CConstaterende datHeemstede
Koppel je AI →
Document · PDF

1.1 Haalbaarheidsonderzoek HEVO Crayenester en Jacoba 2019.pdf

Gemeenteraad 22 mei 2025, gemeente HeemstedeBij agendapunt: 3: Voornemen overdracht voormalige Bronsteemavo aan schoolbestuur Crayenesterschool5.021 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Haalbaarheidsonderzoek

Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1) aanvullend onderzoek ten opzichte van IHP

Plan van aanpak

Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

2

Plan van aanpak

Doelstelling/ vraagstelling In de verschillende IHP sessies is gesproken over de prioritering van de scholen. Bij het benoemen van de prioritering is geconcludeerd dat deze deels wordt beïnvloed door de scenario’s voor de Crayennester en Jacobaschool, in combinatie met het gebruik van de voormalige Bronsteemavo als wissel- of permanente locatie. Met dit onderzoek hebben we tevens enkele uitdagingen inzichtelijk gemaakt die zijn benoemd in het overleg met de Gemeenteraad: Beeldbepalend versus nieuwbouw; Duurzaamheid versus beeldbepalend; Fasering versus prioritering Voor de afweging van de scenario’s van Cluster 1 hebben we de voorkeurscenario's in matrix uitgewerkt en bepaald hoe deze scenario’s scoren op de volgende criteria; Inpasbaarheid, Bereidheid, Kosten, Duurzaamheid, Beeldbepalend, Fasering en Kinderopvang. Een belangrijke afweging hierbinnen is; Renovatie

of Nieuwbouw 3

Plan van aanpak

Stappenplan 1. Inpasbaarheid; past het gebouw qua beleid, locatie, gebouw en onderwijs 2. Uitvoerbaarheid; eerste inschatting kosten van de renovatie en zijn duurzaamheidsambities technisch haalbaar 3. Bereidheid; aangegeven door schoolbesturen in de IHP sessies 5. Haalbaarheid planning; scenariomix (renovatie + nieuwbouw varianten) cluster 1 en totale schuifplan (fasering) 6. Financiële haalbaarheid 7. Bepalen voorkeurscenario

Omschrijving FASE 1: Inpasbaarheid (ruimtebehoefte) FASE 2: Uitvoerbaarheid (technische controle) FASE 3: Bereidheid (scenario-mix) FASE 4: Haalbaarheid planning (IHP Heemstede; totale schuifplan) FASE 5: Financiële haalbaarheid (IHP Heemstede) 4 FASE 6: Bepalen van voorkeurscenario

Plan van aanpak

Scenariomogelijkheden Crayennester en Jacobaschool (Cluster 1) Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenestschool Nieuwbouw

Jacobaschool

Jacobaschool

Scenario N1

Crayenestschool

Crayenester school Scenario N2

Fase 1: Inpasbaarheid

Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

6

Inpasbaarheid

Omschrijving FASE 1: Inpasbaarheid (ruimtebehoefte) Beleid

Locatie Gebouw Onderwijs Overleg met schoolbesturen Inventarisatie gemeentelijk beleid Afstemming gemeente (telefonisch + overleg)

toelichting monumentale status (waardering visueel/historisch/betekenis) per schoolgebouw plattegrond met bouwjaren incl. BVO aanpasbaarheid bestemmingsplan gemeentelijk beleid (kinderopvang, wijkfunctie, duurzaamheid) Uitbreiding- en nieuwbouwmogelijkheden; analyse gemeentelijk beleid beschikbaar BVO versus prognose, bouwjaren, bouwkundige status, monumentaal beschermd gebouw, inpassingsmogelijkheden (aantal lokalen, efficiëntie) visie versus gebouw op hoofdlijnen; geen vergelijking van aantal groepen versus aantal klaslokalen etc.; over inpasssing van toekomstig onderwijsconcept binnen renovatie/nieuwbouw; vertaling onderwijsconcept (PvE light) Welstand, bestemmingsplanduurzaamheid, max. loopafstand Verkennen van uitgangspunten en bijstellen op inpasbaarheid, incl. afstemming met Omgevingsloket (uitbreiding) en Welstand (beeldbepalend) 7

Algemeen Beleid

8

Beleid

Afstemming Welstand & BoWoTo • Van de 11 gebouwen, 6 “beeldbepalend” én 1 monument • Beeldbepalende karakter schoolgebouwen versus vervangende nieuwbouw (geen vrije kavels) en duurzaamheidsmaatregelen. • Wat kan wel en wat kan niet?

Beleid

Afstemming Welstand & BoWoTo • Gemeente is voorstander van het aanwijzen van beschermd dorpsgezicht en het beter beschermen van de Heemsteedse monumenten. • Beeldbepalenheid heeft binnen gemeente Heemstede vooralsnog geen waarde. • De Crayenester is in het verleden voorgedragen als monument en afgewezen. • Het gebouwdeel van de Voorwegschool heeft als enige school (deel) een monumentenstatus, waaraan eisen zijn gesteld t.a.v. een renovatie. • In basis geldt dat alle duurzaamheidsmaatregelen mogelijk zijn , e.e.a. is afhankelijk van de isolatiemogelijkheden, het installatieconcept en gasloos. • Er wordt waarde gehecht aan integraal en duurzaam ontwerpen. Goede voorbeelden; Havendreef (woningen met PV panelen), zonnepanelen meekleuren, integraal ontwerpen (icm isolatie dak)

Beleid

Afstemming Welstand & BoWoTo Afwijken van Bestemminsplan;

• Mogelijk mits goede onderbouwing; beeldkwaliteit, ruimtelijk- en stedenbouwkundiginpassing (incl. parkeren bij toename lokalen) • Rekening houden met planschade (verhaalsovereenkomst) • Gemeente is terughoudend in afwijkingen op bestemmingsplan, mits goed onderbouwd (beleid) Uitbreidingen die wel passen binnen bestemmingsplan; evt. bezwaren onwonenden zijn ongegrond

