AP 2202 Jeugdbeleid evaluatie Buurtgezinnen.nl en Humanitas.pdf

Collegebesluit Collegevergadering: 13 september 2022

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: : : :

1100746 Welzijnszaken Heemstede S.A. Meerhoff Actief openbaar

ONDERWERP Jeugdbeleid: evaluatie Buurtgezinnen.nl en Humanitas SAMENVATTING Sinds mei 2021 zijn Buurtgezinnen.nl en Humanitas (Home-Start) actief in Heemstede. In bijgaande evaluatie wordt ingegaan op de inzet van deze organisaties in de periode mei 2021 tot en met juni 2022 in Heemstede. JURIDISCH EN BELEIDSKADER Jeugdwet Beleidsplan Sociaal Domein Regiovisie Jeugdhulp IJmond en Zuid-Kennemerland BESLUIT B&W 1. Kennis te nemen van de Evaluatie van de inzet van buurtgezinnen.nl en Humanitas (Home-Start). 2. Het besluit ter kennisname te brengen van de commissie Samenleving (C-stuk). INLEIDING In de vergadering van de raad van 6 november 2020 is een motie aangenomen inhoudende het verkennen van de mogelijkheden van de inzet van Buurtgezinnen en eventuele andere aanbieders van soortgelijke ondersteuning. Op basis van deze verkenning is besloten per 1 mei 2021 opdracht te verlenen aan: - Buurtgezinnen.nl voor het aanbieden van het programma Buurtgezinnen en - Humanitas voor het van het aanbieden van het programma Home-Start. Rekening houdende met de vraag naar en de werkelijke inzet van Buurtgezinnen.nl in 2021 is de inzet van deze aanbieder per 2022 uitgebreid (+50%). De huidige opdrachtverlening aan beide aanbieders loopt tot en met 31 december 2022. In bijgaande evaluatie wordt ingegaan op de inzet van deze organisaties in de periode mei 2021 tot en met juni 2022 in Heemstede.

Beide organisaties hebben hiervoor een rapportage ingediend en met beide zijn gesprekken gevoerd. Ook het Centrum Jeugd en Heemstede heeft input geleverd. De evaluatie en de rapportages zijn als bijlagen bijgevoegd. MOTIVERING Het aanbod De ondersteuning die Buurtgezinnen.nl en Humanitas bieden is er op gericht om overbelasting van gezinnen en daarmee de inzet van jeugdhulp te voorkomen (preventie). Daarbij leggen beide organisaties een ander accent: Buurtgezinnen is gericht op het kind, Humanitas is met het aanbod Home-Start vooral gericht op de ouders.

1100746

1/3

Collegebesluit Collegevergadering: 13 september 2022

Buurtgezinnen Buurtgezinnen is een laagdrempelig, informeel programma waarbij gezinnen die het zwaar hebben (vraaggezinnen) worden gekoppeld aan een warm en stabiel gezin in de buurt (steungezinnen). Samen maken zij afspraken hoe de steun eruit zal zien. Met deze vorm van hulp worden ouders ontlast en krijgen kinderen de extra aandacht die ze nodig hebben. Home-Start Humanitas heeft met Home-Start eveneens een laagdrempelig en informeel programma dat is gericht op opvoed- en gezinsondersteuning bij (alledaagse) opvoedvragen. Ervaren en getrainde vrijwilligers bieden ouders vriendschappelijke en praktische ondersteuning bij het opvoeden van kinderen. De vrijwilligers worden begeleid door een coördinator die ook de intakegesprekken doet, de match tussen gezin en vrijwilliger organiseert en periodiek contact met het gezin houdt. Evaluatie Nu beide organisaties ruim een jaar actief zijn in Heemstede, heeft een eerste evaluatie plaats gevonden. Naast de input van Buurtgezinnen.nl en Humanitas – via rapportages en gesprekken - is voor deze evaluatie ook gebruik gemaakt van de ervaringen van het Centrum Jeugd en Gezin Heemstede met de inzet van het preventieve aanbod van deze organisaties. De resultaten zijn samen gevoegd en beschreven in bijgaande Evaluatie inzet buurtgezinnen.nl en Humanitas (Home-Start)..

