Bij parkeerders zorgt dit voor verwarring; in hun beleving parkeren zij in één groot gebied. We willen waar mogelijk deze ‘lappendeken’ van verschillende parkeerregimes met afwijkende
De vraag naar en het gebruik van parkeerplaatsen verschilt. In een woonwijk bijvoorbeeld is die anders dan in het centrum. Vanwege het afwijkende gebruik van verschillende gebieden kunnen de details – zoals het parkeertarief, dagen en tijdstippen en de maximale parkeerduur – van afzonderlijke parkeergebieden afwijken. De werking van het parkeerregime zal hetzelfde zijn.
regels optimaliseren tot één overzichtelijke en herkenbare parkeervorm. Voor de werking van parkeerbeleid en de geloofwaardigheid van de gemeente is handhaving belangrijk. Het gemeentelijk handhavingslandschap is de afgelopen jaren flink uitgebreid. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt vraagt dit meer dan ooit om een slimmeen efficiënte inzet van middelen en expertise. Net als bij de blauwe zones, draagt de gemeente de handhavingskosten bij de controle op geldige parkeervergunningen in parkeergebieden waar exclusief vergunninghouders mogen parkeren. De inkomsten uit boetes zijn voor het Rijk.
4
Nieuwe en flexibele parkeernormen afgestemd op de locatie en doelgroep.
De huidige parkeernormennota biedt geen flexibiliteit. Er is een vaste parkeernorm voor een woning, ongeacht of deze woning nabij een OV knooppunt ligt of niet en ongeacht de oppervlakte van de woning. Door nieuwbouw, transformatie, splitsingen en inbreidingen verandert mogelijk de parkeerbehoefte (hoeveel parkeerplaatsen zijn er nodig na het realiseren van het project)
Daarmee zijn zowel de blauwe zone als de exclusief vergunninghoudersparkeren qua
op grond van de parkeernormen. Naast het actualiseren van de parkeernormen stellen we
handhavingsinzet en financiën een onaantrekkelijke optie. Door de mogelijkheid van
daarom ook een beleidstoepassing op. Hierin nemen we ook andere factoren mee in de
betaald parkeren aan bestaande vergunninggebieden toe te voegen (fiscaliseren)
bepaling van het aantal benodigde parkeerplaatsen. Factoren zoals de omvang en functie
blijft de bereikbaarheid van de woningen gegarandeerd, is er optimaal dubbelgebruik
van de ontwikkellocatie, de nabijheid van openbaar vervoer en de beschikbaarheid van
van parkeerplaatsen mogelijk en staan er inkomsten uit boetes tegenover de
alternatieve vervoerswijzen worden meegewogen. Onder voorwaarden en binnen beleids-
kosten van handhaving. Bij invoering of uitbreiding van parkeerregulering is het
kaders kan worden bepaald welke parkeervoorzieningen en maatregelen het beste passen
voorkeursparkeerregime betaald parkeren, met de mogelijkheid tot de uitgifte van
bij de locatie en doelgroep. Hiermee wordt de uitvoering van de Woonvisie vereenvoudigd.
18
Parkeervisie gemeente Heemstede
UITWERKING VAN DE PARKEERVISIE Na de vaststelling van deze Parkeervisie volgt de uitwerking van een nieuw parkeerbeleid. Op basis van de 4B-benadering actualiseren en werken we de volgende beleidsstukken uit:
Uitgifteregels voor parkeervergunningen waarin we helderheid geven over wie een parkeervergunning kan aanvragen en aan welke voorwaarden moet worden voldaan. Beleidsregels ‘invoeren of uitbreiden van betaald parkeren met vergunning’. Inclusief een beschrijving van de voorwaarden en draagvlak voor het invoeren of uitbreiden van betaald parkeren met vergunning. De parkeernormennota met geactualiseerde parkeernormen per functie en locatie, aangevuld met de beleidsregel voor toepassing en reductiemogelijkheid op de parkeereis.
De impact van de gewijzigde Parkeervisie en de te hanteren 4B-benadering maken we in dit hoofdstuk inzichtelijk door het toe te passen op verschillende gebieden. Zo gaan we van ‘een richting met algemene doelstellingen’ naar kaders die ons helpen bij het maken van keuzes in passende uitvoeringsmaatregelen. Voor dit inzicht is Heemstede ingedeeld in twee soorten gebieden.
19
Parkeervisie gemeente Heemstede
2a
1
c
1
a
1
Gebieden die al een reguleringsvorm kennen: a) Stationsgebied e.o. (Zandvoortselaan, huidige parkeersectoren 1-7 & P+R) b) Centrumgebied e.o. (Raadhuisstraat/Binnenweg) c) Jan van Goyenstraat
1b
2 2b
Aandachtsgebieden i.v.m. (toekomstige) knelpunten: a) Grensgebied Haarlem (gescheiden door N208 & Craijenestervaart) met zorgen
2
b
over mogelijke parkeeroverlast door uitbreiding parkeren Haarlem b) Gebieden waarvan bekend is dat de parkeerdruk hoog is, zoals de Indische buurt en Rivierenbuurt
Voor alle gebieden geldt dat de parkeerdruk structureel wordt gemonitord via parkeerdrukmetingen die heel Heemstede beslaan. Deze metingen vinden iedere twee jaar plaats. Tussentijdse metingen en specifieke onderzoeken kunnen worden uitgevoerd als daar aanleiding voor is.