Locatie, gebouw en onderwijs

Jacobaschool Locatie Gebouw Onderwijs

12

Locatie: Jacobaschool

Locatiegegevens • Lanckhorstlaan 9, 2101 BA Heemstede • Bestemmingsplan: NL.IMRO.0397.Bpcentrumeo, Centrum en omgeving • Oppervlakte terrein: 2.270 m² • Bebouwde oppervlakte: 822 m²

13

Locatie: Jacobaschool

Bestemmingsplan Maximale goothoogte: 8 meter Maximale gebouwhoogte: 14 meter M: Maatschappelijk sba-z: specifieke bouwaanduiding: zonder bebouwing: 476 m²

• • • •

•

Maximale bebouwingspercentage: 60% (60%*1.672 m²= 1000 m²; reeds bebouwd: 822 m² ; nog te bebouwen: 178 m²; o.b.v. bestemmingplan max 70 m²

Voor meer informatie over de artikelen binnen het bestemmingsplan, zie onderstaande notitie

• • • •

Maximale goothoogte: 3 meter Maximale gebouwhoogte: 4 meter Nu speelplein Oppervlakte: 124 m², max. bebouwbaar: 70 m²

14

Locatie: Jacobaschool

Bestemmingsplan (hoogtemeting)

•

Toegestaan om 60% te bebouwen

•

Gebouwhoogte: ca. 13 meter (toegestaan 14 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 15 meter (toegestaan 14 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 9 meter (toegestaan 14 meter)

•

Toegestaan om 4 meter hoog te bouwen; geen bebouwing aanwezig; tegenwoordig speelplein 15

Locatie: Jacobaschool

Bestemmingsplan (conclusie) • Geen uitbreiding mogelijk aan voorkant. • Er kan uitbreiding geplaatst worden aan de achterkant van het gebouw (max. 70m2 vanuit artikel, dit kan meer worden bij een goede onderbouwing). • Er is een kleine mogelijkheid om het gebouw te verhogen. • Speelplein (min 600m2) is haalbaar met beperkte uitbreidingen.

16

Gebouw: Jacobaschool

Gebouwgegevens Quickscan Zie rapportage; link Bouwkundige staat:

• Algeheel veroudert • Aandachtspunten: vloeren, daken, cvketels, houtwerk

17

Gebouw: Jacobaschool

Gebouwgegevens

BVO m²

• Bouwjaar: 1929, ‘beeldbepalend’ • Oppervlak: 1.374 m² BVO

Beschikbaar

1.374

Normatief 2023

1.327

Ongunstige verhouding bvo/nvo (10%)

137

Uitbreidingsbehoefte (aanname)

90

• Oppervlak gymzaal: 379 m2 BVO • Aantal lokalen (in gebruik) : 9 klaslokalen (huidig) • Normatief ruimtebehoefte 2030: 1.327 m² • Leerlingenprognose 2023: 231 leerlingen (9 tot 10 klaslokalen + kdv) => Vraag/behoefte

Jaar Aantal leerlingen Normatieve ruimtebehoefte Aanwezige BVO Tekort/Overschot

2018 235 1.382

2019 235 1.382

2020 234 1.377

2021 234 1.377

2022 232 1.367

2023 231 1.362

2028 225 1.332

2033 224 1.327

2038 224 1.327

1.374

1.374

1.374

1.374

1.374

1.374

1.374

1.374

1.374

-8

-8

-3

-3

7

12

42

47

47

18

Onderwijs: Jacobaschool

Onderwijsconcept binnen huidig gebouw • Kanjermethode, traditioneel leerstoffen-klas-systeem • Per groep differentiëren in 3 niveaus • Groepsdoorbrekend themagericht leren • Aandachtspunten: gangenstructuur, onlogische routing, te weinig geschikte nevenruimten QS Onderwijskundige staat “De (toekomstige) onderwijskundige visie wordt door de huisvesting slecht gefaciliteerd. Er is een substantieel tekort aan geschikte nevenruimte, daarnaast heeft de school geen aula. Bovendien heeft het gebouw een onlogische structuur een geen functionele gangruimte. Het aan te passen bvo is meer dan 50%.” 19

Onderwijs: Jacobaschool

Onderwijsconcept Jacobaschool (PvE-light): In overleg met gemeente en schoolbestuur zijn de volgende uitgangspunten gesteld:

• Extra lokaal vanuit prognose leerlingaantallen (totaal 10) • Het nieuwe onderwijsconcept gaat uit van leerpleinen (onder-/ bovenbouw) • Behoefte aan een eenduidige gangenstructuur en routing (incl. lift) • Het geschikt maken van de nevenruimten • Voorzien in een aula, evt. i.c.m. andere nevenruimte • Voor deze HBO wordt (vooralsnog) uitgegaan van 1 lokaal voor kinderdagopvang (100m2). Deze visie moet binnen het IHP nog worden vastgesteld.

20

Onderwijs: Jacobaschool Uitbreiding (evt. samenvoegen)

KDV Begane grond Aula 3

2 1 Leerpln

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

uitbreiding

Gym + Speelzaal

Welstand; uitbreidingen meer dan 70m2 zijn mogelijk met een goede onderbouwing. 21

Onderwijs: Jacobaschool

uitbreiding

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

4

5

6

5

6

lift

Eerste verdieping

7

Leerpln 8

Welstand; aanbouw over meerdere lagen is geen uitbreiding (onderbouwing noodzakelijk)

22

Onderwijs: Jacobaschool

Tweede verdieping

10

9

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Geschikt maken nevenruimte?

