51. Spaarne Gasthuis - Informatie over context voorgenomen besluit acute zorg ANONIEM

1 Van: Verzonden: dinsdag 8 september 2026 09:18 Onderwerp: 51. Spaarne Gasthuis - Informatie over context voorgenomen besluit acute zorg Bijlagen: 20260908_Dossier locatiekeuze Spaarne Gasthuis.pdf; 20260908_Factsheets dossier locatiekeuze Spaarne Gasthuis.pdf BERICHT BESTEMD VOOR DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTERAAD. VRIENDELIJK VERZOEK DEZE MAIL DOOR TE STUREN NAAR ALLE RAADSLEDEN VAN UW GEMEENTE Geachte leden van de gemeenteraad, Namens de raad van bestuur informeren wij u graag over de ontwikkelingen binnen het Spaarne Gasthuis en de vraag die momenteel voorligt over het samenbrengen van de acute zorg op één locatie. In de bijlage vindt u factsheets en de achtergrond en context waarmee we deze ontwikkeling toelichten. We sturen u deze informatie vooruitlopend op het voorgenomen besluit dat het Spaarne Gasthuis voor eind oktober neemt. Zodra dit voorgenomen besluit is gemaakt, nodigen wij u graag uit voor een bijeenkomst in november. Tijdens deze bijeenkomst lichten we het besluit, de achtergronden en het verdere proces toe en is er uiteraard gelegenheid om uw vragen te stellen. Met vriendelijke groet, Raad van Bestuur Spaarne Gasthuis 1 Waarom we de acute zorg samenbrengen op één plek Mensen in onze regio rekenen op goede ziekenhuiszorg op het moment dat het telt. Vandaag, en over tien of twintig jaar. Daar staat het Spaarne Gasthuis voor, en daar richten we onze zorg naar in.

Het Spaarne Gasthuis is het ziekenhuis van onze regio, met locaties in Haarlem -Zuid, Hoofddorp en Haarlem-Noord. Onze zorg is over die locaties verdeeld. Hoe we die verdeling inrichten, bepaalt of we die zorg ook in de toekomst kunnen blijven bieden. Daarover gaat dit document. De opgave Een behandeling waarvoor je vroeger een week in het ziekenhuis lag, is nu vaak een kwestie van een dag. Ingrepen zijn minder zwaar geworden en herstel gaat sneller. Veel controles en nazorg kunnen op afstand of thuis. Een deel van het herstel hoeft niet me er in het ziekenhuis. Samen met huisartsen, thuiszorg en andere partners organiseren we dat steeds vaker dicht bij huis. De geneeskunde kan meer dan ooit, en dat verandert wat mensen van een ziekenhuis nodig hebben. Diezelfde vooruitgang maakt de zorg ook complexer. Mensen leven langer met ziekten die vroeger niet te behandelen waren. Ze worden ouder, en hebben vaak meerdere aandoeningen tegelijk. Die behandelen we ook allemaal tegelijk. De zorg wordt daarmee zwaarder en ingewikkelder, en dat verandert wat mensen van een ziekenhuis nodig hebben. Onze opdracht is die zorg ook in de toekomst voor iedereen in de regio beschikbaar te houden. We krijgen de zorg op termijn niet op elke locatie volledig bemenst. Het aantal zorgmedewerkers groeit landelijk namelijk veel minder hard dan de zorgvraag.

Het tekort in zorg en welzijn loopt richting 2035 verder op, en de vraag stijgt in die periode ruim drie keer zo hard als het aantal mensen dat beschikbaar is. Werven alleen lost dat niet op: er komen meer nieuwe mensen bij dan er vertrekken, en tóc h blijft het tekort groot. De schaarste blijft. Het is de werkelijkheid waarin we de komende jaren zorg verlenen. Ook in ons verzorgingsgebied, (Kennemerland, Haarlemmermeer en Amstelland-Meerlanden) zien we dit terug. Voor Kennemerland en Amstelland -Meerlanden — het gebied dat het dichtst bij ons verzorgingsgebied ligt — wordt in 2030 een tekort van ongeveer 6.800 medewerkers in zorg en welzijn verwacht: er zijn er dan naar verwachting 59.800 beschikbaar, terwijl er 65.900 nodig zijn. En het tekort zit op de functies die wij nodig hebben. Voor de ziekenhuizen en de overige medisch -specialistische zorg in Kennemerland wordt in 2030 een tekort van zo’n 11 procent verwacht: op elke honderd mensen die nodig zijn, ontbreken er elf. Dat tekort raakt de acute en klinische zorg het hardst: de spoedzorg, en de zorg waarvoor mensen worden opgenomen. Die vraagt dag en nacht om volledige teams — artsen, verpleegkundigen, diagnostiek, operatiekamers, intensive care. De gespecialiseerde funct ies daarin zijn schaars, en er zijn er te weinig om overal tegelijk complete teams te bemensen. De keuze die voorligt

2 Spaarne Gasthuis is één ziekenhuis, met drie locaties. Spaarne Gasthuis is één ziekenhuis, met drie locaties. Op alle drie de locaties bieden we poliklinische zorg. Haarlem -Zuid en Hoofddorp bieden daarnaast nu allebei 24/7 acute zorg en zorg waarvoor mensen worden opgenomen. Wat nu voorligt, is op welke van d ie twee locaties we die acute en klinische zorg samenbrengen . De juiste plek hangt af van welke zorg je nodig hebt. Wat nu voorligt, is op welke van die twee 24/7-locaties we de acute en klinische zorg samenbrengen. Dat we concentreren, ligt al vast — de vraag is waar. Die koers dateert van 2024. Het ziekenhuis had een nieuwbouwplan voor Haarlem-Zuid. Dat bracht de klinische zorg pas laat samen, te laat voor de opgave die op ons afkomt. Ook liepen de bouwkosten sterk op. Daarom koos het ziekenhuis ervoor de acute en klinische zorg eerder samen te brengen op één van de twee locaties, met een dagziekenhuis op de andere. Welke l ocatie dat wordt, ging toen de onderzoeksfase in. Beide locaties blijven open. Wat verandert, is de verdeling van de zorg. Beide locaties houden poliklinieken. De ene locatie wordt daarnaast de plek voor de 24/7 acute zorg en voor de zorg waarvoor mensen worden opgenomen. De andere wordt een dagziekenhuis, met naast poliklinieken ook diagnostiek, dagbehandeling en planbare ingrepen.

