54. Raadsinformatiebericht Stand van zaken (tijdelijke) huisvesting Oekraïense vluchtelingen, statushouders en asielzoekers..pdf

Raadsinformatiebericht Collegevergadering: 17 september 2024

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1272984 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. Meerhoff : Actief openbaar

Onderwerp Raadsinformatiebericht: stand van zaken (tijdelijke) huisvesting Oekraïense vluchtelingen, statushouders en asielzoekers. ☒ Ter informatie/update ☐ Beantwoording schriftelijke vragen

☐ Toezeggingen/actielijst commissie of raad ☐ Overige

Aanleiding In juni 2024 heeft het college de raad geïnformeerd over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en statushouders. Met dit raadsinformatiebericht geven we een update over de stand van zaken met betrekking tot (tijdelijke) huisvesting van Oekraïense vluchtelingen, statushouders en asielzoekers in Heemstede. Hieronder lees u kort de belangrijkste informatie:

-

-

-

Asiel Heemsteedse Dreef 156 is eind juli opgeleverd en op 1 augustus heeft het COA de woning in gebruik genomen. Op dit moment verblijven er dertien jongeren op de Heemsteedse Dreef 156. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan naar kleinschalige opvanglocaties met circa 50 plekken. De verwachting is dat we begin 2025 het locatieonderzoek aan de raad kunnen voorleggen. We verwijzen hiervoor naar het Raadsinformatiebericht Planning asiel (zaaknummer 1272986). Oekraïne 13 huishoudens van Oekraïense vluchtelingen ontvangen leefgeld. In september 2023 waren dit er 17. Op de Lieven de Keylaan 24 is gekozen voor zelfstandige woonruimtes met eigen voorzieningen (douche, toilet en pantry). In totaal worden er 7 kamers gecreëerd, waardoor er ruimte is om maximaal 28 Oekraïners op te vangen. De verbouwing start half oktober. Op 25 april heeft de raad ingestemd met het Investeringsbesluit Glipperweg 55-57. Participatie met de buurt begint in oktober/najaar.

pagina 1 van 5

-

-

-

-

Met Elan Wonen zal op korte termijn een Intentieovereenkomst worden afgesloten voor het realiseren van flexwoningen op de Kerklaan 61. We verwachten voorjaar 2025 tot besluitvorming over de verkoop te kunnen komen, die aan de raad wordt voorgelegd. Er is een intentieovereenkomst gesloten tussen gemeente en de eigenaar van de Herenweg 55 voor opvang van Oekraïense vluchtelingen. De haalbaarheidsonderzoeken worden op dit moment uitgevoerd. Op 24 september vindt in het kader van dit onderzoek een bijeenkomst met omwonenden plaats. We onderzoeken het innen van eigen bijdrage voor Oekraïners die werken, conform de tijdelijke wet Oekraïne. Vanaf 1 januari 2025 wordt de eigen bijdrage geïnd. De minister van Asiel en Migratie heeft een brief gestuurd over de hoge bezettingsgraad van de gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense ontheemden in Nederland en doet een oproep aan gemeenten om zorg te dragen voor voldoende opvang. Statushouders Heemstede heeft conform de taakstelling van de eerste helft van 2024 29 statushouders gehuisvest. Voor de tweede helft van 2024 is de taakstelling vastgesteld op 27 personen. We verwachten ook deze taakstelling te halen doormiddel van de reguliere plaatsingsprocedures.

Opvang Asielzoekers Eind juli was de oplevering van de Heemsteedse Dreef 156. Op 31 juli was er een inloopavond voor de buurt, hier kwamen ongeveer 120 mensen op af. Om de jongeren te verwelkomen hebben vrijwilligers (waaronder een aantal Heemsteedse jongeren), de gemeente en het COA welkomstpakketten gemaakt die op de kamers van de jongeren zijn klaargezet. Per 1 augustus is het pand in gebruik genomen als opvanglocatie voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV). Onderwijs, dagbesteding en inzet vrijwilligers voor AMV Op dit moment verblijven er 13 jongeren op de locatie. De eerste weken zijn ingevuld met een dagbestedingsprogramma: er werd twee middagen per week gesport en iedere dag door vrijwilligers en medewerkers van het COA Nederlandse taalles gegeven. De jongeren koken een aantal avonden per week zelf onder begeleiding van vrijwilligers en medewerkers van het COA. Daarnaast wordt aandacht besteed aan fiets- en verkeersles waarbij vrijwilligers en medewerkers van de politie en handhaving een belangrijke rol op zich hebben genomen. De eerste week van september is met alle jongens een intake uitgevoerd op basis waarvan bepaald zal worden in welke klas zij terecht komen. Het onderwijs voor de jongeren start half september bij de Internationale Schakelklas in Haarlem. De jongeren zullen na school waar mogelijk gaan sporten bij Heemsteedse verenigingen.

