Bijlage 1. Herijking jeugdwerk Heemstede 2025-2028.pdf

Herijking jeugdwerk (kinder- jongeren- en straathoekwerk) Heemstede 2025-2028 De jeugd in Heemstede groeit kansrijk, gezond en veilig op

Inhoud Samenvatting ....................................................................................................................................... 3 Inleiding ................................................................................................................................................ 5 Aanleiding ......................................................................................................................................... 5 Startpunt .......................................................................................................................................... 5 Evaluatieonderzoek jeugdwerk Heemstede .................................................................................... 5 Jeugdakkoord ................................................................................................................................... 5 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ......................................................................................... 5 Leeswijzer ......................................................................................................................................... 6 Hoofdstuk 1: Staat van de jeugd in Heemstede...................................................................................

7 1.1 Gezondheidsmonitor Jeugd ....................................................................................................... 7 1.2 Jeugdmonitor CBS ...................................................................................................................... 7 1.3 Dashboard waarstaatjegemeente.nl .......................................................................................... 7 1.4 Conclusie .................................................................................................................................... 8 Hoofdstuk 2: Positie jeugdwerk in ondersteuningsaanbod jeugd (Jeugdcirkel Heemstede) .............. 9 2.1 Toelichting Jeugdcirkel Heemstede ........................................................................................... 9 Hoofdstuk 3: Visie en doelgroep ........................................................................................................ 10 3.1 Visie .......................................................................................................................................... 10 3.2 Doelgroep ................................................................................................................................. 10 Hoofdstuk 4: Uitgangspunten en doelen ...........................................................................................

11 4.1 Doelen ...................................................................................................................................... 11 4.2 Uitgangspunten jeugdwerk ...................................................................................................... 11 Hoofdstuk 5: Samenwerking .............................................................................................................. 12 5.1 Samenwerkingsgroep herijking jeugdwerk .............................................................................. 12 5.2 CJG, jeugdwerk en straathoekwerk ......................................................................................... 12 5.3 Verbinding jeugd en veiligheid ................................................................................................. 12 5.4 Werkgroep mentale gezondheid ............................................................................................. 12 Hoofdstuk 6: Nieuwe initiatieven 2024 en acties vanaf 2025 ........................................................... 14 5.1 Nieuwe initiatieven kinder- en jongerenwerk ......................................................................... 14 5.2 Acties vanaf 2025 .....................................................................................................................

14 Hoofdstuk 6: Monitoring en evaluatie ............................................................................................... 17 6.1 Monitoring thema’s kansrijk en gezond .................................................................................. 17 6.2 Monitoring thema veiligheid .................................................................................................... 17 6.3 Monitoring nieuwe producten ................................................................................................. 17 6.4 Kanttekeningen ........................................................................................................................ 17 Hoofdstuk 6: Financiën en beschikbare uren .................................................................................... 18 1

2

Samenvatting Voor de jeugd in Heemstede bestaat een rijk aanbod aan activiteiten en voorzieningen. Toch gaat het niet altijd zo goed met onze kinderen en jongeren als we zouden willen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de onderzoeksrapporten van de GGD, maar ook aan de toenemende druk op de specialistische jeugdhulp. We gaan de preventieve ondersteuning aan de jeugd de komende jaren daarom versterken. Het startpunt voor het versterken van de preventieve ondersteuning is onderliggende herijking van het jeugdwerk, waarmee het kinder- jongeren- en straathoekwerk wordt bedoeld. Het jeugdwerk is ondergebracht bij de organisaties WIJ Heemstede (kinder- en jongerenwerk) en Per Mens (straathoekwerk). Met diverse samenwerkende partijen is de volgende visie geformuleerd voor 20252028: De jeugd in Heemstede groeit kansrijk, gezond en veilig op. Kansrijk Met ‘kansrijk’ wordt bedoeld dat de jeugd In Heemstede gelijke kansen heeft. Dit betekent dat iedereen zich kan ontwikkelen en mee kan doen aan de samenleving. Ongeacht bijvoorbeeld afkomst, gezondheid of financiële positie van ouders. Gezond Het gaat hierbij om zowel mentale en fysieke gezondheid. Ook (online) weerbaarheid, zoals het omgaan met tegenslag of een mindere periode, wordt hieronder gerekend. Veilig In dit kader heeft veiligheid meerdere kanten.