Welstand; gang over lengte gebouw wordt niet gezien als dakkapel (onderbouwing nodig) 23

Locatie, gebouw en onderwijs

Crayenesterschool Locatie Gebouw Onderwijs

24

Locatie: Crayenesterschool

Locatiegegevens • Crayenestersingel 37, 2101 AN Heemstede • Bestemmingsplan: Woonwijk Noordwest • Oppervlakte terrein: 3.799 m² • Bebouwde oppervlakte: 1.542 m²

25

Locatie: Crayenesterschool

Bestemmingsplan • • • •

Maximale goothoogte: 4 meter Maximale gebouwhoogte: 6 meter Maximale bebouwingspercentage: 50% (50%*1.178 m²= ca. 590 m²) Reeds bebouwd: circa 1.542-1.042=500 m²  mogelijke extra bebouwing: ca. 90m²  beperkt door bebouwingsplan op 70 m²

Maximale goothoogte: 7 meter Maximale gebouwhoogte: 13 meter M: Maatschappelijk sba-z: specifieke bouwaanduiding: zonder bebouwing: 1.423 m²

• • • •

• • •

Maximale goothoogte: 4 meter Maximale gebouwhoogte: 10 meter sba-z: specifieke bouwaanduiding: zonder bebouwing

26

Locatie: Crayenesterschool •

Toegestaan om 50% te bebouwen

Bestemmingsplan (hoogtemeting) •

Gebouwhoogte: ca. 5meter (toegestaan 6 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 10 meter (toegestaan 10 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 13 meter (toegestaan 13 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 10 meter (toegestaan 10 meter)

•

Gebouwhoogte: ca. 9 meter (toegestaan 10 meter)

27

Locatie: Crayenesterschool

Bestemmingsplan (conclusie) • Op het terrein langs de Crayenestersingel geen mogelijkheid tot uitbreiding (zie aanduiding sba-z). • Maximale gebouwhoogte hoofdgebouw: geen uitbreiding mogelijk. • Kans: maximale gebouwhoogte uitbreiding (kleuters): Mogelijkheid voor een opbouw met schuine kap (kans op bezwaren indien niet conform bestemmingsplan). Mogelijk wel beperken tot uitbreiding op begane grond. • Het achterliggende terrein is circa 42% bebouwd, er kan ca. 90 m2 worden uitgebreid (max. 70m² vanuit artikel, indien meer; mits goed onderbouwd).

• Kans: aanbouw optimaliseren middels dakkapellen en gangzone • Kans: inzetten van zolderverdieping voor extra lesruimte, o.a. optimaliseren middels dakkapellen en gangzone 28

Gebouw: Crayenesterschool

Gebouwgegevens Quickscan Zie rapportage; link Bouwkundige staat (oudbouw):

• problemen met de kozijnen, riolering en lekkages. • aan noordkant nog steeds enkelglas, bij recentelijk vervangen kozijnen kunnen lage delen niet meer geopend worden • elektrische installatie verouderd • recentelijk is gasleiding vervangen • eén toiletgroep is reeds omvangrijk vernieuwd. De overige twee zijn sterk verouderd en zullen in 2018 vervangen worden. • Nieuwbouw uit 2008/2005 kent geen problemen

29

Gebouw: Crayenesterschool

Gebouwgegevens

BVO m²

• Bouwjaar: 1935, ‘beeldbepalend’

Beschikbaar

1.954

Normatief 2023

2.182

• Oppervlak: 1.954 m² BVO

Ongunstige verhouding bvo/nvo (10%)

195

Uitbreidingsbehoefte (aanname)

425

• Oppervlak speellokaal: 96 m² BVO (incl.)

• Aantal lokalen (in gebruik) : 12 klaslokalen + dislocatie (huidig) • Normatief ruimtebehoefte 2030: 2.182 m² • Normatief ruimtetekort: 228 m² • Leerlingenprognose 2023: 394 leerlingen (16-17 klaslokalen) => Vraag/behoefte

Jaar Aantal leerlingen Normatieve ruimtebehoefte BVO Tekort/Overschot

2018 401 2.217

2019 400 2.212

2020 399 2.207

2021 400 2.212

2022 397 2.197

2023 394 2.182

2028 385 2.137

2033 384 2.132

2038 383 2.126

1.954

1.954

1.954

1.954

1.954

1.954

1.954

1.954

1.954

-263

-258

-253

-258

-243

-228

-183

-178

-172

30

Onderwijs: Crayenesterschool

Onderwijsconcept binnen huidig gebouw

• Huidig: leerstof-klassen-systeem. Toekomstig gewenst: thematisch leren met groepsdoorbroken vakken (BB/OB) • Beperking in huidige huisvesting: 2 locaties, gangenstructuur, klaslokalen te klein voor verschillende leervormen in 1 ruimte. Hiervoor ontbreekt: voldoende klaslokalen (15 tot 17 groepen), multifunctionele inzetbaarheid van ruimten; graag alle kleutergroepen bij elkaar • Aandachtspunten: te weinig flexibel door gangenstructuur en grootte van lokalen, onlogische routing na zolder toe, beperkte buitenruimte QS Onderwijskundige staat “De onderwijskundige visie wordt door de huisvesting redelijk gefaciliteerd maar er is een tekort aan specifieke ruimten (bijvoorbeeld nevenruimte/themaruimte). Het aan te passen bvo is tussen de 10% en 25%. “ 31

Onderwijs: Crayenesterschool

Onderwijsconcept Crayenesterschool (PvE-light): In overleg met gemeente en schoolbestuur zijn de volgende uitgangspunten gesteld: • Alles op 1 locatie (geen dislocatie) => 16 tot 17 groepen • Thematisch leren met groepsdoorbroken vakken (BB/OB) => klaslokalen (flexibel inzetbaar) • Per groep differentiëren in 3 niveaus • Groepsdoorbrekend themagericht leren

