26-24 Raadsinformatiebericht Belangrijke mutaties in rekeningresultaat 2025

Raadsinformatiebericht Collegevergadering: 17 maart 2026

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1363102 : Financieel Beleid Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Raadsinformatiebericht: belangrijke mutaties in rekeningresultaat 2025 ☒ Ter informatie/update ☐ Beantwoording schriftelijke vragen

☐ Toezeggingen/actielijst commissie of raad ☐ Overige

Belangrijke mutaties in rekeningresultaat 2025

Toezegging Dit raadsinformatiebericht (RIB) wordt op verzoek van de raad opgesteld en is ook toegezegd door het college. Het RIB is bedoeld om de raad eerder dan bij de jaarrekening 2025 te informeren over mutaties uit de jaarrekening 2025. Het gaat om mutaties die de raad nog niet gemeld konden worden en die daarom niet geleid hebben tot begrotingsmutaties, maar die een significant effect hebben op het resultaat 2025. Daarnaast heeft de raad een vraag gesteld over de verwachte extra dotatie 2025 aan de voorziening pensioenen en wachtgelden. Daar wordt in dit RIB ook op ingegaan. Een voorbehoud is gemaakt voor openeinderegelingen en externe administraties zoals de samenwerkingen bedrijfsvoering omdat de jaarrekening in maart 2026 nog niet gereed is. We benadrukken dat een rekeningresultaat 2025 nu niet vermeld kan worden omdat het jaarrekeningproces inclusief accountantscontrole eerst afgerond wordt op 24 april as.

pagina 1 van 4

Antwoord

Rechtmatigheid Mutaties die leiden tot een jaarrekeningresultaat 2025 en die de raad niet eerder gemeld zijn in een begrotingsmutatie raken ook aan het begrip rechtmatigheid. Om zo volledig mogelijk te informeren wordt daar in dit RIB kort op ingegaan. In de financiële verordening is het volgende opgenomen: “Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringskredieten en baten zijn onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Deze zijn tijdig gemeld als deze zijn opgenomen in een tussentijdse rapportage of begrotingswijziging gedurende het begrotingsjaar danwel toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening over het betreffende begrotingsjaar.” Daarnaast zijn in de verordening “controleprotocol jaarrekening 2025 t/m 2028” afspraken gemaakt tussen college en raad wanneer wijzigingen die niet gemeld zijn (tussentijds of in de rekening) onrechtmatig zijn én meetellen in het oordeel over rechtmatigheid. Kostenoverschrijdingen die passen binnen bestaand beleid of die gedekt worden door gerelateerde opbrengsten zijn bijvoorbeeld wel onrechtmatig maar tellen niet mee in het oordeel over rechtmatigheid. Bijvoorbeeld kostenoverschrijdingen door openeinderegelingen of overschrijdingen die gedekt worden door inkomsten uit een specifiek hiervoor ontvangen provinciale subsidie.

Duiding van de mutaties in dit raadsinformatiebericht De mutaties uit dit raadsinformatiebericht worden gedetailleerd toegelicht in de jaarrekening 2025. Daarmee worden ze op basis van de financiële verordening tijdig gemeld. Ook passen de mutaties in het bestaand beleid en/of zijn ze verplicht op basis van het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Bij de mutaties wordt aangegeven waarom in 2025 geen begrotingswijziging is voorgelegd aan de raad. Drie mutaties die niet eerder zijn meegenomen in de P&C cyclus worden met dit raadsinformatiebericht en bij de jaarrekening 2025 voorgelegd (totaal € 0,4 miljoen voordeel). Het proces bij de overige mutaties is zodanig dat melding niet eerder plaats kon vinden. Alle mutaties zijn incidenteel en hebben daarmee geen doorwerking vanaf de begroting 2026. In de jaarrekening 2025 worden alle mutaties toegelicht bij de programmaverantwoording. We zien binnen het sociaal domein dat compensatie voor uitgaven vanuit het Rijk vaak pas achteraf gebeurt. De invloed die we hierop hebben als gemeente is helaas zeer beperkt. De uitgaven zijn in eerdere jaren gedaan, compensatie valt in latere jaren vrij. Ook mutaties die pas bekend worden in het laatste kwartaal van het boekjaar (leges omgevingswet) kunnen niet meer meegenomen worden in de P&C cyclus omdat de najaarsnota dan al is opgesteld.