20
Parkeervisie gemeente Heemstede
1
Gebieden die al een reguleringsvorm kennen
A) STATIONSGEBIED, WINKELGEBIED ZANDVOORTSELAAN EN OMGEVING Rondom het station Heemstede-Aerdenhout zijn diverse parkeerregimes ingesteld. In de woonwijken parkeren alleen inwoners met parkeervergunningen. Bij de winkels nabij het station geldt betaald parkeren en een stukje verderop zijn blauwe zones aangebracht voor de winkels aan de Zandvoortselaan. Gereguleerd parkeren is inmiddels een geaccepteerd verschijnsel, omdat het de bereikbaarheid van de woningen, winkels en voorzieningen heeft verbeterd en de kans op een vrije parkeerplaats nabij de bestemming heeft vergroot.
Te hoge parkeerdruk leidt vaak tot parkeeroverlast en moet daarom worden voorkomen Ondanks dat de gemiddelde parkeerdruk in de meeste parkeergebieden rondom het stationsgebied acceptabel is, is de parkeerdruk in diverse afzonderlijke straten wel hoog (>85%). Als er steeds meer auto’s van inwoners bijkomen, raakt de parkeerbalans in dit gebied verstoord. We zien dit terug in foutparkeren wat gevaarlijke situaties kan veroorzaken. Door vergunninggebieden samen te voegen kan de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in naast elkaar gelegen parkeergebieden worden vergroot. Een nadere uitwerking van het uitgiftebeleid van parkeervergunningen voor een tweede of daaropvolgende auto, kan bijdragen aan het verder verlagen van de parkeerdruk. Net als de koppeling van het uitgiftequotum van parkeervergunningen aan de aanwezige parkeerplaatsen in het gebied.
Uniformiteit in parkeerregimes In het stationsgebied zijn de parkeerregimes (vergunningparkeren, betaald parkeren en blauwe zone) in het verleden op verschillende momenten ingevoerd. De huidige indeling van de vergunningssectoren werkt beperkend in het gebruik. Een voorbeeld hiervan is dat een vergunninghouder van parkeersector vijf moet zoeken naar een vrije parkeerplaats in de eigen parkeersector. Dit terwijl er op datzelfde moment nog voldoende vrije parkeerplaatsen aan de overzijde van de straat in parkeersector drie beschikbaar zijn. Deze vergunninghouder mag hier echter niet parkeren, omdat zijn parkeervergunning alleen in parkeersector vijf geldig is. Stationsgebied, winkelgebied Zandvoortselaan en omgeving
21
Parkeervisie gemeente Heemstede
Door gelijksoortige vergunningsgebieden samen te voegen en door de parkeerrechten voor het gehele gebied geldig te maken, is deze beperking van het optimaal benutten van de beschikbare parkeercapaciteit op te lossen. Denk hierbij aan het laden van een elektrisch voertuig in een andere zone/sector. Ook het aantal parkeerborden dat nodig is om de indeling en de verschillende parkeersectoren duidelijk te maken op straat, kan met het samenvoegen van parkeergebieden flink worden teruggebracht. En door de verschillende tijdstippen en dagen waarop de parkeerregimes actief zijn gelijk te trekken, wordt de toepassing en de werking van het parkeerregime voor de parkeerder vereenvoudigd en duidelijker. Nieuwe en flexibele parkeernormen afgestemd op de locatie en doelgroep Met het treinstation en het busnetwerk als alternatieven voor de eigen auto in de directe omgeving, zou het passend zijn om bij (her-)ontwikkelingen in het stationsgebied mobiliteit op andere manier in de leefomgeving in te passen. Door de regionale bereikbaarheidsontwikkelingen en met de inzet van deelmobiliteit, kan dit gebied minder auto-afhankelijk worden gemaakt. Met als gevolg: bij ontwikkelingen een vermindering van het aantal benodigde parkeerplaatsen.
22
Parkeervisie gemeente Heemstede
1
Gebieden die al een reguleringsvorm kennen
B) CENTRUMGEBIED EN OMGEVING
Met sturend parkeerbeleid krijgen we de parkeerder op de juiste plek
Het centrumgebied is met de winkelstraat Raadhuisplein/Binnenweg een populaire
Met passende maatregelen voor het kortparkeren dichtbij en langparkeren verder weg,
bestemming waar gewoond, gewerkt, gewinkeld en gerecreëerd wordt. In de winkelstraat
en het stimuleren van het gebruik van wandelen, de fiets en deelauto’s, beïnvloeden we
geldt kortparkeren tegen betaling (max. 2 uur), in de woonstraten er omheen parkeren
het parkeergedrag van bezoekers en werknemers die nu in de woonstraten rondom het
mensen gratis. Betaald parkeren functioneert naar behoren: tijdens winkelopeningstijden
centrum parkeren. Op dit moment ontbreekt sturend beleid. Hierdoor is de parkeerdruk
zijn er in de winkelstraat op alle momenten vrije parkeerplaatsen beschikbaar.
