241024 Getekende versie bestuurlijke reactie op adviezen Burgerberaad.pdf

EEN Heemstede

Verzenddatum : 22 oktober 2024 Ontvangst advies Burgerberaad : 12 juli 2024 Onderwerp : Bestuurlijke reactie op adviezen Burgerberaad Bijlage : Technische reactie

Geachte leden van de gemeenteraad, We willen allereerst de leden van het Burgerberaad bedanken voor hun inzet en betrokkenheid. Daarnaast willen we onze complimenten uitspreken voor de tien weloverwogen adviezen die zij hebben gegeven. Hetis bijzonder dat de gemeenteraad de moed heeft gehad het Burgerberaad in te zetten als onderdeel van de politieke besluitvorming en te onderzoeken of dit een manier is om de lokale democratie te versterken. We kijken positief terug op het doorlopen proces en de input voor het nieuwe afvalinzamelingsbeleid. We spreken hiervoor onze dank uit richting de gemeenteraad, de deelnemers en in het bijzonder ook de begeleidingsgroep. Inleiding In deze bestuurlijke reactie geven we onze zienswijze op de adviezen van het Burgerberaad. Het is een eerste globale toets op de door de raad gestelde kaders en de uitvoerbaarheid. Omdat in de adviezen van het Burgerberaad diverse begrippen staan omschreven geven we onderaan deze brief de belangrijkste definities weer om het één en ander te verduidelijken. De globale toets is gedaan aan de hand van de zogenaamde afvaldriehoek. De afvaldriehoek biedt een goede basis voor het bepalen van het gemeentelijk afvalbeleid omdat het de samenhang weergeeft tussen het milieurendement, het serviceniveau en de kosten. Deze drie elementen maken

ook onderdeel uit van de gestelde kaders die zijn meegegeven door de raad aan het burgerberaad. In de bijlage is de toetsing van elk advies van het Burgerberaad aan de driehoek uiteengezet. De rode draad uit alle conclusies tezamen is dat bijna alle adviezen technisch uitvoerbaar lijken te zijn en passen binnen de gestelde kaders. Dit is gebaseerd op de resultaten van de eerste globale toets, hieronder wordt uitgelegd hoe we deze toets hebben gedaan. De technische uitvoerbaarheid is gebaseerd op de resultaten van de Benchmark Huishoudelijk Afval en adviezen van de NVRD en Meerlanden. Milieurendement We hebben gekeken naar het te behalen milieurendementin relatie tot de landelijk vastgestelde beleidsdoelen (VANG-HHA Van Afval naar Grondstof), het kader dat de raad aan het burgerberaad heeft meegegeven. Deze zijn: 100 kg restafval per inwoner per jaar en 60% recyclebare grondstoffen in het afval in 2030. De hoofdadviezen van het burgerberaad: omgekeerd inzamelen, de invoering van diftar en van onwetendheid naar duurzaamheid dragen allen direct bij aan het behalen van deze VANG doelstellingen. Uit landelijke resultaten en onderzoeken blijkt dat het meeste effect op het milieurendement wordt behaald met diftar. De invoering van diftar zorgt voor een daling van het restafval. Daarna volgt omgekeerd inzamelen.

Beide instrumenten hebben effect op een verbetering van de afvalscheiding en op de vermindering van de hoeveelheid restafval. Kosten

Met betrekking tot de financiële haalbaarheid dient opgemerkt te worden dat er altijd een samenhang is tussen het gedrag van inwoners en het behalen van deze doelen. Omdat de raad het pagina 1 van 14

huidige afvalbeleid in 2014 heeft vastgesteld is in 2020 in het investeringsprogramma een krediet opgenomen ten behoeve van het nieuwe afvalinzamelingsysteem. Grotendeels is het bedrag nog gereserveerd, namelijk €1,1 miljoen. Dat bedrag is gebaseerd op de inschatting van destijds, dat er ondergrondse containers nodig zouden zijn om over te gaan naar omgekeerd inzamelen bij laagbouw. De adviezen zouden enerzijds moeten worden gerealiseerd door de reservering die in 2020 is gemaakt voor incidentele uitgaven en anderzijds worden de structurele kosten gedekt uit de afvalstoffenheffing. Op beide gaan we hieronder in. Onze inschatting is dat de investering in ondergrondse containers haalbaar moet zijn binnen het vastgestelde investeringskrediet. Dit komt mede omdat een deel van de benodigde ondergrondse containers al gerealiseerd zijn, daarnaast zien we kansen om bestaande locaties in te zetten door

