73. Raadsinformatiebericht Plan van aanpak wortelopdruk in trottoirs.pdf

Raadsinformatiebericht Collegevergadering: 2 december 2025

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1345178 : Infra en Projecten Heemstede : A.M.C.E. Stam : Actief openbaar

Onderwerp Raadsinformatiebericht: Plan van aanpak wortelopdruk in trottoirs en aantal meldingen over verharding ☐ Ter informatie/update ☐ Beantwoording schriftelijke vragen

☒ Toezeggingen/actielijst commissie of raad ☐ Overige

U krijgt een reactie op het punt 25-11 en 25-12 van de actielijst van de commissie Ruimte. Aan de raad is toegezegd te komen met een plan van aanpak voor de verbetering van de trottoirs met name waar dit betrekking heeft op aantasting van de openbare ruimte door boomwortelopdruk zoals besproken bij het beheerplanwegen 2025-2029.

Aanleiding Bij de vaststelling van het beheerplan Wegen is nadrukkelijk besproken de locaties waar sprake is van boomwortel opdruk in trottoirs aan te pakken. Boomwortelopdruk is de belangrijkste oorzaak van oneffen trottoirs. Dit leidt tot hinder en verhoogt het risico’s voor voetgangers, met name voor ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking. Het is de prioriteit van de raad om de hinder op trottoirs versneld aan te pakken.

Inspectieresultaten Eind 2024 is de laatste standaard visuele weginspectie afgerond. Op basis van de inspectie en dataanalyse is een actuele lijst opgesteld van 148 locaties waar een vorm van werk nodig is vanwege boomwortelopdruk. Deze 148 locaties beslaan samen circa 460 m², oftewel 0,011% van het totale oppervlak aan voetpaden binnen de gemeente. De lijst wordt geactualiseerd met elke inspectie. Daarnaast is er recent de lijst vanuit de werkgroep ‘Toegankelijkheid’ aangeleverd met een 20-tal locaties waar de trottoirs oneffen zijn en hinder geven. pagina 1 van 4

Complexiteit oplossingen In Heemstede zijn er veel straten en lanen met volwassen en (monumentale bomen). Het is daarnaast een belangrijke wettelijke klimaatdoelstelling om voldoende bladerendek in Heemstede te behouden. Veel bomen zijn in het verleden in kleine boomspiegels geplaatst. Doordat de bomen voedingsstoffen zoeken, komen de wortels sneller omhoog dan wanneer de bomen de ruimte hebben en ontstaat worteldruk. Er zijn locaties waar meldingen over wortelopdruk relatief eenvoudig kunnen worden opgelost binnen het reguliere onderhoud. Dit gebeurt zowel reactief door actie op meldingen als actief door regulier klein en groot onderhoud. Er zijn ook locaties waar het probleem niet makkelijk verholpen kan worden. Om inzichtelijk te maken hoe de gemeente handelt wanneer er sprake is van boomwortelopdruk is een beslisboom opgesteld om de werkzaamheden te categoriseren. Waar de situaties met relatief eenvoudige maatregelen kan worden verbeterd; gebeurt dit. Soms ook met kleur- en materiaalverschillen in het trottoir tot gevolg. Waar dat niet mogelijk is, wordt maatwerk toegepast. Zie hieronder:

Prioritering Qua prioritering zijn we begonnen met het aanpakken van de locaties op de lijst van de werkgroep toegankelijkheid. We bekijken de situatie en welke maatregelen we wel of niet kunnen treffen. Met het aanpakken van deze locaties kan de omvang van de uitdaging inzichtelijk gemaakt worden en wordt er inzicht gegeven welke schade/ overlast is op te lossen en welke niet is op te lossen. Waar het niet is op te lossen moet maatwerk worden geleverd. Dit helpt ons ook om de beslisboom te verbeteren en een inschatting te maken van de kosten per maatregel. pagina 2 van 4

