Bijlage 1. Beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning 2025-2028 definitief.pdf

verwacht in aantallen, maar zien we dus wel een kanteling in woonvormen plaatsvinden. De verwachting is dat het in Heemstede over 11 tot 15 plekken per jaar gaat (Prognose beschermd wonen 2040 Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer, 2024), dit is een constant aantal gezien de verblijfsperiode.

Uitstroom beschermd wonen; sociale huur­ woningen en kleinschalige voorzieningen

Inwoners die nu in een beschermd wonen instelling wonen, stromen uit naar zelfstandige (sociale huur) woningen7. Er is op dit moment onvoldoende geschikt aanbod aan sociale huur­ woningen voor mensen die uitstromen uit beschermd wonen instellingen. Voor Heemstede is een mismatch tussen vraag en aanbod de primaire oorzaak. Dat vraagt van ons meer geschikte sociale huurwoningen en inclusieve wijken waar deze mensen zijn en worden opgenomen, waarbij iedereen kan meedoen en elkaar helpt. Als het niet lukt om thuis te wonen is voor die inwoners een lokale kleinschalige voorziening beschermd wonen nodig, die dicht bij het dagelijks leven staat.

Meervoudige problematiek; behoefte aan pauzeplekken Sommige inwoners hebben te maken met veel verschillende problemen. Deze mensen kunnen het lastig vinden om zelfstandig en structureel

7

Complexe problematiek met overlast als gevolg; skeave huse

Binnen deze doelgroep bevindt zich ook een categorie die wordt aangemerkt als overlast gevend, door de combinatie van problematiek. Daardoor verliezen zij soms hun huis. Skeave huse zijn daarvoor nodig. Dit zijn woningen ver afgele­ gen van buurten om de overlast te beperken, maar toch te voorzien in huisvesting. De aantallen van deze doelgroep in Heemstede zijn niet exact bekend, maar in ieder geval klein tot nihil. Het is daarom logischer hier te kijken naar een regionale voorziening of een maatwerkoplossing.

Wat gaan we doen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid?

• We blijven inzetten op de uitstroom uit ­beschermd wonen volgens het Convenant Uitstroomregeling Pact 2021 Regio IJmond en Zuid-Kennemerland; • We zetten in op meer sociale huurwoningen, conform de Woonvisie. Zodat mensen uit beschermd wonen kunnen uitstromen. Dit komt ook terug in ons Volkshuisvestingsplan. • We onderzoeken samen met partners de mogelijkheden voor een lokale kleinschalige, mogelijk geclusterde, voorziening beschermd wonen voor mensen die niet beschermd thuis kunnen wonen, hierin wordt ook de mogelijk­ heid voor pauzeplekken meegenomen. Waar mogelijk maken we afspraken met de regio­ gemeenten, zorgpartners en corporaties.

Dit gebeurt volgens de afspraken in het Convenant Uitstroomregeling Pact 2021 Regio IJmond en Zuid-Kennemerland waarbij gemeenten, corporaties, zorg- en welzijnspartijen in de regio intensiever zijn gaan samenwerken om mensen die uitstromen uit een instelling voor Beschermd wonen of de Maatschappelijke opvang passende huisvesting te bieden.

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

27

• We werken lokaal met partners verder aan een sterke sociale basis waarbij een zachte landing van psychisch kwetsbare mensen in de wijk is geborgd. Een onderdeel daarvan is de pilot met de Herstelacademie in Heemstede op Plein1. • We zetten ons in voor de regionaal spelende woonzorgopgaven. Waar opgaven regionaal spelen gaan we met de regiogemeenten in gesprek over een verdeling van die opgaven. Hierbij nemen we het aandeel van de doelgroep (in grootte) vanuit Heemstede mee.

