13. Wensen en opvattingen 80% versie MRA Agenda ANONIEM.pdf

We zetten de samenwerking die we vanuit Plabeka hebben opgezet door, en werken daarbij ook een nieuwe regionale kantorenstrategie uit (de huidige dateert uit 2019). Daarin maken we met elkaar bijvoorbeeld afspraken over monitoring van vraag en aanbod, ontwikkelingen in de markt, regionale afspraken over wat we waar ontwikkelen en afspraken over transformatie van kantoren. De MRA directie levert een projectleider die dit samen met de projectleider van Plabeka op kan pakken. Van gemeenten in de MRA vraagt deze actie nauwe betrokkenheid qua zowel inhoudelijke afstemming als implementatie van de acties en afspraken in lokaal beleid en lokale uitvoering. Vanuit de provincies vraagt deze actie inpassing in provinciaal beleid en provinciale plannen. Of externe financiering nodig is, en lobby richting Rijk of Europa zal moeten blijken uit het opstellen en uitwerken van de strategie. Voor een aantal uitgangspunten / afspraken is het essentieel dat bedrijven, ontwikkelaars en koepelorganisaties goed zijn aangesloten; vooral voor afspraken over transformatie en over het toekomstbestendig maken van bestaande en ontwikkelen van nieuwe kantoorgebouwen.

4. We gaan verkennen hoe we de bereikbaarheid (zowel qua reistijd, betaalbaarheid, duurzaamheid, gezondheid, etc.) van werklocaties voor met name praktisch geschoolden verder kunnen verbeteren We verkennen samen met de collega’s van het Platform Mobiliteit welke acties kansrijk zijn om de bereikbaarheid verder te verbeteren. Dit doen we in relatie tot de NOVEX Uitvoeringsagenda en het verstedelijkingsconcept, waar meerkernige ontwikkeling voor wonen en werken een belangrijk uitgangspunt is. Dat gaan we uitwerken, om de woon-werkpendel meer in balans te brengen. De MRA Directie levert een projectleider die dit samen met de collega’s van het platform mobiliteit, de Vervoerregio Amsterdam en beide provincies verder uit zal werken. Welke acties vanuit MRA deelnemers noodzakelijk zijn zal afhangen van wat als kansrijk naar voren komen. Of externe financiering nodig is, en lobby richting Rijk of Europa zal moeten blijken uit het verkennen en uitwerken van de mogelijke acties. Samenwerking met bedrijven, bedrijventerreinen en bijvoorbeeld mobiliteitsaanbieders is noodzakelijk.

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Werklocaties

3

In de uiteindelijke versie van het MUVP zullen nog een aantal aspecten nader worden uitgewerkt: • Per actie zal een tijdsplanning voor de komende vier jaar worden opgenomen en de gewenste resultaten voor die periode • Ook zal inzichtelijk worden gemaakt wat we op MRA schaal doen, en wat nodig is op gemeentelijk, deelregionaal en provinciaal niveau • Daarnaast zullen de belangrijkste partners voor die acties in beeld worden gebracht • Ten slotte zal voor elke actie ook de financiele begroting worden opgenomen, een risico paragraaf en zal een trekker (bestuurlijk en ambtelijk) worden benoemd • Welke keuzes komen naar voren met betrekking tot deze ambitie, en welke keuzes in relatie tot andere ambities? • Op welke wijze kan deze ambitie bijdragen aan brede welvaart, en wat betekent dat voor de keuzes die we maken?

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Werklocaties

4

Dit is een uitgave van de Metropoolregio Amsterdam Termini 179, 1025 XM Amsterdam

info@metropoolregioamsterdam.nl www.metropoolregioamsterdam.nl MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Werklocaties

5

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Bouwen en Wonen CONCEPT; om beeld te geven hoe MUVP wordt opgezet voor alle 8 ambities

We willen leefbare steden en dorpen met voldoende, betaalbare, bereikbare en toekomstbestendige woningen, in een gezonde leefomgeving Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Voldoende nieuwe woningen te bouwen in de periode 2020-2030, minstens 175.000, oftewel 17.500 per jaar, en de woningvoorraad daarnaast op andere manieren te laten groeien, zodat de MRA in 2030 minstens 1.300.000 woningen telt; • Passende woningen te bouwen die kwalitatief geschikt zijn voor diverse doelgroepen en hier regionaal afspraken over te maken; • Bereikbare woningen te bouwen die goed ontsloten zijn door onder andere het ov en gunstig liggen ten opzichte van werklocaties (verbeteren woon-werkbalans) en voorzieningen; • Alle nieuwe woningen toekomstbestendig te realiseren: waterrobuust/klimaatbestendig/adaptief, energieneutraal, zo veel mogelijk circulair en op een manier die bijdraagt aan de gezondheid van inwoners en natuur; • Groen/blauwe netwerken,recreatiemogelijkheden en landschapsontwikkeling mee te laten groeien met de verstedelijking (zie ook ambitie 6 en 7); • Nabijheid en diversiteit van culturele voorzieningen (inclusief bibliotheken) gelijke tred te laten houden bij groeiende inwoneraantallen; • De bestaande woonwijken te herstructureren, zodat ze hetzelfde niveau hebben – qua passendheid en toekomstbestendigheid – als de woningen die na 2023 zijn toegevoegd; • Te werken aan het

verbeteren van een gezonde leefomgeving (minder geluidsoverlast en schonere lucht); • Gezamenlijk invulling te geven aan de afspraken die we als MRA hebben gemaakt met het Rijk in de Woondeal over het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen en een evenwichtigere verdeling ervan over de regio. Acties 1. We werken samen aan het Rijk aan de uitvoering van de Rijk-Regionale woondeal (zie woondeal 2023 voor verdere uitwerking). De woondeal bestaat grofweg uit de volgende acties: • We zorgen ervoor dat minstens 66% van de productie gerealiseerd wordt in het middeldure en sociale segment (waarvan minstens 30% sociaal);

• We sluiten Rijk-Regionaal een realisatieovereenkomst flexwoningbouw met gemeenten die flexwoningen realiseren; • We werken aan het toekomstbestendig krijgen van de woningbouw (zie punt 3); • We stellen een regionale woonzorgvisie op (zie punt 4); • We zorgen ervoor dat de woningbouw en de ruimtelijke ordening goed op elkaar afgestemd zijn; • We werken Rijk-Regionaal aan het invullen van de randvoorwaarden/ succesfactoren voor woningbouw . • We organiseren gezamenlijk met het Rijk periodiek een regionale versnellingstafel om de kritische succesfactoren en knelpunten binnen de woningbouw te bespreken; • Tweejaarlijks organiseren we een Rijk-Regionaal bestuurlijk overleg om de kritische succesfactoren te bespreken, beleidsmatige knelpunten te agenderen en nadere afspraken te maken over de uitvoering. 2. We richten een kernteam woningbouw in om gemeenten te ondersteunen bij de versnellingsopgave. Dit team richt zich op monitoring en advisering. • Het kernteam woningbouw ondersteunt gemeenten bij het plannen en monitoren van hun woningbouwambities en werkt aan een regionaal dashboard; • Het kernteam woningbouw werkt aan uniforme aanpakken voor woningbouw waar gemeenten aan deel kunnen nemen.

