23-11 Bijlage 1. Rapportage Bronnenonderzoek Heemstede AVG.pdf

Toelichting Bronnenonderzoek Heemstede Kansrijke gebieden voor een warmtenet Auteurs: Royal HaskoningDHV BJ5116-RHD-XX-XX-PP-X-0001 Project related 30 november 2023

Bronnenonderzoek Gemeente Heemstede

In opdracht van de Gemeente Heemstede

Projectnummer: BJ5116 Datum: 30-11-2023 Status: Definitief

Royal HaskoningDHV Laan 1914 no 35 3818 EX, Amersfoort Nederland KVK nummer: 56515154 T: +31 88 348 7000 E: info@rhdhv.com W: www.royalhaskoningdhv.com Disclaimer No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V.; nor may they be used, without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The integrated QHSE management system of HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 and OHSAS 18001:2007.

2

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Inhoud 1.

Aanleiding

Pag. 4

2.

Warmtevraag

Pag. 5

3.

Warmtebronverkenning

Pag. 8

4.

Resultaten

Pag. 15

5.

Bijlage 1: Definities warmte-eenheden

Pag. 22

6.

Bijlage 3: Energiebesparingsmaatregelen

Pag. 23

7.

Bijlage 3: Uitkomsten per cluster

Pag. 25 - 32

3

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Aanleiding en doel Heemstede onderschrijft de doelstelling uit het Klimaatakkoord om de uitstoot van broeikasgassen tot 2050 met 95% te reduceren ten opzichte van 1990. Om dat te bereiken is een belangrijke stap om van aardgas over te stappen op een fossiel vrije duurzame warmtebron. Om dit te bereiken heeft Heemstede de afgelopen jaren verschillende studies naar verschillende warmtebronnen uit laten voeren. Bijvoorbeeld de twee studies naar de WRK-leiding (door RHDHV) en naar warmte uit rioolwater (door Syntraal). Er is echter nog niet integraal gekeken naar de meest kansrijke collectieve warmtebronnen voor de gehele gemeente, afgezet tegen de individuele optie (all-electric warmtepomp). Het doel van dit onderzoek is: Geef inzage in de meest kansrijke collectieve warmtebronnen met de bijbehorende randvoorwaarden om ontwikkeling en realisatie mogelijk te maken. Deze rapportage betreft Fase 1 van dit onderzoek. Er is een inventarisatie gemaakt van de huidige warmtevraag voor woningen en overige gebouwen. Voor de woningen is berekend hoeveel energiebesparing gerealiseerd kan worden door isolatiemaatregelen. Daarnaast is gekeken naar de verschillende beschikbare duurzame warmtebronnen voor Heemstede. Vervolgens is gekeken hoe de beschikbare warmte aansluit bij de toekomstige warmtevraag.

Op basis daarvan wordt een aanbeveling gedaan welke 3 scenario’s het meest kansrijk zijn om verder uitgewerkt te worden in Fase 2, waarbij de technisch economische haalbaarheid nader onderzocht wordt.

4

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

1. Warmtevraag

5

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Bebouwingsprofiel De gehele gebouwvoorraad van Heemstede is geanalyseerd. De volgende kenmerken kwamen daarbij naar voren:

5000

9.141 Gebouwen  Waarvan 8.884 gebouwen met woonbestemming  Met 13.768 woningen in de 8.884 gebouwen 1.379 woningcorporatie gebouwen Garageboxen zijn hier uit gefilterd Weinig hoogbouw en Utiliteitsbouw

3000



  

Hoeveel van type 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0

6

Energielabels

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

4000

2000 1000 0 A

B

C

D

E

F

G

Warmtevraag inventarisatie Als startpunt binnen het onderzoek is gekeken naar de huidige warmtevraag in de gemeente. Deze is op basis van publieke data bepaald voor alle gebouwen in het gebied. De concentratie van warmtevraag is zichtbaar in de afbeelding rechts. Hoe roder de kleur, hoe hoger de warmtevraag is. Er is te zien dat er een grote geconcentreerde warmtevraag is voor een groot deel van de gemeente. Die gebieden zijn vanuit de vraagkant bezien mogelijk kansrijk voor een warmtenet. Uitkomsten analyse warmtevraag:  Totale warmtevraag  Basisniveau: 667.000 GJ  Middentemperatuur ready – 502.000 GJ  Lage temperatuur ready – 433.000 GJ Woningcorporatie bezit  Basisniveau: 78.000 GJ  Middentemperatuur ready – 61.000 GJ  Lage temperatuur ready – 55.000 GJ

In de grafiek rechts is de verdeling van deze warmtevraag te zien. Van de huidige warmtevraag bestaat 65% uit woning verwarming, 13% uit warm tapwater en 22% uit warmte voor utiliteitsgebouwen.