Voor één van de twee locaties verandert de 24/7 spoedeisende hulp dus. Dat raakt mensen, en dat nemen we serieus. Een SEH om de hoek geeft een gevoel van zekerheid, en dat gevoel is echt. Bij spoed telt echter meer dan de deur van een SEH. De ambulance beoordeelt onderweg al wat er aan de hand is, en brengt de patiënt naar de locatie waar die zorg klaarstaat. Dat is niet altijd de dichtstbijzijnde. We doen meer dan concentreren. Als ziekenhuis werken we op veel terreinen aan diezelfde veranderende werkelijkheid: we leiden zelf op voor de zorg van morgen, we zetten technologie in om tijd voor de patiënt terug te winnen, en we organiseren zorg dichtbij en thuis waar dat kan. Het samenbrengen van de acute en klinische zorg is daar één deel van. Hoe we te werk zijn gegaan We hebben deze keuze zorgvuldig voorbereid, en niet alleen. Toen de koers naar concentratie vaststond, hebben we alle kanten van de locatiekeuze in kaart laten brengen. We lieten twee scenario’s onderzoeken: de acute en klinische zorg in Haarlem -Zuid met een dagziek enhuis in Hoofddorp, en andersom. Een brede groep van zorgprofessionals, technici, vastgoedadviseurs en bestuurders werkte dit uit, met de bestaande gebouwen als uitgangspunt. Dat onderzoek kwam in het voorjaar van 2025 klaar. De twee scenario’s ontliepen elkaar weinig, en geen van beide paste binnen het vooraf opgestelde kader.

Dat bracht ons bij de vraag aan welke knoppen we nog konden draaien. Dat werd het vervolgonderzoek. Daarna hebben de medische staf, de verpleegkundige staf en de Raad van Bestuur het onderzoeksteam samen nadere vragen gesteld. De twee locaties gingen in het onderzoek nog gelijk op. De vraag was wat er gebeurt als je gerichter kijkt: als je scherper kijkt naar het aantal bedden en operatiekamers, naar wat de verpleegafdelingen in de tussenperiode nodig hebben, en naar wat de varianten kosten die dan op tafel komen. 3 We kijken daarbij vanuit verschillende perspectieven: de kwaliteit van zorg, de mensen die haar leveren, de samenwerking in de regio, de betaalbaarheid en de uitvoerbaarheid. Die kun je niet tegen elkaar wegstrepen in één getal. Wat op het ene perspectief zwaar weegt, weegt op het andere lichter, en geen rekensom geeft daar een uitkomst. Een keuze hiertussen vraagt een afweging, en die afweging is aan het bestuur. Dit hele traject hebben de medische staf, de verpleegkundige staf en de Raad van Bestuur samen doorlopen. Als eindverantwoordelijke partij voor de zorg en als eigenaar van het vastgoed is de finale beslissing de verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur. Hoe we de omgeving hebben betrokken Naast het onderzoek hebben we vanaf het begin opgehaald wat er in de omgeving leeft. Het RIVM voerde een bereikbaarheidsanalyse uit op beide scenario’s.

Met de regio spraken we in meerdere bijeenkomsten. Een eerste in het voorjaar van 2025, om op te halen wat er speelt bij zorgpartners, gemeenten, verzekeraars en toezichthouders. En een vervolg, waarin we de doorgerekende scenario’s teruglegden met de vraag of hun zorgen in het totaalbeeld waren geland. Wat daaruit kwam, hebben we gebruikt om de afweging aan te scherpen. Ook ontvingen we in juni 2025, nadat het locatieonderzoek was opgeleverd, de gemeenteraden voor een avond. De Raad van Bestuur en de besturen van de medische en verpleegkundige staf gingen met de raadsleden in gesprek over onze keuze en over de veranderende zorg. Daarnaast bezocht de bestuursvoorzitter de gemeenteraden in ons verzorgingsgebied, om vragen te beantwoorden en zorgen op te halen. In een apart gesprek met wethouders stond hun eigen behoefte centraal. De uitkomst was helder: het besluit ligt bij het ziekenhuis. De gemeenten moeten het wél aan hun inwoners kunnen uitleggen. Ze vragen daarom om uitleg en informatie. Dit document is daar mede een antwoord op. Ook op landelijk niveau is er contact. Sinds begin 2025 spreken we het ministerie van VWS periodiek over de voortgang. De verantwoordelijkheid voor dit besluit ligt bij het ziekenhuis, in afstemming met de zorgverzekeraars — een lijn die opeenvolgende bewindspersonen consistent hebben bevestigd.

De opgave waar dit besluit uit voortkomt, raakt de hele regio. De zorg verandert, en gemeenten staan voor hun eigen deel van diezelfde werkelijkheid: de zorg en ondersteuning dicht bij mensen thuis, in de wijk, rond kwetsbare en oudere inwoners. Binnen dat geheel is onze locatiekeuze een ingrijpende stap, met gevolgen voor patiënten, medewerkers en de zorg in de regio. Die gevolgen zijn in de eerste plaats onze verantwoordelijkheid, en die nemen we op ons. Een deel ervan raakt het werk van gemeenten rechtstreeks, en dat vraagt om samen optrekken. We blijven de gemeenten en raden de komende periode meenemen in de stappen die we zetten. En we willen samen met hen vormgeven wat onze keuze betekent voor de zorg dicht bij hun inwoners. Zo werken we aan een regio waarin de zorg als geheel sterker wordt. Hoe het verdergaat De afweging leidt tot een voorgenomen besluit. Dat maken we voor eind oktober bekend. Daarmee begint een formeel adviestraject: de medische en verpleegkundige staf, de ondernemingsraad en de 4 cliëntenraad brengen advies uit over de keuze en over de manier waarop we haar willen uitvoeren. Pas daarna, met dat advies gewogen, volgt het definitieve besluit.