Een voorbeeld van een dergelijke aanpak is ‘bereikbare steden’; • Het kernteam woningbouw verzamelt kennis over gebiedsontwikkeling, versnellingsmogelijkheden, knelpunten en subsidiemogelijkheden om gemeenten hierover te adviseren. 3. We werken een programma uit om gemeenten en marktpartijen te ondersteunen om de nieuwbouw toekomstbestendig te krijgen. • We werken met een actieplan houtbouw verder aan de greendeal houtbouw om in 2025 20% van de woningen biobased te bouwen;

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Bouwen en Wonen

2

• In 2025 formuleren we een vervolg op de greendeal houtbouw (de huidige loopt tot 2025); • We ondersteunen gemeenten om de andere ambities op het gebied van toekomstbestendig bouwen te realiseren. Dit doen we door: » Monitoring op te zetten voor klimaatbestendigheid, energieneutraliteit, circulariteit, biodiversiteit en gezondheid; » Met marktpartijen in gesprek te gaan over onze gezamenlijke ambities zodat marktpartijen zich hier ook aan committeren; » Met het Rijk en in Europees verband gesprekken te voeren om zoveel mogelijk te streven naar een gelijk speelveld; » Standaard documenten op te stellen zodat gemeenten zelf minder capaciteit op beleidsvorming hoeven in te zetten.

6. We voeren onderzoeken uit naar de woningmarkt. • We voeren tweejaarlijks een grootschalig onderzoek uit naar de woningmarkt in de MRA (WiMRA); • We houden zicht op de planvoorraad met de monitor plancapaciteit; • We voeren andere onderzoeken uit die nodig zijn voor de beleidsvorming binnen gemeenten, zoals een woningbehoefte raming.

4. We maken een regionale woonzorgvisie en werken aan de uitvoering van deze visie via een actieplan. De MRA is koploperregio geworden voor het landelijk programma “Een thuis voor iedereen”. Vanuit deze rol wordt een MRA woonzorgvisie opgesteld waarin de regio afspraken maakt over een passend onderdak voor aandachtsgroepen (sociaal- en medisch urgenten, dak- en thuislozen, arbeidsmigranten, statushouders etc.). 5. We maken een dashboard met alle benodigde investeringen om de woningbouw te voltooien en proberen hiermee de benodigde middelen naar de regio te krijgen. • We werken als regio om de investeringen voor woningbouw (zoals tekorten op grondexploitaties, mobiliteitsinvesteringen, investeringen in groen, investeringen in klimaatadaptatie) in beeld te krijgen; • Met dit dashboard kunnen we vroegtijdig eventuele financiële tekorten identificeren en adresseren bij het Rijk.

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Bouwen en Wonen

3

In de uiteindelijke versie van het MUVP zullen nog een aantal aspecten nader worden uitgewerkt: • Per actie zal een tijdsplanning voor de komende vier jaar worden opgenomen en de gewenste resultaten voor die periode • Ook zal inzichtelijk worden gemaakt wat we op MRA schaal doen, en wat nodig is op gemeentelijk, deelregionaal en provinciaal niveau • Daarnaast zullen de belangrijkste partners voor die acties in beeld worden gebracht • Ten slotte zal voor elke actie ook de financiele begroting worden opgenomen, een risico paragraaf en zal een trekker (bestuurlijk en ambtelijk) worden benoemd • Welke keuzes komen naar voren met betrekking tot deze ambitie, en welke keuzes in relatie tot andere ambities? • Op welke wijze kan deze ambitie bijdragen aan brede welvaart, en wat betekent dat voor de keuzes die we maken?

MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Bouwen en Wonen

4

Dit is een uitgave van de Metropoolregio Amsterdam Termini 179, 1025 XM Amsterdam

info@metropoolregioamsterdam.nl www.metropoolregioamsterdam.nl MeerjarigUitvoeringsProgramma (MUVP) – Voorbeeld Bouwen en Wonen

5

Nota van beantwoording - Deelregionale Proposities MRA Agenda 2025 – 2028 - Van de huidige MRA Agenda naar de nieuwe MRA Agenda

Vastgesteld in de Algemene Vergadering Metropoolregio Amsterdam Datum 22 maart 2024

Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren) 1077 XX Amsterdam info@metropoolregioamsterdam.nl www.metropoolregioamsterdam.nl

Inhoudsopgave 1. Toelichting

3

2. Overzicht Ambities nieuwe MRA Agenda

4

A. Deelregionale proposities en proposities van de Platforms

5

3. Zaanstreek - Waterland

5

4. Almere – Lelystad

20

5. Gooi- en Vechtstreek

28

6. Amstelland - Meerlanden

31

7. Zuid Kennemerland

37

8. IJmond

45

9. Amsterdam

51

10. Provincie Noord – Holland

60

11. Platform Economie

66

12. Platform Ruimte

78

13. Platform Mobiliteit

92

B. Van de huidige agenda naar de nieuwe Agenda

98

2

1. Toelichting We zijn momenteel druk bezig om een nieuwe MRA Agenda op te stellen, voor de periode 2025 – 2028. Elk proces om tot een nieuwe MRA Agenda te komen is uniek. Ditmaal is gekozen voor een proces op basis van deelregionale proposities: elke deelregio van de MRA heeft een propositie geschreven met daarin onderwerpen of thema’s die voor die deelregio belangrijk zijn in de nieuwe MRA Agenda. Ook hebben de drie platforms een propositie aangeleverd voor de nieuwe MRA Agenda. In deze nota van beantwoording maken we inzichtelijk hoe deze proposities zijn vertaald naar de 80% versie van de nieuwe MRA Agenda. Daarvoor is in deel A van deze nota van beantwoording per propositie puntsgewijs inzichtelijk gemaakt wat er in de propositie staat, en is vervolgens per punt omschreven of en hoe dit een plek krijgt in de nieuwe MRA Agenda. De nieuwe MRA Agenda krijgt een andere structuur dan de huidige MRA Agenda. De MRA Agenda 2016 – 2020 bestond uit een verzameling van meer dan 50 acties. In de huidige MRA Agenda zijn 16 uitvoeringslijnen opgenomen, onderverdeeld in vier bestuurlijke opdrachten. De nieuwe MRA Agenda voor 2025 – 2028 is opgebouwd uit ambities, die we concreet proberen te maken door ook te benoemen waaraan we afmeten of de ambities zijn gerealiseerd.

Dit geeft richting aan acties, projecten of programma’s die we uit moeten voeren om aan de realisatie van de ambities te werken. De acties, projecten of programma’s maken zelf geen onderdeel uit van de MRA Agenda: deze landen in een Meerjarig Uitvoeringsprogramma, dat als sturingsinstrument kan worden gebruikt door de Platforms en het Bestuur. Om inzichtelijk te maken hoe de huidige agenda zich verhoudt tot de nieuwe agenda, is in deel B van deze nota van beantwoording ook omschreven hoe de huidige uitvoeringslijnen zijn meegenomen in de ambities of straks moeten landen in het meerjarig uitvoeringsprogramma. In de nota van beantwoording is de inhoud uit de proposities beknopt en puntsgewijs weergegeven, om de beknoptheid en leesbaarheid van deze nota van beantwoording te vergroten. Het werken met deelregionale proposities en de proposities van de platforms heeft een rijker en hopelijk breed gedragen eerste versie van de nieuwe MRA Agenda opgeleverd. Dat was niet mogelijk geweest zonder al het harde werk en de nodige afstemming die hiervoor in de deelregio’s en de platforms heeft plaatsgevonden. Het Bestuur van de MRA heeft hier grote waardering voor.