700.000 600.000

Warmtevraag besparing van woningen

500.000

GJ/jaar



Energiebesparing

Warmtevraag van Woningen

400.000 300.000

Warmtevraag van tapwater

200.000

Warmtevraag van Utiliteiten

100.000 0 Standaard MT ready LT ready

7

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Gebouwgebonden Maatregelen 

De meeste woningen worden op dit moment nog verwarmt met een gasketel en zijn ontworpen op warmtelevering op een hoge temperatuur.



Duurzame alternatieven voor een gasketel zijn vaak efficiënter (goedkoper in de energiekosten) bij een warmtelevering op een lagere temperatuur.



Woningen die voorheen op hoge temperatuur verwarmd werden moeten isolatiemaatregelen treffen om goed verwarmd te kunnen worden op een lagere temperatuur.



De mogelijk te nemen besparingsscenario’s zijn ingedeeld in geschikt voor Midden temperatuur (MT) en Lage temperatuur (LT).



Wanneer het gebouw op lage temperatuur verwarmt wordt, moeten ook de radiatoren vervangen worden; er is een lage temperatuur afgiftesysteem nodig om de woning comfortabel te verwarmen.



RHDHV kan geen besparingsscenario doorberekenen voor de bedrijventerreinen, omdat er te weinig inzicht is in het energieverbruik (door bijvoorbeeld bedrijfsprocessen). Hierdoor kunnen er geen goede uitspraken gedaan worden over het besparingspotentieel.

8

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

2. Warmtebronverkenning

9

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Analyse warmtebronnen Hiernaast een overzicht van de onderzochte warmtebronnen. Daarbij is gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken en aanvullende kennis en expertise vanuit RHDHV. De warmtebronnen zijn in twee stappen onderzocht: 1) Er is een globale analyse uitgevoerd naar de beschikbaarheid en toepasbaarheid van duurzame warmtebronnen. Er is niet alleen gekeken naar de aanwezigheid en nabijheid van de bron, maar ook of de potentie van de bron groot genoeg is om in de warmtevraag te kunnen voorzien. 2) Uit de analyse zijn vier potentieel kansrijke aquathermie bronnen naar voren gekomen. Deze zijn verspreid over 7 locaties van de waterlopen. Op basis van de potentie per bron is een inschatting gemaakt welk deel van Heemstede van warmte voorzien kan worden met die bron. Dit geeft een beeld van de schaalgrootte die mogelijk is voor de ontwikkeling van een of meerdere warmtenetten in Heemstede.

10

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Onderzochte duurzame warmtebronnen: 

Geothermie



Thermische energie uit oppervlaktewater (TEO)



Thermische energie uit afvalwater RWZI (TEA)



Thermische energie uit afvalwaterleidingen (TEA)



Thermische energie uit drinkwater (TED) via de WRK- leiding



Biogas



Waterstof



Restwarmte 

Datacenters



Overige

Warmtebronnen met weinig kansen 

Geothermie: Er is onvoldoende data over de bodem beschikbaar blijkt ook uit een studie van Haarlem. Er gaan proefboringen uitgevoerd worden. Daaruit moet blijken wat de potentie is voor geothermie in de regio.



Warmte uit rioolwater: Studie van Syntraal gaat uit van zeer lage potentie waardoor het niet interessant is om grootschalig toe te passen



Warmte uit de RWZI: Onvoldoende potentie voor grootschalige toepassing. Potentie tussen de 6,000-13,000 GJ/jaar. Op basis van de potentiekaart aquathermie van WarmingUp.



Restwarmte Datacenters: 

Te grote afstand (ca. 4-5 km).