1 Hoe spoedzorg in de regio werkt 2-3 Hoe ziekenhuiszorg verandert 4-5 Zorg draait om mensen, gebouwen volgen 6-7 Zorg thuis als onderdeel van veranderende ziekenhuiszorg 8-9 Hoe ziet goede bereikbaarheid eruit? 10-11 Hoe zorg in de regio rond de patiënt samenhangt 12-14 INHOUDSOPGAVE FACTSHEETS SPAARNE GASTHUIS 2 KERN IN HET KORT Bij spoed moet een patiënt zo snel mogelijk op de plek komen waar de juiste hulp beschikbaar is. Deze juiste hulp hangt af van de klachten, de urgentie en de zorg die direct nodig kan zijn. Bij het eerste contact is vaak nog niet precies duidelijk wat er aan de hand is. Daarom vraagt goede spoedzorg om klachtenbeoordeling (triage), samenwerking en snelle toegang tot de juiste mensen, onderzoeken en vervolgzorg. Binnen Spaarne Gasthuis zijn spoedfuncties nu verdeeld over Haarlem Zuid en Hoofddorp. Patiënten gaan naar de locatie waar de zorg is die zij nódig hebben, niet naar de locatie die het dichtstbij is. Wat is hier aan de hand? Spoedzorg begint vaak buiten het ziekenhuis: bij de huisarts of huisartsenpost, via meldkamer (112) en ambulancezorg of doordat iemand zichzelf meldt. Soms spelen ook GGZ, verloskunde, thuiszorg of herstelzorg een rol. Via triage wordt beoordeeld welke spoedzorg nodig is en waar iemand het best geholpen kan worden. Dat klinkt overzichtelijk, maar in de praktijk is het eerste beeld lang niet altijd compleet.

Een patiënt met buikpijn kan zorg nodig hebben van chirurgie, maagdarmleverziekten, urologie, gynaecologie of vaatchirurgie. Een oudere patiënt kan vooral kwetsbaar zijn, maar ook een acuut intern probleem hebben. Bij een psychische crisis moet soms eerst worden uitgesloten dat er een lichamelijke oorzaak is. Mensen komen dus niet binnen met een duidelijk label. Op basis van soms beperkte informatie moet snel worden beslist welke route in de zorg het meest veilig en passend is. Hoe werkt dat binnen Spaarne Gasthuis? De precieze verdeling van specialismen verschilt per locatie. Haarlem Zuid en Hoofddorp hebben allebei een spoedeisende hulp en een huisartsenpost, maar niet dezelfde acute functies en specialismen in het gebouw. Sommige specialismen zijn op één locatie geconcentreerd. Zo is de Eerste Hart Long Hulp op dit moment op Haarlem Zuid. Daardoor gaan patiënten nu al voor verschillende vormen van spoedzorg naar verschillende locaties. Welke route iemand volgt, hangt af van de zorgvraag en van wat direct beschikbaar moet zijn. Wie in Hoofddorp of Hillegom met de ambulance wordt opgehaald, gaat dus niet automatisch naar Hoofddorp. Wie zich meldt bij de huisartsenpost, kan bij doorverwijzing op een andere locatie terechtkomen. Soms blijkt na de eerste beoordeling dat iemand toch op de andere locatie moet zijn. Dan is overleg, vervoer of overplaatsing nodig.

Dat kost tijd en maakt de zorg ingewikkelder. Het komt de kwaliteit van zorg en van werken ten goede als alles wat voor goede spoedzorg nodig is, de juiste mensen, onderzoeken en specialismen, op één plek samenwerkt. FACTSHEET HOE SPOEDZORG IN DE REGIO WERKT

3 Voorbeelden uit de praktijk Pijn op de borst. Een patiënt krijgt thuis ernstige pijn op de borst. De ambulance maakt onderweg een hartfilmpje en stemt af met het ziekenhuis. Op basis van de medische beoordeling gaat de patiënt naar de plek waar de juiste hartzorg direct beschikbaar is. Buikpijn. Een patiënt komt binnen met ernstige buikpijn. In het begin is niet altijd duidelijk of het gaat om een probleem voor chirurgie, maagdarmleverziekten, urologie, gynaecologie of vaatchirurgie. Dan is snelle beoordeling nodig en moet het ziekenhuis direct kunnen schakelen met de juiste specialismen. Kwetsbare oudere na een val. Een oudere patiënt komt via de ambulance binnen. Na onderzoek blijkt opname medisch niet meer nodig, maar zelfstandig naar huis gaan is ook niet verantwoord. Dan is passende vervolgzorg nodig, bijvoorbeeld thuiszorg, herstelzorg of VVT. Waarom is dit relevant? Spoedzorg draait om meer dan de spoedeisende hulp. Goede spoedzorg vraagt ook om artsen, verpleegkundigen, diagnostiek, bedden, operatiekamers, intensive care en vervolgzorg die op elkaar aansluiten. De huidige situatie laat zien dat patiënten nu al voor verschillende vormen van spoedzorg naar verschillende plekken gaan. Het komt de kwaliteit van zorg en van werken ten goede als alles wat bij spoed direct op elkaar moet aansluiten, op één plek samenkomt.