3

2. Overzicht ambities nieuwe MRA Agenda Hieronder treft u een overzicht van de ambities zoals deze zijn geformuleerd voor de 80% versie van de nieuwe MRA Agenda. In deze nota van beantwoording refereren we bij de ingebrachte punten aan de (nummers van) deze ambities.

Ambities 1. We willen een klimaat neutrale en circulaire regio zijn in 2050 2. We versterken de (digitale) concurrentie- en innovatiekracht van de MRA om bij te dragen aan de transities die nodig zijn 3. We willen tekorten op de arbeidsmarkt verminderen en toekomstbestendig werk bieden aan huidige en nieuwe inwoners, waardoor zij zich kunnen (blijven) ontwikkelen (door een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt) 4. We willen voldoende, passende, bereikbare en toekomstbestendige werklocaties in de nabijheid van (potentiële) werkenden 5. We willen leefbare steden en dorpen met voldoende, betaalbare, bereikbare en toekomstbestendige woningen in een gezonde leefomgeving 6. We behouden en (waar mogelijk) versterken de kwaliteit van ons landschap en cultuurhistorisch erfgoed 7. We willen dat het (inter)nationale toerisme en de recreatie mogelijkheden bijdragen aan de leef kwaliteit van al onze inwoners 8. We willen dat eenieder zich op een duurzame en betaalbare wijze kan verplaatsen binnen de MRA en dat al het logistieke vervoer duurzaam is. Onze (inter)nationale connectiviteit verduurzamen we

4

A. Deelregionale Proposities en proposities van de platforms 3. Zaanstreek - Waterland Algemeen In de propositie van Zaanstreek Waterland geven de gemeenten uit deze deelregio aan de MRA nodig te hebben om het gesprek aan te gaan over de ongelijke ontwikkeling binnen de MRA. Het gesprek moet worden gevoerd over het maken van keuzes over de schaarse ruimte, tekorten aan arbeidskracht en energie. Dit om een toekomstbestendige en evenwichtige meerkernige Metropool waarin plaats is voor iedereen te borgen. Zaanstreek-Waterland biedt aan samen deze handschoen op te pakken, en zicht en vat te krijgen op de groeiende kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt, de uitdagingen in het vinden van een passend onderkomen voor iedereen, en de sociaaleconomische verschuivingen met in het bijzonder de betekenis hiervan voor het landelijk gebied. Zij schetsen in de propositie hoe het succes en de ambitie van de MRA ook een risico in zich heeft dat een deel van de bevolking achterblijft: nu is het moment om het idee van de brede welvaart tastbaar te maken, en hiervan werkelijk een speerpunt te maken. Reflectie Deze hoofdlijn uit de propositie van Zaanstreek Waterland deelt het MRA Bestuur. Het begrip brede welvaart is het uitgangspunt voor alle 7 ambities uit de nieuwe MRA Agenda.

Hoe we dat concreet vorm gaan geven operationaliseren we in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma, maar vast staat dat de keuzes die we binnen of tussen ambities maken moeten bijdragen aan het verbeteren van de brede welvaart. Ook het begrip ‘meerkernigheid’ waar aan gerefereerd wordt in de propositie blijft een centrale plaats houden in de MRA Agenda en de NOVEX uitvoeringsstrategie. Bij de keuzes die we binnen of tussen de ambities maken redeneren we vanuit de meerkernigheid uit ons verstedelijkingsconcept, om zo de ontwikkeling binnen de MRA gelijkmatiger te sturen. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda. 3.1

Het belangrijkste is om het gesprek aan te gaan over de ongelijke ontwikkeling in de MRA Plek in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda krijgt Brede Welvaart een centrale plek, evenals het begrip ‘meerkernigheid’ uit het Verstedelijkingsconcept van de MRA. Beide begrippen raken sterk aan dit punt over ongelijke ontwikkeling: ons inziens zal daarmee het gesprek over dit punt breed en diepgaand gevoerd worden.

5

3.2

Het gesprek moet worden gevoerd over het maken van keuzes over de schaarse ruimte, tekort aan arbeidskracht en energie Plek in de nieuwe MRA Agenda: In hoofdstuk 1 van de nieuwe MRA Agenda wordt ingegaan op het maken van keuzes. Verder raakt dit punt aan ambitie 3 (tekorten op de arbeidsmarkt) en ambitie 1 (klimaat neutrale regio), waarbij we opmerken dat de tekorten aan arbeidskracht en energie invloed hebben op vrijwel alle ambities. Welke keuzes we moeten maken, en wat daarbij de opties en de daarmee samenhangende gevolgen zijn zal op veel punten in de komende jaren scherper in beeld moeten worden gebracht.

3.3

De steden in de MRA moeten zich complementair aan elkaar ontwikkelen Plek in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda krijgt Brede Welvaart een centrale plek, evenals het begrip ‘meerkernigheid’ uit het Verstedelijkingsconcept van de MRA. Beide begrippen raken sterk aan dit punt over complementariteit. Ook komt het aan bod bij bijvoorbeeld ambitie 4 (werklocaties), ambitie 5 (woningen) en dan met name in de keuzes die hier gemaakt moeten gaan worden en hoe we dit uitwerken in het Meerjarig uitvoeringsprogramma.

3.4

We vinden samenwerking belangrijk met inwoners, ondernemers, waterschappen, natuuren milieuorganisaties, energiebedrijven en overheden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: De ambities die in de nieuwe MRA Agenda worden opgenomen vinden we als samenwerkende overheden belangrijk als stip op de horizon, maar we beseffen ons ook dat we ze niet alleen kunnen realiseren. Bij alle ambities is samenwerking nodig met partners uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen, sociaal-maatschappelijke instellingen, waterschappen, de Rijksoverheid en Europese partners, in wisselende coalities, afhankelijk van het onderwerp. Hoe we dit operationaliseren krijgt straks vorm in het meerjarig uitvoeringsprogramma. Samenwerking met inwoners is daarbij nog een spannende, waar op korte termijn geen actieve rol voor de MRA lijkt weggelegd.

3.5

De toekomstige investeringen zijn zo groot, ongeacht de keuzes die gemaakt worden, dat nationale betrokkenheid noodzaak is. Plek in de nieuwe MRA Agenda: En niet alleen nationale betrokkenheid, maar ook internationale betrokkenheid. We verstevigen daarom ook de samenwerking richting Europa. Voor elk van de ambities maken we in de uitwerking in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma inzichtelijk of en zo ja hoe we moeten samenwerken richting Den Haag of Brussel.

6

3.6

Krachtige inzet op een toekomstbestendige en duurzame samenleving als ‘het nieuwe normaal’ Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt past heel goed bij ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio). Daarnaast staat het begrip ‘Brede Welvaart’ centraal bij alle ambities van de MRA Agenda; alles wat we straks doen moet bijdragen aan het versterken van de brede welvaart. Dat houdt ook in dat de keuzes die we nu maken, niet ten koste gaan van mensen elders of toekomstige generaties. Daarmee is de toekomstbestendigheid en duurzaamheid als criterium bij het maken van keuzes goed geborgd.

