Bijlage 1 - Eén jaar coronacrisis in Heemstede terugblik en toekomst concept cie april 2021 z.pdf

Eén jaar coronacrisis in Heemstede terugblik en toekomst Evaluatie en toekomstvoorstellen gevolgen corona

23 maart 2021

Inhoudsopgave Inleiding.....................................................................................................................3 Hoofdstuk 1 Herstelagenda ......................................................................................6 Hoofdstuk 2 Heemstede in beeld..............................................................................8 Hoofdstuk 3 Economie, werk en inkomen...............................................................12 3.1. Terugblik.......................................................................................................12 3.2. Uitkomsten corona onderzoeken..................................................................14 3.3. Aanpak komende periode ............................................................................16 3.4. Toekomstperspectief ....................................................................................20 Hoofdstuk 4 Samenleving .......................................................................................22 4.1. Terugblik.......................................................................................................22 4.2. Uitkomsten corona onderzoeken..................................................................24 4.3. Aanpak komende periode ............................................................................25 4.4.

Toekomstperspectief ....................................................................................27 Hoofdstuk 5 Gebruik van de buitenruimte en duurzaamheid..................................29 5.1. Terugblik.......................................................................................................29 5.2. Uitkomsten corona onderzoeken..................................................................30 5.3. Aanpak komende periode ............................................................................30 5.4. Toekomstperspectief ....................................................................................31 Hoofdstuk 6 Veiligheid, handhaving en evenementen............................................32 6.1. Terugblik.......................................................................................................32 6.2. Uitkomsten corona onderzoeken..................................................................34 6.3. Aanpak komende periode ............................................................................36 6.4. Toekomstperspectief ....................................................................................37 Hoofdstuk 7 Communicatie en participatie .............................................................38 7.1.

Terugblik.......................................................................................................38 7.2. Uitkomsten corona onderzoeken..................................................................40 7.3. Aanpak komende periode ............................................................................40 7.4. Toekomstperspectief ....................................................................................41 Hoofdstuk 8 Burgemeester, college en gemeenteraad...........................................42 8.1. Crisisorganisatie...........................................................................................42 8.2. Tijdelijke wet maatregelen COVD-19 ...........................................................43 8.3. Verschillende rollen binnen de Twm ............................................................43

Pagina 1 van 58

Hoofdstuk 9 Impact ambtelijke organisatie .............................................................46 9.1. Inleiding ........................................................................................................46 9.2. Wat is er gedaan binnen de ambtelijke organisatie.....................................46 Hoofdstuk 10 Successen en leerpunten van onze aanpak.....................................49 10.1. Leerpunten en successen ..........................................................................49 10.2. Kansen en knelpunten voor de organisatie ...............................................50 10.3. Conclusie....................................................................................................51 Hoofdstuk 11: voortgangsrapportage financiën rondom reserve coronacrisis........52 11.1. Inleiding ......................................................................................................52 11.2. Stand van zaken 2020................................................................................53 11.3. Vooruitblik naar 2021 .................................................................................55 11.4. Conclusie....................................................................................................57

Pagina 2 van 58

Eén jaar coronacrisis in Heemstede – terugblik en toekomst Evaluatie en toekomstvoorstellen gevolgen corona

Inleiding Sinds maart 2020 is sprake van een wereldwijde coronacrisis. Landelijk worden er sinds het begin van de crisis ingrijpende maatregelen genomen en ook Heemstede heeft maatregelen getroffen om het coronavirus te bestrijden. In Heemstede stellen de economische, sociaal-maatschappelijke en financiële gevolgen van de crisis de gemeente voor een aantal grote uitdagingen. Het is belangrijk stil te staan bij deze uitdagingen en hierop te anticiperen zover dat binnen onze mogelijkheden ligt. Het afgelopen jaar heeft impact gehad op alle inwoners van Heemstede. Thuis aan het werk met of zonder kinderen, ondernemingen van de ene op de andere dag voor langere tijd gesloten, zorg over het corona virus of zorg over werk en inkomen. Een aantal zorg instellingen in Heemstede zijn helaas ook hard getroffen door het coronavirus en in het totaal zijn 57 Heemstedenaren overleden aan het coronavirus. De komende periode lijken de vooruitzichten hoopvoller met de start van de vaccinaties. Inmiddels weten we ook dat de coronacrisis structurele gevolgen voor de maatschappij heeft. Bij het opstellen van de begroting 2021 dachten we een eindstreep van de crisis in zicht te hebben. Zodoende zou een koerswijziging voldoende zijn om de gevolgen op te vangen.

Het inzicht dat Corona structurele gevolgen heeft en structurele inzet behoeft, doet ons realiseren dat er pas op termijn duidelijk wordt wat deze koerswijziging moet inhouden. We stevenen af op een endemie in plaats van een pandemie. Er is nog steeds veel onduidelijk. Wat komt er op ons af als de steunpakketten vanuit de overheid aflopen? Welke kortingen in het gemeentefonds staan ons nog meer te wachten en hoe vangen we de ondernemers en inwoners op die structureel met de gevolgen van corona te maken hebben? Voor het komende jaar geeft de kadernota 2022-2025 houvast. Dat wat we wel weten en wat in ons vermogen ligt om te doen, werken we uit in de begroting 2022. De gemeente Heemstede heeft het afgelopen jaar de schouders gezet onder de coronacrisis in samenwerking met ondernemers, inwoners en het maatschappelijk middenveld. Het onvoorspelbare verloop van de crisis vraagt continu om improviseren en doet een beroep op onze wendbaarheid en flexibiliteit. Ondanks de uitvoering van alle maatregelen en inzet rondom de crisis, hebben we de basisdienstverlening, projecten en programma’s door laten lopen en nieuwe zaken opgepakt en blijven we dat doen. De notitie ‘1 jaar Corona crisis in Heemstede’ bevat een aanpak voor de komende tijd en een doorkijk naar de toekomst; de Herstelagenda.

Deze herstelagenda is tot stand gekomen op basis van wat de gemeente in 2020 in het kader van corona

Pagina 3 van 58

heeft gedaan, hoe dit is verlopen en welke lessen hieruit getrokken zijn. Ook de verschillende onderzoeken van het afgelopen jaar naar de regionale en lokale impact van het virus zijn meegenomen. Naar aanleiding van de commissievergadering op 17 november 2020 wordt integraal gekeken naar de effecten die de coronacrisis teweegbrengt en waar de gemeente de komende periode op in wil zetten. Op 17 november 2020 is de raad een zienswijze voorgelegd om input op te halen over de kansen en knelpunten voor Heemstede. Aandachtspunten die de gemeente hieruit heeft meegenomen zijn onder andere: - De inrichting van de openbare ruimte en gebruik/inrichting van de buitenruimte. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan speelvoorzieningen en sport. - Aandacht voor de arbeidsmarkt. Wat gebeurt er op regionaal niveau, hoe gaat het met werk naar werktrajecten en wat zijn de mogelijkheden voor omscholing. - Aandacht voor de inkomensvoorziening, minima en schuldhulpverlening. - Eenzaamheid/sociale verbondenheid en ontmoeten. - Thuiswerkplekken in de wijk. - Ventilatie van gemeentelijke panden. - Aandacht voor communicatie over coronacampagnes.

Op basis van deze input vanuit de commissie en het gedane onderzoek ligt nu deze notitie aan u voor waarin enerzijds wordt teruggeblikt en anderzijds vooruitgeblikt om de nieuwe situatie op een goede manier het hoofd te bieden en gezamenlijk prioriteiten te stellen. De herstelagenda is het resultaat van het gedane onderzoek. De herstelagenda geeft in een notendop weer welke zaken de komende tijd prioriteit hebben of krijgen en welke opgaven de gemeente ziet voortkomen uit de coronacrisis. Corona is een structureel onderdeel is geworden van het werk en de samenleving. In de lopende programma’s en projecten is hier aandacht voor. De ontwikkelingen worden waar mogelijk meegenomen en voorgelegd bij de commissie en de raad. De langere termijn gevolgen worden hiermee zoveel mogelijk ingebed in het (nieuw te ontwikkelen of bijgestelde) beleid. Aan de hand van de stand van zaken of nieuwe beleidsnota’s wordt u meegenomen in dit langere termijn perspectief, of in de koerswijziging die op dat betreffende thema nodig is, alsmede de benodigde financiële middelen. Het lijkt dan ook verstandig om middelen te reserveren voor de langere termijn. Leeswijzer Dit voorstel bestaat uit tien hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt de Herstelagenda in tabel vorm weergegeven. Dit is een samenvatting van aanpak en toekomstperspectief per thema die later per hoofdstuk uitgebreid worden beschreven.