Reeds intentieverklaringen met Haarlem voor benutting restwarmte.



Restwarmte Overig: Ontoereikend. Daarnaast is de toekomstige beschikbaarheid heel onzeker. Mogelijk verdwijnt de restwarmte op termijn.



Houtige Biomassa: Verbanding is niet realistisch i.v.m. stikstof, publieke opinie en voldoende beschikbaarheid. Daarnaast is in grote delen van de MRA uitgesproken dat houtige biomassa niet wenselijk is.



Waterstof*: Niet realistisch voor gebouwverwarming i.v.m. beperkte beschikbaarheid. Er is een overschot aan groene elektriciteit nodig om waterstof te maken. Door de beperkte beschikbaarheid zal de prijs ook hoog worden waardoor het voornamelijk interessant is voor industriële gebruikers die een (zeer) hoge temperatuur nodig hebben. Daarnaast is elektriciteit direct gebruiken voor verwarmen veel efficiënter. Kan mogelijk wel een rol spelen in piekverwarming.



Biogas en groengas*: Onvoldoende potentie beschikbaar in Nederland om aardgasvraag te vervangen. Zal eveneens een hoge prijs hebben en daardoor voornamelijk interessant voor de industrie en gebouwen waar geen andere mogelijkheden zijn. Kan mogelijk wel een rol spelen in piekverwarming. *zie ook Transitievisie Warmte Heemstede (2021) voor uitgebreide toelichting

11

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Potentiële warmtebronnen: Aquathermie Het waterschap heeft per (deel van een) waterloop berekend hoeveel warmte daaruit gewonnen kan worden. De resultaten voor Heemstede hiervan staan in onderstaande tabel (2 t/m 7) en visueel in bijlage 3. De resultaten binnen dezelfde waterloop kunnen niet bij elkaar worden opgeteld omdat warmte onttrekking altijd een effect heeft op de beschikbare warmte stroomafwaarts. De resultaten voor de WRK leiding zijn overgenomen uit de eerder uitgevoerde studie door RHDHV. In de tabel is zichtbaar dat er voldoende warmteaanbod beschikbaar is om te voldoen aan de 500.000 GJ/jaar (MT-scenario) warmtevraag van Heemstede. Zie Bijlage 1 voor meer informatie over de eenheden en de pieklast.

12

TEO Bronwarmte Type [GJ/jaar] warmtebron

Vermogen MT Aquathermie [MW]

Vermogen Totaalvermogen Piekvoorziening [MW] [MW]

Warmteaanbod [GJ/jaar]

#

Warmtebron

1

WRK waterleiding totaal

TED

526.000

74,93

74,93

149,86

794.251

2

Leidsevaart-Zuid

TEO

86.209

12,28

12,28

24,56

130.174

3

Leidsevaart-Midden

TEO

62.466

8,90

8,90

17,80

94.323

4

Leidsevaart-Noord

TEO

16.954

2,42

2,42

4,83

25.600

5

Ringvaart

TEO

272.185

38,77

38,77

77,55

410.995

6

Zuider Buiten Spaarne

TEO

310.188

44,19

44,19

88,37

468.379

7

Noorder Buiten Spaarne

TEO

336.577

47,95

47,95

95,89

508.226

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Wat is aquathermie? Aquathermie is een techniek voor het verwarmen en koelen van gebouwen waarbij gebruik wordt gemaakt van warmte en koude uit oppervlaktewater (TEO), afvalwater (TEA) of drinkwater (TED). Vaak wordt deze technologie toegepast in combinatie met een warmtekoude opslagsysteem (WKO), om zo de warmte in de zomer te oogsten en op te slaan en het vervolgens te benutten in de winter. Ook is een elektrische warmtepomp nodig om de warmte van circa 10 tot 15 °C nog verder op te werken tot een bruikbaar niveau voor ruimteverwarming. Dat kan centraal met een collectieve warmtepomp, of met een individuele warmtepomp per gebouw. Het voordeel van een collectieve warmtepomp is dat er geprofiteerd kan worden van schaalvoordelen en een lagere energiebelasting (in verband met de grootverbruikers-aansluiting voor elektriciteit). Een mogelijk nadeel is dat er een eigenaar gevonden moet worden voor het warmtenet en er warmteverliezen optreden in het net. Voor een individuele warmtepomp is geen collectieve organisatie nodig, maar betalen de gebruikers wel hogere energietarieven.