Dat is ook een patiëntbelang: hoe sneller duidelijk is waar iemand moet zijn, hoe kleiner de kans op wachten, extra vervoer of overplaatsing. Maar wat als… “Als spoedzorg naar één locatie gaat, wordt er zorg weggehaald.” Er verdwijnt geen spoedzorg. Alles wat nodig is voor spoedzorg komt straks dicht bij elkaar: de juiste mensen, onderzoeken en specialismen. Op één plek in plaats van verdeeld over twee. Dat maakt de zorg juist sneller en veiliger: minder kans dat iemand op de verkeerde locatie belandt, minder overplaatsingen, minder tijdverlies op het moment dat het telt. “Iedere patiënt gaat automatisch naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis.” De route hangt af van de medische situatie en de zorg die direct nodig kan zijn. “Spaarne Gasthuis heeft nu twee identieke spoedziekenhuizen.” Spoedfuncties en specialismen zijn nu al verdeeld over Haarlem Zuid en Hoofddorp. “Triage bepaalt altijd meteen de juiste plek.” Triage helpt om snel de beste route te kiezen. Toch is bij spoed niet altijd meteen duidelijk wat er aan de hand is. Soms blijkt pas na beoordeling dat andere zorg of een andere locatie nodig is. Kort samengevat Spoedzorg werkt als een samenspel van huisarts, huisartsenpost, ambulancezorg, ziekenhuis, specialisten en vervolgzorg. Binnen Spaarne Gasthuis zijn spoedfuncties nu al verdeeld over Haarlem Zuid en Hoofddorp.

Juist omdat bij spoed niet altijd meteen duidelijk is wat iemand nodig heeft, is het belangrijk dat beoordeling, diagnostiek, specialisten en opnamezorg snel bij elkaar kunnen komen. 4 KERN IN HET KORT Ziekenhuiszorg verandert. Patiënten zijn vaak korter opgenomen, behandelingen vinden vaker plaats op de poli of in dagbehandeling, en digitale ondersteuning maakt zorg op afstand gewoner. Tegelijk groeit de vraag naar zorg en zijn er steeds minder mensen beschikbaar om die zorg op dezelfde manier te blijven leveren. Dat vraagt een scherpere keuze: waarvoor is het ziekenhuis echt nodig, en wanneer past andere zorg beter bij wat een patiënt nodig heeft om verder te kunnen? Wat is hier aan de hand? Het ziekenhuis blijft onmisbaar voor medisch-specialistische zorg. Wat verandert is de plek van het ziekenhuis in het hele zorgproces. Niet iedere stap in onderzoek, behandeling, herstel en begeleiding hoeft in het ziekenhuis plaats te vinden. De verandering komt door medische vooruitgang, digitalisering en veranderende zorgvragen. Behandelingen zijn vaak minder ingrijpend dan vroeger en herstel gaat sneller. Zorg waarvoor mensen eerder meerdere dagen in het ziekenhuis lagen, kan nu soms met een korte opname, een dagbehandeling, een controle op afstand of begeleiding thuis. Daardoor verschuift steeds meer zorg naar huis, de polikliniek of andere zorgverleners in de regio.

Het ziekenhuis werkt daarbij nauw samen met onder andere huisartsen, thuiszorg, verpleeg- en verzorgingshuizen en de GGZ. Die ontwikkelingen hangen met elkaar samen. De geneeskunde kan steeds meer: aandoeningen die vroeger niet te behandelen waren, zijn dat nu wel, en mensen leven langer. Daardoor zijn er ook meer mensen met meerdere aandoeningen tegelijk. Medische problemen, kwetsbaarheid en de zorg thuis lopen daarbij steeds vaker door elkaar. De zorg wordt daardoor complexer. Het ziekenhuis kan veel betekenen, maar is niet voor ieder probleem de beste plek. Een opname kan kwetsbare mensen ook achteruit laten gaan, bijvoorbeeld door verlies van spierkracht, verwardheid of een infectie. Daarom kijken zorgverleners steeds vaker welke zorg echt bijdraagt aan herstel, veiligheid of kwaliteit van leven, én op welke plek die zorg het beste kan worden gegeven. Het doel is niet minde r zorg, maar passende zorg die iemand verder helpt. Waarom is dit relevant? Deze ontwikkeling raakt direct aan bedden, behandelkamers, poliklinieken, medewerkers en gebouwen. Minder of korter opnemen betekent niet dat het ziekenhuis minder belangrijk wordt. Het betekent dat het ziekenhuis scherper moet zijn op de zorg waarvoor het echt nodig is: spoedzorg, complexe behandeling, specialistische diagnostiek en zorg waarvoor opname nodig is. Dat werkt door in de inrichting.

Er is meer behoefte aan ruimte voor dagbehandeling, snelle diagnostiek, poliklinische zorg, goede doorstroom en samenwerking met zorgverleners buiten het ziekenhuis. Bedden moeten vooral beschikbaar zijn voor patiënten die ziekenhuiszorg nodig hebben. FACTSHEET HOE ZIEKENHUISZORG VERANDERT

5 Het ziekenhuis blijft daarmee een brede medisch-specialistische voorziening. Binnen die brede rol moet één kern altijd stevig staan: 24/7 spoedzorg en zorg waarvoor opname nodig is. Daar komen tijdsdruk, patiëntveiligheid, schaarste aan mensen, voorzieningen en werkbaarheid het scherpst samen. Spaarne Gasthuis speelt in op deze ontwikkeling via alle mogelijkheden die het ziekenhuis heeft. Om met hetzelfde aantal medewerkers goede zorg te blijven bieden, wordt zorg georganiseerd op de plek waar die het beste past: dichtbij of thuis waar dat kan, en samengebracht waar dat nodig is. Daarbij hoort dat de zorg die dag en nacht beschikbaar moet zijn, zoals acute zorg, klinische zorg en zorg die niet kan wachten, meer wordt samengebracht. Ook worden onnodige opnames voorkomen en wordt de doorstroom naar huis of een zorgpartner in de regio verbeterd. Het samenbrengen van de 24/7 - zorg is daarmee geen losse maatregel, maar een van de manieren waarop Spaarne Gasthuis de zorg toegankelijk houdt nu de zorgvraag groeit en personeel schaars is. Maar wat als… “Korter opnemen betekent minder zorg.” Zorg wordt anders georganiseerd. De vraag is steeds wat medisch nodig is en wat helpt om iemand goed verder te laten gaan. Soms krijgt iemand goede zorg met een kortere opname, dagbehandeling, controle op afstand of begeleiding thuis.