Het tweede hoofdstuk geeft een beeld van het aantal besmettingen, overlijdens en vaccinaties in Heemstede.

Pagina 4 van 58

In de hoofdstukken 3, 4 , 5, 6 en 7 gaan we achtereenvolgens in op vier gebundelde thema’s te weten: Hoofdstuk 3: economie, werk en inkomen; Hoofdstuk 4: samenleving; Hoofdstuk 5: gebruik van de buitenruimte en duurzaamheid Hoofdstuk 6: veiligheid, handhaving en evenementen Hoofdstuk 7: communicatie en participatie In hoofdstuk 8 wordt een toelichting gegeven op de rol van de burgemeester, het college en de gemeenteraad in de crisisaanpak en de onderlinge relatie daartussen. In hoofdstuk 9 gaan we in op de consequenties van de crisis voor de ambtelijke organisatie. Hoofdstuk 10 bevatten de successen en leerpunten van de aanpak van de gemeente en de kansen en knelpunten van de crisis voor de gemeente. In hoofdstuk 11 nemen we u tot slot mee in de huidige stand van zaken inzake de financiën gerelateerd aan corona en de genomen (financiële) maatregelen door de gemeente. Hoofdstuk 2 tot en met hoofdstuk 6 volgen dezelfde opbouw:  Terugblik: wat heeft de gemeente gedaan op het desbetreffende beleidsveld in relatie tot het coronavirus.  Uitkomst impact analyses: Vervolgens worden de verschillende onderzoeken besproken die zijn uitgevoerd. Het gaan dan om het verdiepend onderzoek voor de gemeente Heemstede in augustus 2020 en de regionale corona impact monitors. De betrokken onderzoeken moeten gelezen worden in de context van het moment waarin ze zijn uitgevoerd.

Het ‘Verdiepend onderzoek naar de impact van de coronacrisis in Heemstede’ is een lokaal onderzoek dat eenmalig is uitgevoerd en een beeld geeft van de stand van zaken in Heemstede in augustus/september 2020. Daarnaast is de laatste editie van de ‘Regionale Corona Impact Monitor’ betrokken en geeft een beeld van de situatie in de regio Kennemerland tot en met december 2020.  Aanpak: concrete aanpak van de gemeente voor de komende tijd.  Toekomst: geeft verwachting aan voor de toekomst: welke thema’s gaan een rol spelen en welke opgaven zien we in de toekomst. Aanpak en komstperspectief vormen samen de herstelagenda.

Pagina 5 van 58

Hoofdstuk 1 Herstelagenda

Herstelagenda

Economie, werk en inkomen

Aanpak komende periode

Toekomstperspectief





        

Samenleving

    

 

Uitvoering regionale doe-agenda en regionale samenwerking arbeidsmarkt onderhouden Uitvoering beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Ondernemers informeren over ‘Over Rood’ Inventariseren behoefte bij heroriëntatie voor zelfstandig ondernemers Uitvoeren van de TONK Precario tarieven voor terrassen tot 1 juli 2021 met 100% verlagen Marktgelden alleen voor gebruik van werkelijk aantal vierkante meters heffen GBKZ moedigt het betalen in termijnen aan Herstelsubsidie over de 3 winkelgebieden naar rato van het aantal winkels Huurcompensatie van maximaal 50% voor ondernemers binnen het gemeentelijk vastgoed te verlenen voor de periode dat zij verplicht geheel of gedeeltelijk gesloten zijn Uitvoering jeugd aan zet & Young Leaders Light projecten Motiveren van sport en bewegen Invulling motie eenzaamheid Opzetten van digitaal cultureel platform Activiteiten ten behoeve van mentale gezondheid, aansluiting campagne GGD Regeling ventilatie op scholen opzetten Blijvend monitoring van en in samenwerking met het maatschappelijk middenveld

   

  

   

Het totale pakket van lokale steunmaatregelen blijvend vernieuwen en aanpassen. Stimuleren van ondernemerschap, aanmoedigen van innovatieve ideeën Onderzoek naar steun ondernemers in bepaalde branches Ontwikkelingen en gevolgen van corona borgen in uitvoeringsplan reintegratie Doorzetten regionale samenwerking m.b.t. arbeidsmarkt en bijsturen waar nodig

Investeren in jongerenparticipatie Intensiveren preventieve inzet jeugd Nieuwe gezondheidsinzichten verankeren in het lokaal preventieakkoord Inzetten op structurele aanpak van eenzaamheid Versterken van ondersteuning GGZ in de wijk Realiseren studie- en thuiswerkplekken in de wijk Alternatieve activiteiten uit de samenleving en het maatschappelijk middenveld kansen bieden

Pagina 6 van 58

Gebruik van de buitenruimte, en duurzaamheid

  

Veiligheid, handhaving en evenementen

   

Communicatie & participatie

  

Vaststellen en uitvoeren van actieplan spelen Inzichten verwerken in het lokaal sportakkoord Wensen van gebruikers meenemen in dagelijks onderhoud waar nodig en mogelijk



Het uitvoeren van het uitvoeringsplan 2020-2021 Continuering inzet extra toezicht & handhaving Blijvend in contact staan met de inwoners van de gemeente Heemstede Meedenken met, wanneer en hoe (digitale) evenementen georganiseerd kunnen worden Positieve communicatie Opstellen tijdlijn belangrijke communicatiemomenten Blijvend inwoners betrekken



 

 

-

Invulling geven aan veranderende functie van de buitenruimte, ook in de winkelstraten, aan de hand van de wijkplannen Inzichten verwerken in het lokaal preventieakkoord Regionaal samenwerking blijven opzoeken op onderwerpen als circulaire economie en nieuwe mobiliteit Blijvend inspelen op ontwikkelingen cyberveiligheid Het herkennen, voorkomen en aanpakken van ondermijning Investeren en onderhouden van de samenwerking met partners binnen en buiten het veiligheidsdomein

Mogelijkheden verkennen van digitale dienstverlening, digitale participatie en digitaal werken

Pagina 7 van 58

Hoofdstuk 2 Heemstede in beeld Dit hoofdstuk geeft een cijfermatig beeld van Heemstede. Het toont informatie over het aantal COVID-19 besmettingen gemeten vanaf 1 juni 2020 (vanaf dit moment was het voor iedereen mogelijk om zich bij klachten te laten testen), overlijdens waarbij COVID-19 geconstateerd is en gezette vaccinaties sinds 7 januari 2021 onder de inwoners van Heemstede. Regionale en lokale besmettingscijfers Per 1 juni 2020 is het mogelijk voor iedereen om zich bij klachten te laten testen. Tegelijkertijd is het aannemelijk dat niet iedereen met COVID-19 getest is en dat het werkelijke aantal besmettingen hoger ligt. Aantal COVID-19 besmettingen in de regio Kennemerland (cumulatief: 1 juni 2020 tot en met 10 maart 2021):

Aantal COVID-19 besmettingen per gemeente (cumulatief: 1 juni 2020 tot en met 10 maart 2021):