Wanneer is aquathermie het meest kansrijk? 1. Is er voldoende afname? Minimaal 50 (nieuwbouw)woningen en 20 woningen/ha (bij collectieve voorziening). 2. Ligt de bron dicht genoeg bij de afnemers? Maximaal 100 meter voor een klein project (kantoren complex) en 1 kilometer voor een groot project (>300 woningen). 3. Is er voldoende potentie om aan de vraag te voldoen? Het warmteaanbod moet minimaal even groot zijn als de warmtevraag.

De individuele technieken zoals een warmtewisselaar, warmtenetwerk en warmtepompen zijn technologisch al ver doorontwikkeld. Van grootschalige technologische innovatie is in dit geval dus geen sprake. In een aquathermiesysteem worden deze technieken gekoppeld. In Nederland zijn er al verschillende aquathermiesystemen die succesvol in de praktijk werken. Het Netwerk Aquathermie geeft een overzicht van gerealiseerde projecten: https://www.aquathermie.nl/praktijk/aquathermie+projectenkaart

13

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Figuur: TEO project Merwehoofd, Papendrecht. Gerealiseerd in 2003. Omvang 401 appartementen.

Wat is een WKO? Een warmte koude opslag (WKO) bestaat uit een warmte- en een koudebron in een watervoerende laag in de bodem, meestal tussen de 50 – 150 meter diepte (maximaal 500 meter). In de zomer wordt water uit de koude bron gepompt om warmte te onttrekken uit de woning. Deze warmte wordt vervolgens opgeslagen in de warmtebron. In de winter wordt de warmte uit de warmtebron opgepompt en gebruikt om de woning te verwarmen. Het aantal woningen wat aangesloten kan worden op een WKO ligt aan de diepte en de hoeveelheid water die uit de watervoerende laag (aquifer) opgepompt kan worden. Vaak zijn er minimaal 100 woningen nodig. De bron moet altijd in balans gehouden worden; er moet evenveel warmte aan de bodem worden toegevoegd, als onttrokken, gezien over 5 jaar. In het geval van woningen, die vaak een grotere warmte- dan koudevraag hebben, betekent dit dat er een regeneratiebron nodig is om de warmtebron in de WKO weer op te laden. Dit kan bijvoorbeeld met warmte uit oppervlaktewater (aquathermie).

14

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Bron: https://www.toolkitduurzaamerfgoed.nl/

Potentie WKO in Heemstede Potentie 

2de watervoerende pakket is het meest geschikt



Goede potentie: inschatting ca. 140 m3/uur.



Per bron (inclusief warmtepomp) kan er ca. 7000 GJ en 1 MW th aan warmte geleverd worden per jaar.

Aandachtspunten 

Er moet voldoende afstand bewaard worden tot de brak-zout overgang.



Aandachtsgebieden met aardkundige waarde, archeologie en natuur

Ruimtelijke inpassing 

Thermische straal bedraagt ca. 55 meter



Afstand tussen koude en warme bron minimaal 165 meter



Afstand tussen gelijke bronnen minimaal 10 meter

Exacte afstanden en effecten op omgeving bepalen met geohydrologische modellering

15

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Figuur: Aandachtsgebieden bij vergunningverlening voor WKO. (Groen: natuur; Paars: Archeologie; Donkergeel: ). De paarse en gele stippen geven de bestaande (open en gesloten) WKO installaties aan.