“De zorg verandert vooral om geld te besparen.” De aanleiding is inhoudelijk: de geneeskunde kan meer, mensen leven langer en hebben vaker meerdere aandoeningen tegelijk. Daardoor kan een deel van de zorg korter, dichter bij huis of op afstand, terwijl de zwaarste zorg juist meer samenhang vraagt. Het gaat om betere en houdbare zorg, niet om minder zorg. “Vroeger was de zorg beter — nu word je zo weer naar huis gestuurd.” Dat een opname vaak korter is dan vroeger, voelt soms als minder zorg. Maar de reden is juist vooruitgang: veel ingrepen zijn minder zwaar geworden en door nieuwe operatieve technieken zijn ingrepen minder belastend en veiliger geworden. Lang in het ziekenhuis liggen was vroeger niet zorgzamer, het was nodig omdat het niet anders kon — en een lange opname bracht ook risico's mee, zeker voor kwetsbare mensen. Korter thuis herstellen is voor veel mensen beter, niet minder. “Het personeelstekort is een smoes voor de veranderingen.” Het tekort aan zorgverleners is echt. Het ziekenhuis stuurt juist actief bij: om met dezelfde mensen goede zorg te blijven leveren, wordt aan alle knoppen gedraaid waaraan te draaien valt — zorg dichtbij waar het kan, samenbrengen waar het moet, en betere aansluiting met partners in de regio. Het samenbrengen van de 24/7-zorg is daar één onderdeel van.

Kort samengevat Ziekenhuiszorg verandert doordat patiënten andere zorg nodig hebben, behandelingen anders kunnen en zorgmedewerkers schaarser worden. Het ziekenhuis blijft onmisbaar waar medisch -specialistische beoordeling, behandeling of opname nodig is. Daarom moet het ziekenhuis scherp kiezen waar het echt waarde toevoegt aan herstel, veiligheid en kwaliteit van leven. 6 KERN IN HET KORT Een ziekenhuis draait niet om het gebouw, maar om de mensen die er elke dag werken, zorg ontvangen en elkaar ontmoeten. Als de zorg verandert, verandert wat die mensen nodig hebben — en dus ook hoe het werk is georganiseerd en hoe de gebouwen zijn ingericht. Een gebouw dat is gemaakt voor de zorg van vroeger, past niet vanzelf bij de zorg van straks. Nieuwe manieren van werken vragen ook om gebouwen die daarbij passen. Daarom onderzoeken we hoe we onze locaties het beste kunnen inrichten voor de zorg van de toekomst Wat is hier aan de hand? De zorg verandert: steeds meer zorg vindt korter, dichter bij huis of op afstand plaats, terwijl de meest complexe zorg juist meer wordt samengebracht. Die beweging vraagt iets van de mensen die de zorg krijgen én van de mensen die haar geven. Wat zij nodig hebben, bepaalt hoe je het werk en de ruimte het best inricht — niet andersom.

Voor patiënten betekent dit dat de zorg zich meer naar hun leven beweegt: niet voor alles naar het ziekenhuis, maar wél als dat nodig is. Voor medewerkers betekent het dat zij hun werk goed moeten kunnen doen. Dat lukt beter als collega's dicht bij elkaar werken. Teams die verspreid zijn over meerdere locaties kunnen minder makkelijk op elkaar terugvallen. Ook specialismen die vaak samenwerken rond een patiënt, werken beter als zij dicht bij elkaar zitten. En zorg die dag en nacht beschikbaar moet zijn, vraagt om voldoende mensen om die diensten samen te kunnen draaien. Daarom hangen keuzes samen en zijn het geen losse vragen: waar de zorg plaatsvindt, hoe teams zijn ingedeeld en hoe gebouwen zijn ingericht. Ze volgen uit wat mensen nodig hebben om goede zorg te krijgen en te geven. Waarom is dit relevant? De keuze voor de inrichting van locaties staat dus niet op zichzelf. Ze volgt uit de zorg, en de zorg volgt uit de mensen. Het gebouw is daarbij niet onbelangrijk — het maakt goede zorg juist mogelijk — maar het is dienend. Het is er om de mensen erin te laten doen wat nodig is, en het beweegt daarom mee met wat de zorg vraagt. Dat betekent niet dat de plek er niet toe doet. Een locatie draagt herinnering, vertrouwdheid en betekenis, en voor mensen die er zorg kregen of werkten kan er echt iets veranderen. Dat is geen bijzaak.

Maar het ziekenhuis is groter dan één gebouw of adres: het is de zorg, de kennis en de mensen die het dragen, waar die ook zijn ondergebracht. Maar wat als… “Het gaat bij deze keuze eigenlijk om gebouwen en geld, niet om zorg.” FACTSHEET ZORG DRAAIT OM MENSEN. GEBOUWEN VOLGEN

7 Het begint bij de zorg. Hoe de gebouwen en locaties worden ingericht, volgt uit wat patiënten en medewerkers nodig hebben — niet uit vastgoed of prestige. Het gebouw is een middel, geen doel. “Als de zorg toch verandert, is het zonde om nu veel in gebouwen te steken.” Juist omdat de zorg verandert, moeten de gebouwen mee. Een gebouw dat is ingericht voor de zorg van vroeger, past niet vanzelf bij de zorg van straks. De vraag is daarom niet óf er in huisvesting wordt geïnvesteerd, maar hoe je dat zo doet dat het past bij hoe de zorg zich ontwikkelt. “Dan knap je toch gewoon beide locaties op?” Alleen de gebouwen opknappen lost het probleem niet op. De grootste uitdaging zit niet in de stenen, maar in de mensen. Zorg die dag en nacht beschikbaar moet zijn, vraagt om complete teams. Als dezelfde zorgprofessionals over meerdere locaties worden verdeeld, wordt het moeilijker om roosters rond te krijgen, samen te werken en de kwaliteit van zorg te blijven bieden. Daarom kijken we niet alleen naar de gebouwen, maar vooral naar hoe we de zorg voor de toekomst het beste organiseren. Kort samengevat Zorg draait om mensen: om wie zorg nodig heeft en om wie zorg geeft. Als de zorg verandert, verandert wat deze mensen nodig hebben, en bewegen werk en gebouwen mee. De keuze over de inrichting van locaties volgt daaruit.