Pagina 8 van 58

Overlijdens in Heemstede Sinds het begin van de coronacrisis zijn 57 inwoners van Heemstede overleden waarbij COVID-19 is vastgesteld. Het gaat om het aantal overleden COVID-19 patiënten dat gemeld is aan het RIVM. Het werkelijke aantal overleden COVID-19 patiënten ligt naar verwachting hoger dan het aantal overleden personen gemeld door het RIVM, omdat er geen meldingsplicht geldt voor overlijden aan COVID-19. Het merendeel van de overleden inwoners van Heemstede waarbij COVID-19 is vastgesteld, was op het moment van overlijden bewoner van één van de lokale verpleeg- en verzorgingshuizen. Vooral de instellingen Zorgbalans Kennemerduin, Zorgbalans De Heemhaven en Stichting St. Jacob Bosbeek zijn hard getroffen door het coronavirus. De tabel en de grafiek hieronder weergeven het aantal door het RIVM gemelde overlijdens in Heemstede waarbij COVID-19 is vastgesteld, vanaf maart 2020 tot en met februari 2021. Vóór maart 2020 zijn geen overlijdens gemeld en ook na februari 2021 zijn tot op heden nog geen overlijdens in Heemstede gemeld. Maand 2020/2021 Maart April Mei Juni Juli Augustus

Aantal gemelde overlijdens 8 22 2 0 0 0

Maand 2020/2021 September Oktober November December Januari Februari

Aantal gemelde overlijdens 1 2 1 13 6 2

Pagina 9 van 58

COVID-19 Overlijdens Heemstede 25 20 15 10 5

be r No ve m be r De ce m be r Ja nu ar i Fe br ua ri

to

be

r

Ok

pt em

Se

Au

gu

st

us

li Ju

ni Ju

ei M

ril Ap

M

aa

rt

0

Bron: RIVM.

Regionale en lokale vaccinatiecijfers In de periode van 7 januari tot en met 10 maart 2021 zijn onder de inwoners van regio Kennemerland 33.006 vaccinaties gezet. Daarvan hebben 26.208 inwoners alleen nog de eerste prik ontvangen en hebben reeds 6.798 inwoners zowel de eerste als de tweede prik gehad. In Heemstede hebben in dezelfde periode 1.942 inwoners de eerste prik ontvangen en reeds 310 inwoners ook de tweede prik. Dit zijn alleen de cijfers van vaccinaties gezet door GGD’en. Vaccinaties gezet door huisartsen, ziekenhuizen en andere partners zijn hierin niet meegerekend. Aantal vaccinaties gezet onder inwoners regio Kennemerland (cumulatief: 7 januari tot en met 10 maart):

Pagina 10 van 58

Aantal vaccinaties gezet onder inwoners per gemeente (cumulatief: 7 januari tot en met 10 maart 2021):

Pagina 11 van 58

Hoofdstuk 3 Economie, werk en inkomen Dit hoofdstuk begint met een terugblik op wat er sinds het begin van de crisis in Heemstede is gedaan op het gebied van economie, werk en inkomen. Vervolgens worden kort de uitkomsten van de verschillende onderzoeken op deze thema’s benoemd. Tot slot, eindigt dit hoofdstuk met de concrete aanpak voor de komende periode en een blik op de verwachtingen voor de toekomst die voor ons ligt. 3.1. Terugblik Steunmaatregelen Voor ondernemers zijn er vanuit de Rijksoverheid verschillende noodmaatregelen beschikbaar gesteld. Naast deze landelijke maatregelen bood en biedt Heemstede een aanvullend pakket lokale maatregelen om de Heemsteedse ondernemers, zzp’ers, stichtingen en verenigingen extra te ondersteunen. Ondernemersloket Naast de steunmaatregelen hebben we een ondernemersloket opgericht in maart 2020 om ondernemers van informatie te voorzien en hen te helpen bij vragen over de Tijdelijke overbrugginsregeling voor zelfstandig ondernemers (Tozo). Veel mensen van verschillende afdelingen hebben zich hiervoor ingezet. Dit loket is binnen een week operationeel geworden. Vooral in de eerste weken van het loket is hier intensief gebruik van gemaakt. Eind mei 2020 is het ondernemersloket weer gestopt omdat de vraag hiernaar was afgenomen.

Vanaf 1 maart 2021 is het ondernemersloket nieuw leven ingeblazen wegens toenemende vragen van ondernemers en zzp’ers onder andere over de nieuwe regeling Tijdelijke ondersteuning voor noodzakelijke kosten (TONK). Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo 1, 2 en 3) Sinds het begin van de coronacrisis kunnen ondernemers ondersteuning krijgen vanuit de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze landelijke maatregel voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. Ook voorziet het in een lening voor bedrijfskapitaal van maximaal € 10.157 om zakelijke liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Hieronder vindt u een kort overzicht rondom de inzet van steunpakketten in Heemstede. TOZO Tozo 1

Aantal aanvragen 610

Aantal toekenningen 510

Bijzonderheden Binnen 3 dagen ruim 330 aanmeldingen bij IASZ voor financiële steun. Normaal gesproken zijn dit er 10 per jaar.

Pagina 12 van 58

Tozo 2

160

144

Invoering van de partner-inkomenstoets. Iedereen moet opnieuw aanvragen (deels verkort).

Tozo 3 (deze regeling loopt nog door en kan worden aangevraagd: terugwerkende kracht tot 1 januari 2021)

139

138

Iedereen moet opnieuw aanvragen (deels verkort).

53

Voor bedrijfskosten kan maximaal € 10.157 worden geleend tegen 2% rente. Aflossing start per 1 juli 2021. Over de periode januari 2021 tot en met juni 2021 wordt tijdelijk geen rente berekend.

Tozo 1,2 en 3 Bedrijfskapitaal

xxx1

In Heemstede hebben 78 ondernemers zowel gebruik gemaakt van Tozo 1, 2 en 3. Waarvan 55 ononderbroken sinds Tozo 1. Vanaf de aanvraag voor Tozo 3 wordt er actief uitgevraagd in welke branche ondernemers werkzaam zijn. De grootste groep ondernemers met een Tozouitkering geeft aan te werken in de branche ‘cultuur en sport’, waaronder de evenementensector. Ook horeca, groothandel/detailhandel, advies/consultancy en persoonlijke dienstverlening scoren hoog. Vanaf 1 februari 2021 kan de aanvraag voor Tozo 3 met langere terugwerkende kracht worden aangevraagd. Inmiddels zijn de aanpassingen hiervoor doorgevoerd. Ondernemers die ook na 31 maart 2021 nog niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien kunnen per 1 april 2021 de Tozo 4 aanvragen. De eerder aangekondigde vermogenstoets gaat niet door. Wel moet er opnieuw (verkort) worden aangevraagd. Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) De Tonk gaat met terugwerkende kracht gelden van 1 januari tot en met 30 juni 2021. De Tonk is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorziene en onvermijdelijke substantiële terugval in 1 Het aantal aanvragen bedrijfskapitaal is niet ingevuld, omdat dit een vertekend

beeld zou geven. Velen hebben dit in eerste instantie aangekruist, maar na nadere informatie geconstateerd dat ze het niet wilden of het verkeerd begrepen hadden.

Pagina 13 van 58

hun inkomen waardoor ze niet meer in hun noodzakelijke kosten kunnen voorzien. Dit kan bijvoorbeeld gelden voor werknemers die hun baan verliezen en geen recht (meer) hebben op een uitkering, voor zelfstandigen die vanwege de coronamaatregelen hun opdrachten zien verdwijnen maar geen aanspraak op de Tozo kunnen maken, maar ook voor degenen die al in 2020 ingestroomd zijn in een uitkering (WW, bijstand of Tozo) vanwege de coronacrisis en voor wie de hoogte van de uitkering onvoldoende is om de vaste lasten te betalen. De TONK kan dan voorzien in (gedeeltelijke) tegemoetkoming voor noodzakelijke kosten. Het kabinet reserveert hiervoor landelijk € 130 miljoen, inclusief kosten voor de uitvoering. De verwachting is dat wij rond half maart 2021 de TONK-aanvragen in behandeling kunnen nemen. Precariobelasting/huurcompensatie De gemeente heeft op een aantal punten financiële lastenvermindering doorgevoerd, zoals terrasverruiming en kwijtschelding van de precariobelasting. Vanaf 1 juni 2020 hoeven ondernemers met een terras geen extra precariobelasting te betalen. Daarnaast is de precariobelasting voor de maanden maart tot en met juni 2020 helemaal kwijtgescholden. Na 1 oktober 2020 konden ondernemers conform bestaand beleid contact opnemen met GBKZ voor uitstel van betaling of een betalingsregeling. Aanvragen hiervoor worden per individueel geval beoordeeld.