• Verbeteren van de gangenstructuur • Multifunctionele inzetbaarheid van ruimten (b.v. flexibele wanden); leerplekken buiten lokaken • Alle kleutergroepen bij elkaar positioneren • Voor deze HBO wordt (vooralsnog) uitgegaan van 2 lokalen voor kinderdagopvang (200m2). Deze visie moet binnen het IHP nog worden vastgesteld. 32

Onderwijs: Crayenesterschool 9

2006 10

11

Begane grond

12

Uitbreiding

Welstand; past binnen bestemmingsplan

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

1

Flexwand tussen iedere 2 lokalen (themagerichtonderwijs)

2

3

4

5

6

7 8 2008

KDV

Bouwjaar 1937 1965

m² BVO

2006

442,30 m²

2008

221,30 m²

Totaal

1.954 m²

250 m²

Toelichting bouw Uitbreiding (inpandig op verdieping) Nieuwe kleuterschool Nieuwbouw voorzijde

Bouwdeel herindelen tbv kinderdagopvang 200m2

Welstand; volledig vervangen van aanbouw 1964 binnen huidige contouren is mogelijk

33

Onderwijs: Crayenesterschool Schuine kap met extra bouwlaag (beperkte hoogte)

Eerste verdieping Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Zolderverdieping inzetten voor lesruimte, o.a. optimaliseren middels dakkapellen en gang

Welstand; dakkapel/gang aan achterzijde vraagt om een onderbouwing

Welstand; ophogen kan binnen de contouren van het bestemmingsplan

13

14

15

16 Bouwdeel op verdieping optimaliseren middels dakkapellen en gang

17

Welstand; dakkapel/gang vraagt om een onderbouwing 34

Locatie, gebouw en onderwijs

vm. Bronsteemavo Locatie Gebouw Onderwijs

35

Locatie: vm. Bronsteemavo

Locatiegegevens

• Overboslaan 28-32, 2101 AM Heemstede • Bestemmingsplan: Woonwijk Noordwest • Oppervlakte terrein: 3.103 m² • Bebouwde oppervlakte school: 1.045 m² • Bebouwde oppervlakte woning: 105 m²

36

Locatie: vm. Bronsteemavo

Bestemmingsplan (idem Crayenesterschool) • •

Maximale goothoogte: 6 meter Maximale gebouwhoogte: 11 meter

• •

• • • • • •

M: Maatschappelijk Sba-z: specifieke bouwaanduiding: zonder bebouwing: ca 1.682 m2

Maximale goothoogte: 8 meter Maximale gebouwhoogte: 13 meter

Maximale goothoogte: 4 meter Maximale gebouwhoogte: 4 meter Maximale bebouwingspercentage: 80% (80% van 325 m² = ca. 260 m²) Door bebouwingsplan beperkt bijgebouw: 70m² 37

Locatie: vm. Bronsteemavo

Bestemmingsplan (hoogtemeting)

• Gebouwhoogte: ca. 13 meter (toegestaan 13 meter) • Gebouwhoogte: ca. 11 meter (toegestaan: 13 meter)

• Gebouwhoogte: ca. 5 meter (toegestaan: 13 meter) • Gebouwhoogte: ca. 14 meter (toegestaan: 13 meter) • Gebouwhoogte: ca. 9 meter (toegestaan: 13 meter) • Maximale bebouwing: 80%; nu 0 % •

Maximale gebouwhoogte 4 meter

38

Locatie: vm. Bronsteemavo

Bestemmingsplan (conclusie) • Kans: de woning aan de voorzijde heeft geen woonfunctie en kan toegevoegd worden aan de school. • Kans: binnen “donker blauw” vlak bestaat mogelijkheid om tot 13 meter te bouwen. • Kans: binnen “licht blauw” vlak bestaat mogelijkheid om 80% uit te breiden over 1 bouwlaag (max. 70m² vanuit artikel, indien meer; mits goed onderbouwd). • Bovenstaande uitbreidingsmogelijkheden geven een beperking voor de lichtinval. • Speelplein (min 600m²) is haalbaar met beperkte uitbreidingen.

39

Gebouw: vm. Bronsteemavo

Gebouwgegevens Quickscan Zie rapportage; link Bouwkundige staat

• Grotendeels veroudert, zolder nog niet afgewerkt voor onderwijslocatie • levensduurverlengende renovatie nodig voor ingebruik-name: o.a. riolering, sanitair, elektrische installaties, (geballaste) bitumineuze daken • Verplaatsen van CV-installatie en installeren van nieuwe trap richting zolder om ruimte functioneel te maken (voornemen gemeente) 40

Gebouw: vm. Bronsteemavo

Gebouwgegevens

BVO m² (10 groepen)

BVO m² (17 groepen)

• Bouwjaar: 1926

Beschikbaar

1.835

1.835

Normatief 2023

1.327

2.182

• Oppervlak: 1.835 m² BVO (zolder circa 270 m²)

Ongunstige verhouding bvo/nvo (10%)

184

184

• Normatief ruimtebehoefte 12 groepen: ca. 2.105 m² (huidig)

Uitbreidingsbehoefte (aanname)

Overschot: 324

Ca. 530

• Aantal lokalen (huidig) : 10- 12 klaslokalen • Maxium variant is Crayenesterschool (15-17 klaslokalen) => Vraag/behoefte

regulier primair onderwijs (huidig) regulier primair onderwijs (incl. gebruik van zolder)

aanwezige m² bvo

vaste voet

norm per leerling

aantal leerlingen

aantal groepen

1835

200

5,03

325

10

2105

200

5,03

378

12

41

Onderwijs: vm. Bronsteemavo

Onderwijsconcept mogelijk binnen huidig gebouw • Momenteel dislocatie (onderwijsconcept is niet van toepassing) • Traditioneel indeling (klasssikaal) • In Quickscan een verkenning gemaakt voor maximaal 16-19 groepen • Behoefte aan een eenduidige gangenstructuur (centrale hal/ trap incl. lift) • Aula of gymzaal mogelijk binnen huidige structuur (vroeger gymzaal)