Conclusie Op basis van de rapportages van en gesprekken met Buurtgezinnen.nl en Humanitas én de ervaringen van het Centrum Jeugd en Gezin kan geconcludeerd worden dat zowel de inzet van Buurtgezinnen.nl als van Humanitas goed aansluit bij de vragen die er zijn bij gezinnen in Heemstede, het veelal lukt om een passende match met het steungezin of de vrijwilliger te realiseren en de ondersteuning als helpend wordt ervaren. Beide ondersteuningsprogramma’s zijn gericht op het realiseren van een zodanige basis dat het gezin en het netwerk weer zelfstandig verder kunnen zonder dat professionele jeugdhulp nodig is. Hiermee wordt goed aangesloten bij de beleidsdoelen (Beleidsplan sociaal domein en Regiovisie jeugdhulp) die zijn gericht op het normaliseren van de vraag, het versterken van het gezin en het netwerk en wordt tevens bijdragen aan het voorkomen van de inzet van een jeugdhulpvoorziening en/of het eerder kunnen afschalen van de inzet van jeugdhulp. Op basis van landelijk onderzoek is geconcludeerd dat de inzet van deze preventieve vormen van ondersteuning bijdraagt aan het voorkomen van de inzet van veelal duurdere jeugdhulp. Gelet op de problematiek van de gezinnen aan wie in Heemstede deze hulp wordt geboden, zal deze conclusie ook voor Heemstede opgaan. Aandachtspunt is de mogelijk toenemende vraag naar deze preventieve voorzieningen.

Mogelijk dat we op termijn de afweging moeten maken of we meer inzet van

1100746

2/3

Collegebesluit Collegevergadering: 13 september 2022

Buurtgezinnen.nl en Humantias mogelijk willen maken en bereid zijn daarvoor meer middelen beschikbaar te stellen. Gelet op het bovenstaande ligt het in de rede om zowel de inzet van Buurtgezinnen.nl als van Humanitas per 2023 voort te zetten. FINANCIËN De kosten van de inzet van buurtgezinnnen .nl en Humanitas worden ten laste gebracht van het in de begroting opgenomen bedrag voor het CJG (onderdeel opvoedondersteuning). PLANNING De uitvoering is per 1 mei 2021 gestart. Aan beide organisaties is opdracht verleend voor de inzet tot en met 2022. Bij de vaststelling van de begroting 2023 stelt de raad de hiervoor beschikbare middelen voor het volgende jaar vast. SAMENWERKING EN COMMUNICATIE Zowel buurtgezinnen.nl als Humanitas zijn bekend met en werken samen met andere relevante partijen in de sociale basis. Het CJG is een belangrijke partij bij de toeleiding naar dit aanbod. Communicatie met beide organisatie op cliëntniveau verloopt via het CJG. Daarnaast vinden periodiek voortgangsgesprekken plaats. BIJLAGEN - Evaluatie inzet buurtgezinnen.nl en Humanitas (Home-Start) - Humanitas: Jaarverslag Home-Start 2021 - Humanitas: Halfjaarrapportage Home-Start 2022 - Buurtgezinnen.nl: overzichtsrapportage buurtgezinnen.nl in Heemstede april 2021 tot en met juli 2022

1100746

3/3

EVALUATIE INZET BUURTGEZINNEN EN HUMANITAS IN HEEMSTEDE

Hoek, Edith van der GEMEENTE HEEMSTEDE

EVALUATIE INZET BUURTGEZINNEN.NL EN HUMANITAS (HOME-START) INLEIDING Sinds mei 2021 zijn zowel Buurtgezinnen.nl als Humanitas (Home-Start) actief in Heemstede. In deze evaluatie wordt ingegaan op de inzet van deze organisaties in de periode mei 2021 tot en met juni 2022 in Heemstede. Beide organisaties hebben hiervoor een rapportage ingediend en met beide zijn gesprekken gevoerd. De rapportages zijn als bijlagen bijgevoegd. Aanleiding In de vergadering van de raad van 6 november 2020 is een motie aangenomen inhoudende het verkennen van de mogelijkheden van de inzet van Buurtgezinnen en eventuele andere aanbieders van soortgelijke ondersteuning. Op basis van deze verkenning is besloten per 1 mei 2021 opdracht te

verlenen aan: -

Buurtgezinnen.nl voor het aanbieden van het programma Buurtgezinnen in Heemstede. Humanitas voor het aanbieden van het programma Home-Start in Heemstede.