5.3 Wonen en zorg voor kwetsbare jeugd

Met kwetsbare jeugd bedoelen we jeugdigen en jongeren met een zorg- en verblijfbehoefte. Heemstede kent daar op dit moment nog niet voldoende voorzieningen voor. Deze doelgroep toont overigens gelijkenissen met de groep psychisch kwetsbare mensen. Alleen jeugdhulp­ verlening is separaat georganiseerd en vormt daarom een aparte doelgroep binnen onze visie op wonen en zorg. In Heemstede zien we dat het grootste gedeelte de doelgroep kwetsbare jeugd zich bevindt in de leeftijdscategorie van 16 tot en met 19 jaar. We zien binnen Heemstede geen stijging in de aantallen, het gaat jaarlijks om 11 tot 15 gevallen waar een zorg en verblijfsbehoefte speelt.

Kanteling in woonvormen; behoefte s­ ociale huurwoningen

Ook voor kwetsbare jeugd geldt dat de instroom in intramurale instellingen zo veel als mogelijk wordt voorkomen en uitstroom wordt bevorderd. Vanaf

18 jaar kunnen jongeren aanspraak maken op een sociale huurwoning. Ook voor deze groep zijn meer sociale huurwoningen nodig. Het inkomen is een belangrijk punt om rekening mee te houden voor deze groep. Jeugdigen die uitstromen uit jeugdhulpinstellingen worden in de conceptwet Versterking regie Volkshuisvesting meegenomen als urgentiecategorie. Daarentegen blijft de uitstroom naar een zelfstandige woonruimte lastig vanwege de beperkte beschikbaarheid daarvan.

Pleegzorg en het voorkomen van ­ ithuisplaatsing u

Jeugdigen waarbij verwaarlozing of mishandeling speelt, de ouders ernstig ziek zijn of er complexe opvoedproblemen spelen kunnen terecht komen in de pleegzorg. Een kind wordt dan uit huis geplaatst. Uithuisplaatsing is een ingrijpende maat­ regel die vaak alleen wordt genomen als er ernstige zorgen zijn over de veiligheid of het welzijn van een kind. We proberen dit zoveel mogelijk te voorkomen, zodat (de meest kwets­ bare) kinderen in hun eigen vertrouwde omgeving en dicht bij het dagelijks leven kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen. Dit is in lijn met onze visie. We willen onze kinderen een vertrouwde, stabiele en veilige omgeving kunnen bieden. Daarom is het belangrijk dat ambulante hulpver­ lening beschikbaar is voor gezinnen die onder­ steuning thuis nodig hebben. Daarmee voor­komen we jeugdhulp met verblijf. Ook bestaan er initia­ tieven waarbij gezinnen elkaar helpen stabiliteit te creëren. Dit soort aanbod is in de toekomst hard(er) nodig, om te kunnen zorgen dat kinderen in hun eigen omgeving blijven opgroeien.

Kleinschalige voorzieningen; als het thuis niet lukt

Het lukt niet altijd om de ondersteuning aan jeugdigen structureel in de thuissituatie plaats te laten vinden. Net als bij andere doelgroepen wordt gestreefd naar kleinschalige voorzieningen, zoals een gezinshuis.

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

28

Tussenvormen; voorbereiden op een z­ elfstandige toekomst

18 jaar hebben bereikt. Voor jongeren die worden voorbereid en ondersteund in de stap naar (meer) zelfstandig kunnen wonen zijn tussenvormen in een beschermde omgeving nodig.

Wat gaan we doen voor kwetsbare jeugd?

5.4 Wonen en zorg voor (dreigend) dakloze mensen

Niet elke jongere is klaar om zelfstandig te kunnen wonen. Jongeren kunnen in aanmerking komen voor een sociale huurwoning als zij de leeftijd van