containers om te ruilen. Het burgerberaad pleit voor maatwerk. Daar waar ondergrondse containers door (ruimtelijke) beperkingen niet gerealiseerd kunnen worden biedt het advies ruimte om naar andere oplossingen te kijken. Het effect op de structurele kosten is afhankelijk van meerdere factoren; het scheidingsgedrag van onze inwoners, de huidige inrichting van het afvalinzamelingsysteem en de tarieven van de

inzamelaar (Meerlanden). Het is in zijn algemeenheid zo dat als de hoeveelheid restafval afneemt de kosten voor de verwerking dalen (binnen de afvalstoffenheffing). De verwerking van restafval kost de inwoner veel geld, verbrandingsbelasting en lachgascilinders zorgen voor hoge verwerkingskosten. Voor de overige stromen, de grondstoffenstromen zoals PMD, glas en papier geldt het omgekeerde: hoe groter deze stromen hoe positiever het effect op de afvalstoffenheffing. Net als bij het vastgestelde investeringskrediet is in 2020 een berekening gemaakt voor het effect op de structurele kosten gebaseerd op de resultaten van de proef in de wijk Merlenhoven. Dit voorstel leidde toen tot een besparing op de structurele kosten. Dit plan ging echter wel uit van omgekeerd inzamelen bij laagbouw. De financiële haalbaarheid zal verder uitgewerkt moeten worden omdat er ook rekening gehouden moet worden met inflatie en indexatie. Service Bij het aspect service in de afvaldriehoek gaat het om de mate van de dienstverlening, het aantal ophaalrondes per jaar en de voorzieningsdichtheid (voldoende brengparkjes en verzamelcontainers). In het advies van het Burgerberaad is gekozen om restafval weg te brengen naar een verzamelcontainer in de wijk. Dit kan als ‘minder service’ worden ervaren omdat het restafval in de nieuwe situatie weggebracht moet worden.

Hiervoor in de plaats wordt het PBD afval (verpakkingen) aan huis ingezameld. Hierdoor kan de inwoner 24 uur per dag zijn of haar afval kwijt vlakbij huis. Dit kan ervaren worden als ‘meer service’. Aanvullend zouden maatregelen getroffen kunnen worden die service verhogend werken (denk aan vaker ophalen van het GFT+E afval). Volgordelijkheid Het burgerberaad geeft als advies bij de keuze voor de volgordelijkheid van de invoering van diftar en omgekeerd inzamelen aan de NVRD (de Koninklijke Vereniging voor afval — en reinigingsdiensten) te consulteren. De NVRD heeft het Burgerberaad geadviseerd om diftar en omgekeerd inzamelen niet tegelijkertijd in te voeren en heeft daarnaast aangegeven dat het wenselijk is om eerst diftar in te

voeren en daarna pas omgekeerd inzamelen. Dit is wel afhankelijk van de huidige inrichting van de afvalinzameling. Voor Heemstede zou dit betekenen dat er een desinvestering moet worden gedaan om eerst over te gaan naar diftar. Dit komt omdat er rolcontainers met een chip benodigd zijn voor een systeem als diftar (omdat de verzamelcontainers in dat geval nog niet zijn geplaatst). In het geval van Heemstede is de inwoner nu eigenaar van een rolcontainer zonder chip, deze desinvestering wordt in rekening gebracht bij de afvalstoffenheffing en komt hierdoor ook bij de inwoner te liggen.

pagina 2 van 14

EEN Heemstede

Daarom stellen we als college voor om eerst omgekeerd inzamelen in te voeren eventueel gevolgd door een proefjaar en daarna over te gaan op een systeem van Diftar. Omgekeerd inzamelen en maatwerk Het burgerberaad adviseert omgekeerd inzamelen en geeft daarbij de mogelijkheid tot maatwerk. De onderliggende gedachte bij omgekeerd inzamelen is dat er een drempel wordt opgeworpen waardoor inwoners worden gestimuleerd om hun zak restafval zo klein mogelijk te houden. Onder maatwerk verstaan we: verschillende afvalinzamelingsmethoden per wijk. Dit is afhankelijk van de van een wijk (bijvoorbeeld een dichtbebouwde omgeving) en het type bebouwing (bijvoorbeeld bij hoogbouw). Daarnaast zouden we kunnen kijken naar aanvullende maatregelen om maatwerk mogelijk te maken voor specifieke doelgroepen. Het college stelt voor om bij de invoering van dit systeem, daar waar maatwerk noodzakelijk is, andere opties mee te nemen die een vergelijkbare ‘drempel’ voor restafval opwerpen. In een rapport van Milieu centraal en het ministerie van I&W uit 2023 wordt bijvoorbeeld ook de optie genoemd om de restafval container wel aan huis op te halen maar bijvoorbeeld maar eens in de drie à vier weken. Advies: ‘Ondergrondse containers altijd beschikbaar’ investering en past niet in de huidige budgetten.