Het tarief in de verordening Precario 2020 voor terrassen en uitstallingen is door de raad begin oktober op nul euro vastgesteld. Daarnaast heeft het college op 8 december 2020 besloten de helft van de huur over de periode van 16 maart tot 1 juni 2020 en van 14 oktober 2020 tot 1 januari 2021 kwijt te schelden aan de van de gemeente hurende horecaondernemers waarvan de onderneming verplicht gesloten is wegens coronamaatregelen. Overige ondersteuning van lokale ondernemers De gemeente is en blijft in gesprek met de lokale Heemsteedse ondernemers over de huidige situatie. De lijnen zijn kort en ondernemers en de gemeente weten elkaar goed te vinden. Voor wat betreft de detailhandel is er vooral aandacht voor thema’s zoals spreiding van het winkelend publiek door een verruiming van openingstijden, lokaal kopen, omgaan met wachtrijen voor winkels, het opzetten van een gezamenlijke bezorgservice op initiatief van de ondernemers en het veilig begaanbaar maken van stoepen waarbij uitstallingen in de openbare ruimte verminderd zijn. Vanaf 10 februari mag er gewinkeld worden met “Click & Collect”. De avond voor de invoering van “Click en Collect” is de gemeente samen met de ondernemers van de Binnenweg in gesprek gegaan en konden wederzijds vragen worden gesteld over de wijzen waarop het “nieuwe winkelen” vorm zou krijgen. Deze gezamenlijke aanpak is door beide partijen gewaardeerd.

3.2. Uitkomsten corona onderzoeken Hieronder zijn de belangrijkste uitkomsten uit het ‘Verdiepend onderzoek impact coronacrisis in Heemstede’ (kwalitatief onderzoek) en de ‘Regionale corona impact

Pagina 14 van 58

monitor’ (kwantitatief onderzoek) op het gebied van economie, werk en inkomen kort samengevat. Verdiepend onderzoek impact coronacrisis in Heemstede (kwalitatief) Werksituatie en inkomen Twee derde van de werkende Heemstedenaren geeft aan dat hun werksituatie is veranderd door de crisis. De grootste verandering is het meer gaan thuiswerken (41%). Een op de tien werkzame inwoners heeft door de crisis werk of opdrachten verloren (11%); onder zzp’ers is dit bijna de helft (46%). Voor ongeveer driekwart van de inwoners zijn de inkomsten sinds de coronacrisis (april tot en met augustus) min of meer gelijk gebleven in vergelijking met de periode vóór de coronacrisis. Van ongeveer een op de zes (17%) is het inkomen ten opzichte van de periode voor de coronacrisis gedaald. Vooral het inkomen van ondernemers en zzp’ers is gedaald. Ondernemers en zzp’ers Niet alle ondernemers en zzp’ers zijn zichtbaar voor ons. 14% van de ondernemers uit een steekproef van 1000 hebben gereageerd. Voorts blijkt dat de helft van deze deelnemers zzp’er is (45%). In de bedrijvenpopulatie in Heemstede zijn zzp’ers dan ook sterk vertegenwoordigd (69%). Het onderzoek dateert van vóór de tweede coronagolf. De verwachting is dat de negatieve gevolgen van de crisis nog zullen gaan toenemen. Faillissementen zijn niet uit te sluiten.

Regionale corona impact monitor (kwantitatief) Economie Zowel het consumenten- als het ondernemersvertrouwen keldert sterk in de loop van 2020 in de provincie Noord-Holland. In het vierde kwartaal van 2020 neemt het consumenten- en ondernemersvertrouwen weer licht toe, maar blijft laag. Arbeidsmarkt Het UWV voorspelde afgelopen oktober een sterke banenkrimp voor de sectoren in de horeca, cultuur en overige dienstverlening. Ook in het vierde kwartaal meldt het UWV dat vooral bij uitzendbureaus en in de horeca veel banen verdwenen. Desondanks ontstonden er meer bedrijfsvestigingen in de regio Kennemerland dan dat er banen verdwenen. Dit zorgt uiteindelijk voor een toename van 520 banen in de regio. Ook waren er minder faillissementen in heel 2020 dan in 2019. Hierin spelen de steunmaatregelen hoogstwaarschijnlijk een grote rol. Het aantal vacatures steeg in het derde kwartaal van 2020 in vrijwel alle sectoren in de regio Kennemerland. De verwachting is dat er in het vierde kwartaal minder vacatures waren door het hogere aantal WW-uitkeringen. NOW en TOZO De ondernemers in de regio Kennemerland maken tot nu toe iets minder gebruik van NOW 3.1 (18% van de bedrijven) dan van NOW 1.0 (36%). NOW 2.0 werd

Pagina 15 van 58

door 18 procent gebruikt. Uit een enquête van UWV blijkt dat het minder gebruik van NOW 2.0 voornamelijk komt doordat bedrijven in de aanvraagperiode minder steun nodig hadden, omdat het beter ging na de zomer. Het aandeel zzp’ers dat gebruikmaakt van Tozo was het grootst in de maanden april en mei van 2020. Toen vanaf 1 juni 2020 ook naar het inkomen van de partner werd gekeken, nam het aantal ontvangers af. In december 2020 loopt het aantal ontvangers wel weer op. Waarschijnlijk komt dit doordat verschillende bedrijven dicht moesten en daardoor behoefte hebben aan steun. WW-uitkeringen Op de arbeidsmarkt is in alle gemeenten tussen oktober en december 2020 een sterke toename te zien van het aantal WW-uitkeringen. Verschillende bronnen voorspellen dat het huidige aantal WW-uitkeringen slechts een stilte voor de storm is en dat de werkloosheid de komende jaren toe gaat nemen. Bijstandsuitkeringen Heemstede In de periode maart tot en met december 2020 zijn er 123 aanvragen voor bijstandsuitkeringen ingediend. Dit zijn ruim 2 keer meer aanvragen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar (54 aanvragen). Op 3 december 2020 zijn er in Heemstede 314 mensen die een bijstandsuitkering ontvangen. Schuldhulpverlening Heemstede Ondanks de coronacrisis is het aantal inwoners dat gebruik heeft gemaakt van schuldhulpverlening in 2020 ongeveer hetzelfde als in 2019.

De branchevereniging voor schuldhulpverlening verwacht op termijn een toename van het aantal hulpaanvragen met minimaal 30 procent. Woningmarkt In 2020 steeg het aantal actief woningzoekenden in de sociale huursector met 8 procent. Het aantal aangevraagde urgenties voor sociale huur, is in de eerste drie kwartalen van 2020 iets lager dan in 2019. Het vierde kwartaal is vergelijkbaar met dezelfde periode een jaar eerder. De invloed van corona is onduidelijk. 3.3. Aanpak komende periode Op basis van de inzichten die nu beschikbaar zijn gaan de volgende zaken een rol spelen in het domein economie, werk en inkomen: - Er wordt een banenkrimp verwacht, vooral in de sectoren horeca, cultuur en overige dienstverlening. - Het aantal faillissementen gaat toenemen wanneer de steunmaatregelen ophouden. - Het aantal WW- en bijstandsuitkeringen zal blijven toenemen door onder andere een verwachte toename van de werkloosheid. - Het aantal schuldhulpverleningsaanvragen neemt naar verwachting toe.