• We stimuleren initiatieven waarbij de samen­ leving elkaar helpt en ondersteunt binnen gezinnen; • We onderzoeken samen met partners de wensen en mogelijkheden voor een lokale kleinschalige voorziening voor jeugdhulp met verblijf (zoals een gezinshuis). Waar mogelijk maken we afspraken met de regiogemeenten, zorgpartners en woningcorporaties. Dit doen we in lijn met het Toekomstperspectief afbouw JeugdzorgPlus regio Zuid-Kennemerland en IJmond (2021) en in samenwerking met de daarin betrokken partijen; • We onderzoeken samen met partners de wensen en mogelijkheden voor tussenvormen waar jeugdigen onder begeleiding kunnen worden voorbereid op het zelfstandig wonen; • We gaan in gesprek met de jeugdhulpaan­ bieders en de regio over de behoefte aan en mogelijkheden voor een regionale voorziening voor jeugdhulp met verblijf • We zetten in op meer sociale huurwoningen, conform de woonvisie. Dit komt terug in ons Volkshuisvestingsplan.

Inwoners zijn dakloos als ze hun thuissituatie verlaten door problemen, of (economische) tegenslag. In Heemstede hebben we jaarlijks ongeveer 6 inwoners die dakloos raken door problemen en 2 tot 3 economisch dakloze inwoners. Ook voor dakloze mensen geldt onze visie; alle inwoners hebben een passend thuis. Dat is in lijn met de principes van ‘Wonen Eerst’.

Wonen Eerst

Dakloze mensen moeten vaak lang wachten op een woning. Dit leidt in de praktijk tot verslechtering van de mentale en fysieke gezondheid en kost veel geld. We moeten deze mensen namelijk ­ pvangen. We bewegen o van het opvangen van mensen naar directe permanente huisvesting.

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

29

Uitstroom uit regionale voorzieningen en de vraag naar sociale huurwoningen;

Wonen Eerst betekent niet dat iedereen direct zelfstandig gaat wonen. Daklozen met hulpvragen en behoefte aan begeleiding voor bijvoorbeeld verslaving of geestelijke gezondheid, kunnen terecht bij de Brede Centrale Toegang in Haarlem. Hier wordt ingeschat of iemand zelfstandig kan wonen of dat er naast een woning ook zorg en begeleiding nodig is. Mogelijk komt iemand in de maatschappelijke opvang terecht, waarna uit­ stroom naar een permanente plek nodig is; sociale huurwoningen. Hierin is meer vraag dan aanbod. Er blijven regionaal wel voorzieningen beschikbaar voor mensen die nog intensieve begeleiding nodig hebben.

Economisch dakloze inwoners; en de vraag naar noodopvang en geschikte sociale huurwoningen Er is ook een groep waarbij intensieve begeleiding niet nodig is. Zij raken dakloos als gevolg van financiële tegenslag of een relatiebreuk. We noemen dit economisch daklozen. Door het huidige systeem waarbij deze mensen lange tijd, soms met kinderen, moeten verblijven op een (nood)opvanglocatie, of bij vrienden en familie, ontstaat op termijn vaak wél mentale problema­ tiek. In Heemstede signaleren we dat deze groep mensen voor wie het gebrek aan volwaardige huisvesting de kern van het probleem is, groeit.

Het gaat nu jaarlijks om twee tot drie gevallen. Gezien de landelijke stijging in het aantal daklozen, is een verdere groei niet uit te sluiten. Met directe huisvesting worden zwaardere zorgvragen voorkomen. Op basis van het beleid opvang economisch daklozen Heemstede helpen we economisch dakloze inwoners waar mogelijk tijdelijk aan onderdak. Dat is niet gemakkelijk, omdat hiervoor eigenlijk geen voorzieningen bestaan. Naast tijdelijke (nood)huisvesting vanuit de gemeente wordt er ondersteuning of bege­ leiding geboden in het vinden van permanente huisvesting. De noodopvang moet er in ieder geval voor zorgen dat mensen ‘op adem kunnen komen’ en zich daadwerkelijk kunnen richten op perma­ nente huisvesting. Regionaal is deze behoefte ook in beeld. Er is op dit moment geen voorrangs- of urgentieregeling voor deze doelgroep. De moge­ lijkheden hiervoor worden verder verkend.

Wat gaan we doen voor (dreigend) dakloze mensen?