Omdat dit advies betrekking heeftopde optimalisatie van de inzameling overstijgt het de opdracht van de raad. Bovendien zou het een investering bij Meerlanden vergen die dan verdeeld zou moeten worden over meerdere gemeenten. Als we de kosten willen beperken zijn we hierin ook afhankelijk van andere gemeenten. Het is ook zonder deze investering mogelijk om te sturen op de bestaande processen in samenwerking met Meerlanden. Binnen de bestaande budgetten is daarnaast ook geen ruimte voor de aanschaf van een containertuintje per ondergrondse container. Vervolgproces Indien de raad een positief besluit neemt, komt het college met een (financiële) uitwerking. Als eerste zullen de hoofdadviezen: omgekeerd inzamelen; diftar; en van onwetendheid naar

duurzaamheid worden uitgewerkt. Het college verwacht dat uiterlijk Q4 2025 alle uitwerkingsplannen kunnen zijn gepresenteerd aan de raad en benodigde besluiten door de raad kunnen zijn genomen, zodat de invoering per 2026 kan worden gestart. Planning Fase & Besluitvorming 2025

Jan

| Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Financiële uitwerking adviezen 1, 2 en 4, planning overige adviezen Beleidsplan A stuk in commissie Beleidsplan A stuk in de raad Uitvoeringsplan C stuk in college Voorbereiden uitvoering 2026

|

|

Definities Omgekeerd inzamelen Het duidt op een systeem van bronscheiding waarbij voor burgers een drempel wordt opgeworpen om restafval in te leveren door het restafval niet meer aan huis in te zamelen, maar door burgers dit weg te laten brengen naar een ondergrondse vuilcontainer of milieupark waar zij dit -al dan niet tegen betaling- kunnen inleveren. -_ Verzamelcontainer/brengpark(jes) Ondergrondse container in de wijk, bijvoorbeeld één restafvalcontainer bij laagbouw of één restafvalcontainer bij een brengparkje met meerdere stromen pagina 3 van 14

-

-_

Rolcontainers Ook wel kliko genoemd of minicontainer, dit zijn de inzamelmiddelen aan huis bij laagbouw 140 of 240 liter containers. Diftar Diftar gaat uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’ en staat voor ‘gedifferentieerd tarief afvalstoffenheffing’. Hierbij is sprake van een vast tarief en een variabel tarief. Volume diftar is ook een soort van diftar, hierbij zit de prikkel op de hoeveelheid afval. Bijvoorbeeld een vast tarief aan heffing en per zak kost het de inwoner €2,00 voor elke inworp. Volume diftar is ook een soort van diftar, hierbij zit de prikkel op de hoeveelheid afval. Bijvoorbeeld aan de hand van tikken.

We zien het gesprek met uw raad over de adviezen van het Burgerberaad graag tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Mevr. H.W. de Vos

Derfieer F: Binnendijk

Gemeentesecretaris

Burgemeester

pagina 4 van 14

IN Heemstede

Bijlage Technische reactie

Kaders Burgerberaad Uitgangspunten beleid

Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, Landelijk Afvalbeheerplan 2017-2029 + Uitvoeringsprogramma VANG, Ketenovereenkomst 2020-2029 en de gemeentelijke nota Duurzaamheid 2020-2024. Concrete doelen:

-

60% recyclepercentage in 2030 100 kg restafval per inwoner per jaar 50% minder primaire grondstoffen in het afval in 2030 Volledig circulair in 2050

Het streven is om een optimum in de afvaldriehoek (milieurendement, kosten en service) te bereiken.

Financiële kaders De structurele kosten voor het nieuwe afvalinzamelbeleid (per huishouden) zijn in beginsel niet hoger dan de huidige kosten. Eventuele hogere kosten dienen overtuigend gemotiveerd te worden vanwege meer milieuwinst en/of een hoger serviceniveau voor de inwoners. Voor de incidentele kosten die gepaard gaan met de wijzigingen in het inzamelbeleid is in de meerjarenbegroting van 2025 een krediet opgenomen van afgerond 1,1 miljoen euro.