Voortzetting Buurtoverleg In de beginfase na opening wordt één keer per maand overlegd met een buurtoverleg. Het COA zit dit overleg voor en verder neemt een aantal omwonenden, de politie, teamleider handhaving en een medewerker van de gemeente deel. Daarnaast is er één keer per week een ‘check-in’-moment op de Heemsteedse Dreef zelf waarbij één van de buren even bijpraat met het COA over alles dat op dat moment speelt op- en rondom de locatie. Met de omwonenden die deelnemen aan het buurtoverleg zijn afspraken gemaakt over de evaluatie en monitoring van de locatie. Periodiek vindt een evaluatie plaats met omwonenden, COA en het onderwijs.

pagina 2 van 5

Planning Asiel Er wordt op dit moment onderzoek gedaan naar asielsopvanglocaties met circa 50 plekken. De verwachting is dat we begin 2025 het locatieonderzoek aan de raad kunnen voorleggen. We verwijzen hiervoor naar het Raadsinformatiebericht Planning asiel (zaaknummer 1272986).

Opvang Oekraïense ontheemden Werk en inkomen Oekraïense vluchtelingen Per 1 september is het aantal Oekraïense vluchtelingen in Heemstede 103. Hiervan wonen er 13 in een particuliere en 90 in een gemeentelijke opvanglocatie. 13 huishoudens ontvangen leefgeld: 3 in de particuliere opvang en 10 in de gemeentelijke opvang. Een jaar geleden ontvingen 17 huishoudens leefgeld. Opvanglocaties gemeentelijk en particulier m.b.t Oekraïne Kerklaan Glipperweg Ringvaartlaan Totaal gemeentelijke opvang Taakstelling (inspanningsverplichting) Particuliere opvang Totaal aantal personen dat verblijven in de gemeente

Aantal plekken

Aantal personen

70 24 18 112 151

57 14 19 90

13 103

Lieven de Keylaan 24 In de Lieven de Keylaan 24 komen 7 zelfstandige units, hierbij is rekening gehouden met de eerder opgehaalde wensen van de bewoners. Er is gekozen voor kamers met eigen voorzieningen (douche, toilet en pantry). Op dit moment loopt er een aanbestedingstraject voor de verbouwing. Na gunning wordt medio oktober gestart met de verbouwing en oplevering vindt naar schatting eind december plaats. Na verbouwing verhuizen de bewoners van de Princenhof naar deze locatie. Er wordt op de Lieven de Keylaan 1 extra kamer opgeleverd ten opzichte van de Princenhof, er is daarmee ruimte om maximaal 4 extra Oekraïners op te vangen. Princenhof/Glipperweg 55-57 De commissie Samenleving heeft op 5 december 2023 een positieve zienswijze gegeven op de plannen voor de Glipperweg en de Kerklaan. Op 12 maart heeft het college ingestemd met het Investeringsbesluit Glipperweg 55-57. Op 25 april heeft de raad ingestemd om € 2,7 miljoen beschikbaar te stellen voor de realisatie van circa 18 permanente flexwoningen en een gemeenschappelijke ruimte annex buurtkamer op de Glipperweg. Diverse onderzoeken worden uitgevoerd ter voorbereiding op de verbouwing. In het najaar wordt een bijeenkomst georganiseerd om de omwonenden en belangstellenden te informeren over het project. Ook wordt gestart met participatie over o.a. de buurtkamer, buitenruimte en leefbaarheid.