• We zetten in op meer sociale huurwoningen, conform de Woonvisie. Zodat mensen uit de maatschappelijke opvang kunnen uitstromen en voor permanente huisvesting van economisch daklozen. • We onderzoeken de mogelijkheden voor een noodopvang voor economisch daklozen in Heemstede met in ieder geval vier plekken in samenwerking met partners.

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

30

Hoofdstuk 6 Monitoring en evaluatie Om invulling te geven aan onze visie bevat dit beleidsplan per hoofdstuk verschillende acties, die terugkomen in de uitvoeringsagenda. We willen periodiek meten of onze aanpak ook resultaten oplevert, maar ook blijven leren en verbeteren. We monitoren en evalueren daarom op verschillende manieren: via periodieke evaluatie van onze actiepunten, via het Wmo cliëntervaringsonderzoek, via de rapportage Wmo en via indicatoren.

6.1 Periodieke evaluatie actiepunten

De verschillende actiepunten zijn in de bijlage per hoofdstuk op een rij gezet in een uitvoering­ sagenda. De uitvoering vindt komende vier jaar plaats. We monitoren periodiek de stand van zaken van de uitvoeringsagenda en rapporteren hierover. Waar nodig stellen we bij.

6.2 Cliëntervaringsonderzoek

We meten jaarlijks de tevredenheid van inwoners over onze voorzieningen en over de toegang tot die voorzieningen via het Wmo cliëntervarings­ onderzoek. De Wmo klankbordgroep monitort het beleid op gebruikersniveau.

6.3 Rapportage Wmo

Bij de P&C cyclus zit momenteel twee keer per jaar een rapportage Wmo. We onderzoeken hoe we deze rapportage kunnen verbeteren, zodat we hiermee zo goed mogelijk kunnen sturen.

6.4 Indicatoren

Via het gemeenterapport sociaal domein (via waarstaatjegemeente.nl) en de gemeentelijke monitor sociaal domein monitoren we daarnaast in ieder geval onderstaande thema’s: • Kwetsbaarheid: gezondheid en eenzaamheid • Aantal mantelzorgers en vrijwilligers • Aantal inwoners met Wmo-voorzieningen per productcategorie • Uitgaven Wmo-maatwerkvoorzieningen

6.5 Conclusie

Het monitoren van resultaten en impact in het sociaal domein blijft altijd een zoektocht. Komende jaren blijven we hierover verder leren. Om antwoord te vinden op de vraag hoe we het beste impact kunnen meten, doen we mee aan een onderzoeks­ lijn van Hogeschool InHolland, samen met WIJ Heemstede.

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

31

Bijlage: Uitvoeringsagenda Actiepunt

2025

2026

2027

2028

Inzetten voor een sprankelend en inclusief Plein1

X

X

X

X

Afspraken budgetsubsidie WIJ Heemstede 2025-2028 monitoren

X

X

X

X

Verstevigen netwerk Sociale Coalitie Heemstede en betrekken SC bij actuele sociale thema’s

X

X

X

X

Versterken aanpak eenzaamheid

X

Versterken samenwerking medisch en sociaal domein

X X

X

Hoofdstuk 3 - Een stevige sociale basis Thema: algemene diensten en voorzieningen

Ontwikkelen ontmoetingsruimte voor de buurt in het voormalige gebouw Prinsenhof Thema: mantelzorg Ondersteunen initiatieven jonge mantelzorgers (gestart 2024)

X

Onderzoek erkenning gemeente als mantelzorg­vriendelijke werkgever

X

Onderzoeken en implementeren nieuwe vormen respijtzorg

X

Onderzoek community platform

X

Thema: vrijwillige inzet Doorontwikkeling vrijwilligerspunt

X

Doorontwikkeling vrijwilligersfeest en -prijs

X

Scholing vrijwilligers

X

Ondersteunen kwetsbare vrijwilligers

X

Inzetten op ‘Grijs voor grijs’

