Bijlage 1. Evaluatie Pilot Kabelgoottegels Heemstede.pdf

Bijlage – Evaluatie pilot kabelgoottegels Collegevergadering: 16 december 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1344880 : Ruimtelijk Beleid Heemstede : A.H.A. Grummel : Actief openbaar

Onderwerp Bijlage - Evaluatie Pilot Kabelgoottegels Heemstede

1. Aanleiding Op 29 september 2022 heeft de gemeenteraad de motie “Laadkabels? In de goot ermee!” aangenomen. Deze motie verzocht het college te onderzoeken of kabelgoottegels een veilige, nette en toegankelijke verlengde private laadoplossing kunnen bieden voor inwoners zonder oprit die hun elektrische voertuig bij de eigen woning willen opladen. In 2024 is daarom een pilot uitgevoerd met ruimte voor 20 pilotlocaties, waarvoor zich 16 inwoners hebben aangemeld. Tijdens de pilot zijn andere vormen van verlengde private aansluitingen, zoals kabelmatten en -drempels, gedoogd, zodat inwoners op een veilige wijze privaat kunnen laden. De pilot is in het eerste halfjaar van 2025 geëvalueerd via enquêtes onder deelnemers en omwonenden, aangevuld met interne adviezen vanuit verschillende teams binnen de gemeente Heemstede en externe betrokken partijen zoals de netbeheerder Stedin en MRA-Elektrisch. De resultaten zijn verwerkt in het collegebesluit van 9 december 2025 en worden in dit evaluatierapport weergegeven.

2. Doelstelling De pilot had als doel om te bepalen of kabelgoottegels: • veilig zijn voor gebruikers en omwonenden, • gebruiksvriendelijk zijn in de praktijk, • bijdragen aan een nette openbare ruimte, • doelmatig en juridisch uitvoerbaar zijn, • passen binnen de bredere visie laadinfrastructuur van Heemstede. Evaluatievragen aan deelnemers, omwonenden, ambtelijke organisatie en overige organisaties. 1. Hoe ervaren de deelnemers de kabelgoottegel qua gebruik, veiligheid en communicatie vanuit de gemeente? 2. Ervaren omwonenden hinder of gevaar door kabelgoottegels? 3. Wat zijn de daadwerkelijke kosten? 4. Wat zijn de administratieve- en arbeidsintensiteitscapaciteit lasten voor de gemeente? 5. Is continuering doelmatig, veilig en maatschappelijk wenselijk? 6. Hoe verhouden kabelgoottegels zich tot publieke laadvoorzieningen, toekomstige ontwikkelingen en nieuw beleid? Pagina 1 van 7

3. Aanpak en methode Er zijn na afloop twee enquêtes gehouden, één voor de deelnemers en één voor de omwonenden met betrekking tot de deelnemende pilotlocaties. Daarna is geëvalueerd door de ambtelijke organisatie, de netbeheerder Stedin en MRA - Elektrisch. Als laatste zijn ervaringen van andere gemeenten opgehaald en verwerkt. Enquêtes onder deelnemers: • Er konden aan de pilot maximaal 20 deelnemers meedoen, er waren 16 aanmeldingen. • Door 15 deelnemers is de enquête ingevuld. Eén deelnemer van de 16 deelnemers stopte na 6 weken wegens tegenvallende gebruiksvriendelijkheid. Enquêtes onder omwonenden: • Aan 112 omwonenden zijn brieven met de enquête verstuurd. • Door 103 omwonenden is de enquête ingevuld. Evaluatie vanuit de ambtelijke organisatie en overige actoren: Ambtenaren vanuit de volgende teams hebben de pilot geëvalueerd: • Juridische zaken • Infrastructurele werken & projecten • Verkeer • Parkeren • Duurzaamheid • Stedin netbeheerder • MRA - Elektrisch Evaluatie andere gemeenten: • Evaluatie gemeente Haarlem • Overzicht overige gemeenten