Wat is het vervolg? We zijn begonnen met de eerste twintig locaties van de werkgroep Toegankelijkheid (categorie A) aan te pakken. Nu worden de overige locaties ingedeeld in categorieën B en C. De B locaties zijn plekken met een hoge intensiteit (door veel bewoners veelvuldig gebruikt worden) en verslechterde toegankelijkheid. De C locaties zijn plekken waar een lagere intensiteit is. De beslisboom wordt aangescherpt aan de hand van de ervaringen die we opdoen. Daarnaast blijven we de werkzaamheden meenemen in zowel het groot als regulier onderhoud. De lijst van prioriteit B en C wordt als een project opgepakt en uitbesteed, om zo voortgang te behouden naast de reguliere werkzaamheden. Deze opdracht zal de locaties omvatten waar met relatief eenvoudige ingrepen de overlast verholpen kan worden. De locaties waar een integrale afweging genomen moet worden met betrekking tot de inrichting van de openbare ruimte worden vallen buiten deze opdracht. Begin 2026 verwachten we de lijst met A prioriteit te hebben behandeld. Gezien bovenstaande complexiteit zal niet overal direct een oplossing zijn gevonden. Wat we hebben op kunnen pakken is opgepakt. In 2026 starten we met de locaties met prioritering B en C. Prioriteit A

Prioriteit B Prioriteit C

Lijst werkgroep toegankelijkheid (dit betreft 20 locaties)

Uitvoering reeds gestart. De locaties zijn medio januari afgehandeld en waar dat kon zijn de maatregelen die daar mogelijk zijn genomen. Hoge intensiteit en last van Start 2026 toegankelijkheid Lage intensiteit en last van Start 2026 toegankelijkheid

Kanttekening Het eventueel verwijderen van boomwortels kan flinke impact hebben op bomen en hun kans om te overleven. Dit kan namelijk ook de stabiliteit van de bomen in het gevaar brengen en daarmee voor problemen bij stormen zorgen. In de Natuurherstelverordening worden regels gesteld over het verlies aan boomkroonbedekking binnen het stedelijk ecosysteem vanaf 2030. Boomkroonbedekking is het oppervlak aan boomkroon ten opzichte van de straat. De situatie van 2024 wordt als startpunt gezien. Zoals het nu naar uitziet zullen we vanaf 2030 onze boomkroonbedekking moeten laten toenemen ten opzichte van 2024. De bomen die overlast veroorzaken zijn grotendeels oudere bomen met veel boomkroonbedekking. Het verwijderen van deze bomen, moet gecompenseerd worden. Dit zal een flinke uitdaging zijn. Vandaar dat wij kap van de bomen ook als laatste optie in de beslisboom hebben staan. Daarnaast is een kanttekening die we bij deze aanpak moeten meegeven dat dit hier geen permanente oplossing voor is. Boomwortels zullen blijven groeien en daarmee ontstaan problemen op zowel bij locaties waar al maatregelen zijn toegepast als bij nieuwe locaties. Het zal een doorlopend proces zijn waar we zowel reactief als proactief op handelen. Reactief is aan de hand van deze aanpak. Proactief is aan de hand van de inrichting van nieuwe groeiplaatsen en herinrichting van de straat. pagina 3 van 4

Aantal meldingen In de bespreking van het beheerplan is ook een vraag gesteld over of er een significante toename is in het aantal meldingen. Dit is terug te vinden in het beheerplan wegen op pagina 12 paragraaf 4.3 van het beheerplan wegen. Dit gaat over alle meldingen met betrekking tot alle verharding in Heemstede, niet slechts trottoirs. Het aantal meldingen fluctueert sterk per jaar. Er is een sterke afname te zien ten tijde van Covid19, daarna stijgt het aantal meldingen weer. De stijging van meldingen heeft onder andere te maken met het uitgesteld groot onderhoud van wegen en grote rioolprojecten. De bestrating wordt op deze wegen en trottoirs veilig gehouden door klein reactief onderhoud. Groot onderhoud vind hier niet plaats om geen kapitaalvernietiging te voorkomen.

pagina 4 van 4