26-12 Raadsinformatiebericht Wet integrale suïcidepreventie.pdf

Raadsinformatiebericht Collegevergadering: 3 februari 2026

Zaaknummer Team Portefeuillehouder Openbaarheid

: 1355464 : Welzijnszaken Heemstede : S.A. de Wit-van der Linden : Actief openbaar

Onderwerp Raadsinformatiebericht: Wet integrale suïcidepreventie ☐ Ter informatie/update ☐ Beantwoording schriftelijke vragen

☒ Toezegging raad 2 oktober 2025 ☐ Overige

U krijgt een reactie op de toezegging aan de raad op 2 oktober 2025.

Vraag Op welke wijze geeft de gemeente Heemstede invulling aan de uitvoering van de Wet integrale suïcidepreventie?

Antwoord De nieuwe Wet integrale suïcidepreventie zorgt ervoor dat suïcidepreventie sinds 1 januari 2026 een wettelijke opdracht is geworden, ook voor gemeenten. Elke 4 jaar stelt de gemeente op grond van de Wet publieke gezondheid verplicht gezondheidsbeleid op en suïcidepreventie wordt daar een onderdeel van. In de regio Kennemerland (inclusief Haarlemmermeer) hebben we een gezamenlijke, regionale gezondheidsnota. Deze loopt nog door tot en met 2028. In de nieuwe nota zal suïcidepreventie een plek krijgen. Suïcide is een ingrijpend maatschappelijk vraagstuk met verstrekkende gevolgen voor het individu, naasten en de samenleving. Een zorgwekkend percentage jongeren (22%) en jongvolwassenen (31%) in Kennemerland geeft aan matige tot ernstige suïcidegedachten te hebben. In Heemstede gaat het om respectievelijk 20% jongeren en 31% jongvolwassenen. Een deel daarvan doet daadwerkelijk een poging tot suïcide. Daarbij blijkt dat 60% van de mensen die overgaan tot suïcide niet in beeld zijn bij de specialistische GGZ of andere hulpverleners. Deze groep kan baat hebben bij een preventieve aanpak, een community aanpak, waarbij een netwerk om de inwoner heen gebouwd wordt.

pagina 1 van 4

Voor de invulling van suïcidepreventie kiezen we voor een regionale invulling onder aansturing van de GGD. GGD Kennemerland is al meerdere jaren actief op het terrein van suïcidepreventie en heeft expertise en een netwerk opgebouwd. Gezamenlijke inzet is ook nodig omdat de rijksmiddelen die in het gemeentefonds zijn gestort (€ 0,55 per inwoner) niet veel ruimte bieden voor lokaal beleid. De GGD heeft een programma gemaakt dat bestaat uit meerdere pijlers. De totale kosten van het programma bedragen in 2026 € 300.000. Heemstede draagt hier afgerond € 15.000 aan bij. Hieronder leest u meer over de inhoud van het programma. Programmalijn suïcidepreventie Voorbereidend op de inwerkingtreding van de wet heeft het actieteam suïcidepreventie, bestaande uit de GGD en experts op het gebied van communicatie, jeugd, (jeugd) GGZ, en publieke gezondheid, een programmalijn ontwikkeld. Deze programmalijn richt zich op bewustwording, vroegtijdige signalering, samenwerking tussen professionals en inzet op mensen die behoren tot een risicogroep. Dit betekent dat de programmalijn collectieve en selectieve preventie betreft. Jongeren en volwassenen met suïcidale klachten moeten altijd beoordeeld worden in de hulpverleningsketen beginnende bij een jeugdarts of huisarts die kan doorverwijzen of een passend traject in kan zetten.

De structuur van de programmalijn is gebaseerd op het European alliance against depression model (EAAD). Het betreft een integraal model waarbij inzet op meerdere pijlers nodig is. Wanneer niet op alle pijlers in samenhang wordt ingezet heeft dit gevolgen voor de effectiviteit. Het actieteam suïcidepreventie heeft de basisstructuren voor suïcide preventie in lijn met de nationale agenda suïcide preventie 2021-2025, het EAAD-model en het 113 advies richting lokale overheden opgebouwd. Het programma bestaat uit de volgende pijlers: • Communicatie • Trainingen • Vroegtijdige signalering en hoog risicogroepen • Beperken toegang tot dodelijke middelen

Schema 1: Overzicht pijlers en onderdelen

Hieronder wordt nader ingegaan op enkele onderdelen per pijler. pagina 2 van 4

Pijler communicatie Communicatie is een essentieel middel om bewustzijn rondom suïcide te vergroten, het taboe te doorbreken en het aanbod op het thema suïcidepreventie zichtbaar te maken bij professionals en inwoners. Daarom wordt er door communicatieprofessionals van de GGD, gemeenten en GGZ een communicatiestrategie ontwikkeld waarin een jaarlijkse publiekscampagne opgenomen is. Er wordt hiervoor gebruik gemaakt van diverse kanalen: sociale media, websites, communicatie in publieke ruimte, bijeenkomsten en het promoten van de gratis “vraag maar training”. De “vraag maar training” is voor zowel inwoners als professionals beschikbaar. De training biedt de eerste handvatten om een gesprek aan te gaan over suïcide en samen de routes naar hulp te verkennen. Pijler gatekeepertrainingen Iedereen kan mensen ontmoeten met gedachten over suïcide, op het werk, in familiaire of vriendenkring, de sportclub of op school. De gatekeepertraining leert je hoe je deze gedachten bespreekbaar maakt en de ander kan stimuleren om hulp te zoeken. In de regio Kennemerland ligt de focus voor het aanbieden van gatekeepertrainingen op scholen en docenten. Ook is het trainen van docenten tot gatekeeper onderdeel van de STORM aanpak. Verkenning STORM STORM: staat voor strong teens and resilient minds. STORM is ontwikkeld vanuit de gedachte: minder depressies, minder suïcides en mentaal gezonde jongeren.