Het gebouw doet ertoe, maar het staat ten dienste van de mensen — niet andersom. 8 KERN IN HET KORT Een deel van ziekenhuiszorg kan anders worden georganiseerd. Met thuismonitoring, begeleiding op afstand en sommige behandelingen thuis kunnen patiënten vaker zorg krijgen in hun eigen omgeving. Het ziekenhuis blijft betrokken en medisch verantwoordelijk waar specialistische zorg nodig is. Zorg thuis past niet voor iedereen en lost niet alles op. Daarom moet steeds worden gekeken wat veilig is, wat past bij de patiënt en welke ondersteuning thuis nodig is. Wat is hier aan de hand? Door medische en digitale ontwikkelingen hoeft een patiënt niet altijd fysiek naar het ziekenhuis te komen. Metingen kunnen thuis worden gedaan, klachten kunnen digitaal worden doorgegeven en zorgverleners kunnen op afstand meekijken. Daardoor kan een deel van de zorg buiten het ziekenhuisgebouw plaatsvinden, terwijl het ziekenhuis betrokken blijft. Dat zie je bijvoorbeeld in: • thuismonitoring bij onder meer hartfalen, COPD en nierfalen • digitale vragenlijsten of controles • begeleiding op afstand • antibiotica via infuus thuis • bepaalde vormen van behandeling of nazorg aan huis • eenvoudige handelingen thuis, als dat veilig kan Voor sommige patiënten is dat prettiger: minder reizen, minder wachten en herstellen in de eigen omgeving maken zorg minder belastend.

Voor andere patiënten is zorg thuis juist moeilijker. Niet iedereen kan digitaal goed mee. Niet iedereen begrijpt medische informatie makkelijk. Niet iedereen heeft mensen om zich heen die kunnen helpen. En niet iedere mantelzorger kan nóg meer dragen. Daarom vraagt zorg thuis altijd om een zorgvuldige afweging: kan het veilig, past het bij deze patiënt, is duidelijk wie meekijkt en is er genoeg ondersteuning? Waarom is dit relevant? Zorg thuis verandert de rol van het ziekenhuis. Een deel van controle, begeleiding of behandeling kan op een andere plek plaatsvinden. Het ziekenhuis blijft nodig voor specialistische beoordeling, diagnostiek, behandeling en ingrijpen wanneer dat nodig is. Voor patiënten kan dit betekenen dat zorg beter past bij het gewone leven. Voor medewerkers betekent het dat zij hun tijd gerichter kunnen inzetten voor patiënten die het ziekenhuis nodig hebben. Voor de regio maakt het duidelijk dat goede zorg steeds meer vraagt om samenwerking tussen ziekenhuis, huisarts, thuiszorg, VVT, revalidatie en andere partners. Zorg thuis helpt ook om FACTSHEET ZORG THUIS ALS ONDERDEEL VAN VERANDERENDE ZIEKENHUISZORG

9 ziekenhuisbedden, behandelruimte en medewerkers beschikbaar te houden voor patiënten die spoedzorg, complexe behandeling of opname nodig hebben. Maar wat als… “Zorg thuis betekent dat patiënten het zelf maar moeten uitzoeken.” Het ziekenhuis blijft betrokken waar specialistische kennis, beoordeling of behandeling nodig is. Wel moet goed worden gekeken welke ondersteuning thuis nodig is en of zorg thuis voor deze patiënt passend is. “Veranderende zorg is gewoon verschraling.” Veel mensen ervaren dat zorg krapper wordt. Dat is terecht. Spaarne Gasthuis organiseert zorg daarom anders omdat de vraag groeit en mensen schaars zijn. Het doel is om zorg beschikbaar te houden voor de momenten waarop het ziekenhuis echt nodig is. “Digitale zorg is voor iedereen geschikt.” Digitale zorg helpt alleen als iemand ermee kan werken en als de zorgvraag daarvoor geschikt is. Mensen die digitaal minder vaardig zijn of moeite hebben met medische informatie hebben extra aandacht en ondersteuning nodig. “Als zorg thuis plaatsvindt, is het ziekenhuis uit beeld.” Zorg thuis betekent veel controles, begeleiding en monitoring kunnen thuis of digitaal plaatsvinden. Het ziekenhuis blijft verantwoordelijk voor specialistische beoordeling, behandeling en ingrijpen als dat nodig is. . Kort samengevat Zorg thuis laat zien dat ziekenhuiszorg anders kan worden georganiseerd.

Een deel van controle, begeleiding of behandeling kan thuis of op afstand plaatsvinden, terwijl het ziekenhuis betrokken blijft. Dat kan zorg minder belastend maken en ziekenhuiszorg beschikbaar houden, zolang goed wordt gekeken wat veilig en passend is voor de patiënt en de mensen om hem of haar heen. 10 KERN IN HET KORT Goede bereikbaarheid betekent niet voor iedere patiënt hetzelfde. Voor planbare zorg is een ziekenhuis dichtbij belangrijk. Bij spoed of een opname is het belangrijker dat de juiste zorg direct beschikbaar is. En tijdens een opname moet het ziekenhuis ook goed bereikbaar zijn voor familie en bezoekers. Daarom kun je bereikbaarheid niet alleen afmeten aan de afstand . Wat is hier aan de hand? Bij bereikbaarheid van zorg denken mensen vaak eerst aan afstand of reistijd. Dat is één kant. De andere kant is over welke zorg het gaat en voor wie de bereikbaarheid telt. Bij planbare zorg, zoals poliklinische afspraken, controles of dagbehandeling, is een ziekenhuis dichtbij belangrijk. Het maakt voor patiënten verschil hoe makkelijk een locatie bereikbaar is, hoeveel reistijd een bezoek kost en hoe belastend een afspraak is. Bij spoedzorg en zorg waarvoor opname nodig is, ligt het anders. Daar telt ook of de juiste mensen, onderzoeken, behandeling en voorzieningen direct beschikbaar zijn.