Op de wettelijk verplichte uitgaven (dotatie aan de voorziening pensioenen en wachtgelden) kan de gemeente in het geheel geen invloed uitoefenen. De regels van het Rijk en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten moeten daar gevolgd worden, ook als de voorwaarden voor bepaling van de lasten pas in het 4e kwartaal of zelfs na afloop van het boekjaar bekend worden gemaakt.

pagina 2 van 4

Overzicht mutaties niet eerder gemeld dan in de jaarrekening 2025 en in dit RIB In verband met de overzichtelijkheid is dit raadsinformatiebericht beperkt tot toelichting van de afwijkingen vanaf € 125.000 voor- of nadelig. Tijdens de planning- en controlcyclus is de raad in de voorjaars- en najaarsnota 2025 en in tussentijdse begrotingswijzigingen per saldo reeds € 1,2 miljoen voordelig gemeld. De mutaties hierna tellen op tot een bijkomend extra resultaat van € 2,4 miljoen voordelig. Sociaal domein inclusief sociale uitkeringen, € 1,8 miljoen voordeel incidenteel Binnen het sociaal domein hebben we te maken met compensatie achteraf van het rijk voor uitgaven. Ruim € 1 miljoen voordeel is ontstaan uit de compensatie in de mei- en septembercirculaire van het gemeentefonds van de hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024. Deze middelen vallen vrij in de jaarrekening 2025 maar in de financiële hoofdlijn van de jaarrekening 2025 zal in worden gegaan op mogelijke inzet van deze middelen in komende begrotingsjaren. De vrijval is niet begroot in 2025 omdat nog uit werd gegaan van mogelijke inzet in 2025. De mutatie ontstaat in 2025 omdat de reserve sociaal domein is opgeheven; voor 2025 zou verrekening met deze reserve hebben plaats gevonden en was het bedrag niet vrijgevallen. Op de participatiewet is € 0,4 miljoen voordeel ontstaan bij Spaarne Werkt.

Hiervan is € 0,1 miljoen niet meegenomen in de najaarsnota. Dit wordt voorgelegd in dit raadsinformatiebericht en de jaarrekening 2025 en betrof een afrekening over voorgaande boekjaren. Het restant heeft te maken met beschut werk en heeft niet tot aanpassing in de begroting van Spaarne Werkt geleid. Daarmee is ook de bijdrage aan Spaarne Werkt in de begroting van Heemstede niet aangepast. Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Het definitieve verdeelmodel van dit landelijke budget wordt pas laat definitief en kon niet worden meegenomen bij de opstelling van de najaarsnota. Hierop is € 0,4 miljoen voordeel ontstaan. Wet Open Overheid (WOO), € 0,2 miljoen voordeel incidenteel Voor de uitvoering van de Wet Open Overheid wordt in het gemeentefonds een vergoeding ontvangen. In 2025 is deze vergoeding niet ingezet. Op het moment van opstelling van de najaarsnota was nog niet zeker dat de post kon vrijvallen. Leges omgevingswet, € 0,5 miljoen voordeel incidenteel In het 4e kwartaal 2025 zijn projecten gestart waarvoor leges verschuldigd was. Dit leidt tot een voordeel van € 0,5 miljoen. Met de start van deze projecten was in de begroting van Heemstede nog geen rekening gehouden.