3. Resultaten

16

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Selectie warmteclusters Op basis van de beschikbare warmtebronnen zijn er clusters van woningen gemaakt die aansluiten bij de bron potentie. Een overzicht hiervan staat op de volgende pagina. Per cluster is een uitwerking gemaakt in bijlage 3. Uit de analyse van deze clusters komt de conclusie dat: 

Technisch gezien zijn er geen doorslaggevende verschillen tussen de clusters 

Woningleeftijden zijn divers



Allen een vorm van aquathermie



Merendeel heeft WKO nodig



Voor alle clusters een collectieve warmtepomp en piekbron nodig



Leidsevaart Noord enige cluster zonder woningcorporatie bezit



Vooral de WRK-leiding, ringvaart en Spaarne hebben relatief grote potentie

17

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Overzicht Warmteclusters Leidsevaart Leidsevaart Leidsevaart Leidsevaart Midden Noord 1 Noord 2 Zuid

Noorder Buitenspaarne

Zuider Buitenspaarne

Ringvaart

WRK

Warmte Aanbod

94.323

25.600

25.600

130.174

508.226

468.379

410.995

794.251

GJ

Warmte Vraag

85.779

17.311

19.442

95.634

412.580

381.878

342.237

468.942

GJ

Aandeel warmtebron benut

91%

68%

76%

73%

81%

82%

83%

59%

%

Aantal Gebouwen

1.173

362

394

1.736

7.177

6.713

6.773

8.678

stuks

Aantal Woningcorporatie gebouwen

192

1

-

284

858

1.160

1.328

1.378

stuks

Kosten Bespaarmaatregelen*

12.745.000

2.683.000

4.641.000

20.328.000

81.176.000

75.907.000

75.838.000

98.140.000

€

10.900

7.400

11.800

11.700

11.300

11.300

11.200

11.300

€/ gebouw

Kosten per gebouw*

*Het gaat hier om een inschatting van de kosten voor het naisoleren van de gebouwen zodat zij met een MT-warmtesysteem verwarmd kunnen worden, Het gaat hier bij om maatregelen als het isoleren van de vloer, spouw, dak, kierdichting en het plaatsen van isolatieglas.

18

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Geografische Clusters Omdat er op basis van de warmtebronnen geen doorslaggevende clusters zijn is er ook gekeken naar de geografische ligging van de bronnen en het logische leveringsgebied per bron. Hieronder zijn de resultaten weergegeven in een tabel en een kaart.

Naam

Gebouwen

Aantal WoCo

Warmtevraag [GJ]

Buiten Spaarne Cluster

2.601

44

126.550

Leidsevaart West

363

0

17.311

Leidsevaart Zuid

1.248

20

47.799

Ringvaart Cluster

1.800

31

119.432

WRK Cluster

1.470

69

38.885

Leidsevaart Noord

1.141

3

82.884

Midden Heemstede*

400

14

36.505

*Dit gebied kan toegevoegd worden aan de gebieden Leidsevaart zuid, Ringvaart of Buiten Spaarne toegevoegd worden

19

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Afweging meest kansrijke clusters Belangrijkste afwegingen voor het bepalen van meest kansrijke warmteclusters? 

Veel potentie voor WRK en TEO. Met beide bronnen kan theoretisch de hele gemeente van warmte voorzien worden (inclusief een piekbron).



In de gebouwde omgeving is de warmtevraagdichtheid op de meeste plekken hoog genoeg om interessant te zijn voor een warmtenet, los van de parken/groen/bos.



Het is logisch om in ieder geval te beginnen dicht bij de warmtebron (WRK-leiding/waterwegen). Vanwege de potentie van de bronnen en warmtevraagdichtheid kan opgeschaald worden naar andere delen van Heemstede.



Potentie TEO Spaarne en Ringvaart meer zekerheid dan Leidsevaart vanwege type en grootte van water (dieper, breder en meer stroming) waardoor eerder interferentie op zal treden met andere projecten langs de Leidsevaart



Voor het rode en paarse cluster (Noordwesten van Heemstede) ligt het voor de hand dat zij meeliften met (collectieve) warmte-oplossingen van de aangrenzende gemeenten

Welke clusters dragen bij aan het doel om een totaalbeeld te krijgen van de potentie van de verschillende warmtebronnen, welke bronnen waar het beste kunnen worden ingezet en hoe de diverse bronnen zich verhouden tot elkaar?

20



TEO en WRK belangrijkste bronnen voor Heemstede, eventueel met geothermie in de toekomst.



TEO kan mogelijk als alternatief dienen als beschikbaarheid WRK lager wordt door andere gemeenten die ook een beroep doen op WRK.