Afvaldriehoek

VAA beleid

Milieurendement: Recycle % -_ Hoeveelheid restafval -_ CO2-reductie -_ Scheidingspercentages per grondstof Kosten:

-_ Afvalbeheerkosten -__Inzamel- en verwerkingskosten per grondstof- afvalstroom Service: -_ Intensiteit dienstverlening -_ Aantal ophaalrondes per jaar -_ Voorzieningsdichtheid pagina 5 van 14

Advies 1 Omgekeerd inzamelen Herbruikbare stromen worden aan huis opgehaald en inwoners brengen het (weinige) overblijvende

restafval naar ondergrondse verzamelcontainers in de wijk. Advies Burgerberaad: “Het Burgerberaad adviseert bij hoogbouw alle afvalstromen weg te brengen naar een brengpark en bij laagbouw PBD (plastic verpakkingen) en GFT+E op te halen aan huis. De overige stromen worden wel weggebracht naar een brengpark. Daarbij geldt dat de afstand tot het brengpark zo klein mogelijk moet zijn en het moet voldoende toegankelijk zijn voor minder validen en ouderen.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Draagt bij aan het behalen van de VANG doelstellingen. Uit vergelijking van verschillende gemeenten door de NVRD en de pilot die in Heemstede in Merlenhoveis uitgevoerd, blijkt dat omgekeerd inzamelen tot hoge milieurendement leidt: laag aantal kilo’s restafval en een hoog percentage recyclebaar plastic. Kosten

Bij de overgang naar omgekeerd inzamelen moet er worden geïnvesteerd in ondergrondse containers voor restafval. Aan de hand van een eerste inschatting denken we dat dit past binnen het

vastgestelde financiële kader en ruimtelijk mogelijk is. Er is ruimte voor maatwerk. We zien kansen om bestaande locaties om te bouwen naar de fractie restafval, daarmee wordt de financieel

haalbaarheid vergroot. Dit zal nader uitgewerkt moet worden in details (bijvoorbeeld de concrete locaties), welke op een later moment worden gepresenteerd. Omgekeerd inzamelen is op termijn goedkoper, omdat je dan geen restafval meer huis-aan-huis hoeft in te zamelen en minder restafval hoeft te verwerken. Verwerkingskosten voor restafval zijn hoog door onder andere belasting en lachgascilinders. Kosten voor grondstoffen zijn lager (GFT+E), deze worden aan gemeenten vergoed vanuit producentenverantwoordelijkheid (PBD) of hebben marktopbrengst (glas, papier, textiel). Service

De service op restafval wordt minder: deze stroom moet weggebracht worden. De service op de stroom PBD wordt hoger: dat wordt nu gehaald in plaats van dat het moet worden weggebracht Conclusie college We lezen in het advies van het burgerberaad dat er ruimte is voor maatwerk en we denken dat dit de technische uitvoerbaarheid vergemakkelijkt. Het advies biedt ruimte om te differentiëren per wijk op basis van de huidige inrichting van de openbare ruimte. De inrichting van de openbare ruimte in bijvoorbeeld de Indische buurt vraagt om een andere aanpak omdat daar de beschikbare openbare ruimte schaarsis. Ook verschillen mogelijk de wenselijke service niveaus per doelgroep, daarop kan ook per wijk gedifferentieerd worden. Er zijn verschillende mogelijkheden om het serviceniveau in zijn geheel te verhogen bijvoorbeeld door de overige stromen (anders dan restafval) vaker op te halen. We denken dat het advies passend is voor een gemeente als Heemstede, dit heeft te maken met het aandeel hoogbouw en laagbouw en zorgt ervoor dat onze gemeente goed aansluit op dit systeem. Daarbij pagina 6 van 14

AE Heemstede

blijft maatwerk nog steeds mogelijk en zal er altijd een balans gevonden moeten worden tussen de verschillende typen bebouwing. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is.