4. Resultaten pilot enquête deelnemers en omwonenden 4.1 Ervaringen van deelnemers pilot kabelgoottegel Uit de enquête (ingevuld door 15 respondenten van de 16 pilot deelnemers) blijkt: Algemene waardering over de deelname aan de pilot - 93% van de deelnemers was positief of zeer positief over deelname van de pilot (46% zeer positief, 46% positief). Tevredenheid over opzet en uitvoering en de communicatie: - 94% tevreden of zeer tevreden over de opzet van de pilot. - 66% tevreden over de communicatie vanuit de gemeente en 33% niet tevreden. - 80% tevreden over plaatsing van de kabelgoottegel door de gemeente. Veiligheid van de kabelgoottegel: - 100% van de deelnemers heeft geen gevaarlijke situaties ervaren met de kabelgoottegel. - 87% ervaart de tegel als (zeer) veilig. - 73% vindt de kabelgoottegel veiliger dan een kabelmat.

Pagina 2 van 7

Gebruiksvriendelijkheid van de kabelgoottegel: - 20% gebruikt de tegel dagelijks en 73% gebruikt deze wekelijks - 40% vindt dat de kabel “gemakkelijk past” in de kabelgoottegel en 33% is het daarmee oneens. - 33% vindt de tegel niet onderhoudsvriendelijk en daarom zijn 3 van de 16 deelnemers gestopt met het gebruik van de kabelgoottegel. Deelnemer pilot kabelgoottegel ervaart hinder bij parkeren: - 13% ervaarde hinder bij parkeren Voorkeur voor behoud: - 10 van de 15 respondenten wil de kabelgoottegels behouden. - 1 deelnemer van de 16 is na 6 weken gestopt met de pilot omdat deze deelnemer de kabelgoottegel niet gebruiksvriendelijkheid vindt. - 4 van de 15 respondenten wil er niet voor betalen of vindt € 375,- (het afgesproken lage pilot-tarief) te hoog en wil daarom de tegel na proef laten verwijderen. - Er is één melding gedaan van een omwonende dat 1 van 10 deelnemers die de kabelgoot wil behouden, deze weinig gebruikt en vaak de laadkabelmat gebruikt. - 3 van de 16 deelnemers ervaren de kabelgoottegel als niet onderhoudsvriendelijk en gaan deze niet meer gebruiken. Tabel 4.1 Deelnemers (Bron: Rapport “Vragenlijst deelnemers proef kabelgoottegel”)

4.2 Ervaringen van omwonenden pilot kabelgoottegels Uit de enquête (van de 103 omwonenden) blijkt: Veiligheid van de kabelgoottegel: - 100% heeft geen enkele gevaarlijke situatie ervaren met de kabelgoottegel. Omwonenden ervaren hinder bij parkeren: • 97% ervaart geen overlast • 3% ervaart hinder door structurele bezetting van één parkeervak door het neerzetten van een afvalcontainer op het parkeervak. Open opmerkingen van de omwonenden: • sommigen vinden het netter dan kabelmatten, anderen noemen het ontsierend door kleur en vormgeving wens voor meer publieke laadpalen. • kabelgoottegels hebben een blijvend karakter en laadkabelmatten niet. Tabel 4.2 Omwonenden (Bron: Rapport “Vragenlijst omwonenden proef kabelgoottegel”)

Pagina 3 van 7

4.3 Inventarisatie kansen en risico’s vanuit de ambtelijke organisatie en overige actoren: Kansen

Risico’s

Gebruik en borging: Gebruik en borging: • De kabelgoottegel blijft altijd eigendom • De gemeente is aansprakelijk voor alles wat zich in de van de gemeente, ook als de gebruiker openbare ruimte bevindt, inclusief kabelgoottegels. deze volledig betaalt. Dit voorkomt Als blijkt dat schade of letsel voortkomt uit onjuist juridische versnippering in de openbare gebruik door de gebruiker, dan kan de gemeente de ruimte. schade verhalen op de gebruiker. • Dezelfde aansprakelijkheidsregels • In geval van continueren dan moet een duidelijke gelden voor kabelgoottegels als voor gebruiksovereenkomst worden opgesteld per reguliere stoeptegels. deelnemer. Daarin moet worden opgenomen duidelijke bepalingen over eigendom, gebruik, Technische uitvoerbaarheid onderhoud, verhuizing en verwijdering van de • De kabelgoottegels zijn technisch kabelgoottegels. werkbaar. Het plaatsen en verwijderen • Gebruikers zijn verplicht om defecten of schade aan ervan is praktisch uitvoerbaar en levert de tegel direct te melden aan de gemeente. weinig problemen op. • Bij verzoek tot verwijdering van de tegel door de deelnemer, worden enkel arbeidskosten doorberekend, niet de kosten van de tegel zelf. Technische uitvoerbaarheid • Wel moeten de kosten voor aanleg realistischer worden ingeschat. De oorspronkelijke begroting was te laag doordat uren voor huisbezoeken en installatie niet zijn meegenomen.