QS Onderwijskundige staat “De traditionele onderwijskundige visie wordt door de huisvesting redelijk gefaciliteerd, maar er is een tekort aan specifieke ruimten en de inpassing mogelijkheden van alternatieve concepten is sterk beperkt. ” 42

Onderwijs: vm. Bronsteemavo

Onderwijsconcept(PvE-light): In overleg met gemeente en schoolbestuur zijn de volgende uitgangspunten gesteld:

• Huidige opzet geschikt maken voor onderwijs • Eenduidige gangenstructuur met daarbij werkplekken of leerpleinen. • Optimaliseren van aantal lokalen middels uitbreidingen en inzetten zolder (ca. 16 tot 19 lokalen). • Trappenhuis tot zolder doorzetten • Bestaande uitbreidingen vervangen en waar mogelijk ophogen (meerdere bvouwlagen) • Brandveiligheidsvoorzieningen updaten, o.a. vluchtwegen. • Realiseren van voldoende nevenruimte, aula en/of gymzaal. • Voor deze HBO wordt (vooralsnog) uitgegaan van 1 lokaal voor kinderdagopvang. Deze visie moet binnen het IHP nog worden vastgesteld. 43

Onderwijs: vm. Bronsteemavo “Woning” toevoegen aan school

• Blauw: lokalen Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

5 Uitbreiding

Welstand; woning heeft een maatschappelijke bestemming Uitbreidingen/ vervanging aanbouw zijn mogelijk binnen bestemmingsplan

11

33

22

lift

5 KDV

6

AULA of gym?

44

Nevenruimte

Begane grond

Hal/ Leerpln Vervangen (tijdelijke) aanbouw + opbouw

Onderwijs: vm. Bronsteemavo

75

86

79

8 10

911

12 10

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Neven ruimte

Eerste verdieping

11 13

Leerpln

12 14 Welstand; aanbouw over meerdere lagen is geen uitbreiding (onderbouwing noodzakelijk), past binnen bestemmingsplan

Vervangen (tijdelijke) aanbouw + opbouw

Onderwijs: vm. Bronsteemavo

Tweede verdieping Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Leerpln16

1516

lift

15 13

Inpassen lokalen en nevenruimten

17

Verplaatsen technische ruimte en hoofdtrap verlengen

Beleid, locatie, gebouw en onderwijs

Conclusie fase 1 Inpasbaarheid

48

Inpasbaarheid: Jacobaschool

Conclusie:

• Mogelijkheid om 9 lokalen te realiseren + kinderopvang • Geen uitbreiding aan voorkant mogelijk • Uitbreidingen aan achterzijde liggen buiten het bouwvlak en daarmee het bestemmingsplan Aandachtspunten;

• Brandveiligheid • Het inpassen van het 10de lokaal op de zolder geeft zijn beperkingen (geen mogelijkheden voor leerplein en lokalen zijn klein). • Bouwvolume aan achterzijde over meerdere lagen (onderbouwing nodig) • Speelplein versus uitbreidingen • Zijn de nevenruimte in voldoende mate ingepast (afstemming schoolbestuur; bereidheid).

49

Inpasbaarheid: Crayenesterschool

Conclusie:

• Mogelijkheid om 17 lokalen te realiseren + kinderopvang • Geen uitbreiding aan voorkant mogelijk, tenzij vervanging van huidige uitbreidingen • Uitbreidingen passen binnen het bouwvlak en daarmee het bestemmingsplan Aandachtspunten;

• Brandveiligheid • Inbreiding van zolder door toepassing van dakkapellen en gangzone (onderbouwing nodig) • Zijn de nevenruimte in voldoende mate ingepast (afstemming schoolbestuur; bereidheid).

50

Inpasbaarheid: vm. Bronsteemavo

Conclusie

• Mogelijkheid om 16-19 lokalen te realiseren + kinderopvang • De woning aan het schoolgebouw kan ingezet worden voor nevenruimte • Uitbreidingen passen binnen het bouwvlak en daarmee het bestemmingsplan Aandachtspunten

• Brandveiligheid • Vervangende nieuwbouw; huidige aanbouw over meerdere lagen (binnen het bouwvlak) • Zijn de nevenruimte in voldoende mate ingepast (afstemming schoolbestuur; bereidheid).

51

Scenario overzicht

Fase 1: Beoordeling scenario’s op inpasbaarheid Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenestschool Nieuwbouw

Jacobaschool

Jacobaschool

Scenario N1

Crayenester school

Crayenestschool

Scenario N2

vm. Bronsteemavo Scenario N3

Scenario N4

In IHP sessie zijn deze 2 scenario’s op de vm. Bronsteemavo locatie toegevoegd 52

Scenario overzicht

Fase 1: Beoordeling scenario’s op inpasbaarheid De renovatie scenario’s zijn gebouwlijk ingepast en in onderstaande tabel beoordeeld

Alle nieuwbouw scenario’s gaan uit van compacte gebouwen die ingepast worden binnen het beschikbaar bouwvlak. Dit is voor alle scenario’s gelijkwaardig beoordeeld.