De jeugd groeit veilig op, maar gedraagt zich ook zodanig dat andere mensen zich bij hen veilig voelen. Het gaat daarbij ook om veiligheid in sociaal opzicht. Dat betekent dat jongeren die tot een bepaalde groepering behoren of gerekend worden, niet nadelig worden behandeld. Doelgroep De doelgroep voor het jeugdwerk is (potentieel) ‘kwetsbare jeugd’. Kwetsbare jeugd kenmerkt zich door (tijdelijke) problemen in het opgroeien, die kunnen ontstaan vanwege uiteenlopende redenen. Op verschillende terreinen kunnen daardoor achterstanden ontstaan. Om kwetsbare jeugd te bereiken, stigmatisering te voorkomen en het taalniveau voldoende hoog te houden is het soms echter nodig om een bredere doelgroep aan te spreken. Doelenboom Aan de drie hoofdthema’s kansrijk, gezond en veilig zijn tijdens interactieve sessies doelen en subdoelen gekoppeld. Vervolgens is in overleg met de partners geïnventariseerd wat ze daarvoor (gaan) doen. Ook is bekeken hoe de impact in beeld gebracht kan worden. Dit alles is weergegeven in de Doelenboom Jeugdwerk Heemstede 2025-2028. De doelenboom vormt de kern van de herijking jeugdwerk. Naast de thema’s en doelen hebben de samenwerkende partijen met elkaar uitgangspunten geformuleerd. De uitgangspunten zijn de richtinggevende principes, met andere woorden de vuistregels die richting geven aan het jeugdwerk in Heemstede.

Nieuwe initiatieven 2024 In aanloop naar de herijking jeugdwerk zijn er in 2024 al verschillende nieuwe initiatieven gestart die passen binnen de geformuleerde doelen, zoals een overstapklas, een meidenhuiskamer en een jongensgroep. Ook is de samenwerking tussen partijen intensiever geworden. Zo hebben de nieuwe jongerenwerker en de nieuwe straathoekwerker minimaal eens in de twee weken contact en waar mogelijk en relevant sluiten ze bij elkaars activiteiten aan. Zo kunnen ze elkaar versterken en 3

aanvullen. Daarnaast heeft het ‘peilstokoverleg’, waarin jeugd wordt verbonden aan het thema veiligheid, een nieuwe impuls gekregen. Dit wordt bestendigd in een convenant, waarin ook afspraken komen over gegevensdeling. Nieuwe acties 2025 De belangrijkste nieuwe acties vanaf 2025 zijn de uitrol van het jongerenwerk op school en het implementeren van een bewezen interventie voor het verbeteren van de mentale gezondheid door het jongerenwerk. Daarnaast wordt het jongerencentrum Plexat van WIJ Heemstede samen met jongeren verder opgeknapt. Ook wordt het (digitale) platform voor jongeren @ease (dat samengaat met andere digitale platformen) meer onder de aandacht gebracht.

4

Inleiding Aanleiding Voor de jeugd in Heemstede bestaat een rijk aanbod aan activiteiten en voorzieningen. Toch gaat het niet altijd zo goed met onze kinderen en jongeren als we zouden willen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de onderzoeksrapporten van de GGD, maar ook uit de toenemende druk op de specialistische jeugdhulp. We gaan de preventieve ondersteuning aan de jeugd de komende jaren daarom versterken. Waar relevant wordt hierbij de relatie gelegd met het Jeugdakkoord Heemstede en met het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Startpunt Het startpunt voor het versterken van de preventieve ondersteuning is onderliggende herijking van het jeugdwerk, waarmee het kinder- jongeren- en straathoekwerk wordt bedoeld. Het jeugdwerk is ondergebracht bij de organisaties WIJ Heemstede (kinder- en jongerenwerk) en Per Mens (straathoekwerk). De herijking bevat een visie, doelen, concrete acties en impactmeters. Het vormt de uitvraag (opdracht) voor het jeugdwerk in Heemstede in de periode 2025-2028. De uitvraag past binnen de overkoepelende uitvraag voor de budgetsubsidie van WIJ Heemstede 2025-2028.

Evaluatieonderzoek jeugdwerk Heemstede In 2023 is een evaluatieonderzoek uitgevoerd naar het jeugdwerk in Heemstede 1. Het rapport dat hieruit volgde had als ondertitel ‘evaluatie jongerenwerk’, maar feitelijk ging het om het kinderjongeren- en straathoekwerk. Uit de evaluatie volgde een aantal aanbevelingen, die in deze herijking zijn meegenomen: • • • •

Maak een eenduidige visie en beleidsambitie voor het jongerenwerk, waarbij de verbinding tussen zorg en veiligheid bijzondere aandacht verdient. Formuleer heldere beoogde maatschappelijke resultaten om te bepalen wat er van het jongerenwerk wordt verwacht. Kijk naar de samenwerking en afstemming tussen verschillende uitvoerders en bestaande structuren. Wijs één aanspreekpunt binnen de gemeente aan voor het jongerenwerk, ook om de uitwisseling van informatie en signalen tussen stakeholders te verbeteren.

Jeugdakkoord Voor het Jeugdakkoord zijn kinderen, jongeren en volwassen gevraagd naar wat ze belangrijk vinden in de toekomst. Hieruit kwamen de thema’s naar voren: Je goed voelen; Meedenken en meedoen; Wonen en vrije tijd; Veiligheid; Afval en natuur; Samenwerking. Met uitzondering van ‘wonen’ en ‘afval en natuur’ komen de thema’s uit het Jeugdakkoord terug in de herijking jeugdwerk.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Met het GALA worden gemeenten gestimuleerd een samenhangende, lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport & bewegen en sociale basis te ontwikkelen. In het lokale plan van aanpak is ‘gezond opgroeien’ een van de drie hoofduitdagingen, waarbij mentale gezondheid een belangrijk thema is. Ook hier is een belangrijk raakvlak met de herijking jeugdwerk.