• De afdeling heeft de voorkeur voor het gedogen van laadkabelmatten en -drempels. Beperkingen en risico’s • De laadkabel mag niet verder lopen dan de stoep. Als een deel van de laadkabel op de rijbaan of parkeerplek blijft liggen, ontstaat alsnog een gevaarlijke situatie. • Er moet heldere regelgeving komen over wie verantwoordelijk is bij ongelukken door foutief gebruik. Handhaving en regelgeving • Correct gebruik moet actief gehandhaafd worden om risico’s en misbruik te beperken. Beleidsmatige en ruimtelijke implicaties • Het gebruik van kabelgoottegels leidt tot semiprivatisering van openbare parkeerplaatsen. Hierdoor wordt een parkeerplek impliciet ‘gereserveerd’ voor één huishouden. • Dit staat haaks op het gemeentelijke beleid waarbij parkeerplaatsen collectief beschikbaar moeten blijven voor alle inwoners.

Pagina 4 van 7

Gelijke behandeling en precedentwerking • Er ontstaat een ongelijk speelveld: inwoners met een kabelgoottegel hebben structureel voordeel, wat het draagvlak voor gedeeld gebruik van de openbare ruimte aantast. • Dit schept een precedent dat lastig te keren is en zou kunnen leiden tot een toename van aanvragen voor vergelijkbare semi-privé voorzieningen. Claimgedrag parkeervak en handhaving • De parkeerrotatie kan afnemen doordat bewoners de neiging krijgen “hun” plek permanent bezet te houden. • Extra toezicht is nodig om misbruik te voorkomen, maar dit is lastig handhaafbaar. Duurzame en maatschappelijke meerwaarde: • De doelstellingen is meer elektrische vervoermiddelen in Heemstede zodat de CO2 uitstoot naar beneden gaat. Daarom is zowel publiek als privaat laden gestimuleerd. In 2021 waren nog maar 37 publieke laadpunten. Nu zijn er bijna 300 publieke laadpunten in Heemstede en is er een ‘dekking’ binnen een straal van 100 meter. De noodzaak voor verlengd private aansluitingen is daardoor enorm afgenomen ten opzichte van 2021. • Niet iedereen laadt privaat op met ‘groene’ stroom. De elektriciteit van het publieke laadinfrastructuur is altijd ‘groen’ en draagt sterker bij aan de doelstelling van de CO2 reductie. • Private laadpunten kunnen niet worden afgeschakeld tijdens piekmomenten tussen 16.00 uur en 20.00 uur waarbij een grote druk is op het elektriciteitsnetwerk.

De netbeheerders in Nederland hebben de voorkeur voor publiek laden om netcongestie op de elektriciteitsinfrastructuur de voorkomen. Tabel 4.3 Adviezen betrokken actoren

Pagina 5 van 7

4.4 Ervaring buurtgemeente Haarlem: De gemeente Haarlem heeft besloten om laadarmen en kabelgoten te gaan verbieden. Dit besluit geldt voor drie jaar. Daarna wordt beoordeeld of technologische of beleidsmatige ontwikkelingen aanleiding geven om het beleid aan te passen. De volgende overwegingen zijn verder opgenomen in tabel 4.4. Overwegingen

Toelichting

Bescherming van het historische straatbeeld:

Laadarmen en kabelgoten worden door Haarlem als ontsierend beschouwd en passen niet binnen de karakteristieke uitstraling van Haarlem.