De ondersteuning die deze organisaties bieden is er op gericht om overbelasting van gezinnen en daarmee de inzet van jeugdhulp te voorkomen (preventie). Buurtgezinnen.nl en Humanitas zijn beide organisaties die dergelijke ondersteuning bieden, maar leggen ieder een ander accent: Buurtgezinnen.nl is gericht op het kind, Humanitas is met het aanbod Home-Start vooral gericht op de ouders. Evaluatie Nu beide organisaties ruim een jaar actief zijn in Heemstede, heeft een eerste evaluatie plaats gevonden. Onderstaand wordt eerst ingegaan op de resultaten van de inzet in Heemstede van buurtgezinnen.nl en daarna op die van Humanitas. Naast de input van Buurtgezinnen.nl en Humanitas – via rapportages en gesprekken - is voor deze evaluatie ook gebruik gemaakt van de ervaringen van het Centrum Jeugd en Gezin Heemstede met de inzet van het preventieve aanbod van deze organisaties. BUURTGEZINNEN.NL Het aanbod Buurtgezinnen is een laagdrempelig, informeel programma waarbij gezinnen die het zwaar hebben (vraaggezinnen) worden gekoppeld aan een warm en stabiel gezin in de buurt (steungezinnen). Samen maken zij afspraken hoe de steun eruit zal zien. Met deze vorm van hulp worden ouders ontlast en krijgen kinderen de extra aandacht die ze nodig hebben. De steungezinnen bieden de ondersteuning door de inzet van vrijwilligers.

Zij worden getraind en gescreend en ondersteund door een coördinator van Buurtgezinnen.nl. Uit onderzoek naar de inzet van Buurtgezinnen is gebleken dat het programma effect heeft. Buurtgezinnen draagt er aan bij dat kinderen in hun eigen gezin kunnen opgroeien. Het heeft een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling, het mentale welbevinden, de veerkracht en de zelfredzaamheid van kinderen. Bij sommige kinderen waren er ook verbeteringen in de spraaktaalontwikkeling of lichamelijke ontwikkeling. Het mentale welbevinden van ouders bleek gegroeid. Er was verbetering van het gezinsklimaat en de relatie tussen ouders en kinderen. Verder bleek Buurtgezinnen bij te dragen aan de integratie van nieuwkomersgezinnen en de participatie van ouders. Tot slot werkt Buurtgezinnen kosten reducerend, gezien formele hulp wordt voorkomen of afgeschaald (preventie). Buurtgezinnen heeft aangegeven aan dat het gemiddeld twee jaar duurt om een nieuw initiatief als dit stevig neer te kunnen zetten in een gemeente. De opdracht Aan buurtgezinnen.nl is per 1 mei 2021 opdracht verleend voor het realiseren van het aanbod in Heemstede. Deze opdracht voorzag in de periode 1 mei 2021 tot 1 mei 2022 (12 maanden) in 5

koppelingen. Voor de periode 1 mei 2022 tot en met 31 december 2022 (8 maanden) voorziet de subsidie eveneens in 5 koppelingen. Totaal derhalve 10 koppelingen. Bekostiging 1 mei 2021 – 1 mei 2022 Opstartkosten Koppeling tussen 5 gezinnen Totale kosten

€ 2.500 € 19.350 € 21.850

1 mei tot en met 31 december 2022 5 nieuwe koppelingen & onderhoud 2021 koppelingen

€ 19.350

Deze kosten worden ten laste gebracht van het in de begroting opgenomen bedrag voor het CJG (onderdeel opvoedondersteuning). Evaluatie De evaluatie die van Buurtgezinnen.nl is ontvangen, is bijgevoegd. Hieronder treft u een aantal kengetallen uit deze rapportage aan over de realisatie in het eerste half jaar van 2022: -

Er zijn in het eerste halfjaar van 2022 9 vraaggezinnen aangemeld. Er hebben 10 koppelingen plaats gevonden. In de gehele periode april 2021 tot juli 2022 hebben 12 koppelingen plaats gevonden.