Advies 2 De financiële prikkel Bij elke aanbieding (lediging) of inworp zijn mensen zich ervan bewust dat ze restafval wegbrengen doordat ze weten dat ze er voor moeten betalen. Dit principe is ‘diftar’ en gaat uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. Diftar staat voor ‘gedifferentieerd tarief afvalstoffenheffing’. Hierbij is sprake van een vast tarief en een variabel tarief. Op dit moment hanteert Heemstede een volumedifferentiatie. Advies burgerberaad: “De gemeente moet diftar invoeren. Daarnaast moet de gemeente zich laten voorlichten door de NVRD, de conclusies van de NVRD dient de gemeente op te volgen. De invoering van diftar moet met een goed communicatieplan gebeuren.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Met alleen volume-differentiatie (die we nu hanteren) in combinatie met omgekeerd inzamelen is het lastiger om de VANG doelstelling (100 kilo restafval per inwoner) te halen. We zitten nu op 180 kilo restafval per inwoner per jaar. De financiële prikkel die hiermee wordt beoogd gaat uit van een financiële prikkel, bij volume-differentiatie is deze prikkel onvoldoende aanwezig in Heemstede. Daarnaast blijkt uit de landelijke cijfers van de NVRD dat diftar de meest effectieve methode om de hoeveelheid restafval terug te dringen en recycling een impuls te geven.

Over het algemeen behalen gemeenten die diftar combineren met omgekeerd inzamelen de beste resultaten. Kosten

Het inregelen van diftar leidt tot administratieve kosten voor het benodigde registratiesysteem. Daarentegen creëert het financiële ruimte door het effect op de hoeveelheid restafval waardoor de verwerkingskosten zullen dalen. De volgordelijkheid van de invoering heeft effect op de financiën. Service

Diftar heeft effect op de vermindering van het restafval. Tegelijkertijd wordt het makkelijker om afva te scheiden, GFT en PBD worden in dit geval bij laagbouw aan huis opgehaald. Anderzijds kan in sommige situaties het servicegevoel afnemen omdat men moet betalen per zak. Conclusie college We denken dat het technisch uitvoerbaar is om diftar in te voeren, daarnaast biedt het advies van

het burgerberaad ruimte om de volgordelijkheid te bepalen die het beste aansluit op de huidige situatie. De NVRD adviseert om het in ieder geval niet tegelijk in te voeren met omgekeerd inzamelen omdat uit de praktijk is gebleken dat dit heeft geleid tot onwenselijke situaties. Dit komt omdat de overgang naar beide systemen leidt tot een te grote verandering voor inwoners en hierdoor ontstaat weerstand en minder draagvlak. We adviseren daarom op basis van onze uitgangspositie (huidige afvalinzamelingsysteem) om eerst over te gaan op omgekeerd inzamelen en vervolgens diftar. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is. pagina 7 van 14

Advies 4 Van onwetendheid naar duurzaamheid Omgekeerd inzamelen en diftar zijn pas effectief als ze worden ‘omlijst’ met uitgebreide communicatie (uitleg nut en noodzaak en logica van systematiek), maatwerk voor doelgroepen (minima, incontinentie, medisch, etc.) en aansluitend acceptatiebeleid op de milieustraat. Advies Burgerberaad: “De gemeente moet zich met verschillende campagnemiddelen richten op verschillende doelgroepen. In het plan moet worden opgenomen welk campagnemiddel wordt ingezet voor welke doelgroep. Een campagne is essentieel om draagvlak te creëren voor de noodzakelijke gedragsverandering. Gemeente doet daarnaast op vaste momenten een update over de voortgang van het behalen van de VANG doelstellingen.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement

Een communicatieplan is essentieel ter ondersteuning van een nieuwe inzameling en draagt bij aan betere resultaten op het gebied van afvalscheiding. Kosten

De kosten hebben betrekking op de campagnemiddelen die hiervoor worden ingezet en kunnen worden betaald uit het investeringskrediet. Service

Hettijdig, frequent en volledig informeren van inwoners afgestemd op de verschillende doelgroepen zorgt voor een positieve servicebeleving. Conclusie college Zonder een goed communicatieplan zullen we de beoogde resultaten niet bereiken. Dit advies is uitvoerbaar en zelfs randvoorwaardelijk. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is.

Overige adviezen De overige adviezen zijn gebundeld in advies 3 tot en met 10.