Voorkomen van privatisering Deze voorzieningen leiden ertoe dat bewoners parkeerplekken in van de openbare ruimte: openbare ruimte “claimen” voor privégebruik. Ongelijk speelveld:

Bij privaat laden wordt het gelijkheidsbeginsel geschaad: sommige bewoners mogen een laadarm of kabelgoottegels gebruiken, anderen niet. Dit leidt tot ongelijkheid in toegang tot laadinfrastructuur en parkeerplekken.

Beheer en onderhoud:

De aanleg van kabelgoten of laadarmen veroorzaakt een hoge onderhoudslast en beperkt de flexibiliteit bij toekomstige herinrichting van straten voor groenvoorziening, speelruimte, rioolwerkzaamheden of vervanging van bestrating.

Veiligheid en toegankelijkheid:

Haarlem kiest ervoor om kabelmatten te gedogen. Deze liggen tijdelijk op de stoep tijdens het laden en waarborgen de toegankelijkheid voor voetgangers, rolstoelgebruikers en kinderwagens.

Tabel 4.4 Overwegingen geen kabelgoottegels en laadarmen in Haarlem.

5. Actualisatie laadinfrastructuur Heemstede in ‘Aanpak (publieke) laadinfrastructuur Heemstede 2026 – 2030 In 2026 wordt de huidige aanpak laadinfrastructuur Heemstede herijkt. Hierin worden de bovengenoemde resultaten uit de pilot meegenomen. Daarnaast worden nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de laadinfrastructuur, alle data van elektrisch rijden en laden en de (on)mogelijkheden van de elektriciteitsinfrastructuur meegenomen. 5.1 Laadinfrastructuur in transitie De pilot heeft plaatsgevonden in een periode waarin de publieke laadinfrastructuur in Heemstede zich snel ontwikkelt. Op het moment van indienen van de motie was de publieke laadcapaciteit beperkt met 37 laadpunten in 2021. Op dit moment zijn er bijna 300 publieke laadpunten in Heemstede. Dit aantal wordt ook vanaf 2026 verder opgeschaald op basis van de herijkte strategische laadkaart. Daarnaast komen er (semi-)snelladers bij op strategische locaties in Heemstede. 5.2 Toekomstige ontwikkelingen op laadinfrastructuur De laadinfrastructuur verandert de komende jaren snel. In 2026 stelt de gemeente Heemstede een nieuwe ‘Aanpak (Publieke) Laadinfrastructuur 2026–2030’ vast. Hierin wordt een strategische laadkaart opgenomen waar de publieke laadpunten geplaatst moeten worden. Pagina 6 van 7

De technologische ontwikkelingen op het gebied van elektrische rijden en laden worden hierin meegenomen. Het gaat om de volgende ontwikkelingen: • Snelladen en (semi-)snelladen. Het aantal (semi-)snellaadpunten groeit in lijn met regionale mobiliteitsprogramma’s. Laden gaat sneller en kan daardoor aantrekkelijker zijn dan privaat leiden. • Laden via openbare verlichting, inductieladen en bi-directioneel laden o OVL-laden: toekomstige laadpunten kunnen worden geïntegreerd in lichtmasten, waardoor geen extra objecten in de openbare ruimte nodig zijn. o Inductieladen: contactloos laden via spoelen onder het wegdek maakt laadkabels overbodig en voorkomt fysieke obstakels. o Bi-directioneel laden: elektrische voertuigen kunnen functioneren als tijdelijke batterijen voor de woning of het elektriciteitsnetwerk. Zowel de voertuigen als de laadpalen moeten hiervoor geschikt zijn of worden gemaakt. 5.3 Netbewust laden en op hernieuwbare (‘groene’) energie • Publieke laadpalen worden tijdens piekuren (tussen 16.00 uur en 20.00) automatisch teruggeschakeld in vermogen zodat deze het elektriciteitsnetwerk minder belasten. Dit is netbewust laden en is noodzakelijk tot tenminste 2032 omdat het elektriciteitsnetwerk overbelast is. • Bij publieke laadpalen wordt altijd geladen met hernieuwbare energie (‘groene stroom’).

Pagina 7 van 7