241008 Bestuurlijke reactie initiatiefvoorstel definitief ANONIEM.pdf

Verzenddatum Datum brief Onderwerp

: : :

Bijlage(n)

:

8 oktober 2024 10 september 2024 Bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel ‘Samen naar 30 km/u, effectief en efficiënt’ Technische aandachtspunten

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 10 september heeft het college het initiatiefvoorstel ontvangen van D66. Het college herkent zich in de doelstelling van het initiatiefvoorstel, een verkeersveilig en leefbaar Heemstede door de invoering van een maximumsnelheid van 30 km/u op sommige wegen en dit op de meest effectieve en efficiënte wijze uit te voeren. Het college zet graag samen met de raad een stap vooruit naar een goede balans tussen verkeersveiligheid, een leefbare kern, klimaatbestendige wegen en de met getoetste en heldere ontwerpprincipes tegen zo laag mogelijke investeringskosten. In deze brief volgt een eerste bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Het initiatiefvoorstel komt op het goede moment, omdat meer duidelijkheid over de (weg-) inrichtingsprincipes noodzakelijk is. Het initiatiefvoorstel geeft nu de ruimte om met elkaar tot overeenstemming te komen aangaande uniformiteit, beoordelen en inrichten van de wegen en het toepassen van maatwerk per weg voor snelheidsremmers en fietsvoorzieningen. Ook stelt het initiatiefvoorstel voor om met gewijzigde kaders sneller in Heemstede over te gaan naar 30 km. Het college ziet hierbij zowel kansen als risico’s. Wanneer uw raad de opdracht geeft volgt een uitwerking waarin we ook de financiële consequenties in kaart brengen.

Hieronder volgt eerst een reactie per voorgesteld beslispunt uit het dictum van het initiatiefvoorstel. Daarna volgt een verdere uiteenzetting. Dictum Op basis van deze kaders een passend, vervangend raadsvoorstel op te stellen en voor eind 2024 aan te bieden en de uitvoering zo snel en breed mogelijk ter hand te nemen; Met een beslisboom-analyse en beoordeling de keuze van GOW30 wegen en hun inrichting te onderbouwen; Daarvoor passende verkeersbesluiten op te stellen;

De financiële doorwerking uit te werken en te verwerken in de (meerjaren-)begroting 2025 e.v. door middel van een begrotingswijziging, met eventueel voordeel ten gunste van de algemene middelen; Daarnaast te blijven streven naar een regionale mobiliteitsoplossing voor al het doorgaande verkeer.

pagina 1 van 4

Reactie college College kan een voorstel uitwerken, niet over welke wegcategorie van toepassing is, maar welke (weg)inrichtingsprincipes kunnen worden toegepast bij de uitvoering van 30 km/uur. De planning is een onderdeel hiervan. Dit wordt ook betrokken bij bovengenoemde voorstel. Na uitwerking van de (weg)inrichtingsprincipes en na afweging van verschillende risico’s door de raad kunnen daarna verkeersbesluiten worden genomen door het college. Deze doorwerking zal na bovenstaand proces in de daarna volgende begrotingswijziging worden meegenomen.

Het college streeft altijd naar samenwerking in regionale opgaven.

Bij de besluitvorming (in 2021) van het Wegcategoriseringsplan (WCP) is vastgesteld welke wegen, welke categorie krijgen (ETW30, GOW50 en de nieuwe classificatie GOW30). Dit vastgestelde WCP geeft aan het college geen kaders mee welke (weg)inrichtingsprincipes kunnen worden gehanteerd. Met het initiatiefvoorstel ziet het college een aanleiding om de consequenties van de verschillende (weg)inrichtingsprincipes, inclusief de genoemde (weg)inrichtingsprincipes van het initiatiefvoorstel, met de raad te bespreken. Het college zou vooruitlopend hierop graag haar risico’s en kanttekeningen willen delen. In de bijlage wordt hier dieper op ingegaan. De belangrijkste zijn: Veiligheid - Het is onverstandig om bij wegen/kruispunten met een hoog risicoprofiel (monitor provincie NH) niet over te gaan tot volledige herinrichting. Verkeersveiligheid kent de drie pijlers; inrichting, gedrag en handhaving. Waarbij een zorgvuldige inrichting noodzakelijk is want gedrag volgt inrichting; - Het advies van nood- en hulpdiensten op het principe van toepassen van bebording, belijning, communicatie en monitoring op doorgaande wegen is getoetst door de politie. De politie geeft een negatief advies aan de gemeente Heemstede op het initiatiefvoorstel en heeft zorgen bij ongevallen in de toekomst; - Verkeersbewegingen binnen en rondom Heemstede nemen sterk toe de komende jaren.