Pagina 16 van 58

Om deze factoren zoveel mogelijk af te vlakken worden de volgende maatregelen genomen. Hieronder een overzicht: 1. Arbeidsmarkt Door de Coronacrisis verandert onze arbeidsmarkt ingrijpend. De belangrijkste gevolgen van de Coronacrisis voor de arbeidsmarkt zijn inmiddels bekend:  Jongeren, flexwerkers en zzp’ers zijn extra kwetsbaar.  Sommige sectoren krimpen of verdwijnen, andere sectoren zijn kansrijk. Sectoren waar een banenkrimp wordt verwacht zijn de sectoren horeca, cultuur en overige dienstverlening.  Voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt is het extra moeilijk een betaalde baan te vinden of te houden. Regionale ‘Doe-agenda’ In samenwerking met de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond is de regionale aanpak arbeidsmarkt 2020-2022 opgesteld. De regionale aanpak arbeidsmarkt richt zich op vier pijlers: • Van onderwijs naar werk • Van werk naar werk • Van uitkering naar werk • Het benutten en stimuleren van werkgelegenheid Onder de verschillende pijlers hangen thema’s en onder de thema’s hangen concrete acties. De acties vormen samen de regionale doe-agenda arbeidsmarkt voor 2020-2022. 2. Aanpak schulden Samen tegen schulden In het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 ‘Samen tegen schulden’ is besloten tot een aanpak vroegsignalering van schulden. Daarnaast is aanvullende dienstverlening beschikbaar gesteld voor en door ondernemers.

Ook voor jongeren met geldzorgen is extra aandacht. Door deelname aan nieuwe initiatieven wordt de schuldhulpverlening bovendien sneller en effectiever. Over Rood Bij Over Rood helpen ondernemers andere ondernemers die bijvoorbeeld financiële problemen of administratieve achterstanden hebben. De ondernemers die op dit moment Tozo 3 ontvangen, zijn hier recentelijk over geïnformeerd. Binnenkort wordt de informatie breder gedeeld zodat ook andere ondernemers hier gebruik van kunnen maken. 3. Heroriëntatie voor zelfstandig ondernemers Begin 2021 is een volgende fase gestart binnen de Tozo. De gemeente is bezig om te kijken hoe zij inwoners – zowel zelfstandig ondernemers en werknemers in loondienst – waar nodig kan ondersteunen om zich voor te bereiden op een nieuwe toekomst. Alle zelfstandigen met een hulpvraag, die redelijkerwijs niet in

Pagina 17 van 58

staat zijn om zonder hulp verder te komen, kunnen met hun hulpvraag bij de gemeente terecht. Dit geldt ook voor zelfstandigen die geen Tozo (meer) ontvangen. De bedoeling is dat de gemeente samen met inwoners bekijkt of en welke ondersteuning nodig is. Dit kan bijvoorbeeld gaan om coaching, advies, bijof omscholing en heroriëntatie. In de regio trekken we als gemeenten samen op om een zo goed mogelijk passend aanbod neer te zetten en maatwerk te bieden als dat nodig is. 4. Lokale ondernemers De gemeente houdt de lijnen kort met lokale ondernemers in de detailhandel en blijft met hen in gesprek over welke mogelijkheden er zijn. De verwachting is dat de stemming van de BIZ Heemstede centrum in april een positieve impuls zal geven aan het samenhorigheidsgevoel van de ondernemers en de wil om er samen de schouders onder blijven te zetten. Lokale steunmaatregelen ondernemers In 2020 heeft de gemeente Heemstede noodsteunmaatregelen getroffen om de gevolgen van de coronacrisis voor ondernemers en instellingen op te vangen. Het doel is te voorkomen dat de continuïteit en liquiditeit van deze organisaties in gevaar komt. Omdat de coronacrisis zeker in de eerste helft van 2021 nog niet achter de rug is, zijn ook in 2021 maatregelen nodig. De gemeente vult aan op maatregelen van Rijk en provincie en voert de maatregelen uit waarvoor het Rijk geld beschikbaar stelt.

De maatregelen van de gemeente worden genomen bovenop de landelijke maatregelen, zoals bijvoorbeeld de ToZo en Now. De maatregelen zijn er op gericht om op korte termijn het (financiële) leed te verzachten. Echter is er meer nodig om de gevolgen van de crisis zoveel mogelijk te boven te komen. Naast de maatregelen voor financiële steun worden ook maatregelen voorgesteld waarbij incidentele investeringen worden gedaan die voor structurele verbeteringen moeten zorgen. Maatregelen ter ondersteuning van ondernemers Om ondernemers tijdens de coronacrisis ondersteuning te bieden, wordt voorgesteld maatregelen te treffen die financieel op korte termijn helpen. Daarnaast zal er gekeken moeten worden naar maatregelen die gericht zijn op een structurele (lange termijn) verbetering, waarbij een incidentele éénmalige investering wordt gedaan die voor structurele verbeteringen moet zorgen. Maatregelen gemeentebelastingen 2021 Naast de landelijke steunmaatregelen zijn er verschillende lokale belastingmaatregelen die kunnen bijdragen aan een financiële verlichting van ondernemer en een steuntje in de rug kunnen bieden voor steun voor wederopbouw. 

Precariobelasting: Voorstel is om in ieder geval tot 1 juli 2021 de tarieven voor terrassen en uitstallingen met 100% te verlagen, ongeacht of de horeca en winkels vóór die

Pagina 18 van 58

tijd open gaan. Begin mei kan opnieuw worden bezien of verlenging van de maatregelen nodig is. De kosten tot 1 juli 2021 zijn €24.000. 

Marktgeld: Zolang de niet-essentiële kramen gesloten zijn worden zij niet aangeslagen. De overige marktkramen worden aangeslagen voor het aantal m2 die werkelijk gebruikt wordt. Voorstel is om voor geheel 2021 marktkramen aan te slaan voor het werkelijk gebruik van het aantal m2.



OZB/Riool/Afvalstoffenheffing: GBKZ hanteert voor betalingen de vastgestelde werkwijze conform de gemeentelijke leidraad. De heffing wordt via automatische incasso in 7 termijnen geïnd, de eerste incasso is op 31 maart 2021. GBKZ moedigt de betaling in termijnen aan. Het huidige beleid biedt de mogelijkheid tot automatische incasso en onder voorwaarden een betalingsregeling te treffen op basis van de financiële positie. Voorstel is om de door GBKZ opgestelde tekst mee te geven aan de medewerkers als antwoord op mogelijk vragen van ondernemers.

Ondernemers winkelgebieden Winkels en horeca zijn belangrijk voor de gemeente voor het voorzieningenniveau en ook willen we ervoor blijven zorgen dat de winkelgebieden toekomstbestendig en aantrekkelijk zijn. Om de ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis maar ook om te ondersteunen bij het herstel wordt voorgesteld om vanuit de reserve coronacrisis € 50.000 ter beschikking te stellen voor activiteiten die het herstel van de lokale ondernemers bevordert. Het budget zal ingezet worden voor corona gerelateerde initiatieven en activiteiten die een bijdrage leveren aan het herstel van het ondernemersklimaat en de economische gebieden. De gemeente geeft partijen die activiteiten willen organiseren ten behoeven van de lokale ondernemers in de winkelstraten een steun in de rug. De subsidie zal gebruikt moeten worden voor gezamenlijk herstel en toekomst gerichte initiatieven zoals bijvoorbeeld het ontwikkelen van een lokale digitale winkelstraat (zoals de digitale winkelstaart in Haarlem of in Velsen) of een corona-proof activiteit.