Doordat dit pas in het 4e kwartaal bekend werd kon de extra leges niet worden opgenomen in de najaarsnota. Loon-prijsindexatie (LPO), € 0,2 miljoen voordeel incidenteel De compensatie in het gemeentefonds voor loon- en prijsstijgingen is in 2025 niet geheel ingezet waardoor € 0,2 miljoen vrijvalt. Omdat inzet van deze stelpost ook in het 4e kwartaal nog mogelijk is valt de stelpost niet eerder vrij dan in de jaarrekening. Vanaf 2026 is deze LPO wel volledig benut waardoor de vrijval in 2025 incidenteel is. Budgetoverhevelingen, € 0,7 miljoen voordeel incidenteel Bij de jaarrekening wordt de raad voorgesteld incidentele budgetten die door valide oorzaken in 2025 niet tot lasten leidden via resultaatbestemming over te hevelen naar 2026. Dit is alleen mogelijk bij incidentele budgetten én wanneer de lasten wel in 2026 gemaakt worden én het budget pagina 3 van 4

2026 onvoldoende is. Deze budgetten vallen dan vrij in 2025 maar worden opnieuw begroot in 2026 ten laste van het rekeningresultaat 2025. De raad wordt in de jaarrekening een voorstel voor budgetoverheveling gedaan waarbij gedetailleerd op elke overheveling wordt ingegaan. Door budgetoverheveling valt € 0,7 miljoen vrij in 2025. Trainees, € 0,2 miljoen voordeel incidenteel In de begroting werd rekening gehouden met kosten voor trainees. Inzet werd echter afhankelijk gesteld van een evaluatie. Hierdoor valt in 2025 € 0,2 miljoen incidenteel vrij, hetgeen niet is meegenomen in de P&C cyclus. Precario, € 0,1 miljoen euro voordeel incidenteel In 2025 is een incidenteel extra grote opbrengst in precario ontstaan voor het gebruik van circa 750 m2 gemeentegrond. Dit leidt tot een incidenteel voordeel van € 0,1 miljoen die gemeld wordt in dit raadsinformatiebericht en in de jaarrekening 2025. Pensioenen APPA, € 0,8 miljoen nadeel incidenteel Per 1 januari 2028 worden de pensioenen van bestuurders die onderhevig zijn aan de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (APPA) verplicht ondergebracht bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Tot dat moment is de gemeente verantwoordelijk voor deze pensioenuitvoering. De gemeente heeft hiervoor verplicht een voorziening gevormd. In de jaarrekening moet per 31 december de hoogte van de voorziening worden bepaald.

Deze moet voldoende zijn voor inbreng per 1 januari 2028 in het ABP. Hiervoor wordt een actuariële berekening opgesteld waarbij verplicht een door het Ministerie van Binnenlandse Zaken voorgeschreven rentepercentage wordt gebruikt. Dit percentage in 2025 bepaald op 2,325%. Daarnaast is er bij het ABP sprake van een hogere dekkingsgraad dan 100%. Om te voorkomen dat de dekkingsgraad van het ABP daalt ten gevolge van de inbreng van de politieke ambtsdragers van de gemeente moet de gemeente ook de overdekking (het deel boven 100%) vergoeden aan het ABP. De overdekking bedraagt 22,2%. Door de toepassing van 2,325% rente en de overdekking van 22,2% moet de gemeente een dotatie aan de voorziening doen van € 840.000. Dit is een incidenteel nadeel in 2025. Omdat de rekenrente pas na afloop van het boekjaar door het rijk bekend wordt gemaakt kan de actuariële berekening niet eerder worden opgesteld en is verwerking in de najaarsnota niet mogelijk. Het betreft hier een wettelijk verplichte dotatie. Het is niet uitgesloten dat er tot de overdrachtsdatum van 1 januari 2028 door gewijzigde rente- en overdekkingspercentages meer dotaties dienen plaats te vinden. Op dit moment is dat niet inzichtelijk te maken. Verkoop woning Herenweg 20, € 0,5 miljoen nadeel incidenteel In de begroting werd nog uitgegaan van verkoopopbrengst in december 2025. De verkoop vond echter plaats in januari 2026.

In 2025 is ontstaat door het later realiseren een incidenteel nadeel. In de voorjaarsnota 2026 wordt de verkoopopbrengst in de begroting 2026 verwerkt en ontstaat een incidenteel voordeel.

pagina 4 van 4