01. Onderzoek besteding Eneco gelden Rekenkamer plus 4 bijlagen ANONIEM.pdf

Ook de mogelijke bestedingsdoelen wisselden in de tijd. Het forse aandeel van verkeersmaatregelen (WCP) in de besteding van de gelden is niet te verklaren uit het proces en is ook momenteel nog onvoldoende uitgewerkt (waarom wel besteden aan verkeersmaatregelen en niet aan andere maatregelen zoals energie en duurzaamheid?). 2. Geef als raad (dus niet het college) een duidelijk normenkader mee ten behoeve van de bestedingsdoelen en de criteria waaraan de mogelijke bestedingsdoelen moeten voldoen. En maak de afweging op basis van dit normenkader. Het college heeft een aantal algemene uitgangspunten meegegeven aan de raad met betrekking tot de mogelijke bestedingsdoelen (bijvoorbeeld de opbrengst moet ten geode komen aan de inwoners van Heemstede). Voor de besteding van een dergelijk groot bedrag volstaan algemene kaders niet, alles is dan mogelijk. De raad heeft zelf geen kaders opgesteld en dat had ze wel moeten doen. Ook heeft er geen zorgvuldige en integrale afweging van bestedingsdoelen plaatsgevonden 3. Betrek de burgers bij de mogelijke bestedingsdoelen van een dergelijk groot (eenmalig) bedrag. Het is opvallend dat de burgers niet actief zijn betrokken bij de besteding van de Enecogelden. Een eerste keuze is of de gelden moeten worden besteed aan maatschappelijke investeringen of aan lastenverlichting voor burgers.

De raad is van mening dat de gelden besteed moeten worden aan maatschappelijke investeringen. Een tweede keuze die kan

Rekenkamer Heemstede

worden voorgelegd aan de burgers is welke maatschappelijke investering de voorkeur geniet en op basis waarvan. Hierbij kan een normenkader zoals genoemd in aanbeveling 2 worden gehanteerd. In onze beleving is de besluitvorming rondom de Eneco-gelden nog niet afgerond en kunnen de bovenstaande aanbevelingen (besluitvormingsproces | normenkader | participatie) de komende periode worden toegepast op dit dossier. Wij verzoeken het college de bijgaande aanbevelingen over te nemen. Het afgeronde onderzoek heeft alleen betrekking op de besluitvorming rondom de Enecogelden. De rekenkamer is van plan om de (voorbereiding op de) uitvoering van de besteding ook te volgen en mogelijk te voorzien van een ex ante advies. De keuze voor een nader onderzoek op dit punt maken we na de behandeling van dit onderzoek in de raad.

Heemstede

Aan de leden van de Rekenkamer

Verzenddatum Ons kenmerk Onderwerp Bijlage(n)

: 1216645 : Bestuurlijke reactie aanbevelingen rekenkamer 2

Geachte leden van de Rekenkamer,

Het college van burgemeester en wethouders heeft kennis genomen van het onderzoeksrapport van de rekenkamer gericht op de besluitvorming met betrekking tot de besteding van de Eneco gelden. Het college maakt graag gebruik van de mogelijkheid om op het onderzoeksrapport te reageren. In deze brief vindt u eerst een algemene reactie op het onderzoeksrapport. Vervolgens wordt een reactie gegeven op de door u gegeven aanbevelingen. Algemeen Het college herkent het geschetste proces en de conclusies zoals beschreven in het rapport. Allereerst willen wij graag opmerken dat wij als college ons goed herkennen in de conclusies van het rapport dat is opgesteld door bureau Goudappel. De Eneco-gelden zijn als een surplus bestempeld op de algemene reserve. Een groot deel van dit surplus heeft de afgelopen jaren een bestemming gekregen waar de raad over besloten heeft. Al deze bestemmingen zijn terug te lezen in het

rapport van Goudappel. Voor het overige deel van het surplus (alleen Enecogelden) in de algemene reserve van 14,9 miljoen euro is nog geen besluit

genomen. Op basis van het rapport heeft de rekenkamer een aantal aanbevelingen geformuleerd. Hierbij de reactie van het college: Aanbeveling 1: Besteed aandacht aan het besluitvormingsproces, zeker als het om een groot (eenmalig) bedrag gaat. Reactie B&W Wij herkennen het beschreven besluitvormingsproces en de rol van de raad en

Bezoekadres: Raadhuisplein 1 2101 HA Heemstede

Postadres: Postbus 352 2100 AJ Heemstede

Tel: 14 023 E-mail: gemeente@heemstede.nl Website: heemstede.nl

het college. Het proces rondom besluitvorming werd doorlopen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen 2022 waardoor de discussie aan de nieuwe raad werd gelaten. Ook de corona-omstandigheden hebben een rol gespeeld zoals niet fysiek kunnen vergaderen en elkaar minder informeel kunnen spreken. Het onderzoek van bureau Goudappel bevestigt dat de discussie door een aantal

oorzaken (corona, thuiswerken, volle agenda’s raadsleden) niet raadsbreed gevoerd kon worden waardoor het besluitvormingsproces niet optimaal kon worden doorlopen. Aanbeveling 2: Geef als raad (dus niet het college) een duidelijk normenkader mee ten behoeve van de bestedingsdoelen en de criteria waaraan de mogelijke bestedingsdoelen moeten voldoen. En maak de afweging op basis van dit normenkader. Reactie B&W Deze aanbeveling is in eerste instantie gericht aan de raad. Het college heeft destijds een aantal uitgangspunten als afwegingskader meegegeven voor een eerste discussienota, zoals gevraagd door de raad. Aanbeveling 3: Betrek de burgers bij de mogelijke bestedingsdoelen van een dergelijk groot (eenmalig) bedrag. Reactie B&W