3.7

De 17 Sustainable Development Goals van de VN bieden een uitstekende leidraad, waarbij het aan de MRA is om de toepassing en resultaten adequaat te duiden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: De definitie van Brede Welvaart zoals het CBS die hanteert, en de MRA deze heeft overgenomen in de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA) sluiten goed aan bij de SDG’s van de VN. Omdat we voor de EVMRA reeds gebruik maken van de CBS methodiek en bijbehorende indicatoren houden we daar aan vast.

3.8

Vanuit de MRA moeten we aandacht hebben en lobbyen voor een evenwichtige en gezonde relatie tussen de regio’s, tussen steden en landelijk gebied en tussen de MRA en de omliggende regio’s. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt past goed bij het begrip meerkernigheid uit de Verstedelijkingsstrategie. In het verstedelijkingsconcept dat we hanteren voor de NOVEX is veel aandacht voor de relatie tussen steden en landelijk gebied in de MRA en de relatie tussen de MRA en de omliggende regio’s. In de uitwerking van de MRA Agenda in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma zorgen we dat de meerkernigheid ook goed geborgd wordt. Richting met name Den Haag maken we ons hard voor ‘elke regio telt’, waarbij ook de relatie tussen stad en landelijk gebied benadrukt wordt.

3.9

Met de uitdagingen en kansen in het landelijk gebied heeft Zaanstreek-Waterland als groene deelregio wel baat bij ruime (inhoudelijke en financiële) ondersteuning. Indien het samen optrekken in MRA-verband daarbij helpend is, voor bijvoorbeeld lobby en het gesprek met het Rijk, ondersteunt de deelregio Zaanstreek-Waterland dit. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie toelichting bij 3.4. Samenwerking in de lobby richting Rijk en Europa staat scherp op te netvlies en is bij vrijwel alle ambities van belang.

3.10 Meer evenwicht te creëren tussen wonen en werken, maar ook evenwicht in de ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam als geheel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie toelichting bij 3.1. Daarnaast past dit punt goed bij ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

7

3.11 Spreiding van economische ontwikkeling en bedrijvigheid om eenzijdige pendelstromen te verminderen / het creëren van ruimte voor bedrijvigheid op de meest passende locaties, ruimte voor meer werkgelegenheid / ontwikkeling gemengde woon-werkgebieden met vele duizenden nieuwe arbeidsplaatsen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Deze punten worden goed ondervangen door ambitie 4 (werklocaties). 3.12 We willen graag een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt / concrete samenwerking in MRA verband op onderwijs & arbeidsmarkt, zowel vanuit werkgevers perspectief als vanuit onze inwoners / aandachtsgroepen voor onderwijs en arbeidsmarkt zijn energietransitie, bouw, zorg en onderwijs. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt komt in de nieuwe MRA Agenda terug onder ambitie 3 (verminderen tekorten op de arbeidsmarkt). 3.13 We willen graag nieuwe bedrijvigheid in de stadscentra in de sleutelgebieden van Zaanstad en Purmerend als onderdeel van knooppuntontwikkeling.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties), maar raakt ook aan ambitie 5 (woningen) en ambities 7 (mobiliteit en logistiek) 3.14 (Door)ontwikkeling van bedrijventerreinen langs de as van de N244; Baanstee Noord en bij Edam-Volendam, en langs de noordkant van het Noordzeekanaalgebied (HoogTij) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt kan goed vorm krijgen bij de uitwerking van ambitie 4 (werklocaties). 3.15 Intensivering in de hele keten van het onderwijs-arbeidsmarktbeleid, in Zaanstreek-Waterland en in MRA-verband, investeringen in excellent onderwijs en onderwijsvoorzieningen, en intensieve samenwerking met ondernemers, o.a. voor het creëren van stage. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is meegenomen in ambitie 3 (arbeidsmarkt). Ook ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) is van invloed op dit punt. 3.16 Stimulering van campusvorming rondom H20/Purmer Valley in Purmerend en Techlands in Zaanstad Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 3.17 Wij streven naar het creëren van één nieuwe arbeidsplaats per nieuwgebouwde woning Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt met name onder ambitie 4 (werklocaties), ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) en ambitie 5 (woningen).

8

3.18 Garanderen van voldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk t.b.v. (nieuwe) bedrijvigheid en verduurzamingsopgave (zon, wind, van gas af) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is van invloed op de meeste van de ambities. De voorziene ontwikkeling van het electriciteitsnetwerk maakt dat dit punt op de korte termijn vooral een factor is die tot keuzes dwingt. De verduurzamingsopgave raakt aan alle ambities, maar krijgt ook specifiek vorm onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 3.19 Brede aansluiting op het MRA-programma ‘Voedsel Verbindt’ ten behoeve van versterking en innovatie van de lokale agrarische sector alsook voedselverwerking en -distributie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor voedsel / landbouw / voedsel keten is op dit moment geen aparte ambitie opgenomen in de nieuwe MRA Agenda. Dit punt raakt wel sterk aan ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). Het is ook goed mogelijk dat we vanuit een van de ambities dit specifieke programma wel doorzetten. Daar over stemmen we af in het platform Economie

3.20 We vinden de circulaire economie een belangrijk onderwerp. Het verder vormgeven en uitwerken van het thema circulaire economie om te verduurzamen en om te gaan met het grondstoffentekort is belangrijk. Het blijvend onder de aandacht brengen van houtbouw is daar een goed voorbeeld van, maar ook de enorme hoeveelheid stenen, stoepranden (beton) kunnen we als gemeente veel meer circulair inzetten. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is vormgegeven onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en houtbouw valt onder de uitwerking van ambitie 5 (woningen) en 4 (werklocaties) 3.21 De spreiding van toerisme zowel binnen de MRA als binnen de deelregio Zaanstreek-Waterland vinden we belangrijk. Met aandacht voor het vergroten van de kwaliteit van bezoekersstromen t.o.v. de kwantiteit. Het spreiden van toerisme vanuit Amsterdam richting de rest van de MRA om drukke plekken te ontlasten en potentiële ontwikkelgebieden te stimuleren.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 7 (toerisme en recreatie) en ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers) 3.22 Een concrete uitvoeringsstrategie (inclusief financieringsstrategie) , van gemeenten, provincie, Amsterdam, VRA, MRA en de betrokken natuurorganisaties voor de ontwikkeling van de recreatieve functie en het toerisme Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt maakt onderdeel uit van ambitie 7 (toerisme en recreatie)