De herstelsubsidie zal worden verdeeld over de 3 winkel gebieden naar rato van het aantal winkels;  Raadhuisstraat / Binnenweg € 30.000  Jan van Gooyenstraat € 10.000  Zandvoortselaan € 10.000 Huurcoulance regeling gemeentelijk vastgoed Sinds de uitbraak van de coronacrisis heeft een aantal huurders van het gemeentelijk vastgoed moeite om de volledige huur te betalen. Naast horeca ondernemers komen er ook vanuit andere huurders huurcompensatie aanvragen

Pagina 19 van 58

binnen. In lijn met de jurisprudentie over dit thema, de basis van de algemene uitgangspunten uit het Steunakkoord Retail en in navolging van Haarlem is het voorstel om huurcompensatie van maximaal 50% te bieden voor ondernemers binnen het gemeentelijk vastgoed voor de periode dat zij verplicht geheel of gedeeltelijk gesloten zijn. Onduidelijk is hoe de coronamatregelen er vanaf april 2021 uit zien, maar uitgaande van een volledige sluiting in de eerste 3 maanden van 2021 en een gedeeltelijke sluiting tot 1 juli, is het voorstel om voor deze periode € 45.000 extra budget beschikbaar te stellen voor een huurcoulance regeling gemeentelijk vastgoed. Ondernemersloket voortzetten We zien het aantal vragen van ondernemers de laatste tijd weer toenemen. Dit valt binnen de verwachtingen nu de maatregelen langer duren en er voor sommige ondernemers weinig perspectief is op de korte termijn. Het ondernemersloket is per 1 maart weer geopend om de lokale ondernemers te kunnen ondersteunen. 3.4. Toekomstperspectief Op het gebied van economie, werk en inkomen is nog veel onduidelijk over wat de toekomst gaat brengen. Op de volgende thema’s blijven in ieder geval aandacht vragen: Economie: samen met de ondernemers verder onderzoeken wat er nodig is bepaalde branches te ondersteunen.

Wat is er nodig wanneer de steunpakketten aflopen? Daarnaast zijn er zeker ook kansen te zien op het gebied van economie. Zo kan het geld voor de BIZ naast herstelplannen gebruikt worden voor goede initiatieven vanuit ondernemers op het gebied van innovatie en bijvoorbeeld duurzaam ondernemen. De gemeente wil het ondernemerschap binnen Heemstede blijven aanmoedigen en stimuleren. De gemeente wil hierin graag een partner zijn en blijven voor het ontwikkelen van ondernemerschap in Heemstede. De gemeente zal ook onderzoek gaan doen naar het ondernemerslandschap in Heemstede zodat de lokale steunmaatregelen beter afgestemd kunnen worden op de behoeften van de lokale ondernemers en een beter beeld te krijgen van de verschillende kenmerken van het ondernemerslandschap binnen de gemeente. Heemstede blijft het pakket voor lokale steunmaatregelen vernieuwen en aanpassen waar nodig. Werk: er is nog veel meer nodig om werkenden, werkzoekenden en ondernemers/werkgevers de komende jaren te ondersteunen, ook met maatwerk. In samenwerking met de regio is daarom de regionale aanpak arbeidsmarkt 20202022 opgesteld met ruimte voor lokaal maatwerk. We monitoren en stellen bij wanneer nodig. Dit kan ook extra investeringen betekenen. Re-integratie: ontwikkelingen en gevolgen corona borgen in uitvoeringsplan reintegratie, ook na aflopen Tozo en TONK.

Pagina 20 van 58

Pagina 21 van 58

Hoofdstuk 4 Samenleving Dit hoofdstuk begint met een terugblik op wat er in Heemstede op sociaalmaatschappelijk niveau is gedaan sinds het begin van de coronacrisis. Vervolgens worden op dit thema kort de uitkomsten van de verschillende onderzoeken genoemd. Tot slot, eindigt dit hoofdstuk met de concrete aanpak voor de komende periode en een blik op de verwachtingen voor de toekomst die voor ons ligt. 4.1. Terugblik Kwetsbaren, ouderen en mantelzorgers Kwetsbaren, ouderen en mantelzorgers worden hard geraakt door de coronacrisis. Mensen zijn nog meer aan huis gebonden. Daar komt bij dat dagbesteding en ontmoetings- en ondersteuningsactiviteiten enkel in aangepaste vorm plaatsvinden en aan het begin van de crisis helemaal stil hebben gelegen. Samen met het onze partners in het maatschappelijk middenveld monitoren we deze inwoners en houden we zicht op en denken we mee in de alternatieve inzet van de lokale zorgen welzijnsorganisaties. Ook proberen we innovatie te bevorderen, we hebben bijvoorbeeld het beeldbellen vanuit Plein 1 mogelijk gemaakt en op die manier heeft er pasgeleden een online kookworkshop plaatsgevonden.

Onze lokale partners uit het maatschappelijk middenveld in Heemstede – waaronder de bibliotheek, Zorgbalans en Kennemerhart – hebben waar mogelijk ook aanpassingen gedaan en alternatieven ontwikkeld die wel kunnen, zoals een combinatie van inwoners die fysiek aanwezig zijn en inwoners die digitaal meedoen, zogenaamde hybride vormen van dagbesteding en ontmoeting. Vrijwillige inzet Ook inwoners melden zich aan om kwetsbaren en ouderen te ondersteunen. Vanaf het begin van de crisis druppelen initiatieven van vrijwilligers bij de gemeente en WIJ Heemstede binnen. In samenwerking met WIJ Heemstede zetten wij ons in om vraag en aanbod te koppelen bijvoorbeeld via WE HELPEN. Ook brengen we initiatieven bij inwoners onder de aandacht door ze bijvoorbeeld op de website www.wijmakenheemstede.nl te plaatsen. Afgelopen voorjaar is een katern - in de vorm van een ganzenbord - opgenomen in De Heemsteder met als doel om kwetsbaren, ouderen en jongeren in Heemstede te ondersteunen bij het vragen om hulp. Tegelijkertijd diende het als stimulans voor alle inwoners om anderen hun hulp aan te bieden. Gezinnen en kinderen Vanwege de coronacrisis zijn mensen veel aan huis gebonden. Voor gezinnen die al kwetsbaar zijn, kan dit thuis extra spanningen opleveren. Kwetsbare gezinnen worden gemonitord door het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG).

Tot op heden is er geen significante stijging van hulpvragen van gezinnen te zien. Ook voor deze groep toont men inzet vanuit de samenleving. Ouders van kinderen die geen lid zijn van een vereniging kunnen contact opnemen met de buurtsportcoaches. Dit heeft als doel een sport te vinden die bij het kind past en vervolgens een

Pagina 22 van 58

vereniging die zich openstelt voor kinderen die (nu) geen lid zijn. Daarnaast is een stagiaire begonnen met inventarisatie en evaluatie van het preventieve jeugdaanbod in Heemstede, om ook ruimte te maken voor nieuwe initiatieven zoals Buurtgezinnen en Home-start. Noodopvang, kinderopvang & onderwijs Tijdens de eerste lockdown zijn in Heemstede zes kinderopvanglocaties voor noodopvang geregeld. In samenspraak met scholen, ouders en het CJG is noodopvang of benodigde (extra) begeleiding thuis geboden aan kinderen uit het speciaal onderwijs en kinderen uit kwetsbare gezinnen. In het voorjaar van 2020 zijn 253 kinderen opgevangen, waarvan 26 kinderen uit kwetsbare gezinnen. Op 2 juni 2020 maakten 33 kinderen gebruik van de noodopvang. Vanaf 16 december 2020 zijn de scholen en kinderdagopvang wederom gesloten. In tegenstelling tot de eerste lockdown moesten Heemsteedse basisscholen in deze tweede lockdown openblijven voor noodopvang. Bovendien moet dit gecombineerd worden met digitaal lesgeven. Uit gesprekken met schoolbesturen in Heemstede blijkt dat 10% tot 30% van de leerlingen gebruik maakt van de noodopvang. Dit is aanzienlijk meer dan tijdens de vorige lockdown. Dit komt omdat er minder angst onder de ouder is voor besmetting op school, er zijn er meer kinderen met een achterstand en werkgevers lijken minder met hun werknemers met schoolgaande kinderen mee te denken.