Advies 3 Ondergrondse containers altijd beschikbaar Indien ondergrondse containers voor papier (OPK) en PBD niet tijdig geleegd worden zijn inwoners eerder geneigd om de grondstoffen samen met het restafval in te zamelen of om het afval naast de container te plaatsen. Advies Burgerberaad: “Het contract met de Meerlanden aanscherpen om ledigen op basis van dataverzameling en monitoring te stimuleren. De gemeente maakt de openbare ruimte rondom de brengparkjes pagina 8 van 14

EI Heemstede

aantrekkelijk en de gemeente organiseert het idee van een bengpark-‘opa/oma’. Bij vervanging van de OPK en PBD containers wordt gekozen voor een perscontainer.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Het data gestuurd inzamelen heeft een (negatieve) impact op het milieu omdat hiervoor grote hoeveelheden data moeten worden verwerkt en opgeslagen. Daarnaast bereikt Meerlanden nu de meeste efficiëntie door de planning af te stemmen op bepaalde routes die gemeentegrens overschrijdend zijn. Wanneer Meerlanden de planning moet afstemmen op de vulgraad van een container vervalt deze efficiëntieslag. Kosten

De kosten voor een dergelijk datasysteem liggen hoog. Als we willen dat Meerlanden dit invoert dan betalen we daar als inwoner van Heemstede de rekening voor. Naast een datasysteem wordt ook geadviseerd om de openbare ruimte rondom de restafval containers aantrekkelijker te maken. Het plaatsen van bijvoorbeeld een containertuintje per container vergt een investering die al snel oploopt in de duizenden euro’s. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met het onderhoud van deze containertuintjes. Service

Het inzamelen op basis van data heeft een positief effect op de servicebeleving, maar kan ook behaald worden door de ledigingsfrequentie te verhogen. Conclusie college Verbetering van de dienstverlening maakt op dit moment onderdeel uit van de lopende contracten, we kunnen alleen niet van Meerlanden eisen dat het investeert in betere systemen tenzij we hiervoor zelf de kosten dragen. We kunnen wel blijven aansturen op een verbetering van de huidige monitoring en systeem van en handelen naar aanleiding van meldingen. Stickers op de containers en de communicatie over locaties maken onderdeel uit van het communicatieplan behorend bij advies 4. De extra investeringen in containertuintjes en het efficiencyverlies zorgen ervoor dat dit advies kostenverhogend uitpakt. Wanneer andere gemeenten ook behoefte hebben aan een dergelijk systeem dan zou een investering mogelijk wel rendabel te maken zijn voor Meerlanden. Alleen behoren deze investeringen niet tot de vastgestelde financiële kaders en adviseren we daarom in principe om het advies niet over te nemen.

Advies 5 Afval openbare ruimte

Op dit moment is het niet mogelijk om het afval te scheiden in de openbare prullenbakken. Het toepassen van gescheiden afvalbakken draagt bij aan de bewustwording. Advies Burgerberaad:

“Openbare prullenbakken in drukke gebieden vervangen door gescheiden afvalbakken als pilot.” Effect op de afvaldriehoek

pagina 9 van 14

Milieurendement Uit ervaring blijkt dat het zwerfafval alsnog wordt verwerkt als restafval en dat het vooral bijdraagt aan bewustwording en voorlichting over bronscheiding. Kosten

De kosten hebben betrekking op de aanschaf van nieuwe openbare prullenbakken. Wellicht kan de pilot vanuit het zwerfafvalbudget worden betaald. Service

Het frequent legen van de openbare prullenbakken draagt bij aan een schonere omgeving en hierdoor is de kans op zwerfafval kleiner. Conclusie college Voldoende openbare prullenbakken hebben invloed op zwerfafval en dragen bij aan een schonere leefomgeving. We kunnen een pilot doen met gescheiden prullenbakken op bijvoorbeeld de Raadhuisstraat/Binnenweg. Aan de hand van deze pilot kunnen we onderzoeken of dit ook bijdraagt aan de bewustwording van inwoners. Helaas wordt dit afval nog verwerkt als restafval waardoor het niet direct bijdraagt aan het milieurendement. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is en een pilot haalbaar is binnen de beschikbare budgetten voor zwerfafval.