9

3.23 Grote aandacht voor de effecten die de huidige inzet op ‘groei’ met zich meebrengt. De aanzuigende werking van een ‘succesvolle’ regio zorgt bijvoorbeeld voor extra druk op de woningmarkt wat maakt dat er sprake is van verdringing van huishoudens waardoor met name de meer kwetsbare mensen buiten de boot dreigen te vallen. Hoe zorgen we ervoor dat niemand achterblijft? Plek in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda is groei op zichzelf geen doel meer. Tegelijkertijd is het ‘groei denken’ nog niet uit ons systeem. In het gesprek dat we de komende tijd met elkaar moeten voeren over keuzes die gemaakt moeten worden, is dit een van de onderwerpen die we met elkaar moeten bespreken. 3.24 Een sterke impuls voor bedrijvigheid en werkgelegenheid ten noorden van het IJ en het Noordzeekanaal, om de pendel naar de regio Amsterdam niet nog groter te laten worden, en om de ongelijkmatige ontwikkeling in de MRA te compenseren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt kan worden meegenomen onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 8 (mobiliteit voor inwoners en bezoekers). De gelijkmatige ontwikkeling van de MRA krijgt vorm door het begrip ‘Meerkernigheid’ centraal te stellen bij keuzes in de uitvoering 3.25 We zouden graag een instrumentarium om bedrijventerreinen intensiever te gebruiken ontwikkelen.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt maakt onderdeel uit van ambitie 4 (werklocaties). 3.26 Werken aan een goed netwerk van techcampussen in de MRA, met in Zaanstreek-Waterland de Esportscampus H20 en TechLands. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt maakt onderdeel uit van ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 3.27 Samenwerken richting Rijk en Europa om (middelen voor) verduurzaming van de industrie en bedrijventerreinen te realiseren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 3.4. Verder past dit punt goed onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio). 3.28 Een robuuste energie-infrastructuur om bedrijvigheid ruimte te geven. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 3.18. 3.29 Het verbeteren van de bereikbaarheid van bedrijventerreinen via openbaar vervoer-hubs. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 8 (mobiliteit van inwoners en bezoekers, goederen vervoer en logistiek)

10

3.30 Versterken economische profielen en woon-werkbalans concretiseren in Zaanstreek-Waterland. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt maakt onderdeel uit van ambitie 4 (werklocaties). 3.31 Toekomstbestendige en duurzame landbouw omdat dit een bijdrage levert aan een economisch vitaal en duurzaam platteland en van belang is voor het behoud en beheer van het karakteristieke landschap. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor voedsel / landbouw / voedselketen is op dit moment geen aparte ambitie opgenomen in de nieuwe MRA Agenda. 3.32 Vat op data over bezoekers: om tot een gezamenlijke aanpak te komen moeten we zorgdragen dat iedereen over dezelfde informatie beschikt, van toeristenstromen tot aanbod, en van ambities tot mogelijkheden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is onderdeel van ambitie 7 (toerisme en recreatie) 3.33 Duidelijk in te zetten op een hoogwaardig en duurzaam type toerisme, passend bij een duurzaam activiteitenaanbod. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is onderdeel van ambitie 7 (toerisme en recreatie) 3.34 We vragen aandacht voor de mobiliteit van bezoekers: goede en goedbekende directe vervoersverbinding vanuit strategische vertrekpunten in Amsterdam, met name vanaf het Centraal Station, naar én tussen de toeristische hotspots in de regio. Ook fietsverbindingen binnen en tussen de deelregio’s van de MRA zijn hierbij van belang.

Daarnaast vragen we aandacht voor verbindingen over water. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is onderdeel van ambitie 7 (toerisme en recreatie) en ambitie 8 (mobiliteit van inwoners en bezoekers). 3.35 Een adequate inbedding van Kunst, Cultuur en Erfgoed in zowel het platform Economie, het regionaal toeristisch programma maar ook zeker in de lobby richting partners zoals het Rijk en Europa. Het thema is een krachtig, onderscheidend kapitaal van de metropoolregio. Het draagt bij aan de cultureel-maatschappelijke ‘gezondheid’ en biedt kansen voor economische ontwikkeling, maar heeft tegelijkertijd sterk baat bij gezamenlijke steun en bescherming Plek in de nieuwe MRA Agenda: Cultuur is in de nieuwe agenda onder gebracht in ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie)

11

3.36 We vinden houtbouw een belangrijk onderwerp bij bouwen en wonen en de ontwikkeling van werklocaties Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is onderdeel van ambitie 4 (werklocaties), ambitie 1 (klimaatneutrale en circulaire regio) en ambitie 5 (woningen).

3.37 Laten we samen een passend onderkomen voor iedereen vinden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt staat centraal in ambitie 5 (woningen). 3.38 We moeten streven naar gemengde woon-werkmilieus Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is onderdeel van ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen). 3.39 In het landelijk gebied moet een nieuwe balans gevonden worden tussen water en land. Er moeten keuzes worden gemaakt in het gebruik van water en land en een antwoord gedicht worden op de effecten die dat heeft voor landbouw en veeteelt, wonen, energie, recreatie en natuur. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan veel ambities, en is ook nadrukkelijk een van de wegingsfactoren die meewegen bij ruimtelijke keuzes die we moeten maken (zie hoofdstuk 2 over keuzes maken) 3.40 Verduurzaming van de bestaande voorraad in de steden en dorpen en het verder aardgasvrij maken van de woningvoorraad, aansluitend op de Regionale Energiestrategie ZaanstreekWaterland en met aandacht voor de betaalbaarheid ervan voor inwoners (energiearmoede). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt met name onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 5 (woningen). 3.41 Concrete afspraken in de MRA en in de MRA-Verstedelijkingstrategie om de knelpunten in de woningbouw (financiering, stikstof, op ruimtelijk vlak) weg te nemen.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt met name onder ambitie 5 (woningen). 3.42 Voldoen aan de randvoorwaarden op het gebied van bereikbaarheid voor de (versnelling van) de woningbouw , zoals benoemd in de MRA Verstedelijkingsstrategie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) en ambitie 8 (mobiliteit voor inwoners en bezoekers).

12

3.43 Een programmatische samenwerking op het gebied van bouwen en wonen in de MRA en met het Rijk, gericht op de bestaande voorraad (verduurzaming, stedelijke vernieuwing) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt met name onder ambitie 5 (woningen). 3.44 Afspraken in de MRA Verstedelijkingsstrategie en met betrokken partijen (gemeenten, provincie) over de ontwikkeling van het economisch profiel en economische activiteiten voor Zaanstreek-Waterland en het grotere gebied ten noorden van het IJ en het Noordzeekanaal, inclusief lijnen naar Noord-Holland Noord (m.n. Hoorn, Alkmaar). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 4 (werklocaties). 3.45 Versterken van de kwaliteit en/of toegankelijkheid van water, groen en recreatiegelegenheden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor landschap en recreatie zijn op dit moment geen zelfstandige ambities opgenomen: zij maken onderdeel uit van ambities 5 (woningen) en 7 (toerisme en recreatie). 3.46 Verbeteren van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de recreatiegebieden voor fietsers en wandelaars. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor recreatie is op dit moment geen zelfstandige ambities opgenomen: zij maakt onderdeel uit van ambities 5 (woningen) en 7 (toerisme en recreatie) 3.47 Vernatting van het veen om de bodemdaling en de uitstoot van broeikasgassen als gevolg van veenoxidatie te stoppen.

Met het vernatten van het veen wordt tegemoet gekomen aan de klimaatdoelstellingen en worden oplopende maatschappelijke kosten als gevolg van bodemdaling zo veel mogelijk vermeden Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt heeft vooralsnog geen zelfstandige plek gekregen in de nieuwe MRA Agenda, maar water- en bodemsturend is wel een belangrijk criterium in de afwegingen die we maken bij ruimtelijke keuzes (zie hoofdstuk 1) 3.48 Toekomstbestendige agrarische bedrijfsmodellen, passend bij de voorgaande transitie in het landschap. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor voedsel / landbouw / voedsel keten is op dit moment geen aparte ambitie opgenomen in de nieuwe MRA Agenda. 3.49 Een robuust natuurnetwerk ten behoeve van behoud en bevordering van biodiversiteit. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor natuur / biodiversiteit is op dit moment geen aparte ambitie opgenomen in de nieuwe MRA Agenda, maar het is wel een belangrijk onderdeel van het begrip brede welvaart, en toekomstbestendigheid in algemene zin.