-

De achtergronden van de gezinnen zijn divers: bij 5 gezinnen is de ouder alleenstaand; 3 gezinnen zijn van origine niet Nederlands (statushouders)

-

Er zijn 13 kinderen bereikt 0 tot 4 jaar: 3 kinderen 4 tot 12 jaar: 8 kinderen 12 jaar e.o.: 2 kinderen

-

De verwijzers Hulpverlener Huisarts CJG Eigen initiatief

-

8 3 1 1

De steungezinnen Er hebben zich in 2022 tot nu toe 9 steungezinnen aangemeld. Er wordt voor meerdere vraaggezinnen (7) nog gezocht naar een passend steungezin.

Conclusie inzet buurtgezinnen.nl Buurtgezinnen.nl heeft op in de periode mei 2021 tot en met juni 2022 12 koppelingen gerealiseerd. De opdrachtverlening (en bekostiging) betrof in totaliteit 10 koppelingen in de periode mei 2021 tot en met december 2022. Geconstateerd kan derhalve worden dat Buurtgezinnen.nl zeker in een vraag voorziet en het aantal van 10 koppelingen medio 2022 reeds is overschreden. Buurtgezinnen.nl vraagt voor 2023 om een bedrag van € 39.150 t.b.v. 10 a 12 nieuwe koppelingen en het onderhouden van de koppelingen gemaakt in voorgaand jaar. Aanvankelijk ging Buurtgezinnen uit van een bedrag van € 19.350 op jaarbasis voor Heemstede. Dit bedrag is in 2022 aangevraagd en verstrekt voor de periode 1 mei tot en met 31 december (8 maanden). Omgerekend op jaarbasis is in 2022 aan Buurtgezinnen in totaliteit € 29.025 verstrekt. Hierdoor ontstond ruimte voor extra koppelingen in dit jaar. De offerte van Buurtgezinnen bestaat feitelijk uit de inzet van de coördinator gedurende 10 uur per week ad € 87,00 per uur, verhoogd met 10% risico opslag en 15% organisatiekosten. Er is aan Buurtgezinnen.nl gevraagd om binnen de beschikbare 10 uur per week meer inzet te doen op de

daadwerkelijke koppelingen en minder inzet op bijvoorbeeld het gebied van werving van vraaggezinnen en/of het organiseren van andere activiteiten voor de vraaggezinnen. De toeleiding loopt immers voornamelijk via hulpverleners. Ook het CJG kan hier een belangrijke rol bij spelen. Op deze manier kunnen binnen het budget meer koppelingen worden gerealiseerd, zonder hiervoor het budget te verhogen naar de gevraagde € 39.150 voor 2023. Dit laat onverlet dat, gelet op de vraag naar de inzet van buurtgezinnen.nl, een verhoging van het aanvankelijk begrote jaarbedrag van € 19.350 reëel is. Het ligt in de rede om in geval van voorzetting van het aanbod van buurtgezinnen.nl voor 2023 ten minste aan te sluiten bij het in 2022 verstrekte bedrag van € 29.025 op jaarbasis. Dit is 50% meer dan het oorspronkelijk begrote bedrag. HUMANITAS Het aanbod Home-Start Humanitas heeft met Home-Start een laagdrempelig en informeel programma dat is gericht op opvoeden gezinsondersteuning bij (alledaagse) opvoedvragen. Ervaren en getrainde vrijwilligers bieden ouders vriendschappelijke en praktische ondersteuning bij het opvoeden van kinderen. De vrijwilligers worden begeleid door een coördinator die ook de intakegesprekken doet, de match tussen gezin en vrijwilliger organiseert en periodiek contact met het gezin houdt.