Advies 6 Toegankelijkheid brengparken Brengparkjes dienen toegankelijk te zijn voor ouderen en minder validen. De voorzieningen moeten daarnaast gebruiksvriendelijk zijn zodat iedereen er gebruik van kan maken. Advies Burgerberaad: “Hou bij de inrichting van brengparkjes rekening met toegankelijkheid voor alle doelgroepen, zorg voor een veilige toegang, zichtbaarheid en een schone omgeving. Denk daarbij ook aan het gebruiksgemak bijvoorbeeld de bediening van de kleppen.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Een schone omgeving draagt bij aan de vermindering van zwerfvuil in de openbare ruimte. Kosten

De kosten voor dit advies hebben betrekking op het aanpassen van de kleppen van de afvalcontainers, deze kosten vallen binnen het structurele budget. Service

Gebruiksgemak, veiligheid en een schone omgeving dragen allemaal bij aan een positieve servicebeleving. Conclusie college

Dit advies behoeft geen grote investering en maakt onderdeel uit van het huidige beleid. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is en haalbaar binnen de gestelde kaders. pagina 10 van 14

REN Heemstede

Advies 7 Voorbereiding apart inzamelen incontinentiemateriaal luierstroom Het percentage luiers (incontinentiemateriaal) in Heemstede bedraagt 10% tot 12% van het restafval. Met een aparte inzameling kan de hoeveelheid in het restafval naar beneden worden gebracht. Advies Burgerberaad:

“Het terugbrengen van de hoeveelheid luiers (incontinentiemateriaal) in het restafval naar 5%. De gemeente stelt hiervoor een SMART plan op bestaande uit een onderzoek naar opties om dit te realiseren, een financieel plan met budget en een communicatieplan.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Volgens het burgerberaad is het percentage luiers en materiaal tegen incontinentie in Heemstede 10-12% van het restafval. Door het opzetten van een aparte inzamelstroom kan de hoeveelheid restafval worden verminderd. Daarnaast draagt de recycling van luiers bij aan een beter milieu. Het apart inzamelen van luiers voor recycling biedt een alternatief voor het verbanden maar gaat het gebruik van luiers niet tegen. Kosten

De kosten bestaan uit inzet personeel voor het uitwerken van een plan ter voorbereiding op de komst van een eventuele luierrecyclingfabriek. De kosten voor de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal moeten volledig worden gedekt door de UPV (uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid), Meerlanden werkt op dit moment een business case uit om te bepalen onder welke voorwaarden dit haalbaar is. Voor Meerlanden is de UPV een harde randvoorwaarde om de business case überhaupt rond te kunnen krijgen. Service Een aparte inzameling van luiers en incontinentiemateriaal leidt tot nog een extra

afval(grondstoffen)stroom. De service is afhankelijk van hoe de inzameling wordt georganiseerd en gefaciliteerd. Hierbij is privacy gevoeligheid een belangrijk item. Conclusie college Alles is afhankelijk van de keuzes die Meerlanden hierin maakt. Als aandeelhouder en contractpartij hebben we meermaals aangegeven wel positief te staan ten opzichte van het idee. De inspanning van de gemeente Heemstede zal zich verder richten op het opstellen van een plan om te onderzoeken op welke wijze de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal in Heemstede georganiseerd moet worden. Vanwege de afhankelijkheid van de voortgang op de realisatie van de fabriek in de regio, lijkt de deadline die het burgerberaad stelt, namelijk voor de zomer 2025, erg ambitieus te zijn. De realisatie is mede afhankelijk van de vraag of er een Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid voor luiers komt. Indien blijkt dat de kosten niet volledig gedekt kunnen worden door de producenten heeft dit een effect op de financiering van de inzameling, de business case voor de fabriek en daarmee mogelijk ook op de afvalstoffenheffing. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het het advies niet past binnen de financiële kaders van het Burgerberaad. Het is wel technisch uitvoerbaar, alleen niet voor de zomer van 2025.

pagina 11 van 14

Advies 8 Optimalisering/communicatie gebruik milieustraat De milieustraat is eigendom van Meerlanden, zij zijn grotendeels verantwoordelijk voor de communicatie en werken momenteel aan de harmonisering van het grofvuilbeleid voor alle milieustraten in beheer van Meerlanden. Advies Burgerberaad: “Het aantal bezoeken aan de milieustraat stimuleren, door middel van betere communicatie en het

moderniseren van de milieustraat. De herintroductie van de mobiele milieustraat en het verzorgen van meerdere ophaalpunten voor compost.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Herintroductie van de chemokar (grondstoffenwagen) draagt bij aan de voorlichting over de inzameling van grondstoffen en dit leidt tot een vermindering van het grof huishoudelijk restafval. Daarnaast geeft Meerlanden één keer per jaar gratis compost weg tijdens de Landelijke Compostdag. Goede voorlichting en communicatie over de milieustraat heeft effect op het bezoek aan de milieustraat. Als inwoners de milieustraat bezoeken worden ze gedwongen om te scheiden en dit

draagt bij aan een beter milieuresultaat. Kosten

De milieustraat is eigendom van Meerlanden. Het inzetten van de grondstoffenkar kost geld, maar de opbrengsten voor de andere stromen en het verminderen van het grof huishoudelijk restafval zorgen weer voor minder verwerkingskosten. Ook compost is van Meerlanden en het weggeven van compost kost geld. Het moderniseren van de toegang naar de milieustraat is een ontwikkeling die op dit moment speelt bij Meerlanden. Ook hier zijn kosten aan verbonden. Service