1 Rapport ‘Richting geven en keuzes maken’ – evaluatie jongerenwerk Heemstede - Berenschot, 2023.

5

Leeswijzer Dit plan start met een korte schets van de staat van de jeugd in Heemstede, op basis van verschillende bronnen. Vervolgens wordt het bestaande aanbod aan voorzieningen voor de jeugd in Heemstede in beeld gebracht in een Jeugdcirkel, waarbij het aanbod is onderverdeeld in basisondersteuning, preventieve ondersteuning en specialistische ondersteuning. Daarna komen visie, doelgroep, uitgangspunten, doelen en samenwerking aan de orde. Vervolgens een hoofdstuk over nieuwe initiatieven 2024 en acties vanaf 2025. Tot slot een hoofdstuk over monitoring en evaluatie en een hoofdstuk over de beschikbare uren en financiën.

6

Hoofdstuk 1: Staat van de jeugd in Heemstede Om meer inzicht te krijgen in ‘de staat van de jeugd’ in Heemstede zijn verschillende onderzoeksgegevens beschikbaar. Bijvoorbeeld de Gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD, de Jeugdmonitor van het CBS en het dashboard waarstaatjegemeente.nl.

1.1 Gezondheidsmonitor Jeugd De Gezondheidsmonitor Jeugd is een groot onderzoek naar de gezondheid, de leefstijl en het welzijn van jongeren van het regulier voortgezet onderwijs. GGD Kennemerland voert het onderzoek sinds schooljaar 2009-2010 elke vier jaar uit, behalve in 2021, toen eenmalig een extra onderzoek werd uitgevoerd (de Corona gezondheidsmonitor jeugd). In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 (verschenen mei 2024) staan de volgende kernboodschappen voor Heemstede (zie pagina 27 van de Gezondheidsmonitor): •

• • • •

De mentale gezondheid is verbeterd na de coronaperiode, maar tegelijkertijd ervaart een aanzienlijke groep vaak stress en prestatiedruk. Daarnaast hebben veel scholieren psychische klachten, suïcidale gedachten en eenzaamheidsgevoelens. De mentale gezondheid is slechter bij meisjes dan bij jongens. Alcoholgebruik is hoog, roken/vapen toegenomen. Veel scholieren sporten, maar voeding en slaap is verslechterd. Sociale veiligheid is flink afgenomen. Mediagebruik steeds problematischer.

1.2 Jeugdmonitor CBS In de Jeugdmonitor van het CBS staan de laatste trends rond de thema's gezin, gezondheid en welzijn, onderwijs, arbeid, veiligheid en justitie. Belangrijke punten uit deze jeugdmonitor: Jongeren en gezin De groene druk is een manier om uit te drukken wat de verhouding is tussen het aantal 0- tot 20jarigen en 20- tot 65-jarigen. Hoe hoger het aantal 0- tot 20-jarigen is in verhouding tot het aantal 20tot 65-jarigen, hoe hoger de groene druk is. De groene druk in de gemeente Heemstede is 48,3 procent. Dat betekent dat er 48 jongeren zijn op elke 100 inwoners van 20 tot 65 jaar. Dat is hoger dan gemiddeld in Nederland (35,9 procent). Gezondheid en welzijn In de gemeente Heemstede ontving 9,5 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp (in natura) in het tweede halfjaar van 2023. Dit is meer dan in de jeugdregio Zuid Kennemerland (9,1 procent), maar minder dan in Nederland (11 procent). In het tweede halfjaar van 2023 valt 0,4 procent van de jongeren in Heemstede onder jeugdbescherming. Dat is minder dan in Zuid Kennemerland (0,5 procent) en Nederland (0,9 procent) Veiligheid en justitie In 2022 stond 1,9 procent van de 12- tot 25-jarigen in de gemeente Heemstede geregistreerd als verdachte van een misdrijf. In heel Nederland ging het om 1,7 procent.

In vergelijking met 2018 is dit percentage gestegen in Heemstede en ongeveer gelijk gebleven in heel Nederland. Vermogensmisdrijven komen het meest voor.

1.3 Dashboard waarstaatjegemeente.nl Het dashboard waarstaatjegemeente.nl geeft inzicht in gezins- en leefomstandigheden van de jeugd, met specifieke aandacht voor onderwijs, criminaliteit en jeugdhulp. Hieruit blijkt dat de jeugd in 7

Heemstede het op de meest fronten ‘beter doet’ dan Nederland. Er zijn minder jongeren met jeugdhulp, minder kinderen in een uitkeringsgezin en er is minder schoolverzuim. Het aantal verwijzingen door bureau Halt is echter hoger.