onevenredig hoog. Te hoge parkeerdruk leidt vaak tot parkeeroverlast en/of onveilige situaties en moet daarom worden voorkomen Een deel van de bezoekers en werknemers parkeert (gratis) in de omliggende woonstraten van het centrum. Hierdoor stijgt de parkeerdruk voor zowel inwoners als hun bezoek met grotere loopafstanden en irritatie tot gevolg. Het zoekverkeer naar de gratis parkeerplaatsen levert onveilige situaties op in de omliggende woonstraten. Met de inzet van parkeermaatregelen kunnen we de bereikbaarheid en leefbaarheid van de woonstraten voor inwoners en hun bezoek verbeteren. Ook worden de daarvoor aangelegde parkeerplaatsen in het centrum beter benut door bezoekers van het centrum. Werknemers kunnen dan niet meer vrij parkeren in de buurt rondom het centrum.
Centrumgebied en omgeving
23
Parkeervisie gemeente Heemstede
Nieuwe en flexibele parkeernormen afgestemd op de locatie en doelgroep Bij (her-)ontwikkelingen in het centrumgebied is veel discussie over het benodigde aantal parkeerplaatsen omdat de ruimte beperkt is. Zo gaat parkeren ten koste van de betaalbaarheid van en de snelheid waarmee woningen worden ontwikkeld. Door voorwaarden te stellen bij de specifieke toepassing van parkeernormen, verlagen we de benodigde parkeerplaatsen. Daarbij houden we rekening met de kenmerken van het gebied en toekomstige bewoners. Ook het stimuleren van de inzet van een duurzaam mobiliteitsalternatief biedt ontwikkelaars de mogelijkheid om een andere invulling te geven aan de parkeerbehoefte dan het aanleggen van het aantal parkeerplaatsen conform de parkeernorm. De parkeernormen worden dus op basis van mobiliteitsbehoefte bepaald.
24
Parkeervisie gemeente Heemstede
1
Gebieden die al een reguleringsvorm kennen
C) JAN VAN GOYENSTRAAT De Jan van Goyenstraat is een winkelstraat in het noorden van Heemstede, op de grens met Haarlem-Zuid. Zoals eerder beschreven handhaven we de huidige blauwe zones tot aan het moment dat het parkeerregime in de directe omgeving wijzigt. Bijvoorbeeld als dat parkeren in het grensgebied met Haarlem om regulering vraagt. Dan grijpen we dat moment aan om over te gaan tot een uniforme vorm van parkeerregulering.
Jan van Goyenstraat
25
Parkeervisie gemeente Heemstede
2
Aandachtsgebieden vanwege (toekomstige) knelpunten
A) GRENSGEBIED HAARLEM Door de voorgenomen uitbreiding van het betaald parkeren in elf wijken in Haarlem, kan er zonder het nemen van parkeermaatregelen vanaf 2024 extra parkeerdruk ontstaan in de wijken van Heemstede die grenzen aan de gemeente Haarlem. Voertuigen uit Zone C Zuid (Haarlem) kunnen kiezen voor een uitwijk naar het meest nabijgelegen gebied van Heemstede waar geen parkeerbeperkingen gelden (zie markering 2A in de afbeelding hiernaast). Als de parkeermogelijkheden in Haarlem voor bijvoorbeeld werknemers of inwoners met een tweede auto wordt beperkt, bestaat de kans dat er extra parkeerders naar Heemstede komen. Er ontstaat dan het zogenaamde ‘waterbedeffect’. De parkeerdruk wordt structureel onderzocht. Hierdoor worden de effecten van het parkeerbeleid van Haarlem in het grensgebied tussen Haarlem en Heemstede gemonitord. Ondanks de eventuele zorgen over een mogelijk toekomstig knelpunt, is het voorbarig om al preventief parkeermaatregelen te nemen in deze gebieden. Grensgebied Haarlem
26
Parkeervisie gemeente Heemstede
2
Aandachtsgebieden vanwege (toekomstige) knelpunten
B) GEBIEDEN WAARVAN BEKEND IS DAT DE PARKEERDRUK HOOG IS Door het structureel uitvoeren van parkeerdrukmetingen in heel Heemstede, houden we zicht op de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de verschillende gebieden. Er zijn signalen bekend dat de parkeerdruk in sommige gebieden nu al als hoog wordt ervaren. De in juni 2023 uitgevoerde parkeerdrukmeting bevestigt dit. De Rivierenbuurt en Indische buurt zijn hier voorbeelden van. Door op meerdere meetmomenten de bezetting van de openbare parkeerplaatsen in een gebied te bepalen, kunnen we deze signalen over de parkeerdruk feitelijk inzichtelijk maken. Mocht de parkeerdruk onacceptabel hoog zijn (85% of hoger), dan neemt de gemeente maatregelen om conform (het nog vast te stellen) beleid de parkeeroverlast in deze gebieden tegen te gaan.
Rivierenbuurt en Indische buurt
27
Parkeervisie gemeente Heemstede