Dit betekent extra druk op de basisscholen. Om de druk te verlagen is er samenwerking gezocht met de kinderopvang of worden onderwijsassistenten ingezet om ervoor te zorgen dat deze combinatie goed loopt. Jongeren en Jeugd aan zet Landelijk is er steeds meer aandacht voor deze groep, ook in Heemstede. Tijdens de crisis werkt de gemeente met verschillende jongerenorganisaties samen om iets voor de Heemsteedse jongeren te kunnen betekenen. Ook zijn er middelen ‘Jeugd aan zet’ beschikbaar gesteld vanuit het Rijk waar Heemstede gebruik van maakt. Het doel is om activiteiten voor en door jongeren in Heemstede te organiseren, binnen de grenzen van de coronamaatregelen. Er is onder andere een reeks digitale activiteiten georganiseerd in kerst- en voorjaarsvakantie. Een succes was het ‘Fortnite toernooi’ met 242 deelnemers en 654 jongeren die hebben meegekeken. Ook de andere activiteiten trokken meer dan 200 kijkers. Bij de organisatie en uitvoering van de activiteiten is een groep van meer dan 25 jongeren betrokken geweest. Tot slot zijn er buiten (sport)activiteiten voor kinderen met en zonder beperking georganiseerd Tot slot zien we een lichte stijging van vragen naar hulp en ondersteuning vanuit jongeren bij het CJG en haar partners. Het gaat veelal om situaties waarin jongeren niet lekker in hun vel zitten, waardoor er meer spanningen ontstaan in de thuissituatie.

Daarnaast wordt er door jongeren vaker een beroep gedaan op de Jeugd GGZ hulp vanwege psychische klachten. Bij deze jongeren is er meestal al langer wat aan de hand en heeft de Coronacrisis de situatie verergerd.

Pagina 23 van 58

Continuïteit financiering WMO en Jeugdwet De VNG en het Rijk hebben afspraken gemaakt over de continuïteit van de financiering van de zorg in de Wmo en Jeugdwet tijdens de crisis. Het gaat dan over meerkosten ten gevolge van de coronamaatregelen, de financiering van alternatieve vormen van zorg en compensatie van inkomstenderving door verminderde inzet. In navolging hiervan zijn er samen met de regiogemeenten afspraken gemaakt met de zorgaanbieders over de financiering zodat de continuïteit van zorg geboden wordt. Hoe een en ander financieel uitpakt is nu nog niet te overzien. We hopen op een eerste inzicht bij de jaarrekening 2020 Vervoer De crisis heeft financiële consequenties voor de vervoerders binnen de Regiorijder. De gemeente heeft compensatie voor de vervoerders voor de gederfde inkomsten in samenwerking met de regiogemeenten geregeld. Daarnaast heeft de gemeente sinds kort de verantwoordelijkheid voor het vaccinatievervoer. Mensen met een WMO pas kunnen gratis gebruik maken van de regiorijder. Inwoners zonder WMO pas kunnen terecht bij Wij Heemstede voor het vrijwillige vervoer. Mocht ook dat geen soelaas bieden, dan kunnen inwoners contact opnemen met de gemeente voor een oplossing. 4.2.

Uitkomsten corona onderzoeken Hieronder zijn de belangrijkste uitkomsten uit het ‘Verdiepend onderzoek impact coronacrisis in Heemstede’ (kwalitatief onderzoek) en de ‘Regionale corona impact monitor’ (kwantitatief onderzoek) op het gebied van samenleving kort samengevat. Verdiepend onderzoek impact coronacrisis in Heemstede (kwalitatief) Een aantal thema’s die opvallen uit het lokale onderzoek naar de impact van de coronacrisis zijn: - Inwoners onder de 35 jaar: op meerdere aspecten ervaren inwoners onder de 35 jaar de coronacrisis anders dan de inwoners boven de 35 jaar. Ze voelen zich vaker gespannen, gestrest, of machteloos. Ook bijna de helft van deze groep geeft aan zich ‘soms’ of ‘vaak’ eenzaam te voelen. - Mantelzorgers: het aantal mantelzorgers in Heemstede is tijdens de crisis vrijwel gelijk gebleven in vergelijking met daarvoor. Inwoners geven wel aan dat er meerdere punten zijn waarop de gemeente mantelzorgers in coronatijd kan ondersteunen. - Ondersteunen van het maatschappelijk middenveld: stakeholders geven aan dat het contact met de gemeente gewaardeerd wordt, maar ook dat bij de tweede golf ‘de rek er wel uit is’. - Ventilatie gemeentelijke panden: ventilatie van gebouwen wordt genoemd als één van de maatregelen die wordt gemist. Regionale corona impact monitor (kwantitatief) Jeugdhulp

Pagina 24 van 58

De ontwikkeling van het aantal actieve cliënten jeugdhulpverlening verschilt per gemeente. In april en juli 2020 lijken er vooral dalingen te zijn. Dit sluit aan bij het beeld dat in die periode de jeugdhulp afgeschaald was. In augustus en september 2020 neemt het aantal cliënten weer toe. Mogelijk zit hier nog een deel van eerder uitgestelde hulp bij die niet plaats kon vinden tijdens de eerste lockdown. In december 2020 is het aantal cliënten in de jeugdhulpverlening in de meeste van deelnemende gemeenten vergelijkbaar met december 2019. In Heemstede (+7%) nam het aantal cliënten toe. WMO Een deel van de Wmo-zorg is sinds de corona-uitbraak stilgelegd en sommige cliënten hebben hulp stopgezet. Het is nog zeer onzeker hoe de Wmo-hulp zich in de nabije toekomst zal ontwikkelen. Waarschijnlijk zal enig effect merkbaar zijn. In de deelnemende gemeenten uit de Regio Kennemerland zijn in december 2020 4% meer Wmo-cliënten dan een jaar eerder. In Heemstede nam het aantal cliënten gedurende 2020 met 3% af, met een dip rond de eerste lockdown. 4.3. Aanpak komende periode Op diverse vlakken zijn er diverse concrete acties ondernomen of gaan we deze ondernemen. Voor een deel bent u hiervan de afgelopen periode op de hoogte gehouden door middel van collegeberichten of behandeling in commissie Samenleving.

Invullen van de Motie Eenzaamheid Uitvoering geven aan de motie eenzaamheid doen we door inzet van verschillende initiatieven, zoals de platform ontwikkeling. Dit is onder andere bedoeld voor het streamen van allerlei activiteiten en voorstellingen van diverse organisaties uit Heemstede, met een digitale ontmoetingsfunctie. Deze ontwikkeling nemen we mee in een verbreding van het digitaal cultureel platform (zie onder kopje ‘digitaal cultureel platform’). Daarnaast bouwen we verder aan het netwerk vanuit Plein 1 en gaan ons binnenkort aansluiten bij de landelijke campagne een tegen eenzaamheid. Tot slot gaan we de ontmoetings- en ondersteuningsactiviteiten verder uitbouwen en verdiepen, om meer impact te genereren in het tegengaan van eenzaamheid. Voor jongeren sluiten we aan bij de activiteiten die voor en door jongeren worden georganiseerd (zie onder kopje ‘jongeren’). Vanuit daar bezien we of er meer nodig in het kader van eenzaamheid onder jongeren. Digitaal cultureel platform In samenwerking met maatschappelijke en culturele partners wordt dit platform opgezet. Het moet toegankelijk zijn voor alle Heemstedenaren. Via dit platform wordt het mogelijk om thuis activiteiten te volgen zoals een theatervoorstelling of een lokale tentoonstelling of bijvoorbeeld groep 8-musical van hun kleinkinderen online mee te beleven.

Het platform zal ook een overzicht bevatten van alle verschillende activiteiten die er te doen zijn binnen Heemstede.

Pagina 25 van 58

Jongeren In navolging van het ‘jeugd aan zet’ programma wil de gemeente het betrekken van jongeren structureel voortzetten in samenwerking met de lokale partners. Een van de hoofddoelen is om de communicatie tussen de gemeente en de jongeren in Heemstede te verbeteren en voor deze groep de mogelijkheid te creëren meer inspraak te krijgen over hun eigen leefomgeving. Uiteraard in samenspraak en afstemming met de raadswerkgroep jeugd. Ook houdt WIJ Heemstede in februari 2021 opnieuw een enquête onder jongeren om te horen aan wat voor activiteiten er behoefte is en wat ze daarin zelf willen betekenen. Aan de hand daarvan kunnen activiteiten steeds weer bijgesteld worden en afgestemd worden op de doelgroep. Een ander project waar de gemeente Heemstede mee aan de slag gaat is het Young Leaders Light. De gemeente heeft hiervoor subsidie aangevraagd bij de Rijksoverheid. De subsidie is bedoeld om jongeren te ondersteunen in het tijden van de coronacrisis. Nu een groot deel van het normale leven is stilgelegd, is jeugd op zoek naar houvast en een zinvolle invulling van hun tijd. Het Young Leaders Light programma brengt jongeren met elkaar in contact en laat vanuit die verbinding ideeën van jongeren tot bloei komen.