1.4 Conclusie Het aantal 0- tot 20-jarigen is in verhouding tot het aantal 20- tot 65-jarigen in Heemstede gemiddeld hoger dan in andere gemeenten in Nederland. Uit het dashboard van waarstaatjegemeente.nl blijkt dat het deze jeugd op de meeste fronten beter afgaat dan in Nederland en dat de mentale gezondheid van de jeugd is verbeterd na de coronaperiode. Toch ervaart een aanzienlijke groep jongeren vaak stress en prestatiedruk. Daarnaast hebben veel scholieren psychische klachten, waarbij de mentale gezondheid van meisjes slechter is dan van jongens. En hoewel er in vergelijking met Nederland minder verwijzingen zijn naar de jeugdhulp, is de druk op de jeugdhulp ook in Heemstede te hoog.

8

Hoofdstuk 2: Positie jeugdwerk in ondersteuningsaanbod jeugd (Jeugdcirkel Heemstede) Er is een rijk (ondersteunings)aanbod voor de jeugd (0-27 jaar) in Heemstede. Het aanbod is in beeld gebracht in een zogenaamde ‘Jeugdcirkel’ (bijlagen 1A en 1B). In de jeugdcirkel zijn de voorzieningen gegroepeerd in basisondersteuning (eerste cirkel), preventieve ondersteuning (tweede cirkel) en specialistische ondersteuning (derde cirkel). Het jeugdwerk bevindt zich in de tweede cirkel: preventieve ondersteuning. Het aanbod in de eerste en tweede cirkel moet aanspraak op de derde cirkel zoveel mogelijk voorkomen. De jeugdcirkel geeft aan in welke context het jeugdwerk opereert en wordt tevens gebruikt in het vervolgproces, waarbij onderzocht gaat worden hoe het preventieve aanbod nog meer versterkt kan worden.

2.1 Toelichting Jeugdcirkel Heemstede Eerste cirkel: Basisondersteuning Bij de basisondersteuning in de eerste cirkel gaat het om voorzieningen die voor iedereen beschikbaar zijn: • • • • • • •

Peuteropvang (peuterspeelzaal) Kinderopvang Onderwijs Scouting Sport- en andere verenigingen Bibliotheek Cultuureducatie

Tweede cirkel: Preventieve ondersteuning De preventieve ondersteuning in de tweede cirkel gaat over ondersteuning aan mogelijk (kwetsbare) jeugd, waarvoor geen indicatie nodig is. Het kan hier ook gaan om activiteiten in het kader van voorlichting. Momenteel werken we hiervoor samen met 23 organisaties. Ook het jeugdwerk hoort thuis in deze tweede cirkel. • • • • • •

Preventie algemeen Preventie middelengebruik Gezondheid, opvoeden en opgroeien Maatjesondersteuning Ondersteuning werk en opleiding Ondersteuning financieel

Derde cirkel: Specialistische ondersteuning Voor de specialistische ondersteuning in de derde cirkel is een indicatie of verwijzing nodig. • • •

Jeugdhulp enkelvoudig Jeugdhulp complex Jeugdhulp overig

9

Hoofdstuk 3: Visie en doelgroep Voor de herijking van het jeugdwerk zijn er verschillende interactieve sessies geweest met deelnemers van WIJ Heemstede, Per Mens, het CJG en Openbare Orde en Veiligheid (OOV).

3.1 Visie Voor het bepalen van de visie jeugdwerk zijn de volgende randvoorwaarden gehanteerd: • • • •

De visie geeft de ideale situatie weer. de visie geeft het doel weer en niet de weg. De visie is relatief stabiel en consistent in de tijd. De visie wordt gedragen door de samenwerkende partners.

Tijdens de interactieve sessies zijn thema’s opgehaald die de basis vormen voor de visie op het jeugdwerk. De thema’s zijn door de deelnemers geclusterd en geprioriteerd. De belangrijkste drie overkoepelende thema’s vonden de deelnemers ‘kansrijk’, ‘gezond’ en ‘veilig’. Dit leidt in combinatie met de randvoorwaarden tot de volgende visie voor het jeugdwerk 2025-2028: De jeugd in Heemstede groeit kansrijk, gezond en veilig op Toelichting: Kansrijk Met ‘kansrijk’ wordt bedoeld dat de jeugd In Heemstede gelijke kansen heeft. Dit betekent dat iedereen zich kan ontwikkelen en mee kan doen aan de samenleving. Ongeacht bijvoorbeeld afkomst, gezondheid of financiële positie van ouders. Gezond (mentaal en fysiek) Het gaat hierbij om zowel mentale en fysieke gezondheid. Ook (online) weerbaarheid, zoals het omgaan met tegenslag of een mindere periode, wordt hieronder gerekend. Seksuele vorming valt tevens onder ‘gezond’. Veilig In dit kader heeft veiligheid meerdere kanten. De jeugd groeit veilig op, waarbij het ook gaat om veiligheid in sociaal opzicht. Dat betekent dat jongeren die tot een bepaalde groepering behoren of gerekend worden, niet nadelig worden behandeld. Van de andere kant gedraagt de jeugd zich ook zodanig dat andere mensen zich bij hen veilig voelen in de openbare ruimte.