App, website, communicatie en de grondstoffenkar dragen allemaal bij aan een goede service voor de inwoner. Conclusie

De adviezen maken deels onderdeel uit van bestaande/lopende ontwikkelingen en sluiten hierop aan. Anderzijds biedt het de mogelijkheid om de aandacht op de milieustraat aan te scherpen omdat bijvoorbeeld ook het grofvuilbeleid van belang is voor het behalen van de doelen. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is en haalbaar binnen de gestelde kaders.

Advies 9 Quick wins

Snelle, goedkope en zichtbare oplossingen die nu al ingeregeld kunnen worden. Advies Burgerberaad: “Het omruilen van grote naar kleine grijze bakken blijven stimuleren, stickers op containers waar locaties van dichtstbijzijnde brengparkjes op vermeld staan, uitbreiden van hondenpoepbakjes bij bestaande containerlocaties, inwoners in het vervolg betrekken bij quick wins met betrekking tot pagina 12 van 14

KEN Heemstede

afvalinzameling, voor het weekend de containers bij brengparkjes legen en de communicatie afstemmen op de doelgroep.” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement Communicatie is een belangrijk instrument voor milieuwinst omdat het bijdraagt aan bewustwording over afval scheiden. Kosten

Alle kosten vallen binnen het beschikbare budget. Service Goede voorlichting kan ook gezien worden als een vorm van service. Conclusie college Veel adviezen hangen samen met advies 4 en zullen tegelijk met advies 1 en 2 worden uitgevoerd. Een aantal quick wins kunnen meteen worden ingevoerd en een deel maakt al onderdeel uit van het huidige beleid. Daarom is de conclusie op basis van een eerste globale toets dat het advies technisch uitvoerbaar is en haalbaar binnen de gestelde kaders.

Advies 10 Belang VANG doelstellingen Adviezen 1 (omgekeerd inzamelen), 2 (diftar) en 4 (van onwetendheid naar duurzaamheid) betreffen de drie meest effectieve knoppen om de VANG doelstellingen te gaan halen in Heemstede. Advies Burgerberaad:

“Ongeacht het belang van alle overige adviezen, mogen advies 1, 2 en 4 niet worden geofferd vanwege budgettaire of praktische prioriteit van de overige adviezen” Effect op de afvaldriehoek Milieurendement In gemeenten waar zowel omgekeerd inzamelen als diftar is ingevoerd zijn de beste resultaten behaald met betrekking tot het behalen van de VANG doelstellingen. Het meeste effect wordt behaald met de invoering van diftar. Bij de invoering van diftar moet de mogelijkheid aanwezig zijn om de andere afvalstromen te kunnen scheiden en de voorzieningen moeten in dat geval op orde zijn. Dit valt of staat met goede voorlichting en hierin is communicatie van groot belang. Kosten

De investering in ondergrondse containers is hoog. Daarnaast zijn de transportkosten hoger bij het legen van ondergrondse containers omdat er meer afhaalplekken zullen ontstaan. De verwachting is op basis van ervaring in andere gemeenten dat door zowel de invoering van diftar als omgekeerd inzamelen in het begin bijplaatsingen en vervuiling van andere afvalstromen licht zullen toenemen. Er zullen kosten worden gemaakt om de openbare ruimte schoon te houden.

pagina 13 van 14

Service

De wijze waarop de systemen worden ingevoerd en de volgordelijkheid bepaalt voor een groot deel in hoeverre de service positief wordt ervaren. Dit hangt samen met voldoende voorzieningen, frequentie en goede voorlichting. Conclusie college Het advies sluit aan op de kaders van de VANG-doelstellingen. Het college heeft de voorkeur om diftar in te voeren na invoering van het omgekeerd inzamelen en de communicatie. Mogelijk kan gestart worden met een proefjaar. De conclusie op basis van een eerste globale toets is dat het advies technisch uitvoerbaar is.

pagina 14 van 14