Naast de ondersteunende functie heeft Home-Start ook een belangrijke signalerende functie. Als het niet goed blijkt te gaan in een gezin dan wordt er samen met de ouders contact gelegd met het Centrum voor Jeugd en Gezin zodat daar onderzocht kan worden of en zo ja welke jeugdhulp (aanvullend) nodig is. De interventie is erkend door het Nederlands Jeugdinstituut. Onderzoek laat zien dat het welzijn van ouders stijgt. Ook laten zij meer positief opvoedgedrag zien en worden ze sensitiever en responsiever naar hun kinderen. Er zijn positieve veranderingen te zien in het opstandig, angstig en affectief gedrag van kinderen. Zowel voor ouders met zware problematiek als ouders met lichte problematiek zorgt Home-Start voor verbeteringen. En verbeteringen in welzijn, opvoeden en gedrag van het kind blijven over langere termijn bestaan. De opdracht Op voorstel van Humanitas is in 2021 besloten om aan te sluiten bij Home-Start Haarlem. Wanneer een gemeente een eigen licentie voor Home-Start wil, is zij gebonden aan een minimale inzet van 0,5 fte voor de coördinator en daarmee vrijwilligers voor ongeveer 20 gezinnen. Op basis van de ervaringen in het CJG was de verwachting dat dit voor Heemstede niet reëel zou zijn. Uitgegaan is van de ondersteuning van 5-7 gezinnen.

De bekostiging De kosten voor het realiseren van het aanbod Home-Start in Heemstede ten behoeve van de ondersteuning van 5-7 gezinnen bedragen op jaarbasis € 25.200. Deze kosten worden ten laste gebracht van het in de begroting opgenomen bedrag voor het CJG (onderdeel opvoedondersteuning). Evaluatie De evaluatie die van Humanitas is ontvangen, is bijgevoegd. Hieronder treft u een aantal kengetallen aan over het eerste half jaar van 2022: -

Er zijn 8 gezinnen aangemeld: aan 5 gezinnen is een vrijwilliger gekoppeld; 2 gaan binnenkort kennismaken met de vrijwilliger; 1 gezin moet nog gezocht worden. In de periode 1 mei tot en met 31 december 2021 zijn 5 gezinnen aangemeld en zin 4 gezinnen gekoppeld. De resultaten in 2021 zin nadelig beïnvloed door de maatregelen tegen Corona.

-

De achtergronden van de gezinnen zijn divers: 5 gezinnen zijn van origine niet Nederlands; bij 3 gezinnen is de ouder alleenstaand.

-

Er zijn 17 kinderen bereikt 0 t/m 6 jaar: 8 kinderen 7 t/m 15 jaar: 9 kinderen

-

-

-

De ondersteuningsvragen zijn divers: Luisterend oor Ondersteuning bij de opvoeding Doorbreken sociaal isolement Hulp bij de Nederlandse taal Leren gebruik te maken van de voorzieningen Ontlasten ouders en samen iets met de kinderen doen De verwijzers JGZ CJG Eigen initiatief Buurtgezinnen

6 2 5 5 3 3

4 1 2 1

De vrijwilligers Er zijn circa 65 vrijwilligers beschikbaar (via de samenwerking met Home-Start Haarlem)

Conclusie inzet Humanitas Humanitas heeft op in de periode mei 2021 tot en met juni 2022 9 koppelingen (naar verwachting volgen er binnenkort nog 3). De opdrachtverlening (en bekostiging) betrof in totaliteit 10 tot 14 koppelingen in de periode mei 2021 tot en met december 2022. Geconstateerd kan derhalve worden dat Humanitas met Home Start zeker in een vraag voorziet en naar verwachting ook de 10 tot 14 koppelingen (gerekend over 2021 en 2022) gaat realiseren. In geval van voorzetting van het aanbod van Humanitas vanaf 2023 zou volstaan kunnen worden met een bedrag van € 25.200 op jaarbasis. Dit is gelijk aan het bedrag dat voor 2022 is verstrekt. ERVARINGEN CENTRUM JEUGD EN GEZIN Vanuit het Centrum Jeugd en Gezin Heemstede is voor de ondersteuning van Heemsteedse gezinnen naar tevredenheid gebruik gemaakt van het aanbod van beide organisaties. Buurtgezinnen.nl: Bij Buurtgezinnen wordt serieus gezocht naar een passend steungezin en meestal ook gevonden, hoe heftig de problematiek soms ook is in een vraaggezin. De gezinnen die via het CJG geattendeerd worden op dit aanbod kunnen anderstaligen zijn, vluchtelingen, maar ook gezinnen die overbelast zijn en waarbij de kinderen een dagje of middag opgevangen worden.