53

Fase 2: Uitvoerbaarheid Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

54

Uitvoerbaarheid

Omschrijving FASE 2: Uitvoerbaarheid (technische controle) uitgangspunten nieuwbouw (3 scenario's)

toelichting

inpassing onderwijs op bestaande locatie (2 scenario's) o.b.v. normatieve uitgangspunten: - NB 1. op locatie Jacoba school - NB 2. op locatie Crayenesterschool - NB 3. op locatie vm Bronsteemavo uitgangspunten renovatie (5 scenario's) inpassing onderwijs (5 scenario's) - R1. Renovatie (+uitbreiding) Jacobaschool voor Jacobaschool - R2. Renovatie Crayenesterschool voor Jacobaschool - R3. Renovatie (+ uitbreiding) Crayenesterschool voor Crayenesterschool - R4. Renovatie vm Bronsteemavo voor Jacobaschool - R5. Renovatie (+ uitbreiding) vm Bronsteemavo voor Crayenesterschool uitgangspunten duurzaamheid (7 scenario's) Verduurzaming van bovenstaande scenario's locatiebezoek (1 dag, met concierge van locatie)Verkennen van uitgangspunten en bijstellen op haalbaarheid na locatiebezoek (technisch en duurzaamheid)

55

Uitvoerbaarheid

Plan van aanpak: controle technische haalbaarheid • Uitgangspunten • Frisse scholen klasse B • Nieuwbouw: energieneutraal , circulair, toekomstbestendig • Renovatie: label A, circulair, toekomstbestendig • Vlekkenplan • Locatiebezoek • Vlekkenplan • Duurzaamheidsmaatregelen • Bouwjaren (beeldbepalend) • Fasering 56

Uitvoerbaarheid

Uitgangspunten IHP Vernieuwingsopgave

Verduurzamingsopgave

• Bouwbesluit (Frisse scholen klasse B)

• Energieneutraal

• BENG*

• Circulair: leasen, demonteerbare gebouwdelen en maatschappelijk verantwoord inkopen

*Toelichting: Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG) Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe gebouwen in Nederland Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) zijn. Dit vloeit voort uit het Energieakkoord voor duurzame groei en uit de Europese richtlijn EPBD. De voorgenomen BENG-eisen gelden alleen voor nieuwbouw. De definitieve BENG-eisen worden in 2019 gepresenteerd. In dit IHP wordt vooralsnog uitgegaan van de BENG indicatoren uit 2018.

• Toekomstbestendig: eenvoudige functiewijzingen voor gebouwen Nieuwbouw

Renovatie

Uitvoerbaarheid

Uitgangspunten IHP Nieuwbouw

Renovatie

Vanuit duurzaamheid is “Gasloos” later toegevoegd

58

Uitvoerbaarheid

Gasloos Als aanvullende wens vanuit duurzaamheid is gasloos opgevoerd binnen de renovatiescenario’s. Vooruitlopend op de gebiedsgerichte aanpak (energietransitie gemeente) is het advies om het IHP hiervan niet afhankelijk te stellen en uit te gaan van onderstaande maatregelen;

• Het verhogen van de isolatiewaarde • Het installatieconcept voorbereiden op de gebiedsgerichte aanpak (bijv. laag temperatuur sluit aan op een warmtenet of warmte koude opslag) • Toevoegen van energiebronnen/ opwekkers (bijv. PV panelen) • Budget reserveren om vanuit de gebiedsgerichte aanpak te voorzien in de warmteopwekking (bijv. warmte/koude opslag, warmtenet). 59

Uitvoerbaarheid

Vlekkenplan (conform PvE light) De renovatie scenario’s zijn gebouwlijk ingepast en beoordeeld a.h.v. PvE light Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

Alle nieuwbouw scenario’s gaan uit van compacte gebouwen die ingepast worden binnen het beschikbaar bouwvlak. Deze scenario’s zijn niet gebouwlijk ingepast en beoordeeld Nieuwbouw

Jacobaschool

Jacobaschool

Scenario N1

Crayenester school

Crayenestschool

Scenario N2

vm. Bronsteemavo Scenario N3

Scenario N4

vm. Bronsteemavo

60

Uitvoerbaarheid

Renovatie (inpassing) Jacobaschool Crayenesterschool vm. Bronsteemavo

61

Uitvoerbaarheid

• R1: Jacobaschool in vm. Jacobaschool Idem scenario fase 1

Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

62

R1: Jacobaschool in Jacobaschool Uitbreiding (evt. samenvoegen)

KDV Begane grond Uitbreiding

Aula 3

2 1

Geschikt maken nevenruimte

Leerpln

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Gym + Speelzaal

63

R1: Jacobaschool in Jacobaschool

Uitbreiding

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

4

5

6

5

6

lift

Eerste verdieping

7

Leerpln 8

64

R1: Jacobaschool in Jacobaschool

Tweede verdieping

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

10

9

Geen leerplein mogelijkheden

Geschikt maken nevenruimte

65

Uitvoerbaarheid

• R2: Jacobaschool in Crayenesterschool

Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

66

R2: Jacobaschool in Crayenesterschool Flexwanden tussen lokaal en gang (per 2 lokalen)

10

Begane grond Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

9

Leerpl

Flexwanden tussen lokaal en gang (per 2 lokalen)

1

2

Leerpl

3

8 Speelzaal

4

lift

Aula KDV Gymzaal

Aanbouw inzetten als gymzaal of afstoten (niet onderwijs). Gymzaal zal dan elder ondergebracht moeten worden

67

R2: Jacobaschool in Crayenesterschool

Eerste verdieping Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Inzetten van zolderverdieping voor extra lesruimte, o.a. optimaliseren middels dakkapellen

Flexwanden tussen lokaal en gang (per 2 lokalen)

5

6

Leerpl

7

lift

Aanbouw anders inzetten (niet onderwijs of gymzaal)

68

Uitvoerbaarheid

• R3: Jacobaschool in vm. Bronsteemavo

Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

69

R3: Jacobaschool in vm. Bronsteemavo

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

“Woning” NIET betrekken bij school

11

KDV lift

Begane grond

Flexwanden tussen lokaal en gang (per 2 lokalen)

22

Leerpln

33

44

Leerpln

AULA / speellokaal Sloop (tijdelijke) aanbouw + opbouw

R3: Jacobaschool in vm. Bronsteemavo “Woning” NIET betrekken bij school

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Flexwanden tussen lokaal en gang (per 2 lokalen)