3.2 Doelgroep De doelgroep voor het jeugdwerk is (potentieel) ‘kwetsbare jeugd’. Kwetsbare jeugd kenmerkt zich door (tijdelijke) problemen in het opgroeien, die kunnen ontstaan vanwege uiteenlopende redenen. Op verschillende terreinen kunnen daardoor achterstanden ontstaan. Om kwetsbare jeugd te bereiken, stigmatisering te voorkomen en het taalniveau voldoende hoog te houden is het soms echter nodig om een bredere doelgroep aan te spreken. Richtlijnen leeftijd • Kinderwerk: vanaf 0 jaar tot 12 jaar (groep 7/8) • Jongerenwerk: vanaf 13 jaar tot 23 jaar • Straathoekwerk: 12 tot 23 jaar, wanneer nodig tot 27 jaar

10

Hoofdstuk 4: Uitgangspunten en doelen 4.1 Doelen Aan de drie hoofdthema’s kansrijk, gezond en veilig zijn tijdens de interactieve sessies doelen en subdoelen gekoppeld (met andere woorden: wat willen we bereiken). Hierbij is ook gekeken naar de kernboodschappen van de gezondheidsmonitor Jeugd, de relevante thema’s uit het Jeugdakkoord en het GALA. Vervolgens is in overleg met de partners geïnventariseerd wat ze daarvoor (gaan) doen. Ook is bekeken hoe de impact in beeld gebracht kan worden. Dit alles is weergegeven in de Doelenboom Jeugdwerk Heemstede 2025-2028 (bijlage 1C).

4.2 Uitgangspunten jeugdwerk Naast de thema’s en doelen hebben de samenwerkende partijen met elkaar uitgangspunten geformuleerd. De uitgangspunten zijn de richtinggevende principes, met andere woorden de vuistregels die richting geven aan het jeugdwerk in Heemstede. Zie voor een toelichting per uitgangspunt bijlage 1D. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Samenwerken met respect voor elkaars rol en expertise Inzetten op preventie, signalering en normalisering Activiteiten zijn een middel om de doelen te bereiken Vraaggericht werken, maar aanbodgericht waar nodig Betrokkenheid van ouders/verzorgers Aanwezigheid op straat, op school, online en in het jeugdcentrum (Plexat) Inzetten op de focusbuurten van Heemstede

11

Hoofdstuk 5: Samenwerking Om de doelen te behalen is het belangrijk dat de organisaties die zich bezig houden met het jeugdwerk elkaar kennen, met elkaar samenwerken en wanneer nodig naar elkaar verwijzen. Ook in het Jeugdakkoord is het belang van goede samenwerking benoemd. De meest relevante (lokale) samenwerkingsvormen in het kader van deze herijking worden hieronder toegelicht. Naast deze netwerken vindt ook in de regio samenwerking plaats.

5.1 Samenwerkingsgroep herijking jeugdwerk Voor de herijking van het jeugdwerk is niet alleen samengewerkt met het kinder- jongeren- en straathoekwerk, maar ook met Openbare Orde en Veiligheid (OOV) en met het CJG als andere belangrijke factor. Door het proces rondom de totstandkoming van de herijking zijn de partijen nader tot elkaar gekomen. Afgesproken is dat de organisaties samenwerken vanuit de gemeenschappelijke visie en dat ze elkaar twee keer per jaar blijven ontmoeten om de voortgang van de gestelde doelen te monitoren. Bij toerbeurt worden hierbij ook andere partijen uitgenodigd, zoals de wijkagenten.

5.2 CJG, jeugdwerk en straathoekwerk De lijnen tussen CJG en jeugdwerk zijn altijd al kort. Het CJG wordt door het jeugdwerk ingelicht bij nieuwe activiteiten die interessant zijn voor het CJG en andersom. De nieuwe jongerenwerker en de nieuwe straathoekwerker hebben daarnaast afgesproken om minimaal eens in de twee weken contact met elkaar te hebben en waar mogelijk en relevant bij elkaars activiteiten aan te sluiten. Zo kunnen ze elkaar versterken en aanvullen.