13

3.50 Gezamenlijke, integrale ontwikkeling van de functie van het landschap in de MRA. De toevoeging en menging van de economische, ecologische en recreatieve functie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) 3.51 Inzet op betaalbaar en klimaatadaptief bouwen voor de inwoners van de MRA in steden en dorpen, waarbij het Rijk en de provincie een aantal randvoorwaarden moeten scheppen om de opgave werkelijk te kunnen oplossen (m.n. stikstof en ruimte voor woningbouw). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt met name vorm onder ambitie 5 (woningen), maar raakt ook sterk aan ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 3.52 Een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen over de hele MRA om leefbaarheid in (bestaande en flexwoning)wijken te borgen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 3.53 Prioriteit leggen bij het oplossen van knelpunten op het gebied van energiecongestie, die een rem vormen voor zowel bedrijvigheid als woningbouw. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 3.18.

3.54 Afspraken met het Rijk over het invullen van randvoorwaarden om woningbouw mogelijk te maken: mobiliteit, energie infrastructuur, klimaat, stikstof en geluidsnormen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 3.55 We moeten inzetten op onderzoek naar maatregelen, investeringen en financiële constructies bij klimaatadaptief inrichten in bestaand bebouwd gebied; welke principes worden gehanteerd, wat zijn de kosten en het rendement (potentieel voorkomen schade), en hoe is het uit te leggen?? Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen), en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 3.56 Het passend, eerlijk verdelen van de kosten en baten draagt bij aan klimaatrechtvaardigheid en daarmee aan draagvlak en -kracht voor de maatregelen ten behoeve van de (internationale, nationale, regionale en lokale) duurzaamheidsambities. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

14

3.57 Landschap- en natuur-inclusief verstedelijken: komen tot maatregelen inclusief bekostiging. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen), en zie verder beantwoording bij punt 3.49 en 3.50. 3.58 Aandacht voor circulariteit bij woningbouw (20% houtbouw) en de openbare ruimte (zoals stenen, stoepranden). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen), en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) 3.59 De invulling van de randvoorwaarden (door medeoverheden) zoals een toereikende energieinfrastructuur, beperking geluidsoverlast van Schiphol, stikstofruimte en bereikbaarheid om de woningbouw te kunnen realiseren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). Zie ook beantwoording bij 3.18. 3.60 Belangenbehartiging voor de versoepeling van bouwmogelijkheden in dorpen en linten binnen de beschermingsregimes van BPL/ Landelijk Gebied, om niet alleen te voorzien in voldoende woningen, maar vooral ook het voorzieningenniveau en de leefbaarheid van dorpskernen en in landelijk gebied te waarborgen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor de lobby en public affairs is geen aparte ambitie opgenomen; dit is een middel, geen ambitie op zich. Aan welke punten we aandacht besteden in de lobby activiteiten die we als MRA ondernemen, daarover stemmen we af in de Platforms en in het MRA Bestuur.

3.61 Het potentieel van multimodale knooppunten moet worden uitgediept Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.62 We moeten streven naar een mobiliteitstransitie, waarbij OV, fiets, te voet, deelmobiliteit en schone, slimme logistiek een grote rol gaan spelen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.63 Werkgevers hebben grote invloed op de mobiliteit van hun werknemers. Samen met partners moeten we coalities van werkgevers smeden, gericht op meer fietsen, OV, spits-mijden, tegenspits en thuiswerken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 3.4. Verder sluit dit goed aan bij ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

15

3.64 Een beter oost-west fietsnetwerk. Onze gemeenten liggen hemelsbreed niet ver uit elkaar, maar oost-west reizen zijn haast onmogelijk. Daardoor profiteren we niet van elkaars nabijheid. Wij willen de infrastructuur uitbreiden, de routering aantrekkelijk(er) maken en de koppeling met OV versterken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.65 We geven ruimte aan Smart Mobility. Nieuwe technieken bieden nieuwe kansen in de mobiliteitstransitie. Die willen wij pakken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, goederenvervoer en logistiek) 3.66 De toename in elektrisch vervoer vereist een opschaling van de oplaadinfrastructuur en daarvoor benodigde elektriciteit. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit heeft de aandacht bij ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, goederenvervoer en logistiek). Zie verder beantwoording bij 3.18. 3.67 We geven deelmobiliteit een impuls, door te verkennen of een regionaal netwerk van deelhubs kan worden ontwikkeld. De toepassing van deelmobiliteit bij nieuwbouw omdat we door inbreidingsprojecten te maken krijgen met verdichting en lagere parkeernormen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

3.68 Investeringen zijn nodig in goede noord-zuid OV-verbindingen en knooppuntontwikkeling in de steden. Amsterdam zal blijven trekken. Om te voorkomen dat de druk op het OV, maar zeker ook op de A7, A8, A10 en N247 te groot wordt, is het van belang de stedelijke groei in Purmerend en Zaanstad optimaal met OV te faciliteren en de bereikbaarheid van de overige kernen te versterken. Dit vraagt drie grote verbeteringen: Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers), en raakt ook sterk aan ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen) 3.69 Hoogwaardig Openbaar Vervoer op de Zaan-IJ corridor, als voorwaarde voor de stedelijke ontwikkeling in Zaandam-Oost (incl. Achtersluispolder) en Amsterdam-Noord. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers)

16

3.70 Hogere frequentie op de Hoornselijn, ter versterking van de ontwikkeling en regionale betekenis van MRA-sleutelgebieden Purmerend (inclusief ontwikkeling noordelijke station Purmerend als regionale mobiliteitshub) en Zaandam-Kogerveld Plek in de nieuwe MRA Agenda: Het gesprek over dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.71 Optimalisatie bereikbaarheid van regio Waterland, optimaliseren/betere benutting verbindingen N244, N247, N235 gecombineerd met de ontwikkeling en regionale betekenis van MRA-sleutelgebied Purmerend. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Het gesprek over dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.72 Investeringen in bereikbaarheid en in voorzieningen met name voor de meest kwetsbare wijken en buurten van de steden in de MRA Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers), ook het begrip Brede Welvaart borgt dat we dit meenemen in de afwegingen die we maken. 3.73 Voor een duurzaam, toekomstbestendig mobiliteitsnetwerk is wel een verdere impuls nodig. Iedereen moet zich binnen de regio goed kunnen verplaatsen. Zowel in de steden, als in de (lint)dorpen, en in de woonwijken en op de bedrijventerreinen. Daarbij moeten we ook werken aan oplossingen voor de overvolle snelwegen en het openbaar vervoer (OV).