Bij spoed gaat het dus niet alleen om de dichtstbijzijnde plek, maar ook om de plek waar de juiste zorg meteen geleverd kan worden. Daarbij hoort ook de inzet van medewerkers. 24/7 beschikbaarheid vraagt dat de juiste mensen er ook in avonden, nachten en weekenden kunnen zijn. Bereikbaarheid gaat dus ook over de vraag of Spaarne Gasthuis die zorg blijvend kan bemensen. Bij een opname speelt daarnaast mee dat familie en andere naasten gemakkelijk op bezoek moeten kunnen komen. Dat is ook belangrijk voor de patiënt, omdat herstel niet alleen om medische zorg draait, maar ook om de steun van naasten. Vier vormen van bereikbaarheid 1. Bereikbaarheid van zorg voor de patiënt. Is de juiste zorg beschikbaar op het moment dat die nodig is? Bij spoedzorg en opnamezorg weegt dit zwaar. 2. Bereikbaarheid van de locatie voor de patiënt. Hoe belastend of praktisch is het om ergens voor zorg te moeten zijn? Bij planbare zorg telt dit sterk mee. 3. Bereikbaarheid van de patiënt voor naasten. Bezoek, steun en nabijheid tijdens opname en herstel. Bij opnamezorg is dat een belangrijke extra laag. 4. Bereikt de zorg de patiënt? Niet iedereen vindt zelf de weg naar zorg. Soms weet iemand niet dat een klacht om een dokter vraagt, niet dat er hulp is, of niet hoe die te vinden. Voor die mensen is bereikbaarheid geen kwestie van afstand, maar van gezien en gevonden worden.

FACTSHEET HOE ZIET GOEDE BEREIKBAARHEID ERUIT?

11 Reistijd blijft een belangrijk feit Reistijd blijft onderdeel van bereikbaarheid. Daarom zijn aanrijtijden van de ambulance, openbaar vervoer, parkeren, fietsafstand en de geldende normen voor acute bereikbaarheid uitgezocht en meegewogen. Die cijfers moeten naast de andere vormen van bereikbaarheid worden gelegd: de beschikbaarheid van de juiste zorg, de bereikbaarheid van de locatie en de bereikbaarheid van de patiënt voor naasten. Voor mensen die afhankelijk zijn van openbaar vervoer, weinig geld hebben of minder makkelijk kunnen reizen, vraagt bereikbaarheid extra aandacht. Dat hoort bij de verdere uitwerking van de keuze. Waarom is dit relevant? Deze factsheet laat zien dat bereikbaarheid niet voor elke soort zorg hetzelfde betekent. Sommige zorg vraagt vooral nabijheid en gemak, andere vooral directe beschikbaarheid van mensen, expertise, onderzoeken en voorzieningen, en bij opname speelt ook de bereikbaarheid voor naasten mee. Dat betekent dat niet iedere zorgfunctie op dezelfde plek hoeft te zitten om zorg bereikbaar te houden. Bereikbaarheid gaat in dit dossier dus over meer dan minuten op de kaart. Het gaat ook over duidelijkheid, beschikbaarheid en de vraag welke zorg op welk moment geleverd moet kunnen worden. Maar wat als… “Bereikbaarheid is vooral een kwestie van reistijd.” Reistijd is belangrijk, maar zegt niet alles.

Het hangt ervan af over welke zorg je spreekt en voor wie de bereikbaarheid telt. Het gaat ook om of iemand de juiste zorg vindt: niet iedereen weet dat een klacht om een dokter vraagt of hoe de weg naar hulp loopt. Om zorg vindbaar te maken werkt Spaarne Gasthuis nauw samen met huisartsen, wijk en zorgpartners, die dicht bij mensen staan. “Alle ziekenhuiszorg moet even dichtbij zitten om bereikbaar te blijven.” Verschillende vormen van zorg stellen verschillende eisen. Planbare zorg, spoedzorg en opnamezorg vragen niet hetzelfde. “Als een locatie verder weg ligt, is de zorg automatisch minder bereikbaar.” Bij spoedzorg en opnamezorg telt ook of de juiste mensen, onderzoeken en voorzieningen direct beschikbaar zijn. “Bereikbaarheid voor bezoek is bijzaak.” Voor patiënten die opgenomen zijn, zijn naasten vaak belangrijk voor steun, herstel en contact met thuis. Daarom hoort bereikbaarheid voor naasten mee te wegen. Kort samengevat Goede bereikbaarheid ziet er in de zorg niet voor elke patiënt hetzelfde uit. Voor planbare zorg telt nabijheid zwaar. Voor spoedzorg en zorg waarvoor opname nodig is, weegt vooral of de juiste zorg direct beschikbaar is. Bij opname telt ook de bereikbaarheid voor naasten mee. Reistijd blijft belangrijk, maar is niet de enige maat.

12 KERN IN HET KORT Een patiënt heeft vaak op verschillende momenten verschillende zorg nodig: huisarts, ambulance, ziekenhuis, herstelzorg, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg en GGZ, begeleiding thuis of steun uit de eigen omgeving. Goede zorg ontstaat wanneer die schakels op tijd op elkaar aansluiten. Dan komt iemand sneller op de passende plek, kan iemand na behandeling beter verder en blijft ziekenhuiszorg beschikbaar voor patiënten die spoedzorg, complexe behandeling of opname nodig hebben. Wat is hier aan de hand? De route van een patiënt begint vaak al buiten het ziekenhuis: via de huisarts, huisartsenpost, ambulance, verloskunde, GGZ of een andere verwijzer. Soms komt iemand ook zelf naar de spoedeisende hulp omdat hij of zij denkt dat daar de juiste hulp te vinden is. In het ziekenhuis volgt beoordeling, diagnostiek, behandeling, opname of juist een snelle terugkeer naar huis of vervolgzorg. Ook na behandeling gaat de zorg verder. Een patiënt kan thuis herstellen, begeleiding nodig hebben van wijkverpleging, tijdelijk naar herstelzorg of verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, gaan, of ondersteuning nodig hebben vanuit GGZ of sociaal domein/zorg en welzijn. Daarnaast speelt de eigen omgeving een rol. Familie, buren, vrienden en mantelzorgers kunnen helpen bij herstel en dagelijks functioneren.