Het is een collectieve aanpak op veerkracht maar selecteert ook jongeren die risico lopen op depressie en suïcidale gedachten. De laatste groep krijgt aanvullend trainingen. De aanpak wordt aangeboden op school, is domeinoverstijgend en vraagt samenwerking van jeugdgezondheidszorg, jeugdzorg (GGZ), scholen en gemeenten. De relevantie voor de interventie is voornamelijk te vinden in de percentages jongeren en jongvolwassenen die in de gezondheidsmonitor aangeven suïcidale gedachten te hebben. Maar tevens ook de wens van gemeenten om collectief veerkracht te verbeteren op scholen en in te zetten op hoog risicogroepen. 18-/18+ Leerlingen die uitvallen op school, 18 jaar of ouder zijn en niet aan het werk zijn vormen een risicogroep voor suïcidaliteit. Dit risico wordt o.a. versterkt door het isolement waarin zij komen. Met name de groep die een bijstandsuitkering ontvangt is risicovol. Deze doelgroep is moeilijk te bereiken omdat het reguliere contact (school-werk-sociaal) is weggevallen. Het actieteam wil onderzoeken hoe deze groep wel te bereiken is en welke vormen van contact en informatie aanspreken. Met als resultaat: in contact blijven en mogelijk toe geleiden naar hulp. LHBTIQ+ Jongeren en volwassenen die zich identificeren als LHBTIQ+ hebben vaker psychische klachten en suïcidale gedachten.

In regio Kennemerland zijn goede contacten met Discriminatie.nl en met GSA’s op scholen. Een GSA (Gender and Sexuality Alliance) is een groep leerlingen (en docenten of ander personeel) op middelbare scholen en MBO-instellingen die zich inzet voor een veilige, inclusieve schoolomgeving voor LHBTIQ+ jongeren. Beide hebben goed contact met de doelgroep en de regenboog community. Op de Heemsteedse middelbare scholen is op dit moment echter geen GSA actief. De gemeente blijft wel met scholen in gesprek over het faciliteren van GSA’s. Daarnaast heeft het team seksuele gezondheid van de GGD veel contact met de doelgroep. Via deze wegen wil het actieteam inventariseren welke behoeften en vragen er spelen in de doelgroep en op welke manier het kan bijdragen aan het beantwoorden van behoeften en of vragen. Wanneer de behoeften meer inzichtelijk zijn kan er samen met bijvoorbeeld jongerenwerk en scholen gekeken worden naar initiatieven en promotie van initiatieven.

pagina 3 van 4

MBO In regio Kennemerland zijn de percentages suïcidale gedachten onder jongvolwassenen het hoogst. Met het Nova college worden gesprekken gevoerd om projecten vanuit studentenperspectief te gaan draaien. Het bespreekbaar maken van mentale gezondheid en suïcide maken deel uit van deze aanpak. Binnen het project staat het perspectief van de student centraal. De studenten creëren, het actieteam en schoolleiding ondersteunen. Gestart wordt met studenten die opleidingen volgen tot sociaal werker, verpleegkunde en doktersassistent. Pijler beperken toegang tot dodelijke middelen Het beperken van toegang tot dodelijke middelen kan een suïcide onderbreken en daarmee tijd kopen voor de persoon in kwestie om de suïcide(poging) te overdenken. Waarna de inzet van juiste hulp kan leiden tot herstel. Alles wat een suïcide verstoort kan levensreddend zijn. Om inzicht te krijgen in de oorzaken, methodes, doelgroepen en omvang van suïcide analyseert GGD Kennemerland ambulance ritten naar niet fatale suïcides. Ook de kennis en ervaring van forensisch artsen wordt bevraagd. Met als doel bij opvallende bevindingen in gesprek te gaan over veiligheidsmaatregelen. Met dit inzicht kunnen gerichte preventiemaatregelen worden ingezet om suïcide of letselschade te voorkomen en de juiste hulp aan te bieden.

Aanvullend onderzoek naar suïcide en zogenaamde hotspots (locaties die aangemerkt worden als risicovol voor suïcide en daarvoor bewezen gebruikt worden) leveren inzichten op voor beargumenteerde beleidskeuzes. Daarnaast kan er met partijen zoals bijvoorbeeld ProRail/NS of beheerders van gebouwen gekeken worden naar veiligheidsmaatregelen. Pijler netwerk en regionale samenwerking Suïcidepreventie vereist samenwerking over de domeinen heen. Regionale netwerkstructuren vormen hierin een belangrijke schakel. Het netwerk zorgt voor verbinding, afstemming en kennisdeling over de domeinen en gemeentegrenzen heen. Met de netwerkstructuren bewerkstelligen we meer samenhang in beleid, meer zichtbaarheid en bewustzijn, handvatten om het thema te bespreken en toegankelijkheid van hulp voor inwoners. Planning

pagina 4 van 4