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers) 3.74 Ondersteuning van de lobby voor aanpak mobiliteit en leefbaarheidsproblemen in Broek in Waterland (N247) en in Krommenie/Assendelft (A8/A9). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor de lobby en public affairs is geen aparte ambitie opgenomen; dit is een middel, geen ambitie op zich. Aan welke punten we aandacht besteden in de lobby activiteiten die we als MRA ondernemen, daarover stemmen we af in de Platforms en in het MRA Bestuur. 3.75 Frequentieverhoging van het reguliere OV van midi-buslijnen en het introduceren van nieuwe buslijnen die nieuwbouwwijken met elkaar verbinden bijvoorbeeld. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

17

3.76 Het op gang helpen van de tegenpendel/-spits naar het noorden door een sterke knooppuntontwikkeling. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 3.77 Er moeten regionale logistieke hubs komen met eenduidige regels om de logistiek te verduurzamen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (verduurzaming goederenvervoer en logistiek). 3.78 De tijdige realisatie van voldoende laadinfra, mede i.v.m. de zero emissie zones van Amsterdam die met name impact hebben op onze bedrijvigheid. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers, goederenvervoer en logistiek) 3.79 De fiets als belangrijke modaliteit, met een passend routenetwerk en faciliteiten als parkeermogelijkheden, voor woon-werkverkeer, maar ook voor toerisme en recreatie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers) en ambitie 7 (toerisme en recreatie) 3.80 Tijdig en voldoende investeren in het beheer en onderhoud van de infrastructuur. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

3.81 Het belang van de ondertunneling van de N247 in Broek in Waterland aan te scherpen Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor de lobby en public affairs is geen aparte ambitie opgenomen; dit is een middel, geen ambitie op zich. Aan welke punten we aandacht besteden in de lobby activiteiten die we als MRA ondernemen, daarover stemmen we af in de Platforms en in het MRA Bestuur. 3.82 Aanpak mobiliteit en leefbaarheidsproblemen in Broek in Waterland door toekomstbestendige ondertunneling (N247) en aanpak van problemen in Krommenie/Assendelft (A8/A9). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor de lobby en public affairs is geen aparte ambitie opgenomen; dit is een middel, geen ambitie op zich. Aan welke punten we aandacht besteden in de lobby activiteiten die we als MRA ondernemen, daarover stemmen we af in de Platforms en in het MRA Bestuur.

18

3.83 Laten we samen zicht en vat krijgen op de sociaal economische verschuivingen met in het bijzonder de betekenis ervan voor het landelijk gebied Plek in de nieuwe MRA Agenda: Door Brede Welvaart als centraal begrip in de MRA Agenda op te nemen verwachten we hier de komende tijd het goede gesprek met elkaar over te voeren, en dit mee te wegen in de afwegingen die we moeten maken. 3.84 Nu is het moment om het idee van brede welvaart tastbaar te maken, en hiervan een werkelijk speerpunt te maken Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda het centrale begrip waaruit alle 8 ambities voortvloeien. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan de Brede Welvaart uitgangspunt. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. Uitgangspunt daarbij is de systematiek die we reeds in de steigers hebben staan vanuit de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA). 3.85 De groei van stedelijke centra ten noorden van het IJ moet worden ingezet om economischeen sociaal-maatschappelijk waarde toe te voegen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Door Brede Welvaart als centraal begrip in de MRA Agenda op te nemen verwachten we hier de komende tijd het goede gesprek met elkaar over te voeren, en dit mee te wegen in de afwegingen die we moeten maken.

3.86 Leefbaarheid en gezondheid van onze inwoners voorop stellen in onze agenda en onze inspanningen. Dat geldt ook voor het tegengaan van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Door Brede Welvaart als centraal begrip in de MRA Agenda op te nemen verwachten we hier de komende tijd het goede gesprek met elkaar over te voeren, en dit mee te wegen in de afwegingen die we moeten maken. Ook bij ambities als 5 (woningen) en 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers) worden dergelijke aspecten expliciet meegenomen.

19

4. Almere - Lelystad Algemeen In de propositie van de deelregio Almere-Lelystad wordt uitgebreid aandacht gevraagd voor de (financiële) uitdagingen die de oude wijken van de new towns Almere en Lelystad met zich meebrengen, en hoe hulp van de MRA en het Rijk dringend nodig is om deze dubbele opgave (nieuwe woningen en vernieuwing van de bestaande stad) het hoofd te kunnen bieden. Ook de uitdagingen op het gebied van mobiliteit en netcongestie vragen om hulp van de MRA en het Rijk. Zij belemmeren andere ontwikkelingen en ambities die de deelregio of de MRA heeft. Reflectie Het Bestuur begrijpt de uitdagingen waar de deelregio Almere-Lelystad voor staat. Met het verstedelijkingsconcept hebben we als MRA samen met het Rijk afspraken gemaakt over de meerkernige ontwikkeling van de MRA. Daar horen ook investeringen bij in bijvoorbeeld mobiliteit en in ons energie netwerk. Als MRA hebben we ons de afgelopen jaren hard gemaakt voor een gezamenlijke lobby richting het Rijk (en Europa), en dat blijven we de komende jaren met volle overtuiging doen. Het begrip brede welvaart vormt in de nieuwe MRA Agenda uitgangspunt voor alle ambities. Dat betekent dat we ook moeten kijken naar welke gevolgen de keuzes die we binnen of tussen ambities maken hebben voor onze regio en de deelregio’s daarbinnen.

Door meerkernigheid en brede welvaart een goede plek te geven in de afwegingen die we moeten maken kunnen we daadwerkelijk bouwen aan een evenwichtigere metropool. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda. 4.1

Als deelregio van de MRA willen Almere, Lelystad en de provincie Flevoland een stuwende kracht zijn voor groei en ontwikkeling en versterking van brede welvaart. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda een centraal begrip waar alle ambities uit voortvloeien. Goed om te horen dat Almere, Lelystad en de Provincie Flevoland daar ook de schouders onder willen zetten.

20

4.2

Grootschalige herstructureringen en vervangingen zijn nodig in zgn. New Towns. Zowel fysiek (infrastructuur, groen, kabels en leidingen) als sociaal (wijkcentra, schoolgebouwen en andere sociaal-maatschappelijke voorzieningen). Deze opgaven zijn groter en duurder dan wat individuele gemeenten aankunnen. Daarom hebben we de MRA-samenwerking en samenwerking met het Rijk nodig. Binnen de MRA zijn ook andere new towns zoals Purmerend en Haarlemmermeer, die met dezelfde uitdagingen te maken hebben. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor de lobby en public affairs is geen aparte ambitie opgenomen; dit is een middel, geen ambitie op zich. Aan welke punten we aandacht besteden in de lobby activiteiten die we als MRA ondernemen, daarover stemmen we af in de Platforms en in het MRA Bestuur.