Zij doorbreken op deze manier de negatieve spiraal waarin zij zijn beland, en bestrijden tegelijkertijd via hun maatschappelijke initiatieven de negatieve gevolgen van de coronapandemie voor anderen. Dit project zal starten wanneer en als de subsidieaanvraag wordt goedgekeurd. Tot slot doen we mee met de GGD Campagne ‘je bent niet alleen’, waar jongeren ook deel van uitmaken en richten we op Plein 1 studieplekken in voor jongeren. Om de mentale weerbaarheid van jongeren te vergroten en met hen in gesprek te kunnen blijven gaan. Ondersteunen van het maatschappelijk middenveld We staan blijvend in contact met het maatschappelijk middenveld – onder andere in zorg en welzijn – om te horen hoe het gaat, met hen mee te denken op diverse inhoudelijke thema’s, maar ook of we iets kunnen betekenen in financiële zin of kunnen meedenken en –doen in het vormgeven van alternatieve vormen van activiteiten. Naast de maatregelen die de Rijksoverheid neemt voor bijvoorbeeld organisaties werkzaam binnen het sociaal domein, is er ook een overbruggingsregeling voor sport, cultuur en overige maatschappelijke instellingen vastgesteld in de gemeente. Lokale steunmaatregelen Op het gebied van sport, cultuur en overige maatschappelijke instellingen heeft de raad op 28 mei 2020 een tijdelijke overbruggingsregeling liquiditeit sport, cultuur en overige maatschappelijke instellingen ingesteld.

Met deze regeling krijgen organisaties op het gebied van sport, cultuur en overige maatschappelijke instellingen financiële ondersteuning door middel van een lening wanneer zij in ernstige liquiditeitsproblemen komen. Tot nu toe is er één vereniging die gebruik heeft gemaakt van deze regeling. Andere verenigingen denken hier nog over na. Er zijn ook veel verenigingen in het begin van de coronacrisis (maart/april 2020)

Pagina 26 van 58

die uiteindelijk afgezien hebben van een beroep op deze tijdelijke overbruggingsregeling, omdat de regeling kwam waarbij drie maanden huur werd kwijtgescholden. Dit was voor veel vereniging al zo’n grote steun dat zij geen beroep meer gedaan hebben op deze regeling. Deze tijdelijke overbruggingsregeling is niet bedoeld voor instellingen die een budgetsubsidie ontvangen. Indien deze instellingen in de financiële problemen zouden komen dan wordt hiervoor een apart traject doorlopen. Ventilatie op scholen In de commissie van maart is de uitwerking van de motie frisse scholen voorgelegd. Hiermee wordt voorgesteld om vanuit de gemeente scholen bovenop de rijksregeling financieel te ondersteunen om de ventilatie aan te passen. Het Rijk heeft in het najaar van 2020 aangekondigd 360 miljoen euro beschikbaar te stellen voor investeringen in het binnenklimaat van schoolgebouwen. De aanleiding hiervoor was de mogelijke relatie tussen slechte ventilatie en de verspreiding van COVID-19. Uit een landelijke inventarisatie bleek dat de ventilatie bij veel scholen niet aan de eisen voldeed. Uit onze contacten met de schoolbesturen blijkt dat dat rijkssubsidieregeling voor de schoolbesturen in het primair onderwijs niet aantrekkelijk genoeg is om tot investeringen in ventilatie over te gaan. Daarom hebben wij voorgesteld om via een subsidiebijdrage van de gemeente financieel bij te springen.

Er wordt gekozen voor de ondersteuning van het primair onderwijs omdat zij in tegenstelling tot het voorgezet onderwijs nog maar relatief kort verantwoordelijk zijn voor het gehele onderhoud van het schoolgebouw. Hun investeringsruimte is hierdoor beperkter. De maximale bijdrage is afhankelijk van het leerlingenaantal. De verdeling van de kosten is als volgt: 30% wordt door het rijk betaald, 20% door de gemeente en 50% door het schoolbestuur. Zie ook de Bijlage 2: “overzicht lokale steunmaatregelen” voor meer informatie over de contouren van deze regeling. Wanneer er maximaal gebruik van de regeling wordt gemaakt bedragen de kosten 240.000 euro. Vooralsnog lijkt het er op dat slechts enkele scholen een aanvraag zullen indienen. Vaccinatielocaties In samenwerking met de gemeenten Kennemerland blijven we in contact met de GGD en de huisartsen over het realiseren van meer vaccinatielocaties binnen de regio. Binnen de gemeente is er een inventarisatie gedaan van verschillende geschikte vaccinatielocaties. 4.4. Toekomstperspectief Ook op het gebied van samenleving is nog onduidelijk wat de toekomstige ontwikkelingen zullen zijn. Op de volgende thema’s blijven we in ieder geval investeren en experimenteren: Jongerenparticipatie De gemeente wil het betrekken van jongeren structureel inzetten in samenwerking met de lokale partners. Een van de hoofddoelen is om de communicatie tussen de

Pagina 27 van 58

gemeente en de jongeren in Heemstede te verbeteren en voor deze groep de mogelijkheid te creëren meer inspraak te krijgen over hun eigen leefomgeving. Intensiveren preventieve inzet Jeugd Naar aanleiding van het onderzoek van de stagiaire wordt bezien welke onderdelen van het preventieve inzet jeugd worden voortgezet, uitgebreid of vernieuwd. Vooruitlopend daarop wordt naar aanleiding van de motie buurtgezinnen al ruimte gemaakt voor uitvoering van buurtgezinnen en home-start. In april ligt dit voorstel voor bij de commissie Samenleving, zoals hierboven aangegeven. Lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoorden, actieplan spelen Op het gebied van sport, spelen en gezondheid zijn de gevolgen van corona niet meer weg te denken. We nemen hierin het meedoen, welzijn en gezonde leefstijl van alle inwoners mee, alsmede het veranderende gebruik van de buitenruimte. In hoofdstuk 4 leest u hier meer over. Nieuwe inzichten op het gebied van gezondheid worden verankerd in het lokale preventieakkoord. Dit wordt een uitwerking gebaseerd op het nationale preventieakkoord. Structurele aanpak van eenzaamheid Eenzaamheid is een onderwerp dat onder alle leeftijden voorkomt, vooral ook onder ouderen. Eenzaamheid kan leiden tot gezondheidsrisico’s en een beperkte deelname aan de maatschappij.

We verwachten dat eenzaamheid ook na de coronacrisis actueel blijft en willen daarom eenzaamheid structureel aanpakken in de lijn zoals is ingezet, zie hierboven onder kopje ‘uitvoering motie eenzaamheid’. GGD in de wijk We zetten in op de versterking van ondersteuning van GGZ in de wijk. We blijven de alternatieven vormen van zorg en welzijn die ontwikkeld worden vanwege corona monitoren en daar waar mogelijk verankeren we dit in beleid of uitvoering. Studie- en thuiswerkplekken Nu veel studenten niet of minder naar hun opleidingsplaats toe kunnen en veel mensen thuiswerken, is het de moeite waard om te onderzoeken of de gemeente studie- en thuiswerkplekken kan faciliteren. Sommige jongeren en volwassenen hebben thuis een minder geschikte plek om zich te kunnen concentreren. Op Plein1 is alvast ruimte vrij gemaakt voor jongeren om te kunnen studeren. We zullen in samenwerking met hen blijven monitoren hoeveel vraag er is naar deze studieplekken en ondertussen andere plekken onderzoeken als mogelijkheid.