Onduidelijk is wat dit betekent voor de ontwerpprincipes en leefbaarheid, omdat dit samenhangt met de verkeersintensiteiten; - In het Uitvoeringsprogramma 2024 en verder is een van de speerpunten verkeersveiligheid, met name van de kwetsbare verkeersdeelnemers. Het volgen van de (CROW-)richtlijnen als basis van de ontwerpprincipes maakt dat de verkeersveiligheid het beste wordt nagestreefd. Onduidelijk is hoe dit zich verhoudt tot dit initiatiefvoorstel. Financiën De huidige kosten voor het WCP1 zijn nu ondergebracht in een bestemmingsreserve. Minder verkeersmaatregelen/investeringen in wegen ten behoeve van de verbetering van de verkeersveiligheid, zal noch een structurele noch een incidentele besparing opleveren met het ravijnjaar in het vooruitzicht; In hoeverre is er echt een kostenbesparing als eerst voor bebording en belijning investeringen apart gemaakt worden, en daarna alsnog een herinrichting en daarmee verdere investeringen nodig blijkt te zijn; Het verbreden en asfalteren van fietspaden heeft extra financiële consequenties, deze moeten in beeld worden gebracht; Ook de onderhoudskosten van enkele wegen moeten opnieuw in ogenschouw worden genomen. We zien het gesprek met uw raad over het initiatiefvoorstel graag tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Mevr. H.W. de Vos Gemeentesecretaris

pagina 2 van 4

De heer F. Binnendijk Burgemeester

Bijlage (Technische) aandachtspunten 1. Landelijke en provinciale richtlijnen Het college volgt nu de landelijke (CROW-)richtlijnen en de ‘risico gestuurde aanpak’ zoals is vastgelegd in het landelijke ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030’ en het in oktober 2023 door Heemstede onderschreven provinciale Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid Noord-Holland 2030. Een risico gestuurde aanpak betekent dat wegen zo worden ontworpen dat de minste ongelukken plaatsvinden. 2.Verbreding en asfalteren van fietspaden kan een volledige herinrichting betekenen In het initiatiefvoorstel wordt genoemd dat het verbreden en asfalteren van fietspaden meegenomen zou kunnen worden in het kader van werk-bij-werk uitvoeren. Het college wil aangeven dat het verbreden en asfalteren van fietspaden civiel technisch kan betekenen dat een riool en/of de bijbehorende afwatering (kolken) mogelijk verlegd moeten worden. Het verleggen heeft aanzienlijke financiële consequenties, waardoor een volledige herinrichting naar GOW30 volgens CROW-normen mogelijk effectiever en efficiënter is. Ook als dit nodig is om vrijliggende fietspaden geschikt te maken om te functioneren als regionale of lokale doorfietsroutes. 3.

Juridische haalbaarheid plaatsen 30 km/u verkeerstekens Het college heeft zorgen of het plaatsen van de 30 km/u verkeerstekens, gelet op de juridische wetgeving, op de diverse locaties mogelijk gaat zijn. In het onderzoek van RHDHV als bijlage van het initiatiefvoorstel wordt wel de mogelijkheid genoemd voor wegbeheerders om de snelheid terug te brengen naar 30 km/u op gevaarlijke punten, zoals plaatsen waar voetgangers, in het bijzonder schoolkinderen en andere kwetsbare verkeersdeelnemers, oversteken, kruispunten met een hoofdroute voor fietsers en eventueel bromfietsers en kruispunten waar de voorrang door middel van borden geregeld is. 4. Afwaardering is veelal niet effectief met alleen een 30 km bord Het is potentieel verkeersonveilig om op bestaande 50 km per uur wegen zonder een profielverandering (wegdekversmalling en overige wegaanpassingen) 30 km borden te plaatsen. In het eerder aangehaalde Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid Noord-Holland 2030 is op pagina 12 te lezen: Het is daarbij van belang dat de weginrichting wordt aangepast aan het nieuwe snelheidsregime, bijvoorbeeld door het aanbrengen van de juiste snelheidsremmers. Als dat niet gebeurt, dan ontstaat een ‘ongeloofwaardige’ 30-weg. Het college heeft zorgen als 85% van het gemotoriseerde verkeer zich niet houdt aan de maximale snelheid van 30 km/uur.