5.3 Verbinding jeugd en veiligheid Peilstokoverleg Voor de verbinding tussen jeugd en veiligheid bestaat het ‘peilstokoverleg’. Dit overleg heeft als doel om (overlast)meldingen van inwoners over de jeugd te bespreken met verschillende organisaties en daaraan vervolgacties te verbinden. Deelnemende organisaties zijn PerMens (straathoekwerk), CJG, Bureau Halt, politie (wijkagent jeugd), wijkbeheer van Elan Wonen, WIJ Heemstede (jongerenwerk) en de gemeente Heemstede (OOV). De frequentie is zes keer per jaar. De samenwerking binnen het peilstokoverleg verloopt momenteel goed. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft in de toekomst, wordt gewerkt aan een convenant, waarin ook (juridische) afspraken worden gemaakt over gegevensdeling. Lokaal Veiligheidsoverleg Het Lokaal Veiligheidsoverleg (LVO) is een tweewekelijks overleg tussen gemeente, politie en handhaving. Het LVO gaat over het volledige beeld van Heemstede en dus komt ook jeugd aan de orde. Het gaat bijvoorbeeld over incidenten en criminaliteitspatronen, onder meer jeugdoverlast en criminaliteit, aanpak van kwetsbare groepen zoals jeugd en communicatie naar de gemeenschap. Bij het LVO komt geen casuïstiek aan de orde, zoals bij het peilstokoverleg. Korte lijnen met politie Los gezien van de formele overleggen zijn er vanuit gemeente, handhaving en partijen als PerMens korte lijnen met de politie.

PerMens schakelt rechtstreeks met bijvoorbeeld de wijkagenten als dit nodig is.

5.4 Werkgroep mentale gezondheid Vanuit het preventie-akkoord Heemstede bestaat een lokale werkgroep mentale gezondheid jeugd, onder coördinatie van de gemeente (invalshoek gezondheid). Deelnemers zijn SportSupport, 12

vertegenwoordigers uit basisonderwijs en voortgezet onderwijs, JGZ, Kinderopvang, GGD en het jongerenwerk (WIJ Heemstede).

13

Hoofdstuk 6: Nieuwe initiatieven 2024 en acties vanaf 2025 In 2024 zijn vanuit het kinder- en jongerenwerk verschillende nieuwe initiatieven gestart die passen binnen de geformuleerde doelen. Ook is er contact gelegd met nieuwe groepen jongeren, die innovatieve ideeën en vragen hebben. Er worden verschillende kansen gezien voor de toekomst.

5.1 Nieuwe initiatieven kinder- en jongerenwerk Naast de al bestaande initiatieven (zie ook de doelenboom Jeugdwerk), zijn de volgende initiatieven al gestart in 2024: • • • • • • •

Overstapklas: Het begeleiden van kinderen bij de overstap van basisschool naar voortgezet onderwijs (doel: ‘de jeugd is taalvaardig’) Chillax: Een inloop voor tieners (10-14 jaar) in Plexat, de jongerenruimte van WIJ Heemstede (doel: ‘de jeugd doet mee’) Meidengroep: Een groep tieners wordt begeleid bij het omgaan met alle veranderingen in de tienertijd (doel: ‘de jeugd ervaart goede mentale gezondheid’). Meidenhuiskamer: Hier komen wat meer serieuze thema’s voorbij maar het is uiteraard ook gewoon ‘chill’ en gezellig (doel: ‘de jeugd ervaart goede mentale gezondheid’). Jongensgroep: Idem. Buurtactiviteit voor en door jongeren in de Provinciebuurt (doel: ‘de jeugd doet mee’. Uitgangspunt: inzetten op de focusbuurten) In voorbereiding: organisatie van evenement voor en door jongeren, op verzoek van jongeren (doel: ‘de jeugd doet mee).

5.2 Acties vanaf 2025 Eigen plek voor jongeren Het is belangrijk dat jongeren een eigen plek hebben om elkaar te ontmoeten in een veilige setting, met het jongerenwerk in de nabijheid. In Heemstede bestaat hiervoor het jongerencentrum van WIJ Heemstede: Plexat, gevestigd in gebouw de Luifel aan de Herenweg. Vanwege de eigen ingang is dit voor jongeren, die Plexat weer weten te vinden, een ideale plek. In 2025 wordt Plexat samen met de jongeren verder opgeknapt. Jongerenwerk op school Met de middelbare scholen in Heemstede zijn door WIJ Heemstede gesprekken gevoerd over jongerenwerk op school. De scholen zijn enthousiast over dit idee en dit wordt komende periode verder uitgewerkt. Voor wat betreft de middelbare scholen in Haarlem wordt samenwerking met het jongerenwerk Haarlem gezocht, dat al aanwezig is op scholen in Haarlem. Voor de uitbreiding van het jongerenwerk op school zijn extra uren nodig. Dit wordt toegelicht in het hoofdstuk Financiën. VR game ReAction De Virtual Reality (VR) game ReAction is ontwikkeld voor en door jongeren en jongerenwerkers, in samenwerking met landelijke organisaties en gemeenten. De VR-game wordt onder begeleiding van een jongerenwerker en/of docent gespeeld op school of in een buurthuis (bijvoorbeeld Plexat/De Luifel). Na het spel is er ruimte voor het gesprek over de keuzes die de speler en jongeren hebben gemaakt.