66

55 lift

Eerste verdieping

99 10

7 Leerpln

87

8

R3: Jacobaschool in vm. Bronsteemavo Gehele verdieping afsluiten en gebruiken voor andere functie Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

lift

Tweede verdieping

Uitvoerbaarheid

• R4: Crayenesterschool in Crayenesterschool Idem scenario fase 1

Renovatie

Jacobaschool

Crayenester school

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

73

Onderwijs: Crayenesterschool 9

2006 10

11

Begane grond

12

Uitbreiding

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

1

Flexwand tussen iedere 2 lokalen (themagerichtonderwijs)

2

3

4

5

6

7 8

KDV

Bouwjaar 1937 1965

m² BVO

2006

442,30 m²

2008

221,30 m²

Totaal

1.954 m²

250 m²

Toelichting bouw Uitbreiding (inpandig op verdieping) Nieuwe kleuterschool Nieuwbouw voorzijde

Bouwdeel herindelen tbv kinderdagopvang 200m2

2008 74

Onderwijs: Crayenesterschool

Eerste verdieping Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Zolderverdieping inzetten voor lesruimte, o.a. optimaliseren middels dakkapellen en gang

13

14

15

16 Bouwdeel op verdieping optimaliseren middels dakkapellen en gang

17 75

Uitvoerbaarheid

• R5: Crayenesterschool in vm. Bronsteemavo

Renovatie

Jacobaschool

Crayenesterschool

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R1

Scenario R2

Scenario R3

Scenario R4

Scenario R5

Crayenesterschool

76

R5: Crayenesterschool in vm. Bronsteemavo “Woning” toevoegen aan school

5 KDV Neven

5 Uitbreiding

6

11 lift

• Blauw: lokalen Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

33

22 Hal (trap)

AULA of gym?

44 Neven

Begane grond

Neven ruimte Vervangen (tijdelijke) aanbouw + opbouw

R5: Crayenesterschool in vm. Bronsteemavo

75

86

79

8 10

911

12 10

lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Neven ruimte

Eerste verdieping

11 13

Neven ruimte

12 14 Vervangen (tijdelijke) aanbouw + opbouw

R5: Crayenesterschool in vm. Bronsteemavo

Tweede verdieping Verplaatsen technische ruimte en hoofdtrap verlengen

16 Neven ruimte

15 13 lift

Legenda Blauw: lokalen Oranje: nevenfuncties Groen: Leerplein Overige: logistiek en sanitair

Inpassen lokalen en nevenruimten

17

1516

Uitvoerbaarheid

Fase 2: Beoordeling scenario’s op inpasbaarheid

80

Fase 3: Bereidheid

Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

81

Bereidheid

Omschrijving FASE 3: Bereidheid (scenario-mix) Evaluatie van scenario's met schoolbesturen en gemeente (overleg) Benoemen fasering cluster 1 (max 2) Multicriteria analyse (scenariomix)

toelichting In overleg met schoolbesturen 1. verkennen van de uitgangspunten en bereidheid 2. voorkeuren benoemen en bepalen scenariomix en weging criteria Voorkeurscenario's fasering cluster 1 (max 3) Uitwerken voorkeurscenario's in matrix a.h.v. criteria; Inpasbaarheid, Bereidheid, Kosten, Duurzaamheid, Beeldbepalend, Fasering en Kinderopvang.

82

Bereidheid

Fase 3: Beoordeling scenario’s op bereidheid Tijdens een IHP sessie met de schoolbesturern zijn alle scenario’s doorgenomen en beoordeeeld. Hieruit hebben we de volgende conclusie getrokken

• Crayenesterschool wil graag op haar “eigen” locatie blijven. • Jacobaschool heeft geen voorkeur, wel ziet de school meer kansen in de locaties van de Crayenesterschool en vm. Bronsteemavo • Het scenario Crayenesterschool op de vm. Bronsteemavo (renovatie of nieuwbouw) nog wel is meegenomen in de volgende fase (alternatief) • Bij het vaststellen van de voorkeurscenario zijn de score’s nogmaals overwogen (explicieter)

Bereidheid

Fase 3: Beoordeling scenario’s op bereidheid Bereidheid; schoolbesturen en gemeente (IHP sessie); RENOVATIE

84

Bereidheid

Fase 3: Beoordeling scenario’s op bereidheid Bereidheid; schoolbesturen en gemeente (IHP sessie); NIEUWBOUW

85

Bereidheid

Fase 2: Beoordeling scenario’s op bereidheid Scenario R1 en R5 zijn afgevallen, waarbij N4 nog wel is meegenomen in de volgende fase (alternatief)

Renovatie

Crayenesterschool

vm. Bronsteemavo

Jacobaschool

Scenario R2

Scenario R3

Crayenesterschool Scenario R4 Nieuwbouw

Jacobaschool

Crayenesterschool

Crayenesterschool Scenario N1

Scenario N2

vm. Bronsteemavo Scenario N3

Scenario N4 86

Fase 5: Haalbaarheid planning Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

87

Haalbaarheid planning

Omschrijving FASE 4: Haalbaarheid planning (IHP Heemstede; totale schuifplan) Vaststellen van uitgangspunten Prioritering vaststellen IHP fasering Schuifplan (puzzel) Alternatief (versnellen)

toelichting Doorlooptijden per opgave/school Faseren van opgave/school/locatie Inzetbaarheid tijdelijk huisvesting, o.a. units en politiebureau Fasering cluster 1 + concept prioritering Opstellen van max. 2 scenario's incl. benoemen van uitgangspunten Benoemen van alternatief scenario (1x). Gemeente draagt alternatieve locatie aan voor tijdelijke huisvesting