Kerklaan 61 Na oplevering van de flexwoningen aan de Glipperweg 55-57, kunnen de Oekraïense vluchtelingen (18 huishoudens) die in de tijdelijk opvanglocatie aan de Kerklaan 61 worden gehuisvest naar de Glipperweg 55-57 verhuizen. De locatie Kerklaan 61 is vanaf dan beschikbaar voor de realisatie van pagina 3 van 5

flexwoningen door woningcorporatie Elan Wonen. We verwachten binnenkort overeenstemming te bereiken over het sluiten van een intentieovereenkomst met Elan Wonen. We gaan deze locatie gezamenlijk ontwikkelen, met als doel deze woningen gedurende de eerste 10 jaar voor aandachtgroepen in te zetten. In de later vast te stellen samenwerkingsovereenkomst met Elan wonen worden definitieve afspraken vastgelegd over onder meer verkoopvoorwaarden, ontwerp en ruimtelijke procedures. Naar verwachting is het mogelijk om in het voorjaar van 2025 overeenstemming te bereiken over een samenwerkingsovereenkomst met Elan Wonen. Een voorstel met de overeenkomst zal begin 2025 ter besluitvorming aan college en raad worden voorgelegd. Herenweg 55 Op 16 juli heeft het college besloten een intentieovereenkomst aan te gaan met de eigenaar van het pand aan de Herenweg 55 te Heemstede ten behoeve van de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen. Op dit moment wordt gekeken hoe het pand kan worden benut, welke kosten er gemoeid zijn met de nodige verbouwing en exploitatie en welke mogelijke risico’s hier kunnen spelen. Ook wordt de omgeving geïnformeerd over dit voornemen, waarmee ook de benodigde participatie opgestart wordt. Op 24 september vindt een informatiebijeenkomst plaats met de omwonenden van het pand.

Inwoners kunnen vragen stellen en ideeën delen, die de gemeente kan meenemen in het onderzoek naar de locatie. Zodra meer informatie bekend is uit de onderzoeken, informeren we omwonenden en raad. Wanneer blijkt dat opvang op de locatie mogelijk is, dan geeft de raad een bindend advies binnen de procedure van een omgevingsvergunning. Eigen bijdrage Oekraïners Het wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang Oekraïne is per 1 juli ingegaan. Belangrijk onderdeel van deze wet is het vragen van een bijdrage voor de gemeentelijke opvang aan werkende Oekraïense vluchtelingen, daarvoor geldt een implementatiefase tot 1 januari 2025. Inning zal naar verwachting vanaf 1 januari 2025 starten. Het college neemt, in afstemming met de regio, hierover eind september een besluit. De inwoners van de opvanglocaties zijn over dit proces geïnformeerd. Brief Minister van Asiel en Migratie over opvang Oekraïense ontheemden Op 21 augustus heeft de minister van Asiel en Migratie een brief verstuurd aan de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten in Nederland over de opgave van opvang voor Oekraïense vluchtelingen (zie bijlage). In deze brief geeft de minister aan dat de bezettingsgraad van de gemeentelijke opvangplekken in Nederland bijna 100 procent is en doet een oproep aan gemeenten om zorg te dragen voor voldoende opvang.

Op korte termijn kijken we waar op de huidige opvanglocaties het mogelijk is om meer bedden neer te zetten, rekening houdend met de leefbaarheid van de bewoners van de locaties. Er komen nieuwe plekken op de Herenweg 55, de verbouwing van de Lieven de Keylaan 24 en het realiseren van flexwoningen op de middellange termijn.

pagina 4 van 5

Huisvesting Statushouders Taakstelling en huisvesting statushouders Heemstede heeft conform de taakstelling van de eerste helft van 2024 29 statushouders gehuisvest. Vier statushouders van deze taakstelling zijn kort na 1 juli gehuisvest. Dit kwam door een vertraagde oplevering van de woningen en daarmee vertraagde uitstroom uit het AZC. De taakstelling voor de tweede helft van 2024 is vastgesteld op 27 te huisvesten statushouders. Op dit moment zijn daarvan 9 statushouders gehuisvest, waardoor wij nog een taakstelling van 18 personen hebben. De verwachting is dat in oktober nog 5 personen worden gehuisvest. Er resteert dan nog een taakstelling van 13 personen om de taakstelling van 2024 te volbrengen, de verwachting is dat dit haalbaar is via de reguliere plaatsingsprocedures.

pagina 5 van 5

> Retouradres Postbus 20011 2500 EH

Den Haag

Colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten in Nederland

Directoraat-Generaal Migratie Programma directie Oekraïense ontheemden Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20011 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/aenm