X

Onderzoek aantrekken jonge vrijwilligers

X

Thema: dementie Vergroten bewustwording in samenleving en onder partners

X

X

X

X

Vergroten inclusie en participatie van mensen met dementie

X

X

X

X

Versterken ondersteuning aan mensen met dementie en naasten

X

X

X

X

Stimuleren partners toepassen sociale benadering dementie

X

X

X

X

Stimuleren partners samen te werken op gebied van dementie

X

X

X

X

Trefpunten Dementie in stand houden

X

X

X

X

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

32

Actiepunt

2025

2026

2027

2028

Investeren in laagdrempelige goed bereikbare toegang

X

X

X

X

Inzetten op bekendheid Loket

X

X

X

X

Hoofdstuk 4 – Hulp en ondersteuning Thema: toegang

Versimpelen (administratieve) processen

X

Actief meedenken over houdbaarheid Wmo

X

X

Inzetten op samenwerking met andere professionals

X

X

X

X

Continu meten cliënttevredenheid toegang

X

X

X

X

Aanpassen regelgeving waar nodig

X

X

X

X

Stimuleren eigen kracht inwoners

X

X

X

X

Stimuleren doneren of verkopen voorzieningen in eigendom

X

X

X

Aanmoedigen gebruik zorg in natura

X

X

X

X

X

X

X

X

Thema: voorzieningenaanbod Wmo

Continu meten cliënttevredenheid kwaliteit voorzieningen

X

Onderzoek beheersbaarheid Wmo

X

Behoefte voorzieningen aanpassen aan behoefte per buurt Behouden en waar nodig verbeteren sterke inkoop voorzieningen

X

X

X

X

Ondersteunen Veilig Thuis in samenwerking met ketenpartners

X

X

X

X

Zorg- en welzijnspartners werken met meldcode Veilig Thuis

X

X

X

X

In stand houden samenwerking Veilig Thuis met CJG en Loket

X

X

X

X

Behouden trekkersrol thema zorg en veiligheid met partners

X

X

X

X

Faciliteren samenwerking partners in zorg- en veiligheidsdomein

X

X

Creëren doorbraken in casuïstiek

X

X

X

X

Stimuleren inwoners levensloopbestendig te wonen

X

X

X

X

Stimuleren ouderen zo lang als mogelijk thuis te blijven wonen en inzetten op doorstroming op de woningmarkt

X

X

X

X

In gesprek over een woningvoorraad met voldoende nultreden-, zorggeschikte en geclusterde woningen en waar mogelijk realiseren

X

X

X

X

Thema: Veilig Thuis

Thema: Samenwerking zorg, welzijn en veiligheid

Hoofdstuk 5 – Wonen en Zorg

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

33

Actiepunt

2025

2026

2027

2028

Inzetten op meer sociale huurwoningen; conform de afspraken in de woonvisie

X

X

X

X

Onderzoeken mogelijkheden locatie voor logeerzorg en sterf­ begeleiding

X

X

X

X

Inzetten op de uitstroom uit beschermd wonen

X

X

X

X

Onderzoeken mogelijkheden kleinschalige locatie beschermd wonen met pauzeplekken

X

X

X

X

Verder werken aan een sterke sociale basis, voor een zachte landing van psychisch kwetsbare mensen in de wijk

X

X

X

X

Pilot Herstelacademie op Plein1

X

In gesprek met de regio over een verdeling van regionale opgaven

X

X

X

We stimuleren initiatieven waarbij de samenleving elkaar helpt en ondersteunt binnen gezinnen

X

X

X

X

Onderzoeken wensen en mogelijkheden kleinschalige voorziening voor jeugdhulp met verblijf

X

X

X

X

Onderzoeken wensen en mogelijkheden tussenvorm jeugdhulp met verblijf

X

X

X

X

Onderzoeken de mogelijkheden voor een noodopvang voor economisch daklozen

X

X

X

X

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning Heemstede 2025-2028

34

Gemeente Heemstede Raadhuisplein 1 2101 HA Heemstede Postadres Postbus 352 2100 AJ Heemstede www.heemstede.nl

Heemstede, maart 2025