4.3

Bij het groeien van onze steden, laten we de natuur meegroeien. We willen investeren in vernieuwende en duurzame vormen van bouwen en wonen die zowel klimaat- als energievriendelijk zijn. We passen als dat kan (biobased) bouwstoffen toe uit de eigen regio. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder o.a. ambitie 1 (klimaatneutrale en circulaire regio), ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

4.4

Klimaatverandering brengt serieuze uitdagingen met zich mee. Daarom blijven Lelystad en Almere zich inzetten voor duurzaamheid. Het verminderen van CO2-uitstoot, het zuiniger omgaan met energie, het verduurzamen van de energiemix, het beschermen van de natuur en het omgaan met de gevolgen van klimaatverandering zijn belangrijk. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaatneutrale en circulaire regio)

4.5

Ook de zoetwaterfunctie van het IJsselmeer en de veiligheid van onze dijken vraagt bij alle ontwikkelingen onze aandacht. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan veel ambities, en is een aspect in de afwegingen die we maken bij onze ambities (zie ook hoofdstuk 1 over keuzes)

4.6

We bieden de mogelijkheid om innovatieve toepassingen van waterstof en andere vernieuwingen in de praktijk te testen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaatneutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

21

4.7

Wij maken werk van het omschakelen naar nieuwe manieren van omgaan met grondstoffen, energie en voedsel. Dit is niet alleen belangrijk voor de verdere ontwikkeling van de steden, maar ook om problemen zoals netcongestie aan te pakken. Technologische ontwikkelingen spelen hier een grote rol in. Wij zijn klaar om deze innovatiekracht te omarmen en daarbij is de MRA-samenwerking nodig. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaatneutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

4.8

Oude wijken in Almere en Lelystad - als new towns - hebben extra aandacht nodig om voor de inwoners die er wonen passend te blijven en te worden. Dit gaat de financiële middelen van onze steden te boven. We hebben steun en samenwerking nodig van de MRA en het Rijk in deze “dubbele opgave”: nieuwe woningen en vernieuwing van de bestaande stad Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 4.2. Ook raakt dit sterk aan Brede Welvaart, wat we als centraal begrip hebben opgenomen in de MRA Agenda, en het begrip meerkernigheid uit de Verstedelijkingsstrategie.

4.9

Ook in MRA-verband pakken we gezamenlijk de lobby op om passende financiering te krijgen voor New Towns. Waaronder voorfinanciering in maatschappelijke voorzieningen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 4.2. Ook raakt dit sterk aan Brede Welvaart, wat we als centraal begrip hebben opgenomen in de MRA Agenda, en het begrip meerkernigheid uit de Verstedelijkingsstrategie.

4.10 We willen de kwaliteit van het IJmeer en Markermeer verbeteren en tegelijkertijd onze kustontwikkeling versterken. Naast de doorontwikkeling van Almere als stad aan de baai en als een essentieel deel van Waterpark MRA, willen we samen met het Rijk initiatieven zoals de Marker Wadden verder uitbreiden. Hierdoor ondersteunen we het toekomstbestendig ecologisch systeem (TBES), stimuleren we de woningbouw binnen de MRA met zandwinning en verhogen we de aantrekkelijkheid van onze kust in relatie tot waterfrontontwikkeling. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 4.2. Verder raakt dit aan ambitie 5 (woningen) 4.11 We willen samenwerken om huisvesting te bieden aan aandachtsgroepen, zoals nieuwkomers, starters en ouderen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit valt onder ambitie 5 (woningen).

22

4.12 De positie van de MRA binnen het BO MIRT en het BOL vinden wij essentieel. Hierdoor kan de MRA met het Rijk afspraken maken over investeringen in ruimte en bereikbaarheid en het oplossen van andere opgaven. Denk bijvoorbeeld aan energiecongestie en stikstof. Dit zijn belangrijke aspecten voor de bouw van nieuwe wijken en werklocaties. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Deze notie delen wij. We hebben hier de afgelopen jaren een goedlopende samenwerking op opgebouwd, en deze continueren we. Hier is geen aparte ambitie voor opgenomen, maar deze activiteiten zijn van belang voor veel van de genoemde ambities. 4.13 Lelystad en Almere zetten stevig in op versterking van de werkgelegenheid en het onderwijs, met een focus op techniek en innovatie in de transities naar digitalisering, energie (waaronder waterstof), circulaire economie en voedsel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt past goed bij ambitie 3 (arbeidsmarkt). 4.14 Doorontwikkeling van onze regionale economie is nodig om de leefbaarheid in onze steden te versterken, huidige en toekomstige inwoners te ondersteunen, maar ook om overbelasting in andere delen van de Metropoolregio Amsterdam te beperken. Én om de kansen te verzilveren om als een van de groeimotoren op het gebied van tech en transities bij te dragen aan de Nederlandse economie.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 4.15 Er moet een betere balans komen tussen het aantal banen in de deelregio en het aantal inwoners. Dit helpt om de dagelijkse forensenstroom te temperen. Maar belangrijker nog: het draagt eraan bij dat meer mensen dicht bij huis een baan kunnen vinden. Het vergroot de baankansen en stagemogelijkheden. Ook zijn mensen minder tijd kwijt met reizen van en naar werk, draagt het bij aan een betere werk-privébalans en hebben mensen meer tijd voor sport, sociale contacten en vrijwilligerswerk. Daarmee levert dit een sterkere gemeenschap en betere leefbaarheid op. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties), ambitie 5 (woningen) en ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

23

4.16 Het vestigen van nieuwe bedrijven, het bevorderen van ondernemerschap en het stimuleren van innovatie zijn onmisbare ingrediënten om een veerkrachtige en evenwichtige economie te vormen. Evenals een goede aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt. Samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden is hierbij belangrijk. Versterking en uitbreiding van het huidige onderwijsaanbod, van mbo tot en met universitair onderwijs, is daarbij essentieel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 4.17 We vinden toekomstbestendige bedrijventerreinen belangrijk, die voldoende ruimte bieden om onze ambities waar te kunnen blijven maken én voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio). Zie verder ook beantwoording bij 3.18. 4.18 We kunnen als deelregio een substantiële bijdrage leveren aan innovatie, toepassing en opschaling op het gebied van technologie en transities. Hier hoort een sterke kennisinfrastructuur bij, met in de deelregio naast praktijkonderwijs, ook hoger en technisch universitair onderwijs en onderzoek. Dit is een essentiële toevoeging aan het onderwijspalet van de MRA.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht), en raakt ook sterk aan ambitie 3 (arbeidsmarkt). 4.19 We moeten samen strategieën en investeringsprogramma’s opstellen voor toekomstbestendige en duurzame bedrijventerreinen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 4 (werklocaties). 4.20 Het is van vitaal belang dat we goede afspraken maken om ons areaal aan bedrijventerreinen te behouden en uit te breiden. We willen tegelijkertijd dat deze terreinen geschikt zijn voor nieuw ondernemerschap, verduurzamen en geschikt zijn voor de economie van de toekomst. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 4 (werklocaties). 4.21 We moeten gezamenlijk de mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen in de deelregio verkennen. De behoefte aan werklocaties in de MRA is groot en de deelregio wil een deel van de oplossing zijn. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is goed geborgd onder ambitie 4 (werklocaties).

24

4.22 We moeten oplossingen vinden voor het gebrek aan netcapaciteit in deze deelregio en de rest van Flevoland en voor de ruimtelijke inpassing van een tweede 380KV-verbinding. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 3.18. 4.23 We moeten samenwerken om de personeelstekorten in het onderwijs, de zorg en de techniek en transitiesectoren aan te pakken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 3 (arbeidsmarkt). 4.24 We willen meedoen met de ontwikkeling van de waterstofeconomie. De waterstofinfrastructuur is belangrijk voor de toekomst van de deelregio Almere-Lelystad. Daartoe moeten we binnen de MRA en met het Rijk de juiste samenwerking kunnen afspreken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 4.25 We willen investeren in wegen, spoor-, fiets-, water en OV-verbindingen om onze deelregio ook in de toekomst goed te verbinden met de rest van de wereld. We richten ons daarbij op duurzame mobiliteit en het verminderen van CO2-uitstoot. En we blijven ons inzetten voor betaalbaar vervoer en goed toegankelijke werk- en opleidingslocaties voor onze inwoners. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit voor inwoners en bezoekers).