88

Haalbaarheid planning

Prioritering op gemeenteniveau (o.b.v. urgentiecriteria) 1. Nicolaas Beetsschool 2. Aanpassing Evenaar/Ark 3. Jacobaschool 4. Crayenesterschool 5. Prinses Beatrixschool 6. Voorwegschool 7. Bosch en Hovenschool 8. De Evenaar & De Ark 9. Icarus 10. Molenwerf

afhankelijk van haalbaarheid en fasering

Haalbaarheid planning

Tijdelijke huisvesting scholen • vm. Politiekantoor (zie gegevens; excl/incl uitbreiding) • vm. Bronsteemavo (zie gegevens; excl/incl zolder) • Tijdelijke huisvesting op locatie (0 tot 10 jaar) • Semi-permanente huisvesting (ca. 20 jaar) • Gefaseerd renovatie/nieuwbouw (op locatie) • Voor de tussentijdse verbouwing van de Ark en Evenaar is geen tijdelijke huisvesting nodig.

90

Haalbaarheid planning

Tijdelijke huisvesting scholen

*Oranje; Nicolaas Beetsschool (evt. Prinses Beatrixschool) krijgt een tijdelijke huisvesting (0 tot 10 jaar) op locatie (max. 3 groepen). Daarmee wordt geen gebruik gemaakt van uitbreiding en zolder. 91

Haalbaarheid planning

Fasering scholen over 15 tot 20 jaar Toelichting • Inzetten van vm Bronsteemavo

(vm. Jacobaschool) en politiekantoor

• Tijdelijke huisvesting op locatie (3 groepen)

92

Haalbaarheid planning

Fasering overige In de vm Bronsteemavo zijn onderstaande partijen gehuisvest;

• Humanitas: 1.044 m2 BVO (989 m2 GO) • Casca: 476 m2 BVO (433 m2 GO) Uitgangspunten

• Voor de fasering van Humanitas en Casca hebben we 1.500 m2 BVO opnemen aan tijdelijke huisvesting opgenomen, op een nader te bepalen locatie. Dit uitgangspunt heeft geen consequentie voor de versnelde varianten.

93

Haalbaarheid planning

Fasering gymzalen

Uitgangspunten

School

Locatie

Voorwegschool Crayenesterschool De Ark Jacobaschool Molenwerf Nicolaas Beetsschool Bosch en Hovenschool Beatrixschool Icarus Evenaar

Voorwegschool Bosch en Hoven Gemeente Jacobaschool Molenwerf Gemeente Bosch en Hoven Gemeente Icarus Gemeente

Recht aantal klokuren 12 16 ½ 7½ 21 ¾ 12 15 9 12 10 ½ 18 ¾

Werkelijk gebruik klokuren 25 ¾ 15 7¾ 20 8 10 ¼ 11 ¼ 12 8½ 8

• Gymzalen die zijn aangesloten bij een school gaan mee in de renovatie/nieuwbouw (5 stuks) • Voor deze scholen zullen de klokuren (rechtmatig) elders ingevuld moeten worden. Hiervoor zijn mogelijkheden beschikbaar binnen de gymzalen van de gemeente en scholen (afhankelijk van fasering). Dit is/wordt nader onderzocht door de gemeente en heeft consequenties voor de versnelde varianten. 94

Fase 4: Financiële haalbaarheid Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

95

Financiële haalbaarheid

Omschrijving

FASE 5: Financiële haalbaarheid toelichting (IHP Heemstede) Vaststellen van financiele uitgangspunten Kostenconfigurator incl. bijkomende kosten Doorrekening scenario (max 3) Gedetailleerde kostenraming (renovatie) Doorrekening van fasering (max 2) Schuifplan (puzzel) + Alternatief (versnellen)

96

Financiële haalbaarheid

Uitgangspunten conform fase 2 (o.a. vlekkeplannen renovatiescenario') )

97

Financiële haalbaarheid

Kostenraming renovatiescenario’s • Gedetaileerde kostenraming o.b.v. vlekkenplan en locatiebezoek • De bedragen komen overeen met eerdere raming (Kostenconfigurator- Renovatie). • De duurzaamheidseisen zijn meegenomen, uitgezonderd gasloos en energieopwekkers (energielabel A).

Financiële haalbaarheid

Kostenraming renovatiescenario’s • Bij Crayenester worden ‘minder m2’ gerenoveerd, het gebouw is normatief te klein. Dit vraagt om een grotere inpassing en wordt daarmee gecorrigeerd in financiële vertaling (bedrag kostenconfigurator is leidend). • Frisse Scholen klasse B is haalbaar. Terugverdientijd van isolatie (dichte) buitenwanden is meer dan 20 jaar en afhankelijk van installatieconcept (per project nader te bepalen hoe dit budget ingezet moet worden). • Energielabel A is haalbaar*. Het aandeel energieopwekkers wordt grotendeels beperkt vanuit gebouwkenmerken, o.a. beschikbaar dakvlak voor het plaatsen van PV panelen (per project nader te bepalen hoe dit budget ingezet moet worden, evt. als budget vanuit gebiedsgerichte aanpak [energietranistie gemeente]). • Gasloos is haalbaar*. zie ook eerdere redenatie

*Hiervoor is het wel noodzakelijk om “extra” budget in te zetten voorduurzaamheid (keuze gemeenteraad), wat past bij de energietransitie van de gemeente

Fase 6: Voorkeurscenario Haalbaarheidsonderzoek Crayenesterschool en Jacobaschool (Cluster 1)

100

Voorkeurscenario

Fase 6: Bepalen voorkeurscenario’s • Samenvatting; schoolbesturen en gemeente (IHP sessie); RENOVATIE

• Samenvatting; schoolbesturen en gemeente (IHP sessie); NIEUWBOUW

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeentebestuur.heemstede.nl/api/v1/meetings/2760/documents/39937