Aan de hand van een normenkader (zie aanbeveling 2) kunnen inwoners betrokken worden bij dit soort vraagstukken. Daarbij is het van belang dat de raad eerst komt tot invulling van een normenkader en vervolgens dit met de inwoners bespreekt. Indien de raad dit proces alsnog in zou willen gaan, zoals wordt aanbevolen door de rekenkamer, plaatst het college hierbij een aantal kanttekeningen: -_ Zoals aangegeven is reeds een aantal besluiten genomen voor de besteding van de Eneco gelden, het surplus op de algemene reserve is nu 14,9 miljoen euro. De besteding van dit surplus op de algemene reserve moet ook gezien worden in het financieel meerjarenperspectief van de gemeente Heemstede. -__In de aanbeveling van de rekenkamer wordt aangegeven om inwoners te betrekken bij de mogelijke bestedingsdoelen en hierover separate participatie te organiseren. In het vastgestelde participatiebeleid is participatie over op hoofdlijnen meedenken over mogelijk bestedingsdoelen geen verplichting opgenomen om een participatieplan

1216645

pagina 2 van 3

Heemstede

te schrijven. Wel is op deelprojecten, die voortvloeien uit de Enecogelden, geparticipeerd, conform het vastgestelde participatiebeleid.

Heeft u vragen? Neem dan contact op via telefoonnummer (023) 5485 857. U kunt ook een e-mail sturen naar gemeente@heemstede.nl met vermelding van zaaknummer 1216645.

Met vriendelijke groet,

secretaris

1216645

jac éster

pagina 3 van 3

Rekenkamer Heemstede

Bijlage 4: Reactie Rekenkamer op bestuurlijk wederhoor Geachte leden van het college van B&W, Hartelijk dank voor uw bestuurlijke reactie op de aanbevelingen van de rekenkamer, volgend uit het ‘Besluitvorming besteding Eneco-gelden’. In lijn met uw reactie, geven wij onze reactie langs de lijnen ‘Algemeen’ en ‘Per aanbeveling’. Algemeen U geeft aan dat u zich herkent in het beschreven proces en de conclusies. Dat is mooi, dat betekent dat de inhoud van het rapport voor het college niet ter discussie staat. Aanbevelingen 1. Besteed aandacht aan het besluitvormingsproces, zeker als het om een groot (eenmalig) bedrag gaat. U geeft aan dat u zich herkent in het beschreven proces en gaat vervolgens in op de redenen waarom het besluitvormingsproces in uw ogen niet optimaal kon worden doorlopen. In onze beleving reageert u hiermee niet inhoudelijk op de aanbeveling. Een reflectie op het proces is weliswaar goed, maar dient gevolgd te worden door verbeterpunten voor een volgende keer, zeker nu een deel van de Eneco-gelden nog niet is bestemd. Daarbij komt dat de rekenkamer van mening is dat de aangedragen redenen niet voldoende zijn voor een niet optimaal besluitvormingsproces. Wij vragen het college om te leren van het gelopen proces en dit toe te passen op komende besluitvormingsprocessen, ook als het gaat om het resterende deel van de Eneco-gelden.

Wij adviseren de raad om hier met het college over in gesprek te gaan en tevens proactief te komen met voorstellen voor het te lopen proces en de te maken inhoudelijke afwegingen. 2. Geef als raad (dus niet het college) een duidelijk normenkader mee ten behoeve van de bestedingsdoelen en de criteria waaraan de mogelijke bestedingsdoelen moeten voldoen. En maak de afweging op basis van dit normenkader. U heeft gelijk door te stellen dat deze aanbeveling gericht is op de raad en het college heeft inderdaad een aantal algemene uitgangspunten meegegeven aan de raad met betrekking tot de mogelijke bestedingsdoelen. Wij vragen de raad om voor het resterende deel van de Eneco-gelden een specifiek kader mee te geven aan het college (en aan zichzelf). Dit kader kan dan dienen om een zorgvuldige en integrale afweging van bestedingsdoelen te maken. In algemene zin dient de raad te beseffen dat zij -naast een controlerende rol- tevens een kaderstellende rol heeft in het duale stelsel. Deze laatste rol wordt weleens vergeten/los toegepast.

Rekenkamer Heemstede

3. Betrek de burgers bij de mogelijke bestedingsdoelen van een dergelijk groot (eenmalig) bedrag. U geeft aan dat burgers op basis van een normenkader betrokken kunnen worden bij het proces, een normenkader dat de raad met de burgers dient te bespreken. Wij vinden dit een teleurstellend antwoord dat ons inziens voorbij gaat aan de verantwoordelijkheid van het college. Dit is niet alleen aan de raad. Het rapport laat zien dat burgers onvoldoende zijn betrokken bij de besteding van de Eneco-gelden. Het valt ons op dat u de behoefte voelt een kanttekening te maken bij het betrekken van burgers bij besluitvorming. De zin “In het vastgestelde participatiebeleid is participatie over op hoofdlijnen meedenken over mogelijk bestedingsdoelen geen verplichting opgenomen om een participatieplan te schrijven” geeft ons het gevoel dat het college minder belang hecht aan participatie. De rekenkamer wil dit gevoel nader kunnen onderbouwen en overweegt een vervolgonderzoek te doen op het eerder gedane onderzoek naar participatie uit 2021-2022 (‘Jeugd en De Nieuwe Route’). Wij vragen het college en raad om te reflecteren op het proces met betrekking tot participatie en te komen met concrete voorstellen voor het betrekken van de burger bij relevante besluiten, waaronder de besteding van de Eneco-gelden. Het normenkader uit aanbeveling 2 kan daar bij helpen.

Het gaat echter vooral om de (politieke) wil om serieus werk te maken van participatie.