250930 Uitspraken rechtbank 2025 betogingen bij de abortuskliniek.pdf

Uitspraken betogingen bij de abortuskliniek

Op 18 september 2025 heeft de rechtbank Noord-Holland uitspraak gedaan in 5 beroepen: -

1 beroep Stichting Bloemenhove-kliniek 2 beroepen van Pro Life Heemstede 2 beroepen van Donum Domini

Beroep van de kliniek: Het beroep van de kliniek is gericht tegen een besluit van de burgemeester waarbij aan Pro Life Heemstede werd toegestaan naast de ingang van de kliniek aan de Herenweg te demonstreren. De burgemeester moet het concrete gedrag van de betoger in het verleden beoordelen. Over Pro Life Heemstede zelf waren in 2023 geen klachten bekend. De burgemeester heeft daarom terecht geen locatiebeperking in het besluit opgenomen. Het beroep van de kliniek is ongegrond; de kliniek krijgt geen gelijk. Beroepen van Pro Life Heemstede: -

-

-

-

Bij een betoging gaat het om het uitdragen van gemeenschappelijk beleefde gedachten en wensen op politiek of maatschappelijk gebied. De betogingen van Pro Life Heemstede zijn gericht op het uiten van een mening op politiek, maatschappelijk en/of ethisch gebied. De rechter gaat er in beginsel van uit dat deze betogingen een betoging zijn in de zin van de Wet openbare manifestaties. Dat Pro Life Heemstede heeft gekozen om haar betogingen te houden in de vorm van flyeren en het individueel aanspreken van passanten waaronder bezoekers van de kliniek, maakt dit niet anders. De rechter zegt dat het individueel aanspreken daarmee ook valt onder de vrijheid van betoging. De burgemeester mocht in haar besluit in 2024 voorschriften en beperkingen opleggen vanwege vrees voor wanordelijkheden. In een eerdere betoging hadden betogers namelijk een camera bij zich. De burgemeester heeft terecht een locatiebeperking opgenomen. De betogers mochten niet naast de ingang demonstreren. De locatie waar wel gedemonstreerd mocht worden, ook de overzijde van de Herenweg, is ‘within sight and sound’. De rechter sluit niet uit dat de psychische gezondheid van de bezoekers van de kliniek ook onder bescherming van de gezondheid kan vallen. Op grond daarvan is de burgemeester bevoegd om voorschriften en beperkingen op te leggen aan de betoging.

De rechter gaat niet verder hierop in omdat de burgemeester op grond van de vrees voor wanordelijkheden al voorschriften en beperkingen mocht opleggen aan de betoging. De rechter vindt het voorschrift dat betogers passanten en bezoekers van de kliniek niet individueel mogen aanspreken niet noodzakelijk en disproportioneel. Het is niet duidelijk welke toegevoegde waarde dit voorschrift heeft voor de bescherming van de gezondheid en de vrees voor wanordelijkheden. Bezoekers van de kliniek kunnen de betogers namelijk vermijden omdat de betogers niet naast de ingang van de kliniek staan. Pro Life Heemstede krijgt alleen op dit punt, een voorschrift wat de burgemeester niet had mogen opnemen, gelijk. Beide beroepen van Pro Life Heemstede zijn daarom gegrond.

1/3

Beroepen van Donum Domini: -

-

-

-

-

Bij een betoging gaat het om het uitdragen van gemeenschappelijk beleefde gedachten en wensen op politiek of maatschappelijk gebied. De betogingen van Donum Domini zijn gericht op het uiten van een mening op politiek, maatschappelijk en/of ethisch gebied. De rechter gaat er in beginsel van uit dat deze betogingen een betoging zijn in de zin van de Wet openbare manifestaties. Dat Donum Domini heeft gekozen om haar betogingen te houden in de vorm van flyeren en het individueel aanspreken van passanten waaronder bezoekers van de kliniek, maakt dit niet anders. De rechter zegt dat het individueel aanspreken daarmee ook valt onder de vrijheid van betoging. De rechter geeft de burgemeester gelijk op het punt dat de betogers zelf de locatie van hun betoging hebben aangegeven als “tegenover nr. 215 op de Herenweg”. Er is in het besluit daarom alleen een locatiebevestiging opgenomen en geen beperking. De burgemeester heeft terecht voorschriften en beperkingen mogen opleggen vanwege de vrees voor wanordelijkheden aan de hand van ervaringen met eerdere betogingen van Donum Domini (2019 tot en met 2022). De rechter sluit niet uit dat de psychische gezondheid van de bezoekers van de kliniek ook onder bescherming van de gezondheid kan vallen. Op grond daarvan is de burgemeester bevoegd om voorschriften en beperkingen op te leggen aan de betoging.

De rechter gaat niet verder hierop in omdat de burgemeester op grond van de vrees voor wanordelijkheden al voorschriften en beperkingen mocht opleggen aan de betoging. De rechter vindt het voorschrift dat betogers passanten en bezoekers van de kliniek niet individueel mogen aanspreken niet noodzakelijk en disproportioneel. Het is niet duidelijk welke toegevoegde waarde dit voorschrift heeft voor de bescherming van de gezondheid en de vrees voor wanordelijkheden. Bezoekers van de kliniek kunnen de betogers namelijk vermijden omdat de betogers niet naast de ingang van de kliniek staan. Donum Domini krijgt alleen op dit punt, een voorschrift wat de burgemeester niet had mogen opnemen, gelijk. Beide beroepen van Donum Domini zijn daarom gegrond.

Consequentie van de uitspraken is dat bij toekomstige demonstraties het voorschrift met het verbod tot het individueel aanspreken van passanten, waaronder bezoekers, niet meer mag worden opgelegd. De afstandsbeperking blijft wel gehandhaafd met motivering dat de betogingen leiden tot vrees voor wanordelijkheden en op grond van de impact op de psychische gezondheid van bezoekers.

De volledige uitspraken zijn hier te vinden: Uitspraak rechtbank Noord-Holland in 2 beroep Pro Life Heemstede en 1 beroep kliniek Uitspraak rechtbank Noord-Holland in 2 beroepen Donum Domini De rechtbank heeft ook over 1 uitspraak (beide beroepen Donum Domini) een persbericht geplaatst: Betogers abortuskliniek Heemstede mogen mensen aanspreken, maar niet bij de ingang

2/3

NB. Wij verwachten binnenkort ook de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in de beroepen van (onder andere) Haarlem ook met betrekking tot de demonstraties bij de Bloemenhovekliniek.

3/3