Ook het CROW heeft dit eerder uiteengezet1 dat op deze wijze geen eenduidige verkeerssignalen wordt afgegeven aan verkeersdeelnemers. De weginrichting nodigt niet uit om de snelheid te verlagen. De ervaring leert dat weggebruikers borden slecht opmerken en zich na verloop van tijd niet of nauwelijks houden aan een maximumsnelheid van 30 km per uur als de volledige weginrichting dat niet afdwingt. Tenslotte wordt de aansprakelijkheid voor gemeenten vergroot als 30 km borden worden geplaatst, terwijl de weginrichting daarvoor niet op een geloofwaardige wijze is aangepast (zie de toelichting op pagina 29 van het rapport van RHDHV). 5. Duurzaamheid (klimaatadaptatie) In de bestaande uitvoering van het WCP is een belangrijke rol weggelegd voor klimaatadaptatie. Het scheiden van het riool waarbij regenwater niet meer samen met het afvalwater komt voort uit het beleid dat de gemeenteraad in 2023 heeft vastgesteld (Programma water Bloemendaal en 1

ASVV 2022 (digital versie, laatst aangepast in 2023), Ontwerpwijzer Fietsverkeer (2021), Verkeersveiligheidsstudies door het Instituut voor Wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid pagina 3 van 4

Heemstede 2022-2026). In diverse WCP-deelprojecten combineren we werk-met-werk in is opgenomen dat daar waar een herinrichting is voorzien, het wegdek open gaat én we het riool scheiden. In het initiatiefvoorstel (op pag. 11) wordt alleen meer groen en materiaalgebruik aangehaald. Indien de raad besluit tot het plaatsen van borden en niet meer tot een herinrichting dan gaat dit ten koste eerder vastgestelde beleidsopgaven van klimaatadaptatie. 6. Invloed nood- en hulpdiensten op een weginrichting De nood- en hulpdiensten dienen binnen afzienbare tijd op een bestemming aan te komen. Daarom is landelijk overeengekomen dat zij 20 km/u harder mogen rijden dan de maximaal toegestane snelheid. Daar moet de weg op worden ingericht als de maximumsnelheid naar beneden wordt gebracht. Er ontstaan in het kader van afwaardering naar 30 km/u vooral problemen wanneer er sprake is van een gescheiden rijbaan, ofwel een fysieke middenberm. Nood- en hulpdiensten kunnen dan onvoldoende het overige verkeer inhalen en zijn gedwongen met 30 km/u achter het overige verkeer aan te rijden. 7. Impact op openbaar vervoer De huidige concessie loopt nog circa 4 jaar door.

Indien versnelt 30 km/uur wordt ingevoerd voordat een nieuwe concessie is aanbesteed, zal de huidige concessiehouder mogelijk de gemeente aansprakelijk stellen voor het aanpassen van de aanrijtijden inclusief bijbehorende kosten (als bijvoorbeeld het verwijderen van reeds aanwezige haltekommen) als niet meer 50 km/uur mag worden gereden op de betreffende wegen. 8. Onderhoudskosten moeten worden gereserveerd uit de algemene reserve De wegen die in het kader van het WCP tranche 1 voor de periode 2022 t/m 2026 heringericht (zouden) worden, zijn niet opgenomen in het Meerjaren onderhoudsplan Wegen (MJOP Wegen). Indien de resterende wegen uit WCP tranche 1 (Lanckhorstlaan, Zandvoortselaan en Glipperweg) volgens het initiatiefvoorstel niet heringericht worden, dan is voor dit noodzakelijke onderhoud extra budget nodig. Het totale extra benodigde budget voor groot onderhoud ten behoeve van de wegen opgenomen in de eerste tranche is ca. € 1.500.000 (prijspeil 2024 en op basis weginspectie 2024). 9. Verschillende kosten zijn niet meegenomen Eventuele kosten voor herinrichtingen, klimaatadaptieve maatregelen, verbreding van fietspaden, optimaliseren van ov-verbindingen en het oplossen van verkeersonveiligheid op sommige wegen zijn niet meegenomen bij deze kostenbegroting groot onderhoud. Ook de kosten voor aanbrengen van een overgang voor het snelheidsregime zijn niet meegenomen.

In de uitvoeringsvoorschriften BABW paragraaf 4 is het een voorwaarde om een duidelijk herkenbare overgangsconstructie aan te leggen bij de invoering van 30 km/u. Voorbeelden hiervan zijn in- en uitritconstructies bij het verlaten en betreden van een 30 km per uur zone of het aanbrengen van markering met een 30-sjabloon.

pagina 4 van 4