Datum Betreft

21 augustus 2024 Opgave noodopvang ontheemden uit Oekraïne

Onze referentie 5705932

Geachte heer/mevrouw, Inmiddels duurt de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne al meer dan twee jaar. De voortdurende oorlog in Oekraïne zorgt voor een aanhoudende instroom van ontheemden naar Nederland. Gemeenten spannen zich gedurende het conflict in Oekraïne onverminderd in om ontheemden op een goede manier op te vangen, zowel in de gemeentelijke opvang als via particuliere initiatieven. We zien dat dit een grote opgave is voor gemeenten. We zien dat de instroom onverminderd door blijft gaan en dat dit niet op korte termijn lijkt te wijzigen. Tegelijkertijd zien we dat de beschikbare capaciteit niet voldoende meegroeit. Op 13 augustus jl. waren er 92.167 opvangplekken gerealiseerd waarvan nu nog minder dan 200 beschikbaar zijn om ontheemden die Nederland binnen komen te plaatsen. Dit leidt tot een bezettingsgraad van bijna 100 procent in de gemeentelijke noodopvang, met als gevolg dat ontheemden niet kunnen doorstromen vanuit een hub of crisisnoodopvang (cno) naar gemeentelijke opvanglocaties. In deze brief doe ik een oproep aan alle gemeenten om gezamenlijk zorg te dragen voor voldoende opvang voor ontheemden uit Oekraïne in Nederland. Hieronder schets ik de benodigde acties. Daarnaast licht ik toe welke aanvullende acties ik onderneem.

Gevraagde inzet korte termijn Voor de korte termijn is het van groot belang om de capaciteit snel te vergroten om te voorkomen dat ontheemden op straat moeten slapen. De Nationale Opvang Organisatie (NOO) heeft, samen met het Knooppunt Coördinatie en Informatie Oekraïne (KCIO), bekeken of er in de komende periode zicht is op nieuwe opvangplekken. Helaas zijn er onvoldoende nieuwe opvangplekken op de korte termijn beschikbaar. Om te voorkomen dat er vanwege onvoldoende opvangplekken ontheemden op straat belanden zijn extra inspanningen nodig. Binnen uw gemeente zou u de volgende acties kunnen ondernemen om op korte termijn te zorgen voor meer opvangplekken: • Ontheemden vragen zoveel mogelijk in eigen verblijf te voorzien: Het Rijk vraagt ontheemden die dat kunnen, op vrijwillige basis, in eigen verblijf te voorzien. Deze boodschap verspreiden we via meerdere kanalen (onder

Pagina 1 van 3

•

•

•

meer via de ambassade) naar de ontheemden. U kunt deze vraag ondersteunen richting de betreffende ontheemden. Optimaal benutten van het aantal beschikbare plekken (snijverlies beperken): er zijn ca. 7.800 plekken niet beschikbaar vanwege snijverlies. Bijvoorbeeld omdat ontheemden alleen op een tweepersoonskamer zitten, maar ook vanwege doelgroepbeperkingen, zoals locaties die geen huisdieren of zorgbehoevenden opvangen. Gezien de huidige situatie vraag ik u om het snijverlies zoveel mogelijk te beperken en deze beperkingen zoveel mogelijk op te heffen. Hierbij wil ik u adviseren om deze maatregel ook toe te lichten aan ontheemden die op de opvanglocatie verblijven waar dit zal spelen. Opschalen binnen bestaande opvanglocaties: in de brief van 8 september 2023 heb ik u opgeroepen om ook te bezien of het mogelijk is om de capaciteit van bestaande opvanglocaties te vergroten. Een voorbeeld hiervan is het benutten van een vrijstaande verdieping op een opvanglocatie. Graag doe ik deze oproep nogmaals. Beëindigen van opvang voor personen die niet onder de RTB vallen: in sommige gemeenten verblijven mogelijk nog personen in opvanglocaties die niet onder de RTB vallen en derhalve geen recht hebben op opvang en voorzieningen zoals bedoeld voor ontheemden1. De gemeente kan deze personen herkennen aan de BRP titelcode; zij staan in de BRP met titelcode 32 of 98 (i.p.v. 46).

Het beëindigen van de opvang voor deze personen kan de druk verlichten. Meer informatie hierover kunt u vinden in de handreiking aanmeldprocedure2.