De doelgroep voor de game is groep 8 en de brugklassen. Onderwerpen die aan de orde komen: •

Het versterken van weerbaarheid 14

• • • • • •

Groepsdruk en bewustwording van het maken van eigen keuzes ondanks opruiing van anderen De werking, snelheid en (mogelijke) impact van social media Het aanleren van sociale vaardigheden Versterken van het moreel kompas Voorkomen van steekgeweld en het dragen van messen Sexting en de aanleiding tot een (potentiële) ruzie en hiermee om te gaan

De inzet van ReAction past binnen verschillende doelen van het jeugdwerk zoals geformuleerd in de doelenboom (‘de jeugd is sociaal vaardig’, ‘de jeugd is (online) weerbaar’, ‘de jeugd voelt zich veilig’). Ook sluit het aan bij het thema veiligheid uit het Jeugdakkoord. WIJ Heemstede ziet kansen om het spel in te gaan zetten. De (eenmalige) kosten hiervoor passen binnen de budgetsubsidie. Aanpak @Ease Bij @Ease kunnen jongeren (12-25 jaar) terecht om te praten over stress, eenzaamheid, depressie, onzekerheid, drugsgebruik, een onveilige thuissituatie of iets anders. De gesprekken zijn gratis, anoniem, zonder afspraak, zonder wachtlijst en zonder verplichtingen. Jongeren kunnen chatten of binnenlopen voor een gesprek. Er zijn op dit moment twaalf fysieke @easelocaties in Nederland, waarvan de dichtstbijzijnde in Haarlem is (geopend op woensdag van 16.00 – 21.00 uur). De gesprekken worden gevoerd door (jonge) vrijwilligers, die vaak zelf ervaring hebben met bepaalde problemen en getraind zijn om te luisteren en mee te denken. Er is een zorgprofessional aanwezig voor als er meer hulp nodig is. @ease Haarlem heeft een regionale functie en staat ook open voor Heemsteedse jongeren. Onderzocht is of een fysieke @ease locatie in Heemstede mogelijk is, bijvoorbeeld in Plexat (de Luifel), maar dit blijkt gezien de schaal van Heemstede niet haalbaar.

De online functie is echter overal beschikbaar. Via onder meer het straathoekwerk, het jongerenwerk en CJG gaan we @ease in Heemstede nog meer onder de aandacht brengen. Aanpak mentale gezondheid jeugd In het kader van de aanpak mentale gezondheid jeugd zijn twee interventies onderzocht, waaruit een keuze gaat worden gemaakt. •

Eenzaamheidsaanpak voor jongeren: Join Us De erkende interventie Join Us pakt eenzaamheid bij jongeren aan en versterkt de mentale gezondheid van jongeren. Join Us wordt uitgevoerd door lokale jongerenwerkers, die worden opgeleid tot Join Us begeleider. Ouders/verzorgers worden betrokken via e-learnings. Het programma bestaat uit tweewekelijkse bijeenkomsten waarin jongeren meer inzicht krijgen in hun eigen gedrag en sociale uitdagingen aangaan. Een deelnemer stroomt uit wanneer hij voldoende sociaal redzaam is om een passend netwerk op te zetten en te behouden. De kosten voor Join Us bestaan uit eenmalige opstartkosten, structurele kosten voor inzet van het pakket en structurele kosten voor de extra inzet van de jongerenwerker. De inzet van Join Us past binnen verschillende doelen van het jeugdwerk zoals geformuleerd in de doelenboom (‘de jeugd is sociaal vaardig’; ‘de jeugd doet mee’; ‘de jeugd ervaart goede mentale gezondheid’). Ook sluit het aan bij het thema ‘je goed voelen’ uit het Jeugdakkoord en bij de ambities vanuit de gemeentelijke aanpak eenzaamheid.

•

Aanpak Transformers Community Transformers Community is er voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar. Met offline en online activiteiten laat Transformers Community jongeren ervaren dat zij niet de enige zijn die 15

weleens worstelen met het leven. De aandacht gaat ernaar uit jongeren te leren omgaan met emoties om zo in verbinding te komen staan met zichzelf én anderen. Alle projecten zijn in co-creatie met jongeren ontwikkeld. De kosten voor Transformers Community variëren afhankelijk van de optie die gekozen wordt. Ook hier zijn er kosten voor de uren van de jongerenwerker. Ook de inzet van Transformers Community past binnen de verschillende doelen van het jeugdwerk zoals geformuleerd in de doelenboom (‘de jeugd is sociaal vaardig’; ‘de jeugd doet mee’; ‘de jeugd ervaart goede mentale gezondheid’). Ook sluit het aan bij het thema ‘je goed voelen’ uit het Jeugdakkoord en bij de ambities vanuit de gemeentelijke aanpak eenzaamheid. Inzet digitale platformen Zowel Join Us als Transformers Community en @ease beschikken over digitale platformen/communities waar jongeren (anoniem) hun vragen kunnen stellen. De organisaties hebben met elkaar afgesproken om de platformen samen te gaan voegen, om samen sterk en bereikbaar te zijn voor jongeren.