Humanitas: De ervaring van het CJG is dat door de organisatie zorgvuldig een passende ondersteuner wordt gezocht en het CJG op de hoogte gehouden wordt als er een match heeft plaats gevonden. De gezinnen zelf zijn zeer tevreden en blij met de wekelijkse ondersteuning en aandacht van de vrijwilliger van Humanitas en ervaren hier veel steun aan. Voorbeeld: Een alleenstaande moeder uit het buitenland met een klein netwerk en praktische opvoedvragen. Ze voelt zich eenzaam en weet zelf niet de aansluiting te vinden in de buurt. Homestart kan haar goed helpen bij de vragen die zij heeft, maar ook om haar netwerk uit te breiden en zo het isolement van het gezin te doorbreken. Door haar beperkte kennis van de Nederlandse samenleving en netwerk ver weg, kan ze deze steun in de rug goed gebruiken.

Aanvullend wordt opgemerkt dat wanneer gezinnen zich tot het CJG wenden met een hulpvraag, het voor hun niet altijd vanzelfsprekend is dat zij niet (direct) door een professionele jeugdhulpaanbieder worden ondersteund, maar door een vrijwilliger in de thuissituatie of een steungezin. Dit vraagt dan nadere uitleg van het CJG. Verder signaleert het CJG een mogelijk toenemende vraag naar deze vormen van preventieve ondersteuning. Enerzijds doordat deze mogelijkheden breder bekend worden en anderzijds door de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en huisvesting van extra statushouders. Dit zijn veelal gezinnen met een klein netwerk, kwetsbaar door wat ze hebben meegemaakt en nog niet ‘thuis’ in Nederland.

CONCLUSIE Op basis van de rapportages van en gesprekken met Buurtgezinnen.nl en Humanitas en de ervaringen van het Centrum Jeugd en Gezin kan geconcludeerd wordt dat zowel de inzet van Buurtgezinnen.nl als van Humanitas goed aansluit bij de vragen die er zijn bij gezinnen in Heemstede, het veelal lukt om een passende match met het steungezin of de vrijwilliger te realiseren en de ondersteuning als helpend wordt ervaren. Beide ondersteuningsprogramma’s zijn gericht op het realiseren van een zodanige basis dat het gezin en het netwerk weer zelfstandig verder kunnen zonder dat professionele jeugdhulp nodig is. Hiermee wordt goed aangesloten bij de beleidsdoelen (Beleidsplan sociaal domein en Regiovisie jeugdhulp) die zijn gericht op het normaliseren van de vraag, het versterken van het gezin en het netwerk en wordt tevens bijdragen aan het voorkomen van de inzet van een jeugdhulpvoorziening en/of het eerder kunnen afschalen van de inzet van jeugdhulp. Op basis van landelijk onderzoek is geconcludeerd dat de inzet van deze preventieve vormen van ondersteuning bijdraagt aan het voorkomen van de inzet van veelal duurdere jeugdhulp. Gelet op de problematiek van de gezinnen aan wie in Heemstede deze hulp wordt geboden, zal deze conclusie ook voor Heemstede opgaan. Het is niet mogelijk om dit op basis van de bekend zijnde gegevens voor Heemstede te kwantificeren.

Aandachtspunt is de mogelijk toenemende vraag naar deze preventieve voorzieningen. In geval van continuering van de bekostiging van deze voorzieningen, zal de inzet goed gemonitord worden. Met buurtgezinnen.nl zal sowieso het gesprek gevoerd dienen te worden om zo te schuiven binnen het beschikbare (hogere) bedrag dat meer gezinnen kunnen worden ondersteund dan begroot. Ondanks dat sluiten we niet uit dat we op termijn de afweging moeten maken of we meer ondersteuning vanuit deze voorzieningen mogelijk willen maken en we bereid zijn daarvoor meer middelen beschikbaar te stellen. Gelet op het bovenstaande ligt het in de rede om zowel de inzet van Buurtgezinnen.nl als van Humanitas per 2023 voort te zetten. Heemstede, augustus 2022.

Bijlagen: - Humanitas: Jaarverslag Home-Start 2021 - Humanitas: Halfjaarrapportage Home-Start 2022 - Buurtgezinnen.nl: overzichtsrapportage buurtgezinnen.nl in Heemstede april 2021 tot en met juli 2022