Tegelijk is die steun niet vanzelfsprekend: niet iedereen heeft mensen om zich heen, niet iedere patiënt durft hulp te vragen, en niet iedere mantelzorger kan nog meer dragen. Hoe beter al die stappen op elkaar aansluiten, hoe beter de patiënt geholpen wordt en hoe minder vaak iemand via een omweg terechtkomt op de plek waar de zorg het best past. Twee voorbeelden uit de praktijk Passende plek voor kwetsbare ouderen. Kwetsbare ouderen met een acute zorgvraag zijn niet altijd het meest geholpen met een gewone ziekenhuisopname. Een gespecialiseerde plek voor ouderenzorg kan beter aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Dat helpt de patiënt en houdt ziekenhuiscapaciteit beschikbaar voor patiënten die beoordeling, behandeling of opname in het ziekenhuis nodig hebben. Begeleiding op afstand. Thuismonitoring laat zien dat medisch-specialistische begeleiding soms goed thuis of op afstand kan plaatsvinden. Patiënten worden gevolgd, terwijl verpleegkundigen en behandelaars betrokken blijven. Dat maakt de zorg minder belastend voor de patiënt én zo rgt ervoor dat het ziekenhuis beschikbaar blijft voor patiënten die een onderzoek, behandeling of opname nodig hebben. FACTSHEET HOE ZORG IN DE REGIO ROND DE PATIĔNT SAMENHANGT

13 Waarom is dit relevant? Goede samenwerking in de regio is onderdeel van goede patiëntenzorg. Het bepaalt of iemand op de juiste plek terechtkomt, of iemand na behandeling goed verder kan en of ziekenhuiszorg beschikbaar blijft voor patiënten die het ziekenhuis nodig hebben. Als verbindende schakel in de regio houdt het ziekenhuis die overgangen bijeen: het benut de samenhang niet alleen, het zorgt er mede voor. Passende vervolgzorg, herstelzorg, thuiszorg, begeleiding buiten het ziekenhuis en steun uit de eigen omgeving helpen voorkomen dat mensen langer opgenomen blijven dan nodig. Deze samenhang is geen organisatorische bijzaak: zij bepaalt of patiënten tijdig passende zorg krijgen, binnen én buiten het ziekenhuis. Goede samenwerking buiten het ziekenhuis en het samenbrengen van de zorg die dag en nacht beschikbaar moet zijn, zijn daarbij twee kanten van dezelfde beweging: zorg dichtbij waar het kan, en samengebracht waar het moet. Doordat de zorg rondom de patiënt in de regio goed werkt, kan het ziekenhuis zich richten op wat alleen dáár kan. Wat deze samenhang zichtbaar maakt • Een patiënt heeft vaak meer nodig dan alleen ziekenhuiszorg. • Goede zorg vraagt aansluiting tussen huisarts, ambulance, ziekenhuis, vervolgzorg en ondersteuning thuis. • Passende zorg op de juiste plek voorkomt onnodige opname of onnodig lang verblijf.

• Steun uit de eigen omgeving kan helpen, maar is niet vanzelfsprekend. • Goede doorstroom helpt de patiënt én vermindert druk op het ziekenhuis. • Ziekenhuiszorg werkt het best als onderdeel van goede samenwerking in de regio. Maar wat als… “Meer samenwerken met de regio betekent dat het ziekenhuis zorg afschuift.” Meer samenwerken gaat om zorg op de juiste plek geven. Voor veel patiënten is herstel thuis of dichtbij beter dan in het ziekenhuis. Het ziekenhuis blijft daarbij betrokken en verantwoordelijk voor de zorg die het moet leveren; wat verschuift, is wáár een deel van de zorg het best gegeven wordt. “Als alles ‘de keten’ is, is straks niemand meer aanspreekbaar.” Samenwerken maakt de verantwoordelijkheid niet vager, maar juist explicieter. Als verbindende schakel in de regio zorgt het ziekenhuis dat de overgangen tussen huisarts, ziekenhuis en vervolgzorg kloppen — en blijft het aanspreekbaar op zijn deel daarvan. “De zorg thuis en in de wijk is al vol; samenwerken lost niets op.” De druk op zorg buiten het ziekenhuis is echt. Daarom is het niet vrijblijvend: goede overdracht, meedenken en afstemming bepalen of iemand op de juiste plek terechtkomt. Samenwerking lost de druk niet op, maar is wel nodig om patiënten de juiste zorg op de juiste plek te kunnen blijven geven.

“Ik ben in het ziekenhuis altijd veiliger dan thuis of elders.” Het ziekenhuis is de veiligste plek wanneer je ziekenhuiszorg nodig hebt. Wie die zorg niet meer nodig heeft, herstelt vaak beter in de eigen omgeving. Zo blijft er ook ruimte voor patiënten die het ziekenhuis wél nodig hebben. Dat lukt alleen als mensen op tijd kunnen doorstromen naar een plek die beter bij hun herstel past. Veilige zorg betekent daarom: de juiste zorg, op de juiste plek, op het juiste moment. 14 Kort samengevat Goede zorg in de regio hangt af van een goede samenwerking tussen alle zorgverleners. Als de overgangen tussen verschillende vormen van zorg goed verlopen, krijgt een patiënt sneller de juiste zorg en kan het herstel na een behandeling beter doorgaan. Het ziekenhuis vervult daarin een verbindende rol en blijft beschikbaar voor patiënten die spoedzorg, een complexe behandeling of een opname nodig hebben.