16

Hoofdstuk 6: Monitoring en evaluatie Om te weten of we met de herijking jeugdwerk verschil gaan maken, is het belangrijk de impact te meten en in beeld te brengen. Om deze reden zijn in de doelenboom per doel ‘impactmeters’ toegevoegd.

6.1 Monitoring thema’s kansrijk en gezond De impact van de thema’s kansrijk en gezond wordt deels gemeten door aantallen deelnemers, maar dit geeft niet aan of er kwalitatief resultaten worden behaald. Belangrijk bij de metingen is daarom ook de gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD, waarin periodiek (eens in de vier jaar) wordt gekeken naar diverse inhoudelijke onderwerpen die ook terugkomen in de doelenboom. Waar mogelijk worden de impactmeters komende periode nog verfijnd, bijvoorbeeld door het houden van groepsgesprekken na afloop van een activiteit.

6.2 Monitoring thema veiligheid Voor het thema veiligheid zijn de volgende impactmeters opgesteld: • • • • • • •

Gezondheidsmonitor Jeugd: veilig voelen Aantal meldingen van overlast vanwege jeugd op straat (via OOV) Beschrijving hangplekken in Heemstede door straathoekwerker Aantal keer dat een hangplek bezocht is door de straathoekwerker Aantal keer dat een hangplek bezocht is en ook jongeren zijn aangetroffen en gesproken Inschatting aantal unieke jongeren dat gesproken wordt tijdens het straathoekwerken (indien mogelijk; namen kunnen niet worden gevraagd) Geanonimiseerde praktijkvoorbeelden van geslaagde of niet geslaagde interventies/doorververwijzingen

6.3 Monitoring nieuwe producten Bij de aanpakken Join Us en Transformers Community is het inzichtelijk maken van de impact standaard onderdeel van de programma’s, door middel van bijvoorbeeld vragenlijsten en interviews. Bij de VR Game ReAction wordt na het spel het gesprek gevoerd over de keuzes die jongeren in het spel hebben gemaakt. In het gesprek wordt duidelijk of het spel impact heeft gehad. Uiteraard wordt ook bijgehouden hoe vaak het spel wordt ingezet.

6.4 Kanttekeningen Een belangrijke kanttekening bij de monitoring is dat de uitvoerende organisaties niet als enige verantwoordelijk zijn voor het behalen van de doelen. Het gaat om een verantwoordelijkheid van de gehele samenleving, inclusief inwoners en de jeugd zelf. Daarnaast is niet van alle doelen de impact altijd te meten en zijn niet alle omstandigheden altijd te voorzien.

17

Hoofdstuk 6: Financiën en beschikbare uren In de huidige situatie (2024) zijn voor het jeugdwerk de volgende uren beschikbaar: WIJ Heemstede • Kinderwerk (WIJ Heemstede): 24 uur per week • Jongerenwerk (WIJ Heemstede): 28 uur per week Per Mens • Straathoekwerk (Per Mens): 12 uur per week De kosten voor de uren van WIJ Heemstede maken onderdeel uit van de budgetsubsidie WIJ Heemstede. Gezien de grote ambities zijn er relatief weinig uren beschikbaar voor het kinder- en jongerenwerk. Dit wordt door WIJ Heemstede deels opgelost door andere keuzes te maken. Algemene activiteiten die in mindere mate bijdragen aan het realiseren van de doelen zijn afgebouwd. Denk bijvoorbeeld aan straatspeelavonden in buurten die geen focusbuurt zijn. Zo wordt ruimte gemaakt voor nieuwe activiteiten. Toch blijft de situatie kwetsbaar en er is bijvoorbeeld geen achtervang voor de jongerenwerker beschikbaar. Dit wordt deels opgevangen door de intensievere samenwerking met Per Mens, maar dit is geen volledige oplossing, omdat een straathoekwerker uiteindelijk een andere rol heeft dan een jongerenwerker en we hier juist ook meer op sturen. Bovendien zijn de uren voor het straathoekwerk ook gering.

Kosten jongerenwerk op school en aanpak mentale gezondheid Voor het uitrollen van het jongerenwerk op school en het uitvoeren van een nieuwe aanpak mentale gezondheid door het jongerenwerk zijn extra uren noodzakelijk. Aan de aanpak zelf zijn ook kosten verbonden. Dit wordt verder uitgewerkt in het collegebesluit. Kosten straathoekwerk De inzet van de straathoekwerker van Per Mens betreft oorspronkelijk 12 uur per week, waarvan de helft op straat kan worden ingezet. Per Mens heeft aangegeven dat door met name de cao stijgingen van afgelopen jaren de subsidie niet meer toereikend is voor de inzet van 12 uur. De melding hiervan was echter te laat om nog mee te kunnen nemen in het raadsbesluit over de verhoging van de subsidiebudgetten in het Sociaal Domein (vanwege de cao verhogingen in de zorg- en welzijnssector) uit februari 2024. Om de uren in stand te houden zijn ook extra middelen nodig. Dit wordt verder uitgewerkt in het collegebesluit.

18