Om te kunnen bepalen of WRK en TEO beide robuuste en uitwisselbare bronnen zijn voor Heemstede is het advies om een nadere uitwerking te maken voor het grootschalig toepassen van de bronnen voor hetzelfde gebied. 1 variant met WRK en 1 variant met aquathermie.



In verband met de locatie van de bronnen is het logisch om voor het leveringsgebied in ieder geval te beginnen in het zuidoosten van Heemstede. Afhankelijk van de daadwerkelijke potentie kan het gebied naar het noordoosten uitgebreid worden.

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Advies voor vervolg Op basis van de uitgevoerde analyse en de geïdentificeerde warmteclusters is het advies om de haalbaarheid van de onderstaande 3 cluster nader te onderzoeken in fase 2. Daarmee wordt inzichtelijk welke grootschalige warmtebronnen haalbaar zijn in Heemstede en hoe zij ingezet kunnen worden: Grootschalig MT warmtenet met WRK (met en zonder WKO) vanuit zuiden-oosten  Grootschalig MT warmtenet met TEO (Spaarne of Ringvaart) met WKO vanuit zuidenoosten  Individuele oplossing met een all electric warmtepomp voor de woningen in hetzelfde gebied als het grootschalige MT warmtenet. 

Voor beide warmtenetclusters geldt dat het voor de hand ligt om in het zuid-oosten te starten i.v.m. de locatie van de bronnen (Spaarne en Ringvaart). Het gaat dan in ieder geval om het groene, roze en gele cluster. Van daaruit kan het leveringsgebied uitgebreid worden naar de overige clusters afhankelijk van het daadwerkelijke warmteaanbod.

21

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

- Bijlagen -

22

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Bijlage 1: Definities warmte-eenheden 

Joule

Een Joule is de eenheid voor energie/warmte. Vaak gebruiken we in warmtenet studies Gigajoule per jaar (GJ/jaar) om de totale warmtevraag in een jaar aan te geven. 

Piekvermogen (MW)

Watt

Een Watt is de eenheid voor vermogen. Het geeft aan hoeveel energie er per seconde verbruikt wordt (Joule/seconde). In warmtestudies gebruiken we deze eenheid voor de piekwarmtevraag en het maximale vermogen van de warmtebron. Vaak drukken we dit uit in Megawatt (MW). 

Jaarduurkromme

Een jaarduurkromme visualiseert de warmtevraag in een collectieve warmtevoorziening. Het laat het gevraagde vermogen per uur zien en sorteert deze waardes van groot naar klein. In deze voorbeeld grafiek, van een fictieve locatie, is het blauwe veld de totale warmtevraag per jaar. Het piekvermogen is de maximale warmtevraag in een jaar. In de grafiek is te zien dat het piekvermogen van ca. 6 MW maar enkele uren per jaar voorkomt. Het benodigde vermogen ligt zelfs 93% van de tijd onder de 3 MW. In deze studie wordt uitgegaan van 10% pieklast en 90% basislast.

23

Totale warmtevraag per jaar (GJ/jaar)

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023



Watervoerend pakket of aquifer

Een watervoerende laag is een ondergrondse laag van waterdragend, doorlatend gesteente, rotsbreuken of niet-geconsolideerde materialen zoals zand. Grondwater uit deze pakketten kan worden gewonnen met behulp van een waterput.

Bijlage 2: Energiebesparingsmaatregelen MT Scenario:

LT Scenario:

Om de verwachte energiebesparing te berekenen voor woningen op een warmte net zijn we uitgegaan van maatregelen die nodig zijn om op ‘Midden Temperatuur (MT)’ te verwarmen. Dit is passend bij het bouwjaar en het energielabel van de woningen.

Wanneer woningen geschikt moeten zijn voor een individuele lucht/water warmtepomp is het nodig om deze te isoleren tot het ‘Lage Temperatuur’ niveau voor verwarming van water lager dan 50°C. Alle maatregelen zijn “geen spijt maatregelen” omdat deze uitgebreid kunnen worden naar de toekomstige behoeftes.

In dit MT scenario worden alle woningen in het gebied geïsoleerd tot een basisniveau vergelijkbaar met het “vooroorlogse scenario” in de ‘standaard voor isolatie’ (RVO). Hiermee kan de woning op een lager temperatuurniveau (vanuit de warmteopwekker) comfortabeler verwarmd worden dan voorheen (namelijk 70°C afgifte aan woning). Alle maatregelen zijn “geen spijt” omdat deze uitgebreid kunnen worden naar toekomstige behoeftes.