Directoraat-Generaal Migratie Programma directie Oekraïense ontheemden Datum 21 augustus 2024 Onze referentie 5705932

Gevraagde inzet middellange termijn In de brief aan de Tweede Kamer van 5 april jl. is aangegeven dat op basis van de huidige prognose per 1 januari 2025 120.000 gemeentelijke opvangplekken nodig zijn.3 Op dit moment zijn er 92.167 GOO-plekken gerealiseerd, met een bezetting van 99,8 procent. Dit betekent dat ik u verzoek zo snel mogelijk in te zetten op het realiseren van de eerder afgesproken 97.0004 en toe te werken naar de 120.000 plekken per 1 januari 2025. Dit in aanvulling op bovengenoemde acties voor de korte termijn. Ik ben mij ervan bewust dat dit een grote opgave en uitdaging is, met name ook gelet op wat de bestaande opgave vanuit de reguliere asielketen van u vraagt. Vanuit het Rijk wordt de ondersteuning voor het realiseren van GOO-plekken voortgezet. De Nationale Opvang Organisatie voor ontheemden uit Oekraïne zal alle gemeenten en samenwerkingsverbanden blijven bijstaan met financiële middelen, bemiddeling en advies.

1

Zie hiervoor ook de brief aan de Tweede Kamer van 14 juni jl. (Kamerstukken II, 20232024, 19 637, nr. 3258). 2 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/opvang-vluchtelingen-uitoekraine/documenten/brochures/2024/06/14/handreiking-gemeenten-voor-de-te-hanterentermijnen-betreffende-de-aanmeldprocedure-voor-ontheemden-uit-oekraine 3 Kamerstukken II, 2023-2024, 19 637, nr. 3239. 4 Per brief van 12 april 2023. Pagina 2 van 3

Directoraat-Generaal Migratie Programma directie Oekraïense ontheemden

In dat kader wil ik graag een nieuwe ontwikkeling delen: Vanuit gemeenten wordt al langere tijd aangedrongen op meer rust en ruimte in de financiering van transitiekosten voor opvanglocaties die voor langere termijn beschikbaar zijn voor ontheemden uit Oekraïne dan de duur van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming plus maximaal één jaar (RTB+1). Op basis van ervaringen uit een pilot zal meer ruimte worden geboden voor locaties die langdurig beschikbaar zijn om zo het volume van de opvang te vergroten; mogelijk ook inzetbaar voor andere doelgroepen. Hiermee wil ik gemeenten verder ondersteunen bij het realiseren van voldoende (langdurig) beschikbare opvangplekken. Indien een opvanglocatie langer beschikbaar is dan de RTB+1 en de financiering niet op basis van die termijn rond komt, zullen de transitiekosten van die opvanglocatie naar een termijn van maximaal drie jaar worden omgerekend5.

Datum 21 augustus 2024 Onze referentie 5705932

Volledigheidshalve wil ik benoemen dat zolang de Tijdelijke Wet van kracht is, waarin geregeld is dat opvang van ontheemden uit Oekraïne een gemeentelijke taak betreft, de gemeente verzekerd is van een tegemoetkoming voor de exploitatielasten van de opvangplekken op basis van de dan geldende voorwaarden Perspectief lange termijn Het verloop van de oorlog in Oekraïne en, als gevolg daarvan, de noodzaak tot het bieden van opvang aan ontheemden uit Oekraïne is op de lange termijn onzeker. De Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) is recent verlengd tot 4 maart 2026. Ik ben mij er terdege van bewust dat gemeenten behoefte hebben aan ondersteuning bij deze uitdagende verantwoordelijkheid. Veel ontheemden dragen bij aan de samenleving. Tegelijkertijd dienen de rechten en plichten in evenwicht te blijven. Een eigen bijdrage voor de opvang is een goede eerste stap. De komende periode wordt verkend op welke wijze de zelfredzaamheid en participatie van ontheemden verder ondersteund kan worden. Daarnaast wordt verkend, in samenspraak met u, op welke wijze gemeenten ondersteund kunnen worden bij het uitvoeren van de opvangtaak. Graag bespreken we dit ambtelijk en bestuurlijk met de VNG. Ik vertrouw erop u zo voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, De Minister van Asiel en Migratie,

Marjolein Faber

5

Dit gebeurt onder bepaalde voorwaarden. De exploitatielasten per plek per dag dienen lager geraamd te zijn dan het dan geldende normbedrag voor gemeentelijke opvang; de opleverdatum van de locatie ligt uiterlijk zes maanden vóór afloop van de RTB; de gemeente betaalt de transitiekosten naar rato terug indien de locatie voor een andere doelgroep wordt ingezet. U kunt altijd contact opnemen met PostbusNOO@minjenv.nl voor overleg. Pagina 3 van 3