Bij de maatregelen van dit scenario ervaren de bewoners hoge energiebesparingen tegen een hoge investering. Beperkt verlies van gebruiksoppervlakte is aannemelijk in dit scenario. Voor een LT systeem zijn veelal ook LT afgiftesystemen nodig zoals vloerverwarming. Op basis van het label is niet te bepalen of deze al aanwezig zijn. Alle installatietechnische wijzigingen en toevoegingen vallen buiten de berekeningen.

Het is niet mogelijk om per pand de meest gunstige maatregelen te bepalen. Er wordt daarom uitgegaan van een energiebesparing en investering op schaal van de wijk. De investering is bepaald aan de hand van kostenkentallen, zoals digipesis van RVO, en ervaringscijfers om de kosten en besparingspotentie te berekenen.

Binnenmuur isolatie

Welke maatregelen worden in het model toegepast?

Kruipruimte vloer isolatie

Spouwmuur isolatie

Dak isolatie (binnen)

Binnenmuur isolatie

Ruiten vervangen met HR++ Glas

Kruipruimte bodem isolatie

Kierdichting

Ruiten vervangen met HR++ Glas Kierdichting 24

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Welke maatregelen worden in het model toegepast?

- Bijlage 3Uitkomsten per cluster

25

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Leidsevaart Midden Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

94.323 GJ 85.779 GJ 91% 1.173 stuks

€ €

192 stuks 12.745.000 € 10.900 €/gebouw



Dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 13 WKO-bronnen nodig



Beperkte afstanden binnen cluster

26

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Leidsevaart – Noord 1 Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

25.600 GJ 17.311 GJ 68% 362 stuks

€ €

1 stuks 2.683.000 € 7.400 €/gebouw



Dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 3 WKO-bronnen nodig



Enige cluster ten westen van de Leidsevaart



Groot deel woningen is van na 2000

27

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Leidsevaart – Noord 2 Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

25.600 GJ 19.442 GJ 76% 394 stuks

€ €

- stuks 4.641.000 € 11.800 €/gebouw



Dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 3 WKO-bronnen nodig



Geen woningcorporatie bezit binnen cluster

28

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Leidsevaart - Zuid Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

130.174 GJ 95.634 GJ 73% 1.736 stuks 284 stuks € 20.328.000 € € 11.700 €/gebouw



Gedeeltelijk dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 14 WKO-bronnen nodig

29

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Noorder Buitenspaarne Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

508.226 GJ 412.580 GJ 81% 7.177 stuks

€ €

858 stuks 81.176.000 € 11.300 €/gebouw



Dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 60 WKO-bronnen nodig



Grotere afstanden binnen cluster

30

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Zuider Buitenspaarne Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

468.379 GJ 381.878 GJ 82% 6.713 stuks

€ €

1.160 stuks 75.907.000 € 11.300 €/gebouw



Relatief dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 55 WKO-bronnen nodig



Grote afstanden binnen cluster

31

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

Ringvaart Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw

410.995 GJ 342.237 GJ 83% 6.773 stuks

€ €

1.328 stuks 75.838.000 € 11.200 €/gebouw



Dicht bij de bron



Mogelijk effect van andere aquathermie systemen stroomopwaarts.



Er zijn ca 49 WKO-bronnen nodig



Zeer grote afstanden binnen cluster

32

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023

WRK Warmte Aanbod Warmte Vraag Aandeel warmtebron benut Aantal Gebouwen Aantal Woningcorporatie gebouwen Kosten Bespaarmaatregelen Kosten per gebouw



794.251 GJ 468.942 GJ 59% 8.678 stuks

€ €

1.378 stuks 98.140.000 € 11.300 €/gebouw

Er zijn mogelijk andere die deze warmtebron willen gebruiken 

Mogelijk meer warmte beschikbaar als de WRK wordt opgewaardeerd



Kan met en zonder WKO (ca 67 bronnen nodig)



Zeer grote afstanden binnen de cluster

33

Bronnenonderzoek Heemstede | 30 november 2023